Gopalabhatta: Haribhaktivilasa 10

ते चोक्ताः काशी-खण्डे द्वारका-माहात्म्ये चन्द्र-शर्मणा -- अद्य प्रभृति कर्तव्यं यन् मया कृष्ण तच् छृणु । एकादश्यां न भोक्तव्यं कर्तव्यो जागरः सदा

te coktāḥ kāśī-khaṇḍe dvārakā-māhātmye candra-śarmaṇā -- adya prabhṛti kartavyaṃ yan mayā kṛṣṇa tac chṛṇu | ekādaśyāṃ na bhoktavyaṃ kartavyo jāgaraḥ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महोत्सवः प्रकर्तव्यः प्रत्यह-पूजनं तव । पलार्धेनापि बिद्धं तु भोक्तव्यं वासरान्तरे

mahotsavaḥ prakartavyaḥ pratyaha-pūjanaṃ tava | palārdhenāpi biddhaṃ tu bhoktavyaṃ vāsarāntare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वत्-प्रीत्याष्टौ मया कार्या द्वादश्यो व्रत-संयुता । भक्तिर् भागवती कार्या प्राणैर् अपि धनैर् अपि

tvat-prītyāṣṭau mayā kāryā dvādaśyo vrata-saṃyutā | bhaktir bhāgavatī kāryā prāṇair api dhanair api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यं नाम-सहस्रं तु पठनीयं तव प्रियम् । पूजा तु तुलसी-पत्रैर् मया कार्या सदैव हि

nityaṃ nāma-sahasraṃ tu paṭhanīyaṃ tava priyam | pūjā tu tulasī-patrair mayā kāryā sadaiva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलसी-काष्ठा-सम्भूता माला कार्या सदा मया । नृत्य-गीतं प्रकर्तव्यं सम्प्राप्ते जागरे तव

tulasī-kāṣṭhā-sambhūtā mālā kāryā sadā mayā | nṛtya-gītaṃ prakartavyaṃ samprāpte jāgare tava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलसी-काष्ठा-सम्भूत-चन्दनेन विलेपनम् । करिष्यामि तवाग्रे च गुणानां तव कीर्तनम्

tulasī-kāṣṭhā-sambhūta-candanena vilepanam | kariṣyāmi tavāgre ca guṇānāṃ tava kīrtanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मथुरायां प्रकर्तव्यं प्रत्यब्दं गमनं मया । तत्-कथा-श्रवणं कार्यं तथा पुस्तक-वाचनम्

mathurāyāṃ prakartavyaṃ pratyabdaṃ gamanaṃ mayā | tat-kathā-śravaṇaṃ kāryaṃ tathā pustaka-vācanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यं पादोदकं मूर्ध्ना मया धार्यं प्रयत्नतः । नैवेद्य-भक्षणं चापि करिष्यामि यत-व्रतः

nityaṃ pādodakaṃ mūrdhnā mayā dhāryaṃ prayatnataḥ | naivedya-bhakṣaṇaṃ cāpi kariṣyāmi yata-vrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्माल्यं शिरसा धार्यं त्वदीयं सादरं मया । तव दत्त्वा यद् इष्टं तु भक्षणीयं मुदा मया

nirmālyaṃ śirasā dhāryaṃ tvadīyaṃ sādaraṃ mayā | tava dattvā yad iṣṭaṃ tu bhakṣaṇīyaṃ mudā mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा तथा प्रकर्तव्यं तव तुष्टिः प्रजायते । सत्यम् एतन् मया कृष्ण तवाग्रे परिकीर्तनम्

tathā tathā prakartavyaṃ tava tuṣṭiḥ prajāyate | satyam etan mayā kṛṣṇa tavāgre parikīrtanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तम-स्कन्धे श्री-प्रह्लादेन [भ्प् ७।७।३०-३२] - गुरु-शुश्रूषया भक्त्या सर्व-लब्धार्पणेन च । श्रद्धया तत्-कथायां च कीर्तनैर् गुण-कर्मणाम् । तत्-पादाम्बुरुह-ध्यानात् तल्-लिङ्गेक्षार्हणादिभिः

saptama-skandhe śrī-prahlādena [BhP 7.7.30-32] - guru-śuśrūṣayā bhaktyā sarva-labdhārpaṇena ca | śraddhayā tat-kathāyāṃ ca kīrtanair guṇa-karmaṇām | tat-pādāmburuha-dhyānāt tal-liṅgekṣārhaṇādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरिः सर्वेषु भूतेषु भगवान् आस्त ईश्वरः । इति भूतानि मनसा कामैस् तैः साधु मानयेत्

hariḥ sarveṣu bhūteṣu bhagavān āsta īśvaraḥ | iti bhūtāni manasā kāmais taiḥ sādhu mānayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकादशे च श्री-कवि-योगेश्वरेण [भ्प् ११।२।३४] ये वै भगवता प्रोक्ता उपाया ह्य् आत्म-लब्धये । अञ्जः पुंसाम् अविदुषां विद्धि भागवतान् हि तान्

ekādaśe ca śrī-kavi-yogeśvareṇa [BhP 11.2.34] ye vai bhagavatā proktā upāyā hy ātma-labdhaye | añjaḥ puṃsām aviduṣāṃ viddhi bhāgavatān hi tān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैव प्रबुद्ध-योगेश्वरेण [भ्प् ११।३।२३-३०] -- सर्वतो मनसो ऽसङ्गम् आदौ सङ्गं च साधुषु । दयां मैत्रीं प्रश्रयं च भूतेष्व् अद्धा यथोचितम्

tatraiva prabuddha-yogeśvareṇa [BhP 11.3.23-30] -- sarvato manaso 'saṅgam ādau saṅgaṃ ca sādhuṣu | dayāṃ maitrīṃ praśrayaṃ ca bhūteṣv addhā yathocitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शौचं तपस् तितिक्षां च मौनं स्वाध्यायम् आर्जवम् । ब्रह्म-चर्यम् अहिंसां च समत्वं द्वन्द्व-संज्ञयोः

śaucaṃ tapas titikṣāṃ ca maunaṃ svādhyāyam ārjavam | brahma-caryam ahiṃsāṃ ca samatvaṃ dvandva-saṃjñayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वत्रात्मेश्वरान्वीक्षां कैवल्यम् अनिकेतताम् । विविक्त-चीर-वसनं सन्तोषं येन केनचित्

sarvatrātmeśvarānvīkṣāṃ kaivalyam aniketatām | vivikta-cīra-vasanaṃ santoṣaṃ yena kenacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रद्धां भागवते शास्त्रे ऽनिन्दाम् अन्यत्र चापि हि । मनो-वाक्-कर्म-दण्डं च सत्यं शम-दमाव् अपि

śraddhāṃ bhāgavate śāstre 'nindām anyatra cāpi hi | mano-vāk-karma-daṇḍaṃ ca satyaṃ śama-damāv api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रवणं कीर्तनं ध्यानं हरेर् अद्भुत-कर्मणः । जन्म-कर्म-गुणानां च तद्-अर्थे ऽखिल-चेष्टितम्

śravaṇaṃ kīrtanaṃ dhyānaṃ harer adbhuta-karmaṇaḥ | janma-karma-guṇānāṃ ca tad-arthe 'khila-ceṣṭitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इष्टं दत्तं तपो जप्तं वृत्तं यच् चात्मनः प्रियम् । दारान् सुतान् गृहान् प्राणान् यत् परस्मै निवेदनम्

iṣṭaṃ dattaṃ tapo japtaṃ vṛttaṃ yac cātmanaḥ priyam | dārān sutān gṛhān prāṇān yat parasmai nivedanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं कृष्णात्म-नाथेषु मनुष्येषु च सौहृदम् । परिचर्यां चोभयत्र महत्सु नृषु साधुषु

evaṃ kṛṣṇātma-nātheṣu manuṣyeṣu ca sauhṛdam | paricaryāṃ cobhayatra mahatsu nṛṣu sādhuṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परस्परानुकथनं पावनं भगवद्-यशः मिथो रतिर् मिथस् तुष्टिर् निवृत्तिर् मिथ आत्मनः

parasparānukathanaṃ pāvanaṃ bhagavad-yaśaḥ mitho ratir mithas tuṣṭir nivṛttir mitha ātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-भगवता च [भ्प् ११।११।३४-४१] - मल्-लिङ्ग-मद्-भक्त-जन- दर्शन-स्पर्शनार्चनम् । परिचर्या स्तुतिः प्रह्व- गुण-कर्मानुकीर्तनम्

śrī-bhagavatā ca [BhP 11.11.34-41] - mal-liṅga-mad-bhakta-jana- darśana-sparśanārcanam | paricaryā stutiḥ prahva- guṇa-karmānukīrtanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्-कथा-श्रवणे श्रद्धा मद्-अनुध्यानम् उद्धव । सर्व-लाभोपहरणं दास्येनात्म-निवेदनम्

mat-kathā-śravaṇe śraddhā mad-anudhyānam uddhava | sarva-lābhopaharaṇaṃ dāsyenātma-nivedanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मज्-जन्म-कर्म-कथनं मम पर्वानुमोदनम् । गीत-ताण्डव-वादित्र- गोष्ठीभिर् मद्-गृहोत्सवः

maj-janma-karma-kathanaṃ mama parvānumodanam | gīta-tāṇḍava-vāditra- goṣṭhībhir mad-gṛhotsavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यात्रा बलि-विधानं च सर्व-वार्षिक-पर्वसु । वैदिकी तान्त्रिकी दीक्षा मदीय-व्रत-धारणम्

yātrā bali-vidhānaṃ ca sarva-vārṣika-parvasu | vaidikī tāntrikī dīkṣā madīya-vrata-dhāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ममार्चा-स्थापने श्रद्धा स्वतः संहत्य चोद्यमः । उद्यानोपवनाक्रीड- पुर-मन्दिर-कर्मणि

mamārcā-sthāpane śraddhā svataḥ saṃhatya codyamaḥ | udyānopavanākrīḍa- pura-mandira-karmaṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्मार्जनोपलेपाभ्यां सेक-मण्डल-वर्तनैः । गृह-शुश्रूषणं मह्यं दास-वद् यद् अमायया

sammārjanopalepābhyāṃ seka-maṇḍala-vartanaiḥ | gṛha-śuśrūṣaṇaṃ mahyaṃ dāsa-vad yad amāyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमानित्वम् अदम्भित्वं कृतस्यापरिकीर्तनम् । अपि दीपावलोकं मे नोपयुञ्ज्यान् निवेदितम्

amānitvam adambhitvaṃ kṛtasyāparikīrtanam | api dīpāvalokaṃ me nopayuñjyān niveditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् यद् इष्टतमं लोके यच् चाति-प्रियम् आत्मनः । तत् तन् निवेदयेन् मह्यं तद् आनन्त्याय कल्पते

yad yad iṣṭatamaṃ loke yac cāti-priyam ātmanaḥ | tat tan nivedayen mahyaṃ tad ānantyāya kalpate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं च [भ्प् ११।१९।२०-२३] श्रद्धामृत-कथायां मे शश्वन् मद्-अनुकीर्तनम् । परिनिष्ठा च पूजायां स्तुतिभिः स्तवनं मम

kiṃ ca [BhP 11.19.20-23] śraddhāmṛta-kathāyāṃ me śaśvan mad-anukīrtanam | pariniṣṭhā ca pūjāyāṃ stutibhiḥ stavanaṃ mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदरः परिचर्यायां सर्वाङ्गैर् अभिवन्दनम् । मद्-भक्त-पूजाभ्यधिका सर्व-भूतेषु मन्-मतिः

ādaraḥ paricaryāyāṃ sarvāṅgair abhivandanam | mad-bhakta-pūjābhyadhikā sarva-bhūteṣu man-matiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मद्-अर्थेष्व् अङ्ग-चेष्टा च वचसा मद्-गुणेरणम् । मय्य् अर्पणं च मनसः सर्व-काम-विवर्जनम्

mad-artheṣv aṅga-ceṣṭā ca vacasā mad-guṇeraṇam | mayy arpaṇaṃ ca manasaḥ sarva-kāma-vivarjanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मद्-अर्थे ऽर्थ-परित्यागो भोगस्य च सुखस्य च । इष्टं दत्तं हुतं जप्तं मद्-अर्थं यद् व्रतं तपः

mad-arthe 'rtha-parityāgo bhogasya ca sukhasya ca | iṣṭaṃ dattaṃ hutaṃ japtaṃ mad-arthaṃ yad vrataṃ tapaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि चाग्रे [भ्प् ११।२९।९-१२] -- कुर्यात् सर्वाणि कर्माणि मद्-अर्थं शनकैः स्मरन् । मय्य् अर्पित-मनश्-चित्तो मद्-धर्मात्म-मनो-रतिः

api cāgre [BhP 11.29.9-12] -- kuryāt sarvāṇi karmāṇi mad-arthaṃ śanakaiḥ smaran | mayy arpita-manaś-citto mad-dharmātma-mano-ratiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशान् पुण्यान् आश्रयेत मद्-भक्तैः साधुभिः श्रितान् । देवासुर-मनुष्येषु मद्-भक्ताचरितानि च

deśān puṇyān āśrayeta mad-bhaktaiḥ sādhubhiḥ śritān | devāsura-manuṣyeṣu mad-bhaktācaritāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथक् सत्रेण वा मह्यं पर्व-यात्रा-महोत्सवान् । कारयेद् गीत-नृत्याद्यैर् महाराज-विभूतिभिः

pṛthak satreṇa vā mahyaṃ parva-yātrā-mahotsavān | kārayed gīta-nṛtyādyair mahārāja-vibhūtibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माम् एव सर्व-भूतेषु बहिर् अन्तर् अपावृतम् । ईक्षेतात्मनि चात्मानं यथा खम् अमलाशयः

mām eva sarva-bhūteṣu bahir antar apāvṛtam | īkṣetātmani cātmānaṃ yathā kham amalāśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ श्री-भगवद्-धर्म-माहात्म्यम् उक्तं च सप्तम-स्कन्धे श्री-प्रह्लादेन [भ्प् ७।७।३३] - एवं निर्जित-षड्-वर्गैः क्रियते भक्तिर् ईश्वरे । वासुदेवे भगवति यया संलभ्यते रतिः

atha śrī-bhagavad-dharma-māhātmyam uktaṃ ca saptama-skandhe śrī-prahlādena [BhP 7.7.33] - evaṃ nirjita-ṣaḍ-vargaiḥ kriyate bhaktir īśvare | vāsudeve bhagavati yayā saṃlabhyate ratiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकादशे श्री-नारदेन [भ्प् ११।२।१२] -- श्रुतो ऽनुपठितो ध्यात आदृतो वानुमोदितः सद्यः पुनाति सद्-धर्मो देव-विश्व-द्रुहो ऽपि हि

ekādaśe śrī-nāradena [BhP 11.2.12] -- śruto 'nupaṭhito dhyāta ādṛto vānumoditaḥ sadyaḥ punāti sad-dharmo deva-viśva-druho 'pi hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैव श्री-कवि-योगेश्वरेण [भ्प् ११।२।३५] -- यान् आस्थाय नरो राजन् न प्रमाद्येत कर्हिचित् । धावन् निमील्य वा नेत्रे न स्खलेन् न पतेद् इह

tatraiva śrī-kavi-yogeśvareṇa [BhP 11.2.35] -- yān āsthāya naro rājan na pramādyeta karhicit | dhāvan nimīlya vā netre na skhalen na pated iha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-प्रबुद्ध-योगेश्वरेण [भ्प् ११।३।३३] - इति भागवतान् धर्मान् शिक्षन् भक्त्या तद्-उत्थया । नारायण-परो मायाम् अञ्जस् तरति दुस्तराम्

śrī-prabuddha-yogeśvareṇa [BhP 11.3.33] - iti bhāgavatān dharmān śikṣan bhaktyā tad-utthayā | nārāyaṇa-paro māyām añjas tarati dustarām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-भगवता च [भ्प् ११।१९।२४] -- एवं धर्मैर् मनुष्याणाम् उद्धवात्म-निवेदिनाम् । मयि सञ्जायते भक्तिः को ऽन्यो ऽर्थो ऽस्यावशिष्यते

śrī-bhagavatā ca [BhP 11.19.24] -- evaṃ dharmair manuṣyāṇām uddhavātma-nivedinām | mayi sañjāyate bhaktiḥ ko 'nyo 'rtho 'syāvaśiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं चाग्रे [भ्प् ११।२९।२०] -- न ह्य् अङ्गोपक्रमे ध्वंसो मद्-धर्मस्योद्धवाण्व् अपि मया व्यवसितः सम्यङ् निर्गुणत्वाद् अनाशिषः

kiṃ cāgre [BhP 11.29.20] -- na hy aṅgopakrame dhvaṃso mad-dharmasyoddhavāṇv api mayā vyavasitaḥ samyaṅ nirguṇatvād anāśiṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति अलाभे सत्-सभायास् तु शुश्रूषुं च निजालये । देवालये वा शास्त्रज्ञः कीर्तयेद् भगवत्-कथाम्

iti alābhe sat-sabhāyās tu śuśrūṣuṃ ca nijālaye | devālaye vā śāstrajñaḥ kīrtayed bhagavat-kathām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ श्री-भगवल्-लीला-कथा-कीर्तन-माहात्म्यम् । उक्तं च स्कान्दे श्री-भगवता अर्जुनं प्रति - मत्-कथा कुरुते यस् तु वैष्णवानां सदाग्रतः । इह भोगान् अवाप्नोति तथा मोक्षं न संशयः

atha śrī-bhagaval-līlā-kathā-kīrtana-māhātmyam | uktaṃ ca skānde śrī-bhagavatā arjunaṃ prati - mat-kathā kurute yas tu vaiṣṇavānāṃ sadāgrataḥ | iha bhogān avāpnoti tathā mokṣaṃ na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रथम-स्कन्धे [भ्प् १।५।२२] श्री-नारदेन-- इदं हि पुंसस् तपसः श्रुतस्य वा स्विष्टस्य सूक्तस्य च बुद्धि-दत्तयोः । अविच्युतो ऽर्थः कविभिर् निरूपितो यद्-उत्तमश्लोक-गुणानुवर्णनम्

prathama-skandhe [BhP 1.5.22] śrī-nāradena-- idaṃ hi puṃsas tapasaḥ śrutasya vā sviṣṭasya sūktasya ca buddhi-dattayoḥ | avicyuto 'rthaḥ kavibhir nirūpito yad-uttamaśloka-guṇānuvarṇanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं च [भ्प् १।३।३५] - एतद् ध्य् आतुर-चित्तानां मात्रा-स्पर्शेच्छया मुहुः । भव-सिन्धु-प्लवो दृष्टो हरि-चर्यानुवर्णनम्

kiṃ ca [BhP 1.3.35] - etad dhy ātura-cittānāṃ mātrā-sparśecchayā muhuḥ | bhava-sindhu-plavo dṛṣṭo hari-caryānuvarṇanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकादशे श्री-शुकेनापि [भ्प् ११।३१।२८] -- इत्थं हरेर् भगवतो रुचिरावतार- वीर्याणि बाल-चरितानि च शन्तमानि । अन्यत्र चेह च श्रुतानि गृणन् मनुष्यो भक्तिं परां परमहंस-गतौ लभेत

ekādaśe śrī-śukenāpi [BhP 11.31.28] -- itthaṃ harer bhagavato rucirāvatāra- vīryāṇi bāla-caritāni ca śantamāni | anyatra ceha ca śrutāni gṛṇan manuṣyo bhaktiṃ parāṃ paramahaṃsa-gatau labheta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतएव श्री-प्रह्लादेन नृसिंह-स्तुताव् उक्तम् [भ्प् ७।९।१८] -- सो ऽहं प्रियस्य सुहृदः पर-देवताया लीला-कथास् तव नृसिंह विरिञ्च-गीताः । अञ्जस् तितर्म्य् अनुगृणन् गुण-विप्रमुक्तो दुर्गाणि ते पद-युगालय-हंस-सङ्गः

ataeva śrī-prahlādena nṛsiṃha-stutāv uktam [BhP 7.9.18] -- so 'haṃ priyasya suhṛdaḥ para-devatāyā līlā-kathās tava nṛsiṃha viriñca-gītāḥ | añjas titarmy anugṛṇan guṇa-vipramukto durgāṇi te pada-yugālaya-haṃsa-saṅgaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोपिकाभिर् अपि गीतम् [भ्प् १०।३१।९] -- तव कथामृतं तप्त-जीवनं कविभिर् ईडितं कल्मषापहम् । श्रवण-मङ्गलं श्रीमद्-आततं भुवि ग्र्णन्ति ते भुरिदा जनाः

gopikābhir api gītam [BhP 10.31.9] -- tava kathāmṛtaṃ tapta-jīvanaṃ kavibhir īḍitaṃ kalmaṣāpaham | śravaṇa-maṅgalaṃ śrīmad-ātataṃ bhuvi grṇanti te bhuridā janāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किर्तनेऽप्य् अत्र तज् ज्ञेयं माहात्म्यं श्रवणेऽस्य यत् । सिध्यति श्रवणम् नूनं कीर्तनात् स्वयम् एव हि

kirtane'py atra taj jñeyaṃ māhātmyaṃ śravaṇe'sya yat | sidhyati śravaṇam nūnaṃ kīrtanāt svayam eva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शास्त्राभ्यासस्य चाभावे पूर्वेषां लोक-विश्रुताम् । सताम् आधुनिकानां च कथां बन्धुषु कीर्तयेत्

śāstrābhyāsasya cābhāve pūrveṣāṃ loka-viśrutām | satām ādhunikānāṃ ca kathāṃ bandhuṣu kīrtayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.