Gopalabhatta: Haribhaktivilasa 6

तथा च मत्स्ये- तत्-तद्-देशीय-भूषाढ्यां तत्-तन्-मूर्तिं च कारयेत्

tathā ca matsye- tat-tad-deśīya-bhūṣāḍhyāṃ tat-tan-mūrtiṃ ca kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकादश-स्कन्धे [भ्प् ११।२७।३२] - अलङ्कुर्वीत स-प्रेम मद्-भक्तो मां यथोचितम्

ekādaśa-skandhe [BhP 11.27.32] - alaṅkurvīta sa-prema mad-bhakto māṃ yathocitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भविष्ये च- वासोभिः पूजयेद् विष्णुं य्न्य् एवात्म-प्रियाणि तु । तथान्यैश् च शुभिअर् दिव्यैर् अर्चयेच् च दुकूलैः

bhaviṣye ca- vāsobhiḥ pūjayed viṣṇuṃ yny evātma-priyāṇi tu | tathānyaiś ca śubhiar divyair arcayec ca dukūlaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासांसि च विचित्राणि सारवन्ति शुचीनि च । धूपितानि हरेर् दद्यात् विकेशानि नवानि च ॥ ह्भ्व् ६।२४४। ॥ भूषयेद् बहुभिर् वस्त्रैर् विचित्रैः कञ्चुकादिभिः । भोगानन्तरम् एवेति बहूनां सम्मतं सताम्

vāsāṃsi ca vicitrāṇi sāravanti śucīni ca | dhūpitāni harer dadyāt vikeśāni navāni ca // Hbhv 6.244| // bhūṣayed bahubhir vastrair vicitraiḥ kañcukādibhiḥ | bhogānantaram eveti bahūnāṃ sammataṃ satām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ श्रीमद्-अङ्ग-मार्जन-माहात्म्यम् द्वारका-माहात्म्ये- कृष्णं स्नानार्द्र-गात्रं तु वस्त्रेण परिमार्जति । तस्य लक्षार्जितस्यापि भवेत् पापस्य मार्जनम्

atha śrīmad-aṅga-mārjana-māhātmyam dvārakā-māhātmye- kṛṣṇaṃ snānārdra-gātraṃ tu vastreṇa parimārjati | tasya lakṣārjitasyāpi bhavet pāpasya mārjanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वस्त्रार्पण-माहात्म्यम् नारसिंहे- वस्त्राभ्याम् अच्युतं भक्त्या परिधाप्य विचित्रितम् । सोम-लोके वसित्वा तु विष्णु-लोके महीयते

atha vastrārpaṇa-māhātmyam nārasiṃhe- vastrābhyām acyutaṃ bhaktyā paridhāpya vicitritam | soma-loke vasitvā tu viṣṇu-loke mahīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्कान्दे श्री-शिवोमा-संवादे- वस्त्राणि सुपवित्राणि सारवन्ति मृदूनि च । रूपवन्ति हरेर् दत्त्वा सदशानि नवानि च

skānde śrī-śivomā-saṃvāde- vastrāṇi supavitrāṇi sāravanti mṛdūni ca | rūpavanti harer dattvā sadaśāni navāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावद् वस्त्रस्य तन्तुना परिमाणं भवत्य् अथ । तावद् वर्ष-सहस्राणि विष्णु-लोके महीयते

yāvad vastrasya tantunā parimāṇaṃ bhavaty atha | tāvad varṣa-sahasrāṇi viṣṇu-loke mahīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णु-धर्मोत्तरे [३।३४१।१७६-१७८]- राङ्कवस्य प्रदानेन सर्वान् कानाम् अवाप्नुयात् ।* कार्पासिकं वस्त्र-युगं यः प्रदद्याज् जनार्दने

viṣṇu-dharmottare [3.341.176-178]- rāṅkavasya pradānena sarvān kānām avāpnuyāt |* kārpāsikaṃ vastra-yugaṃ yaḥ pradadyāj janārdane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावन्ति तस्य तन्तूनि हस्त-मात्र-मितानि तु । तावद् वर्ष-सहस्राणि विष्णु-लोके महीयते

yāvanti tasya tantūni hasta-mātra-mitāni tu | tāvad varṣa-sahasrāṇi viṣṇu-loke mahīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महार्घता यथा तस्य साधु-देशोद्भवो यथा । सूक्ष्मता च यथा विप्रास् तथा प्रोक्तं फलं महत्

mahārghatā yathā tasya sādhu-deśodbhavo yathā | sūkṣmatā ca yathā viprās tathā proktaṃ phalaṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं च तत्रैवान्यत्र [३।३४१।१७९-१८५]- शुक्ल-वस्त्र-प्रदानेन श्रियम् आप्नोत्य् अनुत्तमाम् । महा-रजन-रक्तेन सौभाग्यं महद् अश्नुते

kiṃ ca tatraivānyatra [3.341.179-185]- śukla-vastra-pradānena śriyam āpnoty anuttamām | mahā-rajana-raktena saubhāgyaṃ mahad aśnute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा कुङ्कुम-रक्तेन स्त्रीणां वल्लभतां व्रजेत् । नीली-रक्तं विना रक्तं शेष-रङ्गैर् द्विजोत्तमाः । दत्त्वा भवति धर्मात्मा सर्व-व्याधि-विवर्जितः

tathā kuṅkuma-raktena strīṇāṃ vallabhatāṃ vrajet | nīlī-raktaṃ vinā raktaṃ śeṣa-raṅgair dvijottamāḥ | dattvā bhavati dharmātmā sarva-vyādhi-vivarjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कौशेयानि च वस्त्राणि सुमृदूनि लघूनि च । यः प्रयच्छति देवाय सो ऽश्वमेध-फलं लभेत्

kauśeyāni ca vastrāṇi sumṛdūni laghūni ca | yaḥ prayacchati devāya so 'śvamedha-phalaṃ labhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राङ्कवा मृग-लोम्याश् च कदल्याश् च तथा शुभा । यो दद्याद् देव-देवाय सो ऽश्वमेध-फलं लभेत्

rāṅkavā mṛga-lomyāś ca kadalyāś ca tathā śubhā | yo dadyād deva-devāya so 'śvamedha-phalaṃ labhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाना-भक्ति-विचित्राणि चीरजानि नवानि च । दत्त्वा वासांसि शुभ्राणि राजसूय-फलं लभेत्

nānā-bhakti-vicitrāṇi cīrajāni navāni ca | dattvā vāsāṃsi śubhrāṇi rājasūya-phalaṃ labhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वारका-माहात्म्ये च- नाना-देश-समुद्भूतैः सुवस्त्रैश् च सुकोमलैः । धूपयित्वा सुभक्त्या च प्रधापयति माधवम् । मन्वन्तराणि वसते तन्तु-संख्यं हरेर् गृहे

dvārakā-māhātmye ca- nānā-deśa-samudbhūtaiḥ suvastraiś ca sukomalaiḥ | dhūpayitvā subhaktyā ca pradhāpayati mādhavam | manvantarāṇi vasate tantu-saṃkhyaṃ harer gṛhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वस्त्रार्पणे निषिद्धम् विष्णु-धर्मोत्तरे- नीली-रक्तं तथा जीर्णं वस्त्रम् अन्य-धृतं तथा । देव-देवाय यो दद्यात् स तु पापैर् हि युज्यते

atha vastrārpaṇe niṣiddham viṣṇu-dharmottare- nīlī-raktaṃ tathā jīrṇaṃ vastram anya-dhṛtaṃ tathā | deva-devāya yo dadyāt sa tu pāpair hi yujyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रापवादः तत्रैव- आविके पट्ट-वस्त्रे च नीली-रागो न दुष्यति

atrāpavādaḥ tatraiva- āvike paṭṭa-vastre ca nīlī-rāgo na duṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यज्ञोपवीतम् वस्त्रस्यार्पण-मुद्रां च प्रदर्श्य परिधाप्य तत् । उपवीतं समार्प्याथ तन्-मुद्रां च प्रदर्शयेत्

atha yajñopavītam vastrasyārpaṇa-mudrāṃ ca pradarśya paridhāpya tat | upavītaṃ samārpyātha tan-mudrāṃ ca pradarśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोपवीतार्पण-माहात्म्यम् त्रिवृत् शुक्लं च पीतं च पट्ट-सूत्रादि-निर्मितम् । यज्ञोपवीतं गोविन्दे दत्त्वा वेदान्तगो भवेत्

athopavītārpaṇa-māhātmyam trivṛt śuklaṃ ca pītaṃ ca paṭṭa-sūtrādi-nirmitam | yajñopavītaṃ govinde dattvā vedāntago bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्दि-पुराणे- यज्ञोपवीत-दानेन सुरेभ्यो ब्राह्मणाय वा । भवेद् विद्वांश् चतुर्वेदी शुद्ध-धीर् नात्र संशयः

nandi-purāṇe- yajñopavīta-dānena surebhyo brāhmaṇāya vā | bhaved vidvāṃś caturvedī śuddha-dhīr nātra saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ पाद्य-तिलकाचमनानि अथ पाद्यं निवेद्यादाव् ऊर्ध्व-पुण्ड्रं मनोहरम् । निर्माय भाले कृष्णस्य दद्याद् आचमनं ततः

atha pādya-tilakācamanāni atha pādyaṃ nivedyādāv ūrdhva-puṇḍraṃ manoharam | nirmāya bhāle kṛṣṇasya dadyād ācamanaṃ tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ भूषणम् ततो देवाय दिव्यानि भूषणानि निवेद्य च । परिधाप्य यथा-युक्तं तन्-मुद्रां च प्रदर्शयेत्

atha bhūṣaṇam tato devāya divyāni bhūṣaṇāni nivedya ca | paridhāpya yathā-yuktaṃ tan-mudrāṃ ca pradarśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ भूषणार्पण-माहात्म्यम् स्कान्दे शिवोमा-संवादे- मणि-मौक्तिक-संयुक्तं दत्त्वाभरणम् उत्तमम् । स्व-शक्त्या भूषणं दत्त्वा अग्निष्टोम-फलं लभेत्

atha bhūṣaṇārpaṇa-māhātmyam skānde śivomā-saṃvāde- maṇi-mauktika-saṃyuktaṃ dattvābharaṇam uttamam | sva-śaktyā bhūṣaṇaṃ dattvā agniṣṭoma-phalaṃ labhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं च-- गुञ्जा-मात्रं सुवर्णस्य यो दद्याद् विष्णु-मूर्धनि । इन्द्रस्य भवने तिष्ठेद् यावद् आहूत-सम्प्लवम्

kiṃ ca-- guñjā-mātraṃ suvarṇasya yo dadyād viṣṇu-mūrdhani | indrasya bhavane tiṣṭhed yāvad āhūta-samplavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद् आभरणं देवि दातव्यं विष्णवे सदा । नारायणो भवेत् प्रीतो भक्त्या परमया मुभे

tasmād ābharaṇaṃ devi dātavyaṃ viṣṇave sadā | nārāyaṇo bhavet prīto bhaktyā paramayā mubhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्दि-पुराणे- अलङ्कारं तु यो दद्याद् विप्रायाथ सुराय वा । स गच्छेद् वारुणं लोकं नानाभरण-भूषितः । जातः पृथिव्यां काएन भवेद् द्वीप-पतिर् नृपः

nandi-purāṇe- alaṅkāraṃ tu yo dadyād viprāyātha surāya vā | sa gacched vāruṇaṃ lokaṃ nānābharaṇa-bhūṣitaḥ | jātaḥ pṛthivyāṃ kāena bhaved dvīpa-patir nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णु-धर्मोत्तरे- कर्णाभरण-दानेन भवेच् छ्रुति-धरो नरः । अश्वमेधम् अवाप्नोति सौभाग्यं चापि विन्दति

viṣṇu-dharmottare- karṇābharaṇa-dānena bhavec chruti-dharo naraḥ | aśvamedham avāpnoti saubhāgyaṃ cāpi vindati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णपूर-प्रदानेन श्रुतिं सर्वत्र विन्दति

karṇapūra-pradānena śrutiṃ sarvatra vindati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्धाभरण-दानेन भूर् धन्यो भूतले भवेत् । चतुः-समुद्र-वलयां प्रशास्ति च वसुन्धराम्

mūrdhābharaṇa-dānena bhūr dhanyo bhūtale bhavet | catuḥ-samudra-valayāṃ praśāsti ca vasundharām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैव तृतीय-खण्डे- विभूषण-प्रदानेन मूर्धन्यो भूतले भवेत् । रम्याणि रत्न-चित्राणि सौर्वर्णानि द्विजोत्तमाः

tatraiva tṛtīya-khaṇḍe- vibhūṣaṇa-pradānena mūrdhanyo bhūtale bhavet | ramyāṇi ratna-citrāṇi saurvarṇāni dvijottamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्त्वाभरण-जातानि राजसूय-फलं लभेत् । पादाङ्गुलीय-दानेन गुह्यकाधिपतिर् भवेत्

dattvābharaṇa-jātāni rājasūya-phalaṃ labhet | pādāṅgulīya-dānena guhyakādhipatir bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादाभरण-दानेन स्थानं सर्वत्र विन्दति

pādābharaṇa-dānena sthānaṃ sarvatra vindati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रोणी-सूत्र-प्रदानेन महीं सागर-मेखलाम् । प्रशास्ति निहतामित्रो नात्र कार्या विचारणा

śroṇī-sūtra-pradānena mahīṃ sāgara-mekhalām | praśāsti nihatāmitro nātra kāryā vicāraṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौभाग्यं महद् आप्नोति किङ्किणीं प्रददद् धरेः । हस्ताङ्गुलीय-दानेन परं सौभाग्यम् आप्नुयात्

saubhāgyaṃ mahad āpnoti kiṅkiṇīṃ pradadad dhareḥ | hastāṅgulīya-dānena paraṃ saubhāgyam āpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैवाङ्गद-दानेन राजा भवति भूतले । केयूर-दानाद् भवति शतुर्-पक्ष-क्षयङ्करः

tathaivāṅgada-dānena rājā bhavati bhūtale | keyūra-dānād bhavati śatur-pakṣa-kṣayaṅkaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रैवेयकाणि दत्त्वा च सर्व-शास्त्रार्थविद् भवेत् । नार्यश् च वशगास् तस्य भवति द्विज-पुङ्गवाः

graiveyakāṇi dattvā ca sarva-śāstrārthavid bhavet | nāryaś ca vaśagās tasya bhavati dvija-puṅgavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्त्वा प्रतिसरान् मुख्यान् न भूतैर् अभिभूयते

dattvā pratisarān mukhyān na bhūtair abhibhūyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं च तत्रैव- कृत्रिमं च प्रदातव्यं तथैवाभरणं दिव्जाः । प्रतिरूप-कृतं दत्त्वा क्षिप्रं पुष्ट्या प्रयुज्यते

kiṃ ca tatraiva- kṛtrimaṃ ca pradātavyaṃ tathaivābharaṇaṃ divjāḥ | pratirūpa-kṛtaṃ dattvā kṣipraṃ puṣṭyā prayujyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाद्मे- शङ्ख-चक्र-गदादीनि पादाद्य्-अवयवेषु च । सौवर्णाभरणं कृत्वा विष्णु-लोके महीयते

pādme- śaṅkha-cakra-gadādīni pādādy-avayaveṣu ca | sauvarṇābharaṇaṃ kṛtvā viṣṇu-loke mahīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारसिंहे- सुवर्णाभरणैर् दिव्यैर् हार-केयूर-कुण्डलैः । मुकुटैः कटकाद्यैश् च यो विष्णुं पूजयेन् नरः

nārasiṃhe- suvarṇābharaṇair divyair hāra-keyūra-kuṇḍalaiḥ | mukuṭaiḥ kaṭakādyaiś ca yo viṣṇuṃ pūjayen naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्व-पाप-विनिर्मुक्तः सर्व-भूषण-भूषितः । इन्द्र-लोके वसेद् धीमान् यावद् इन्द्रश् चतुर्दश

sarva-pāpa-vinirmuktaḥ sarva-bhūṣaṇa-bhūṣitaḥ | indra-loke vased dhīmān yāvad indraś caturdaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गरुड-पुराणे- यस्यार्चा तिष्ठते विष्णोर् हेम-भूषण-भूषिता । रत्नैर् मुक्ताविशेषेण अहन्य् अहनि वासव

garuḍa-purāṇe- yasyārcā tiṣṭhate viṣṇor hema-bhūṣaṇa-bhūṣitā | ratnair muktāviśeṣeṇa ahany ahani vāsava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्प-कोटि-सहस्राणि तस्य वै भुवने हरेः । वासो भवति देवेन्द्र कथितं ब्रह्मणा मम

kalpa-koṭi-sahasrāṇi tasya vai bhuvane hareḥ | vāso bhavati devendra kathitaṃ brahmaṇā mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः पश्यति नरः कृष्णं हेम-भूषण-भूषितम् । सकृद् भक्त्या कलौ शक्र पुनात्य् आसप्तमं कुलम्

yaḥ paśyati naraḥ kṛṣṇaṃ hema-bhūṣaṇa-bhūṣitam | sakṛd bhaktyā kalau śakra punāty āsaptamaṃ kulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

। इति। बहुलं भूषणं भोगात् पश्चाद् एवानुलेपनम् । पुष्पं चेच्छन्ति सन्तो ऽनुलेपनार्चानुभूषणम्

| iti| bahulaṃ bhūṣaṇaṃ bhogāt paścād evānulepanam | puṣpaṃ cecchanti santo 'nulepanārcānubhūṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्प्रार्थ्याथ प्रभुं प्राग्वत् निवेद्य शुचि-पादुके । वाद्य-गीतातपत्रान्यैः पूजा-स्थानं पुनर् नयेत्

samprārthyātha prabhuṃ prāgvat nivedya śuci-pāduke | vādya-gītātapatrānyaiḥ pūjā-sthānaṃ punar nayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राग्वद् दत्त्वासनादीनि गन्धं तन्-मुद्रयार्पयेत् । शङ्खे निधाय तुलसी-दलेनैवाथ चन्दनम्

prāgvad dattvāsanādīni gandhaṃ tan-mudrayārpayet | śaṅkhe nidhāya tulasī-dalenaivātha candanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ गन्धः आगमे- चन्दनागुरु-कर्पूर-पङ्कं गन्धम् इहोच्यते

atha gandhaḥ āgame- candanāguru-karpūra-paṅkaṃ gandham ihocyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गारुडे- कस्तूरिकाया द्वौ भागौ चत्वारश् चन्दनस्य तु । कुङ्कुमस्य त्रयश् चैकः शशिनः स्याच् चतुःसमम्

gāruḍe- kastūrikāyā dvau bhāgau catvāraś candanasya tu | kuṅkumasya trayaś caikaḥ śaśinaḥ syāc catuḥsamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्पूरं चन्दनं दर्पः कुङ्कुमं च चतुःसम । सर्वं गन्धम् इति प्रोक्तं समस्त-सुर-वल्लभम्

karpūraṃ candanaṃ darpaḥ kuṅkumaṃ ca catuḥsama | sarvaṃ gandham iti proktaṃ samasta-sura-vallabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाराहे- कर्पूरं कुङ्कुमश् चैव वरं तगरम् एव च । रस्यं च चन्दनं चैव अगुरुं गुग्गुलं तथा । एतैर् विलेपनं दद्यात् शुभं चारु विचक्षणः

vārāhe- karpūraṃ kuṅkumaś caiva varaṃ tagaram eva ca | rasyaṃ ca candanaṃ caiva aguruṃ guggulaṃ tathā | etair vilepanaṃ dadyāt śubhaṃ cāru vicakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णु-धर्मोत्तराग्नि-पुराणयोः- सुगन्धैश् च मुरामांसी-कर्पूरागुरु-चन्दनैः । तथान्यैश् च शुभैर् द्रव्यैर् अर्चयेज् जगती-पतिम्

viṣṇu-dharmottarāgni-purāṇayoḥ- sugandhaiś ca murāmāṃsī-karpūrāguru-candanaiḥ | tathānyaiś ca śubhair dravyair arcayej jagatī-patim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वशिष्ठ-संहितायाम्- कर्पूरागुरु-मिश्रेण चन्दनेनानुलेपयेत् । मृग-दर्पं विशेषेण अभीष्टं चक्र-पाणिनः

vaśiṣṭha-saṃhitāyām- karpūrāguru-miśreṇa candanenānulepayet | mṛga-darpaṃ viśeṣeṇa abhīṣṭaṃ cakra-pāṇinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्कान्दे श्री-ब्रह्म-नारद-संवादे- गन्धेभ्यश् चन्दनं पुण्यं चन्दनाद् अगुरुर् वरः । कृष्णागुरुस् ततः श्रेष्ठः कुङ्कुमं तु ततो ऽधिकम्

skānde śrī-brahma-nārada-saṃvāde- gandhebhyaś candanaṃ puṇyaṃ candanād agurur varaḥ | kṛṣṇāgurus tataḥ śreṣṭhaḥ kuṅkumaṃ tu tato 'dhikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णु-धर्मोत्तरे- न दातव्यं द्विज-श्रेष्ठ अतो ऽन्यद् अनुलेपनम् । अनुलेपन-मुख्यं तु चन्दनं परिकीर्तितम्

viṣṇu-dharmottare- na dātavyaṃ dvija-śreṣṭha ato 'nyad anulepanam | anulepana-mukhyaṃ tu candanaṃ parikīrtitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारदीये- यथा विष्णोः सदाभीष्टं नैवेद्यं शालि-सम्भवम् । शुकेनोक्तं पुराणे च तथा तुलसि-चन्दनम्

nāradīye- yathā viṣṇoḥ sadābhīṣṭaṃ naivedyaṃ śāli-sambhavam | śukenoktaṃ purāṇe ca tathā tulasi-candanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अगस्त्य-संहितायां च- संघृष्य तुलसी-काष्ठं यो दद्याद् राम-मूर्धनि । कर्पूरागुरु-कस्तूरी-कुङ्कुमं न च तत्-समम्

agastya-saṃhitāyāṃ ca- saṃghṛṣya tulasī-kāṣṭhaṃ yo dadyād rāma-mūrdhani | karpūrāguru-kastūrī-kuṅkumaṃ na ca tat-samam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथानुलेपन-माहात्म्यम् स्कान्दे ब्रह्म-नारद-संवादे शङ्ख-माहात्म्ये- विलेपयन्ति देवेशं शङ्खे कृत्वा तु चन्दनम् । परमात्मा परां प्रीतिं करोति शत्वार्षिकीम्

athānulepana-māhātmyam skānde brahma-nārada-saṃvāde śaṅkha-māhātmye- vilepayanti deveśaṃ śaṅkhe kṛtvā tu candanam | paramātmā parāṃ prītiṃ karoti śatvārṣikīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गारुडे- तुलसी-दल-लग्नेन चन्दनेन जनार्दनम् । विलेपयन्ति यो नित्यं लभते वाञ्छितं फलम्

gāruḍe- tulasī-dala-lagnena candanena janārdanam | vilepayanti yo nityaṃ labhate vāñchitaṃ phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारसिंहे- कुङ्कुमागुरु-श्रीखण्ड-कर्दमैर् अच्युताकृतिम् । विलिप्य भक्त्या राजेन्द्र कल्प-कोटिं वसेद् दिवि

nārasiṃhe- kuṅkumāguru-śrīkhaṇḍa-kardamair acyutākṛtim | vilipya bhaktyā rājendra kalpa-koṭiṃ vased divi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णु-धर्मोत्तराग्नि-पुराणयोः- चन्दनागुरु-कर्पूर-कुङ्कुमोशीर-पद्मकैः । अनुलिप्तो हरिर् भक्त्या वरान् भोगान् प्रयच्छति

viṣṇu-dharmottarāgni-purāṇayoḥ- candanāguru-karpūra-kuṅkumośīra-padmakaiḥ | anulipto harir bhaktyā varān bhogān prayacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालेयकं तुरुष्कं च रक्त-चन्दनम् उत्तमम्

kāleyakaṃ turuṣkaṃ ca rakta-candanam uttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृणां भवन्ति दत्तानि पुण्यानि पुरुषोत्तम

nṛṇāṃ bhavanti dattāni puṇyāni puruṣottama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णु-धर्मोत्तरे- चन्दनेनानुलेप्यैनं चन्द्र-लोक अवाप्नुयात् । शारीरैर् मानसैर् दुःखैस् तथैव च विमुच्यते

viṣṇu-dharmottare- candanenānulepyainaṃ candra-loka avāpnuyāt | śārīrair mānasair duḥkhais tathaiva ca vimucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुङ्कुमेनानुलेप्यैनं सूर्य-लोके महीयते । सौभाग्यम् उत्तमं लोके तथा प्राप्नोति मानवः

kuṅkumenānulepyainaṃ sūrya-loke mahīyate | saubhāgyam uttamaṃ loke tathā prāpnoti mānavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्पूरेणानुल्पियैनं वारुणं लोकम् आप्नुयात् । शारीरैर् मानसैर् दुःखैस् तथैव च विमुच्यते

karpūreṇānulpiyainaṃ vāruṇaṃ lokam āpnuyāt | śārīrair mānasair duḥkhais tathaiva ca vimucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्त्वा मृगमदं मुख्यं यशसा च विराजते । दत्त्वा जात-फल-क्षोदं क्रिया-साफल्यम् अश्नुते

dattvā mṛgamadaṃ mukhyaṃ yaśasā ca virājate | dattvā jāta-phala-kṣodaṃ kriyā-sāphalyam aśnute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रम्येणागुरु-सारेण अनुलिप्य जनार्दनम् । सौभाग्यम् अतुलं लोके बलं प्राप्नोति चोत्तमम्

ramyeṇāguru-sāreṇa anulipya janārdanam | saubhāgyam atulaṃ loke balaṃ prāpnoti cottamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा बकुल-निर्यासैर् अग्निष्टोम-फलं लभेत् । बकुलागुरु-मिश्रेण चन्दनेन सुगन्धिना । समालिप्य जगन्नाथं पुण्डरीक-फलं लभेत्

tathā bakula-niryāsair agniṣṭoma-phalaṃ labhet | bakulāguru-miśreṇa candanena sugandhinā | samālipya jagannāthaṃ puṇḍarīka-phalaṃ labhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकीकृत्य तु सर्वाणि समालिप्य जनार्दनम् । अश्वमेधस्य मुख्यस्य फलं प्राप्नोत्य् असंशयम्

ekīkṛtya tu sarvāṇi samālipya janārdanam | aśvamedhasya mukhyasya phalaṃ prāpnoty asaṃśayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽनुलिम्पेत देवेशं कीर्तितैर् अनुलेपनैः । पार्थिवाद्यानि यावन्ति परमाणूनि तत्र वै

yo 'nulimpeta deveśaṃ kīrtitair anulepanaiḥ | pārthivādyāni yāvanti paramāṇūni tatra vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावद् अब्दानि लोकेषु कामचारी भवत्य् असौ । केश-सौगन्ध्य-जननं कृत्वा मृगमदं नरः

tāvad abdāni lokeṣu kāmacārī bhavaty asau | keśa-saugandhya-jananaṃ kṛtvā mṛgamadaṃ naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्व-काम-समृद्धस्य यज्ञस्य फलम् अश्नुते

sarva-kāma-samṛddhasya yajñasya phalam aśnute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः प्रयच्छति गन्धानि गन्ध-युक्ती-कृतानि च । गन्धर्वत्वं ध्रुवं तस्य सौभाग्यं तथोत्तमम्

yaḥ prayacchati gandhāni gandha-yuktī-kṛtāni ca | gandharvatvaṃ dhruvaṃ tasya saubhāgyaṃ tathottamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ श्री-तुलसी-काष्ठ-चन्दन-माहात्म्यम् गारुडे श्री-नारद-धुन्धुमार-नृप-संवादे- यो ददाति हरेर् नित्यं तुलसी-काष्ठ-चन्दनम् । युगानि वसते स्वर्गे ह्य् अनन्तानि नरोत्तम

atha śrī-tulasī-kāṣṭha-candana-māhātmyam gāruḍe śrī-nārada-dhundhumāra-nṛpa-saṃvāde- yo dadāti harer nityaṃ tulasī-kāṣṭha-candanam | yugāni vasate svarge hy anantāni narottama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महा-विष्णौ कलौ भक्त्या दत्त्वा तुलसी-चन्दनम् । यो ऽर्चयेन् मालती-पुष्पैर् न भूय-स्तनपो भवेत्

mahā-viṣṇau kalau bhaktyā dattvā tulasī-candanam | yo 'rcayen mālatī-puṣpair na bhūya-stanapo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलसी-काष्ठ-सम्भूतं चन्दनम् यच्छतो हरेः । निर्दहेत् पातकं सर्वं पूर्व-जन्म-शतैः कृतम्

tulasī-kāṣṭha-sambhūtaṃ candanam yacchato hareḥ | nirdahet pātakaṃ sarvaṃ pūrva-janma-śataiḥ kṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषाम् अपि देवानां तुलसी-काष्ठ-चन्दनम् । पितॄणां च विशेषेण सदाभीष्टं हरेर् यथा

sarveṣām api devānāṃ tulasī-kāṣṭha-candanam | pitṝṇāṃ ca viśeṣeṇa sadābhīṣṭaṃ harer yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृत्यु-काले तु सम्प्राप्ते तुलसी-काष्ठ-चन्दनम् । भवते यस्य देहे तु हरिर् भूत्वा हरिं व्रजेत्

mṛtyu-kāle tu samprāpte tulasī-kāṣṭha-candanam | bhavate yasya dehe tu harir bhūtvā hariṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावन् मलय-जं विष्णोर् भाति कृष्णागुरुर् नृप । यावन् न दृश्यते पुण्यं तुलसी-काष्ठ-चन्दनम्

tāvan malaya-jaṃ viṣṇor bhāti kṛṣṇāgurur nṛpa | yāvan na dṛśyate puṇyaṃ tulasī-kāṣṭha-candanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावत् कस्तूरिकामोदः कर्पूरस्य सुगन्धिना । यावन् न दीयते विष्णोस् तुलसी-काष्ठ-चन्दनम्

tāvat kastūrikāmodaḥ karpūrasya sugandhinā | yāvan na dīyate viṣṇos tulasī-kāṣṭha-candanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलौ यच्छन्ति ये विष्णौ तुलसी-काष्ठ-चन्दनम् । धुन्धुमार न वै मर्त्याः पुनर् आयान्ति ते भुवि

kalau yacchanti ye viṣṇau tulasī-kāṣṭha-candanam | dhundhumāra na vai martyāḥ punar āyānti te bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो हि भागवतो भूत्वा कलौ तुलसी-चन्दनम् । नार्पयति सदा विष्णोर् न स भागवतो नरः

yo hi bhāgavato bhūtvā kalau tulasī-candanam | nārpayati sadā viṣṇor na sa bhāgavato naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रह्लाद-संहितायां- न तेन सदृशो लोके वैष्णवो विद्यते भुवि । यः प्रयच्छति कृष्णाय तुलसी-काष्ठ-चन्दनम्

prahlāda-saṃhitāyāṃ- na tena sadṛśo loke vaiṣṇavo vidyate bhuvi | yaḥ prayacchati kṛṣṇāya tulasī-kāṣṭha-candanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलसी-दारु-जातेन चन्दनेन कलौ नरः । विलिप्य भक्तितो विष्णुं रमते सन्निधौ हरेः ॥ ह्भ्व् ६।३२८। ॥ तुलसी-काष्ठ-जातेन चन्दनेन विलेपनम् । यः कुर्याद् विष्णु-तोषाय कपिलागो-फलं लभेत्

tulasī-dāru-jātena candanena kalau naraḥ | vilipya bhaktito viṣṇuṃ ramate sannidhau hareḥ // Hbhv 6.328| // tulasī-kāṣṭha-jātena candanena vilepanam | yaḥ kuryād viṣṇu-toṣāya kapilāgo-phalaṃ labhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलसी-काष्ठ-सम्भूतं चन्दनं यस् तु सेवते । मृत्यु-काले विशेषेण कृत-पापो ऽपि मुच्यते

tulasī-kāṣṭha-sambhūtaṃ candanaṃ yas tu sevate | mṛtyu-kāle viśeṣeṇa kṛta-pāpo 'pi mucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ददाति पितॄणां तु तुलसी-काष्ठ-चन्दनम् । तेषां स कुरुते तृप्तिं श्राद्धे वै शतवार्षिकीम्

yo dadāti pitṝṇāṃ tu tulasī-kāṣṭha-candanam | teṣāṃ sa kurute tṛptiṃ śrāddhe vai śatavārṣikīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णु-धर्मोत्तरे च- तुलसी-चन्दनाक्ताङ्गः कुरुते कृष्ण-पूजनम् । पूजनेन दिनैकेन लभते शत-वार्षिकीम्

viṣṇu-dharmottare ca- tulasī-candanāktāṅgaḥ kurute kṛṣṇa-pūjanam | pūjanena dinaikena labhate śata-vārṣikīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विलेपनार्थं कृष्णस्य तुलसी-काष्ठ-चन्दनम् । मन्दिरे वसते यस्य तस्य पुण्य-फलं शृणु

vilepanārthaṃ kṛṣṇasya tulasī-kāṣṭha-candanam | mandire vasate yasya tasya puṇya-phalaṃ śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिल-प्रस्थाष्टकं दत्त्वा यत् पुण्यं चोत्तरायणे । तत् तुल्यं जायते पुण्यं प्रसादाच् चक्र-पाणिनः

tila-prasthāṣṭakaṃ dattvā yat puṇyaṃ cottarāyaṇe | tat tulyaṃ jāyate puṇyaṃ prasādāc cakra-pāṇinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

। इति। देयं मलयजाभावे शीतलत्वात् कदम्बजम् । यथा किञ्चित् सुगन्धित्वाच् चन्दनं देव-दारुजम्

| iti| deyaṃ malayajābhāve śītalatvāt kadambajam | yathā kiñcit sugandhitvāc candanaṃ deva-dārujam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गारुडे- हरेर् मलयजं श्रेष्ठम् अभावे देवदारुजम्

gāruḍe- harer malayajaṃ śreṣṭham abhāve devadārujam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथानुलेपे निषिद्धानि विष्णु-धर्मोत्तरे- दारिद्र्यं पद्मकं कुर्याद् अस्वास्थ्यं रक्त-चन्दनम् । उशीरं चित्त-विभ्रंशम् अन्ये कुर्युर् उपद्रवम्

athānulepe niṣiddhāni viṣṇu-dharmottare- dāridryaṃ padmakaṃ kuryād asvāsthyaṃ rakta-candanam | uśīraṃ citta-vibhraṃśam anye kuryur upadravam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

। इति। पद्मकादि न दातव्यम् ऐहिकं हीच्छता सुखम् । मुख्यालाभे तु तत् सर्वं दातव्यं भगवत्-परैः

| iti| padmakādi na dātavyam aihikaṃ hīcchatā sukham | mukhyālābhe tu tat sarvaṃ dātavyaṃ bhagavat-paraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो भगवतः कुर्याद् अनुलेपाद् अनन्तरम् । विद्वान् विचित्रैर् व्यजनैश् चामरैर् अपि वीजनम्

tato bhagavataḥ kuryād anulepād anantaram | vidvān vicitrair vyajanaiś cāmarair api vījanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीजन-माहात्म्यं च विष्णु-धर्मोत्तरे- अनुलिप्य जगन्नाथं ताल-वृन्तेन वीजयेत् । वायु-लोकम् अवाप्नोति पुरुषस् तेन कर्मणा

vījana-māhātmyaṃ ca viṣṇu-dharmottare- anulipya jagannāthaṃ tāla-vṛntena vījayet | vāyu-lokam avāpnoti puruṣas tena karmaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चामरैर् वीजयेद् यस् तु देवदेवं जनार्दनम् । तिल-प्रस्थ-प्रदानस्य फलम् आप्नोत्य् असंशयम्

cāmarair vījayed yas tu devadevaṃ janārdanam | tila-prastha-pradānasya phalam āpnoty asaṃśayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यजनेनाथ वस्त्रेण सुभक्त्या मातरिश्वन । देवदेवस्य राजेन्द्र कुरुते ताप-वारणम्

vyajanenātha vastreṇa subhaktyā mātariśvana | devadevasya rājendra kurute tāpa-vāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्-कुले यम-लोके तु शमते नारको दरः । वायु-लोकान् महीपाल न च्युतिर् विद्यते पुनः

tat-kule yama-loke tu śamate nārako daraḥ | vāyu-lokān mahīpāla na cyutir vidyate punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चलच्-चामर-वातेन कृष्णं सन्तोषयेन् नरः

calac-cāmara-vātena kṛṣṇaṃ santoṣayen naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्योत्तमाङ्गं देवेश स्तुवते स्व-मुखेन वै । उष्ण-काले त्व् इदं ज्ञेयं यत् सन्तः पौष-माघयोः । शीतलत्वान् मलयजम् अपि नैवार्पयन्ति हि

tasyottamāṅgaṃ deveśa stuvate sva-mukhena vai | uṣṇa-kāle tv idaṃ jñeyaṃ yat santaḥ pauṣa-māghayoḥ | śītalatvān malayajam api naivārpayanti hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा चोक्तम्- न शीते शीतलं देयम्

tathā coktam- na śīte śītalaṃ deyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.