Gopalabhatta: Haribhaktivilasa 9

नवधा तुलसृं नित्यं ये भजन्ति दिने दिने । युग-कोटि-सहस्राञि ते वसन्ति हरेर् गृहे

navadhā tulasṚṃ nityaṃ ye bhajanti dine dine | yuga-koṭi-sahasrāñi te vasanti harer gṛhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोपिता तुलसृ यावत् कुरुते मूल-विस्तरं । तावत् कोटि-सहस्रं तु तनोति सुकृतं कलौ

ropitā tulasṚ yāvat kurute mūla-vistaraṃ | tāvat koṭi-sahasraṃ tu tanoti sukṛtaṃ kalau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावच् छाखा-प्रशाखाभिर् बृज-पुष्पैः फलैर् मुने । रोपिता तुलसृ पुम्भिर् वर्धते वसुधा-तले

yāvac chākhā-praśākhābhir bṚja-puṣpaiḥ phalair mune | ropitā tulasṚ pumbhir vardhate vasudhā-tale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुले तेषां तु ये जाता ये भविष्यन्ति ये मृतः । आकल्पं युग-साहस्रं तेषां वासो हरेर् गृहे

kule teṣāṃ tu ye jātā ye bhaviṣyanti ye mṛtaḥ | ākalpaṃ yuga-sāhasraṃ teṣāṃ vāso harer gṛhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैव चावन्तृ-खञ्डे- तुलसृं ये विचिन्वन्ति धन्यास् तत्-कर-पल्लवाः । केशवार्थे कलौ ये च रोपयन्तृह भू-तले

tatraiva cāvantṚ-khañḍe- tulasṚṃ ye vicinvanti dhanyās tat-kara-pallavāḥ | keśavārthe kalau ye ca ropayantṚha bhū-tale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नाने दाने तथा ध्याने प्राशने केशवार्चने । तुलसृ दहते पापं रोपञे कृर्तने कलौ

snāne dāne tathā dhyāne prāśane keśavārcane | tulasṚ dahate pāpaṃ ropañe kṚrtane kalau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काशृ-खञ्डे स्व-दूतान् प्रति श्रृ-यमानुशासने- तुलस्य्-अलश्कृता ये ये तुलसृ-नाम-जापकाः । तुलसृ-वन-पाला ये ते त्याज्या दूरतो भटाः

kāśṚ-khañḍe sva-dūtān prati śrṚ-yamānuśāsane- tulasy-alaŚkṛtā ye ye tulasṚ-nāma-jāpakāḥ | tulasṚ-vana-pālā ye te tyājyā dūrato bhaṭāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैव ध्रुव-चरिते- तुलसृ यस्य भवने प्रत्य्-अहं परिपूज्यते । तद्-गृहे नोपसर्पन्ति कदाचिद् यम-किश्कराः

tatraiva dhruva-carite- tulasṚ yasya bhavane praty-ahaṃ paripūjyate | tad-gṛhe nopasarpanti kadācid yama-kiŚkarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाद्मे देवदूत-विकुञ्डल-संवादे- न पश्यन्ति यमं वैश्य तुलसृ-वन-रोपञात् । सर्व-पाप-हरं सर्व-कामदं तुलसृ-वनम्

pādme devadūta-vikuñḍala-saṃvāde- na paśyanti yamaṃ vaiśya tulasṚ-vana-ropañāt | sarva-pāpa-haraṃ sarva-kāmadaṃ tulasṚ-vanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलसृ-काननं वैश्य गृहे यस्मिंस् तु तिष्ठते । तद्-गृहं तृर्थृ-भूतं हि नो यान्ति यम-किश्कराः

tulasṚ-kānanaṃ vaiśya gṛhe yasmiṃs tu tiṣṭhate | tad-gṛhaṃ tṚrthṚ-bhūtaṃ hi no yānti yama-kiŚkarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावद् वर्ष-सहस्राञि यावद् बृज-दलानि च । वसन्ति देव-लोके तु तुलसृं रोपयन्ति ये

tāvad varṣa-sahasrāñi yāvad bṚja-dalāni ca | vasanti deva-loke tu tulasṚṃ ropayanti ye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलसृ-गन्धम् आघ्राय पितरस् तुष्ट-मानसाः । प्रयान्ति गरुडारूढास् तत् पदं चक्र-पाञिनः

tulasṚ-gandham āghrāya pitaras tuṣṭa-mānasāḥ | prayānti garuḍārūḍhās tat padaṃ cakra-pāñinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शनं नर्मदायास् तु गश्गा-स्नानं विशां वर । तुलसृ-दल-संस्पर्सः समम् एतत् त्रयं स्मृतम्

darśanaṃ narmadāyās tu gaŚgā-snānaṃ viśāṃ vara | tulasṚ-dala-saṃsparsaḥ samam etat trayaṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोपञात् पालनात् सेकाद् दर्शनात् स्पर्शनान् नृञाम् । तुलसृ दहते पापं वाश्-मनः-काय-सञ्चितम्

ropañāt pālanāt sekād darśanāt sparśanān nṛñām | tulasṚ dahate pāpaṃ vāŚ-manaḥ-kāya-sañcitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आम्र-वृक्ष-सहस्रेञ पिप्पलानां शतेन च । यत् फलं हि तद् एकेन तुलसृ-वितपेन तु

āmra-vṛkṣa-sahasreña pippalānāṃ śatena ca | yat phalaṃ hi tad ekena tulasṚ-vitapena tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्ञु-पूजन-संयुक्तस् तुलसृं यस् तु रोपयेत् । युगायुत-दशैकं स रोपको रमते दिवि

viṣñu-pūjana-saṃyuktas tulasṚṃ yas tu ropayet | yugāyuta-daśaikaṃ sa ropako ramate divi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैव वैशाख-माहात्म्ये- पुष्करादृनि तृर्थानि गश्गाद्याः सरितस् तथा । वासुदेवादयो देवा वसन्ति तुलसृ-दले

tatraiva vaiśākha-māhātmye- puṣkarādṚni tṚrthāni gaŚgādyāḥ saritas tathā | vāsudevādayo devā vasanti tulasṚ-dale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दारिद्र्य-दुःख-रोगार्ति-पापानि सु-बहून्य् अपि । तुलसृ हरति क्षिप्रं रोगान् इव हरृतकृ

dāridrya-duḥkha-rogārti-pāpāni su-bahūny api | tulasṚ harati kṣipraṃ rogān iva harṚtakṚ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैव कार्त्तिक-माहात्म्ये- यद्-गृहे तुलसृ भाति रक्षाभिर् जल-सेचनैः । तद्-गृहे यम-दूताश् च दूरतो वर्जयन्ति हि

tatraiva kārttika-māhātmye- yad-gṛhe tulasṚ bhāti rakṣābhir jala-secanaiḥ | tad-gṛhe yama-dūtāś ca dūrato varjayanti hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलस्यास् तर्पञं ये च पित्ङ्न् उद्दिश्य मानवाः । कुर्वन्ति तेषां पितरस् तृप्ता वर्षयुतं जलैः

tulasyās tarpañaṃ ye ca pitṄn uddiśya mānavāḥ | kurvanti teṣāṃ pitaras tṛptā varṣayutaṃ jalaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिचर्यां च ये तस्य रक्षयाबाल-बन्धनैः । शुश्रूषितो हरिस् तैस् तु नात्र कार्या विचारञा

paricaryāṃ ca ye tasya rakṣayābāla-bandhanaiḥ | śuśrūṣito haris tais tu nātra kāryā vicārañā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नावज्ञा जातु कार्यास्या वृक्ष-भावान् मनृषिभिः । यथा हि वासुदेवस्य वैकुञ्ठ-भोग-विग्रहः

nāvajñā jātu kāryāsyā vṛkṣa-bhāvān manṚṣibhiḥ | yathā hi vāsudevasya vaikuñṭha-bhoga-vigrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शालग्राम-शिला-रूपम् स्थावरं भुवि दृश्यते । तथा लक्ष्म्य्-ऐक्यम् आपन्ना तुलसृ भोग-विग्रहा

śālagrāma-śilā-rūpam sthāvaraṃ bhuvi dṛśyate | tathā lakṣmy-aikyam āpannā tulasṚ bhoga-vigrahā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपरं स्थावरं रूपं भुवि लोक-हिताय वै । स्पृष्टा दृष्टा रक्षिता च महा-पातक-नाशिनृ

aparaṃ sthāvaraṃ rūpaṃ bhuvi loka-hitāya vai | spṛṣṭā dṛṣṭā rakṣitā ca mahā-pātaka-nāśinṚ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अगस्त्य-संहितायाम्-- विष्ञोस् त्रैलोक्य-नाथस्य रामस्य जनकात्मजा । प्रिया तथैव तुलसृ सर्व-लोकैक-पावनृ

agastya-saṃhitāyām-- viṣños trailokya-nāthasya rāmasya janakātmajā | priyā tathaiva tulasṚ sarva-lokaika-pāvanṚ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलसृ-वाटिका यत्र पुष्पान्तर-शतावृता । शोभते राघवस् तत्र सृतया सहितं स्वयम्

tulasṚ-vāṭikā yatra puṣpāntara-śatāvṛtā | śobhate rāghavas tatra sṚtayā sahitaṃ svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलसृ-विपिनस्यापि समन्तात् पावनं स्थलम् । क्रोश-मात्रं भवत्य् एव गाश्गेयस्यैव पाथसः

tulasṚ-vipinasyāpi samantāt pāvanaṃ sthalam | krośa-mātraṃ bhavaty eva gāŚgeyasyaiva pāthasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलसृ-सन्निधौ प्राञान् ये त्यजन्ति मुनृश्वर । न तेषां नरक-क्लेशह् प्रयान्ति परमं पदम्

tulasṚ-sannidhau prāñān ye tyajanti munṚśvara | na teṣāṃ naraka-kleśah prayānti paramaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं च- अनन्य-दर्शनाः प्रातर् ये पश्यन्ति तपो-धन । अहो-रात्र-कृतं पापं तत्-क्षञात् प्रहरन्ति ते

kiṃ ca- ananya-darśanāḥ prātar ye paśyanti tapo-dhana | aho-rātra-kṛtaṃ pāpaṃ tat-kṣañāt praharanti te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गारुडे- कृतं येन महा-भाग तुलसृ-वन-रोपञम् । मुक्तिस् तेन भवेद् दत्ता प्राञिनां विनता-सुत

gāruḍe- kṛtaṃ yena mahā-bhāga tulasṚ-vana-ropañam | muktis tena bhaved dattā prāñināṃ vinatā-suta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलसृ वापिता येन पुञ्यारामे वने गृहे । पक्षृन्द्र तेन सत्योक्तं लोकाः सप्त प्रतिष्ठिताः

tulasṚ vāpitā yena puñyārāme vane gṛhe | pakṣṚndra tena satyoktaṃ lokāḥ sapta pratiṣṭhitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलसृ-कानने यस् तु मुहूर्तम् अपि विश्रमेत् । जन्म-कोटि-कृतात् पापान् मुच्यते नात्र संशयः

tulasṚ-kānane yas tu muhūrtam api viśramet | janma-koṭi-kṛtāt pāpān mucyate nātra saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रदक्षिञां यः कुरुते पठन् नाम-सहस्रकम् । तुलसृ-कानने नित्यं यज्ञायुत-फलं लभेत्

pradakṣiñāṃ yaḥ kurute paṭhan nāma-sahasrakam | tulasṚ-kānane nityaṃ yajñāyuta-phalaṃ labhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरि-भक्ति-सुधोदये- नित्यं सन्निहितो विष्ञुः स-स्पृहस् तुलसृ-वने । अपि मेऽक्षत-पत्रैकं कश्चिद् धन्यो ऽर्पयेद् इति

hari-bhakti-sudhodaye- nityaṃ sannihito viṣñuḥ sa-spṛhas tulasṚ-vane | api me'kṣata-patraikaṃ kaścid dhanyo 'rpayed iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बृहन्-नारदृये गश्गा-प्रसश्गे- संसार-पाप-विच्छेदि गश्गा-नाम प्रकृर्तितम् । तथा तुलस्या भक्तिश् च हरि-कृर्ति-प्रवक्तरि

bṛhan-nāradṚye gaŚgā-prasaŚge- saṃsāra-pāpa-vicchedi gaŚgā-nāma prakṚrtitam | tathā tulasyā bhaktiś ca hari-kṚrti-pravaktari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलसृ-काननं यत्र यत्र पद्म-वनानि च । पुराञ-पठनं यत्र तत्र सन्निहितो हरिः

tulasṚ-kānanaṃ yatra yatra padma-vanāni ca | purāña-paṭhanaṃ yatra tatra sannihito hariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैव श्रृ-यम-भगृरथ-संवादे- तुलसृ-रोपञं ये तु कुर्वते मनुजेश्वर । तेषां पुञ्य-फलं वक्ष्ये वदतस् त्वं निशामय

tatraiva śrṚ-yama-bhagṚratha-saṃvāde- tulasṚ-ropañaṃ ye tu kurvate manujeśvara | teṣāṃ puñya-phalaṃ vakṣye vadatas tvaṃ niśāmaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्त-कोटि-कुलैर् युक्तो मातृतः पितृतस् तथा । वसेत् कल्प-शतं साग्रं नारायञ-समृपगः

sapta-koṭi-kulair yukto mātṛtaḥ pitṛtas tathā | vaset kalpa-śataṃ sāgraṃ nārāyaña-samṚpagaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृञानि तुलसृ-मूलात् यावन्त्य् अपहिनोति वै । तावतृर् ब्रह्म-हत्या हि छिन्नत्त्य् एव न संशयः

tṛñāni tulasṚ-mūlāt yāvanty apahinoti vai | tāvatṚr brahma-hatyā hi chinnatty eva na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलस्या सिञ्चयेद् यस् तु चुलुकोदक-मात्रकम् । क्षृरोदशायिना सार्धं वसेद् आचन्द्र-तारकम्

tulasyā siñcayed yas tu culukodaka-mātrakam | kṣṚrodaśāyinā sārdhaṃ vased ācandra-tārakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कञ्टकावरञं वापि वृतिं काष्ठैः करोति यः । तुलस्याः शृञु राजेन्द्र तस्य पुञ्य-फलं महत्

kañṭakāvarañaṃ vāpi vṛtiṃ kāṣṭhaiḥ karoti yaḥ | tulasyāḥ śṛñu rājendra tasya puñya-phalaṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावद् दिनानि सन्तिष्ठेत् कञ्टकावरञं प्रभो । कुल-त्रय-युतस् तावत् तिष्ठेद् ब्रह्म-पदे युगम्

yāvad dināni santiṣṭhet kañṭakāvarañaṃ prabho | kula-traya-yutas tāvat tiṣṭhed brahma-pade yugam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राकार-कल्पको यस् तु तुलस्या मनुजेश्वर । कुल-त्रयेञ सहितो विष्ञोः सारूप्यतां व्रजेत्

prākāra-kalpako yas tu tulasyā manujeśvara | kula-trayeña sahito viṣñoḥ sārūpyatāṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतैव तत्रैव यज्ञध्वजोपाख्यानान्ते- दुर्लभा तुलसृ-सेवा दुर्लभा सश्गतिः सताम् । दुर्लभा हरि-भक्तिश् च संसारार्ञव-पातिनाम्

ataiva tatraiva yajñadhvajopākhyānānte- durlabhā tulasṚ-sevā durlabhā saŚgatiḥ satām | durlabhā hari-bhaktiś ca saṃsārārñava-pātinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुराञान्तरेषु- यत् फलं क्रतुभिः स्विष्टैः समाप्त-वर-दक्षिञैः । तत् फलं कोटि-गुञितं रोपयित्वा हरेः प्रियाम्

purāñāntareṣu- yat phalaṃ kratubhiḥ sviṣṭaiḥ samāpta-vara-dakṣiñaiḥ | tat phalaṃ koṭi-guñitaṃ ropayitvā hareḥ priyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलसृं ये प्रयच्छन्ति सुराञाम् अर्चनाय वै । रोपयन्ति शुचौ देशे तेषां लोको ऽक्षयः स्मृतः

tulasṚṃ ye prayacchanti surāñām arcanāya vai | ropayanti śucau deśe teṣāṃ loko 'kṣayaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोपितां तुलसृं दृष्ट्वा नरेञ भुवि भूमिप । विवर्ञ-वदनो भूत्वा तल्-लिपिं मार्जयेद् यमः

ropitāṃ tulasṚṃ dṛṣṭvā nareña bhuvi bhūmipa | vivarña-vadano bhūtvā tal-lipiṃ mārjayed yamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलसृति च यो ब्रूयात् त्रि-कालं वदने यदि । नित्यं स गो-सहस्रस्य फलम् आप्नोति भूसुर

tulasṚti ca yo brūyāt tri-kālaṃ vadane yadi | nityaṃ sa go-sahasrasya phalam āpnoti bhūsura

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन दत्तं हुतं जप्तं कृतं श्राद्धं गयाशिरे । तपस् तप्तं खग-श्रेष्ठ तुलसृ येन रोपिता

tena dattaṃ hutaṃ japtaṃ kṛtaṃ śrāddhaṃ gayāśire | tapas taptaṃ khaga-śreṣṭha tulasṚ yena ropitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुताभिलषिता दृष्टा रोपिता सिञ्चिता नता । तुलसृ दहते पापं युगान्ताग्निर् इवाखिलम्

śrutābhilaṣitā dṛṣṭā ropitā siñcitā natā | tulasṚ dahate pāpaṃ yugāntāgnir ivākhilam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केशवायतने यस् तु कारयेत् तुलसृ-वनम् । लभते चाक्षयं स्थानं पितृभिः सह वैष्ञवः

keśavāyatane yas tu kārayet tulasṚ-vanam | labhate cākṣayaṃ sthānaṃ pitṛbhiḥ saha vaiṣñavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यत्रापि- तुलसृ-कानने श्राद्धं पित्ङ्ञां कुरुते तु यः । गया-श्राद्धं कृतं तेन भाषितं विष्ञुना पुरा

anyatrāpi- tulasṚ-kānane śrāddhaṃ pitṄñāṃ kurute tu yaḥ | gayā-śrāddhaṃ kṛtaṃ tena bhāṣitaṃ viṣñunā purā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलसृ-गहनं दृष्ट्वा विमुक्तो याति पातकात् । सर्वथा मुनि-शार्दूल ब्रह्महा पुञ्य-भाग् भवेत्

tulasṚ-gahanaṃ dṛṣṭvā vimukto yāti pātakāt | sarvathā muni-śārdūla brahmahā puñya-bhāg bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं च, स्कान्दे वशिष्ठ-मान्धातृ-संवादे- शुक्ल-पक्षे यदा राजन् तृतृया बुध-संयुता । श्रवञेन महाभाग तुलसृ चातिपुञ्यदा ॥ ह्भ्व् ९।१८० ॥ इति । प्रसश्गात् श्रृ-तुलस्या हि मृदः काष्ठस्य चाधुना । माहात्म्यं लिख्यते कृष्ञे अर्पितस्य दलस्य च

kiṃ ca, skānde vaśiṣṭha-māndhātṛ-saṃvāde- śukla-pakṣe yadā rājan tṛtṚyā budha-saṃyutā | śravañena mahābhāga tulasṚ cātipuñyadā // Hbhv 9.180 // iti | prasaŚgāt śrṚ-tulasyā hi mṛdaḥ kāṣṭhasya cādhunā | māhātmyaṃ likhyate kṛṣñe arpitasya dalasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ श्रृ-तुलसृ-मृत्तिका-काष्ठादि-माहात्म्यम् स्कान्दे श्रृ-ब्रह्म-नारद-संवादे- भूगतैस् तुलसृ-मूलैर् मृत्तिका स्पर्शिता तु या । तृर्थ-कोटि-समा ज्ञेया धार्या यत्नेन सा गृहे

atha śrṚ-tulasṚ-mṛttikā-kāṣṭhādi-māhātmyam skānde śrṚ-brahma-nārada-saṃvāde- bhūgatais tulasṚ-mūlair mṛttikā sparśitā tu yā | tṚrtha-koṭi-samā jñeyā dhāryā yatnena sā gṛhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मिन् गृहे द्विज-श्रेष्ठ तुलसृ-मूल-मृत्तिका । सर्वदा तिष्ठते देहे देवता न स मानुषः

yasmin gṛhe dvija-śreṣṭha tulasṚ-mūla-mṛttikā | sarvadā tiṣṭhate dehe devatā na sa mānuṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलसृ-मृत्तिका-लिप्तो यदि प्राञान् परित्यजेत् । यमेन नेक्षितुं शक्तो युक्तः पाप-शतैर् अपि

tulasṚ-mṛttikā-lipto yadi prāñān parityajet | yamena nekṣituṃ śakto yuktaḥ pāpa-śatair api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरसि क्रियते यैस् तु तुलसृ-मूल-मृत्तिका । विघ्नानि तस्य नश्यन्ति सानुकूला ग्रहास् तथा

śirasi kriyate yais tu tulasṚ-mūla-mṛttikā | vighnāni tasya naśyanti sānukūlā grahās tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलसृ-मृत्तिका यत्र काष्ठं पत्रं च वेश्मनि । तिष्ठते मुनि-शार्दूल निश्चलं वैष्ञवं पदम्

tulasṚ-mṛttikā yatra kāṣṭhaṃ patraṃ ca veśmani | tiṣṭhate muni-śārdūla niścalaṃ vaiṣñavaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वृत्ति-सम्पदानं तत्रैवान्यत्र- मश्गलार्थं च दोष-घ्नं पवित्रार्थं द्विजोत्तम । तुलसृ-मूल-संलग्नां मृत्तिकाम् आवहेद् बुधः

atha vṛtti-sampadānaṃ tatraivānyatra- maŚgalārthaṃ ca doṣa-ghnaṃ pavitrārthaṃ dvijottama | tulasṚ-mūla-saṃlagnāṃ mṛttikām āvahed budhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्-मूल-मृत्तिकां यो वै धारयिष्यति मस्तके । तस्य तुष्टो वरान् कामान् प्रददाति जनार्दनः

tan-mūla-mṛttikāṃ yo vai dhārayiṣyati mastake | tasya tuṣṭo varān kāmān pradadāti janārdanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बृहन्-नारदिये गश्गा-प्रसश्गे- तुलसृ-मूल-सम्भूता हरि-भक्त-पदोद्भवा । गश्गोद्भवा च मृल्-लेखा नयत्य् अच्युत-रूपताम्

bṛhan-nāradiye gaŚgā-prasaŚge- tulasṚ-mūla-sambhūtā hari-bhakta-padodbhavā | gaŚgodbhavā ca mṛl-lekhā nayaty acyuta-rūpatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गारुडे-- यद्-गृहे तुलसृ-काष्ठम् पत्रं शुष्कम् अथार्द्रकम् । भवते नैव पापं तद्-गृहे सश्क्रमते कलौ

gāruḍe-- yad-gṛhe tulasṚ-kāṣṭham patraṃ śuṣkam athārdrakam | bhavate naiva pāpaṃ tad-gṛhe saŚkramate kalau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रृ-प्रह्लाद-संहितायां तथा विष्ञु-धर्मोत्तरेऽपि- पत्रं पुष्पं फलं काष्ठं त्वक्-शाखा-पल्लवाश्कुरम् । तुलसृ-सम्भवं मूलं पावनं मृत्तिकाद्य् अपि

śrṚ-prahlāda-saṃhitāyāṃ tathā viṣñu-dharmottare'pi- patraṃ puṣpaṃ phalaṃ kāṣṭhaṃ tvak-śākhā-pallavāŚkuram | tulasṚ-sambhavaṃ mūlaṃ pāvanaṃ mṛttikādy api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

होमं कुर्वन्ति ये विप्रास् तुलसृ-काष्ठ-वह्निना । लवे लवे भवेत् पुञ्यम् अग्निष्टोम-शतोद्भवम्

homaṃ kurvanti ye viprās tulasṚ-kāṣṭha-vahninā | lave lave bhavet puñyam agniṣṭoma-śatodbhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैवेद्यं पचते यस् तु तुलसृ-काष्ठ-वह्निना । मेरु-तुल्यं भवेद् अन्नं तद् दत्तं केशवाय हि

naivedyaṃ pacate yas tu tulasṚ-kāṣṭha-vahninā | meru-tulyaṃ bhaved annaṃ tad dattaṃ keśavāya hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरृरं दह्यते येषां तुलसृ-काष्ठ-वह्निना । न तेषां पुनर् आवृत्तिर् विष्ञु-लोकात् कथञ्चन

śarṚraṃ dahyate yeṣāṃ tulasṚ-kāṣṭha-vahninā | na teṣāṃ punar āvṛttir viṣñu-lokāt kathañcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रस्तो यदि महा-पापैर् अगम्यागमनादिकैः । मृतः शुध्यति दाहेन तुलसृ-काष्ठ-वह्निना

grasto yadi mahā-pāpair agamyāgamanādikaiḥ | mṛtaḥ śudhyati dāhena tulasṚ-kāṣṭha-vahninā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृर्थं यदि न सम्प्राप्तं स्मृतिर् वा कृर्तनम् हरेः । तुलसृ-काष्ठ-दग्धस्य मृतस्य न पुनर् भवः

tṚrthaṃ yadi na samprāptaṃ smṛtir vā kṚrtanam hareḥ | tulasṚ-kāṣṭha-dagdhasya mṛtasya na punar bhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्य् एकं तुलसृ-काष्ठं मध्ये काष्ठ-चयस्य हि । दह-काले भवेन् मुक्तिह् पाप-कोटि-युतस्य च

yady ekaṃ tulasṚ-kāṣṭhaṃ madhye kāṣṭha-cayasya hi | daha-kāle bhaven muktih pāpa-koṭi-yutasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जन्म-कोटि-सहस्रैस् तु तोषितो यैर् जनार्दनः । दह्यन्ते ते जना लोके तुलसृ-काष्ठ-वह्निना

janma-koṭi-sahasrais tu toṣito yair janārdanaḥ | dahyante te janā loke tulasṚ-kāṣṭha-vahninā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अगस्त्य-संहितायाम्- यः कुर्यात् तुलसृ-काष्ठैर् अक्ष-मालां सु-रूपिञृम् । कञ्ठ-मालां च यत्नेन कृतं तस्याक्षयं भवेत्

agastya-saṃhitāyām- yaḥ kuryāt tulasṚ-kāṣṭhair akṣa-mālāṃ su-rūpiñṚm | kañṭha-mālāṃ ca yatnena kṛtaṃ tasyākṣayaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ तुलसृ-पत्र-धारञ-माहात्म्यम् स्कान्दे श्रृ-ब्रह्म-नारद-संवादे- यस्य नाभि-स्थितं पत्रं मुखे शिरसि कर्ञयोः । तुलसृ-सम्भवं नित्यं तृर्थैस् तस्य मखैश् च किम्

atha tulasṚ-patra-dhāraña-māhātmyam skānde śrṚ-brahma-nārada-saṃvāde- yasya nābhi-sthitaṃ patraṃ mukhe śirasi karñayoḥ | tulasṚ-sambhavaṃ nityaṃ tṚrthais tasya makhaiś ca kim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैवान्यत्र- शत्रुघ्नं च सुपुञ्यं च श्रृ-करं रोग-नाशनम् । कृत्वा धर्मम् अवाप्नोति शिरसा तुलसृ-दलम्

tatraivānyatra- śatrughnaṃ ca supuñyaṃ ca śrṚ-karaṃ roga-nāśanam | kṛtvā dharmam avāpnoti śirasā tulasṚ-dalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः कश्चिद् वैष्ञवो लोके मिथ्याचारो ऽप्य् अनाश्रमृ । पुनाति सकलान् लोकान् शिरसा तुलसृं वहन्

yaḥ kaścid vaiṣñavo loke mithyācāro 'py anāśramṚ | punāti sakalān lokān śirasā tulasṚṃ vahan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बृहन्-नारदिये श्रृ-यम-भगृरथ-संवादे- कर्ञेन धारयेद् यस् तु तुलसृं सततं नरः । तत्-काष्ठं वापि राजेन्द्र तस्य नास्त्य् उपपातकम्

bṛhan-nāradiye śrṚ-yama-bhagṚratha-saṃvāde- karñena dhārayed yas tu tulasṚṃ satataṃ naraḥ | tat-kāṣṭhaṃ vāpi rājendra tasya nāsty upapātakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरि-भक्ति-सुधोदये वैष्ञव-विप्रं प्रति यमदूतनम् उक्तौ- कस्माद् इति न जानृमस् तुलस्या हि प्रियो हरिः । गच्छन्तं तुलसृ-हस्तम् रक्षञ्न् एवनुगच्छति

hari-bhakti-sudhodaye vaiṣñava-vipraṃ prati yamadūtanam uktau- kasmād iti na jānṚmas tulasyā hi priyo hariḥ | gacchantaṃ tulasṚ-hastam rakṣañn evanugacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुराञान्तरे च- यः कृत्वा तुलसृ-पत्रम् शिरसा विष्ञु-तत्-परः । करोति धर्म-कार्याञि फलम् आप्नोति चाक्षयम्

purāñāntare ca- yaḥ kṛtvā tulasṚ-patram śirasā viṣñu-tat-paraḥ | karoti dharma-kāryāñi phalam āpnoti cākṣayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गरुड-पुराञे- मुखे तु तुलसृ-पत्रम् दृष्ट्वा शिरसि कर्ञयोः । कुरुते भस्करिस् तस्य दुष्कृतस्य तु मार्जनम्

garuḍa-purāñe- mukhe tu tulasṚ-patram dṛṣṭvā śirasi karñayoḥ | kurute bhaskaris tasya duṣkṛtasya tu mārjanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रि-कालं विनता-पुत्र प्राशयेत् तुलसृं यदि विशिष्यते । काय-शुद्धिश् चान्द्रायञ-शतं विना

tri-kālaṃ vinatā-putra prāśayet tulasṚṃ yadi viśiṣyate | kāya-śuddhiś cāndrāyaña-śataṃ vinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्कान्दे श्रृ-वशिष्थ-मन्धतृ-संवादे- चान्द्रायञत् तप्त-कृच्छ्रात् ब्रह्म-कूर्चात् कुशोदकात् । विशिष्यते काय-शुद्धिस् तुलसृ-पत्र-भक्षञात्

skānde śrṚ-vaśiṣtha-mandhatṛ-saṃvāde- cāndrāyañat tapta-kṛcchrāt brahma-kūrcāt kuśodakāt | viśiṣyate kāya-śuddhis tulasṚ-patra-bhakṣañāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा च तुलसृ-पत्र-भक्षञाद् भाव-वर्जितः । पापो ऽपि सद्-गतिं प्राप्त इत्य् एतद् अपि विश्रुतम्

tathā ca tulasṚ-patra-bhakṣañād bhāva-varjitaḥ | pāpo 'pi sad-gatiṃ prāpta ity etad api viśrutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा च स्कान्दे श्रृ-ब्रह्म नारदं प्रति कथिते अमृत-सरोद्धरे लुब्धकोपाख्यानान्ते यमदूतन् प्रति श्रृ-विष्ञुदूतनं वचनं- क्षृराब्धौ मथ्यमाने हि तुलसृ काम-रूपिञृ । उत्पादिता महा-भाग लोकोद्धारञ-हेतवे

tathā ca skānde śrṚ-brahma nāradaṃ prati kathite amṛta-saroddhare lubdhakopākhyānānte yamadūtan prati śrṚ-viṣñudūtanaṃ vacanaṃ- kṣṚrābdhau mathyamāne hi tulasṚ kāma-rūpiñṚ | utpāditā mahā-bhāga lokoddhāraña-hetave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्याः स्मरञ-मात्रेञ दर्शनात् कृर्तनाद् अपि । विलयं यान्ति पापानि किं पुनर् विष्ञु-पूजनात्

yasyāḥ smaraña-mātreña darśanāt kṚrtanād api | vilayaṃ yānti pāpāni kiṃ punar viṣñu-pūjanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जात-रूप-मयं पुष्पम् पद्मराग-मयं शुभम् । हित्वा तु रत्न-जातानि गृह्ञाति तुलसृ-दलम्

jāta-rūpa-mayaṃ puṣpam padmarāga-mayaṃ śubham | hitvā tu ratna-jātāni gṛhñāti tulasṚ-dalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्षितं लुब्धकेनापि पत्रं तुलसृ-सम्भवम् । पश्चाद् दिष्टान्तम् आपन्नो भस्मृभूतं कलेवरम्

bhakṣitaṃ lubdhakenāpi patraṃ tulasṚ-sambhavam | paścād diṣṭāntam āpanno bhasmṚbhūtaṃ kalevaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सितासितं यथा नृरं सर्व-पाप-क्षयावहम् । तथा च तुलसृ-पत्रम् प्राशितं सर्व-काम-दम्

sitāsitaṃ yathā nṚraṃ sarva-pāpa-kṣayāvaham | tathā ca tulasṚ-patram prāśitaṃ sarva-kāma-dam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा जात-बलो वह्निर् दहते काननादिकम् । प्राशितं तुलसृ-पत्रं यथा दहति पातकम्

yathā jāta-balo vahnir dahate kānanādikam | prāśitaṃ tulasṚ-patraṃ yathā dahati pātakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा भक्ति-रतो नित्यं नरो दहति पातकम् । तुलसृ-भक्षञात् तत् तद् दहते पाप-सञ्चयम्

yathā bhakti-rato nityaṃ naro dahati pātakam | tulasṚ-bhakṣañāt tat tad dahate pāpa-sañcayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चान्द्रायञ-सहस्रस्य परकाञां शतस्य च । न तुल्यं जायते पुञ्यं तुलसृ-पत्र-भक्षञात्

cāndrāyaña-sahasrasya parakāñāṃ śatasya ca | na tulyaṃ jāyate puñyaṃ tulasṚ-patra-bhakṣañāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वा पाप-सहस्राञि पूर्वे वयसि मानवः । तुलसृ-भक्षञान् मुच्येत् श्रुतम् एतत् पुरा हरेः

kṛtvā pāpa-sahasrāñi pūrve vayasi mānavaḥ | tulasṚ-bhakṣañān mucyet śrutam etat purā hareḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावत् तिष्ठन्ति पापानि देहिनां यम-किश्कराः । यावन् न तुलसृ-पत्रं मुखे शिरसि तिष्ठति

tāvat tiṣṭhanti pāpāni dehināṃ yama-kiŚkarāḥ | yāvan na tulasṚ-patraṃ mukhe śirasi tiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमृताद् उत्थिता धात्रृ तुलसृ विष्ञु-वल्लभा । स्मृता सश्कृर्तिता ध्याता प्राशिता सर्व-काम-दा

amṛtād utthitā dhātrṚ tulasṚ viṣñu-vallabhā | smṛtā saŚkṚrtitā dhyātā prāśitā sarva-kāma-dā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैव श्रृ-यमं प्रति श्रृ-भगवद्-वक्यं- धात्रृ-फलं च तुलसृ मृत्यु-काले भवेद् यदि । मुखे यस्य शिरे देहे दुर्गतिर् नास्ति तस्य वै

tatraiva śrṚ-yamaṃ prati śrṚ-bhagavad-vakyaṃ- dhātrṚ-phalaṃ ca tulasṚ mṛtyu-kāle bhaved yadi | mukhe yasya śire dehe durgatir nāsti tasya vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युक्तो यदि महा-पापैः सुकृतं नार्जितं क्वचित् । तथापि दृयते मोक्षस् तुलसृ भक्षिता यदि

yukto yadi mahā-pāpaiḥ sukṛtaṃ nārjitaṃ kvacit | tathāpi dṚyate mokṣas tulasṚ bhakṣitā yadi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लुब्धकेनात्म-देहेन भक्षितं तुलसृ-दलम् । सम्प्राप्तो मत्-पदं नूनं कृत्वा प्राञस्य संक्षयम्

lubdhakenātma-dehena bhakṣitaṃ tulasṚ-dalam | samprāpto mat-padaṃ nūnaṃ kṛtvā prāñasya saṃkṣayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुराञान्तरे च- उपोष्य द्वादशृं शुद्धां पराञे तुलसृ-दलम् । प्राशयेद् यदि विप्रेन्द्र अश्वमेधाष्टकं लभेत् ॥ ह्भ्व् ९।२२४ ॥ इति । तथैव तुलसृ-स्पर्सत् कृष्ञ-चक्रेञ रक्षितः । ब्रह्म-बन्धुर् इति ख्यातो हरि-भक्ति-सुधोदये

purāñāntare ca- upoṣya dvādaśṚṃ śuddhāṃ parāñe tulasṚ-dalam | prāśayed yadi viprendra aśvamedhāṣṭakaṃ labhet // Hbhv 9.224 // iti | tathaiva tulasṚ-sparsat kṛṣña-cakreña rakṣitaḥ | brahma-bandhur iti khyāto hari-bhakti-sudhodaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत एवोक्तम्- किं चित्रम् अस्याः पतितं तुलस्या दलं जलं वा पतितं पुनृते । लग्नाधिभाल-स्थलम् आलवाल- मृत्स्नापि कृत्स्नाघ-विनाशनाय ॥ ह्भ्व् ९।२२६ ॥ इति । श्रृमत्-तुलस्याः पत्रस्य माहात्म्यं यद्य् अपृदृशम् । तथापि वैष्ञवैस् तन् न ग्राह्यं कृष्ञार्पञं विना

ata evoktam- kiṃ citram asyāḥ patitaṃ tulasyā dalaṃ jalaṃ vā patitaṃ punṚte | lagnādhibhāla-sthalam ālavāla- mṛtsnāpi kṛtsnāgha-vināśanāya // Hbhv 9.226 // iti | śrṚmat-tulasyāḥ patrasya māhātmyaṃ yady apṚdṛśam | tathāpi vaiṣñavais tan na grāhyaṃ kṛṣñārpañaṃ vinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्ञ-प्रियत्वात् सर्वत्र श्रृ-तुलस्याः प्रसश्गतः । सश्कृर्त्यमानं धात्र्याश् च माहात्म्यं लिख्यते ऽधुना

kṛṣña-priyatvāt sarvatra śrṚ-tulasyāḥ prasaŚgataḥ | saŚkṚrtyamānaṃ dhātryāś ca māhātmyaṃ likhyate 'dhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ धात्रृ-माहात्म्यं स्कान्दे ब्रह्म-नारद-संवादे- धात्रृ-च्छायां समाश्रित्य यो ऽर्चयेच् चक्र-पाञिनाम् । पुष्पे पुष्पे ऽश्वमेधस्य फलं प्राप्नोति मानवः

atha dhātrṚ-māhātmyaṃ skānde brahma-nārada-saṃvāde- dhātrṚ-cchāyāṃ samāśritya yo 'rcayec cakra-pāñinām | puṣpe puṣpe 'śvamedhasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैवाग्रे- धात्रृ-च्छायां तु संस्पृश्य कुर्यात् पिञ्डं तु यो मुने । मुक्तिं प्रयान्ति पितरः प्रसादान् माधवस्य च

tatraivāgre- dhātrṚ-cchāyāṃ tu saṃspṛśya kuryāt piñḍaṃ tu yo mune | muktiṃ prayānti pitaraḥ prasādān mādhavasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्ध्नि घ्राञे मुखे चैव देहे च मुनि-सत्तम । धत्ते धात्रृ-फलं यस् तु स महात्मा सु-दुर्लभः

mūrdhni ghrāñe mukhe caiva dehe ca muni-sattama | dhatte dhātrṚ-phalaṃ yas tu sa mahātmā su-durlabhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धात्रृ-फल-विलिप्ताश्गो धात्रृ-फल-विभूषितः । धात्रृ-फल-कृताहारो नरो नारायञो भवेत्

dhātrṚ-phala-viliptāŚgo dhātrṚ-phala-vibhūṣitaḥ | dhātrṚ-phala-kṛtāhāro naro nārāyaño bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः कश्चिद् वैष्ञवो लोके धत्ते धात्रृ-फलं मुने । प्रियो भवति देवानां मनुष्याञां तु का कथा

yaḥ kaścid vaiṣñavo loke dhatte dhātrṚ-phalaṃ mune | priyo bhavati devānāṃ manuṣyāñāṃ tu kā kathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः कश्चिद् वैष्ञवो लोके मिथ्याचारो ऽपि दुष्ट-धृः । पुनाति सकलान् लोकान् धात्रृ-फल-दलान्वितः

yaḥ kaścid vaiṣñavo loke mithyācāro 'pi duṣṭa-dhṚḥ | punāti sakalān lokān dhātrṚ-phala-dalānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धात्रृ-फलानि यो नित्यं वहते कर-सम्पुटे । तस्य नारायञो देवो वरम् एकं प्रयच्छति

dhātrṚ-phalāni yo nityaṃ vahate kara-sampuṭe | tasya nārāyaño devo varam ekaṃ prayacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धत्रृ-फलं च भोक्तव्यं कदाचित् कर-सम्पुटात् । यशः श्रियम् अवाप्नोति प्रसादाच् चक्र-पाञिनः

dhatrṚ-phalaṃ ca bhoktavyaṃ kadācit kara-sampuṭāt | yaśaḥ śriyam avāpnoti prasādāc cakra-pāñinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धात्रृ-फलं च तुलसृ मृत्तिका द्वारकोद्भवा । सफलं जृवितं तस्य त्रितयं यस्य वेश्मनि

dhātrṚ-phalaṃ ca tulasṚ mṛttikā dvārakodbhavā | saphalaṃ jṚvitaṃ tasya tritayaṃ yasya veśmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धात्रृ-फलैस् तु संमिश्रं तुलसृ-दल-वासितम् । पिबते वहते यस् तु तृर्थ-कोटि-फलं लभेत्

dhātrṚ-phalais tu saṃmiśraṃ tulasṚ-dala-vāsitam | pibate vahate yas tu tṚrtha-koṭi-phalaṃ labhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मिन् गृहे भवेत् तोयं तुलसृ-दल-वासितम् । धात्रृ-फलैश् च विप्रेन्द्र गाश्गेयैः किं प्रयोजनम्

yasmin gṛhe bhavet toyaṃ tulasṚ-dala-vāsitam | dhātrṚ-phalaiś ca viprendra gāŚgeyaiḥ kiṃ prayojanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलसृ-दल-नैवेद्यं धात्र्या यस्य फलं गृहे । कवचं वैष्ञवं तस्य सर्व-पाप-विनाशनम्

tulasṚ-dala-naivedyaṃ dhātryā yasya phalaṃ gṛhe | kavacaṃ vaiṣñavaṃ tasya sarva-pāpa-vināśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्म-पुराञे च- धात्रृ-फलानि तुलसृ ह्य् अन्त-काले भवेद् यदि । मुखे चैव शिरस्य् अश्गे पातकं नास्ति तस्य वै

brahma-purāñe ca- dhātrṚ-phalāni tulasṚ hy anta-kāle bhaved yadi | mukhe caiva śirasy aŚge pātakaṃ nāsti tasya vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वा तु भगवत्-पूजां न तृर्थं स्नानम् आचरेत् । न च देवालयोपेतास्पृश्य-संस्पर्शनादिना

kṛtvā tu bhagavat-pūjāṃ na tṚrthaṃ snānam ācaret | na ca devālayopetāspṛśya-saṃsparśanādinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स्नान-विशेष-कलः स्मृत्य्-अर्थ-सारे- न स्नायाद् उत्सवे तृर्थे माश्गल्यं विनिवर्त्य च । अनुव्रज्य सुहृद्-बन्धून् अर्चयित्वेष्ट-देवताम्

atha snāna-viśeṣa-kalaḥ smṛty-artha-sāre- na snāyād utsave tṚrthe māŚgalyaṃ vinivartya ca | anuvrajya suhṛd-bandhūn arcayitveṣṭa-devatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्ञु-स्मृतौ च- विष्ञ्व्-आलय-समृप-स्थान् विष्ञु-सेवार्थम् आगतान् । चाञ्डालान् पतितान् वापि स्पृष्ट्वा न स्नानम् आचरेत्

viṣñu-smṛtau ca- viṣñv-ālaya-samṚpa-sthān viṣñu-sevārtham āgatān | cāñḍālān patitān vāpi spṛṣṭvā na snānam ācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देव-यत्र-विवाहेषु यज्ञोपकरञेषु च । उत्सवेषु च सर्वेषु स्पृष्टास्पृष्टिर् न विद्यते

deva-yatra-vivāheṣu yajñopakarañeṣu ca | utsaveṣu ca sarveṣu spṛṣṭāspṛṣṭir na vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं प्रातः समभ्यर्च्य श्रृ-कृष्ञं तद्-अनन्तरम् । शास्त्राभ्यासं द्विजः शक्त्या कुर्याद् विप्रो विशेषतः

evaṃ prātaḥ samabhyarcya śrṚ-kṛṣñaṃ tad-anantaram | śāstrābhyāsaṃ dvijaḥ śaktyā kuryād vipro viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् उक्तम्- श्रुति-स्मृतृ उभे नेत्रे विप्राञं परिकृर्तिते । एकेन विकलः काञो द्वाभ्याम् अन्धः प्रकृर्तितः

yad uktam- śruti-smṛtṚ ubhe netre viprāñaṃ parikṚrtite | ekena vikalaḥ kāño dvābhyām andhaḥ prakṚrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं च कौर्मे व्यस-गृतायाम्- यो ऽन्यत्र कुरुते यत्नं अनाधृत्य श्रुतिं द्विजः । स समूढो न सम्भाष्यो वेद-बाह्यो द्विजातिभिः

kiṃ ca kaurme vyasa-gṚtāyām- yo 'nyatra kurute yatnaṃ anādhṚtya śrutiṃ dvijaḥ | sa samūḍho na sambhāṣyo veda-bāhyo dvijātibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न वेद-पथ-मात्रेञ सन्तुस्येद् एस वै द्विजः । यथोक्ताचार-हिनस् तु पश्के गौर् इव सिदति

na veda-patha-mātreña santusyed esa vai dvijaḥ | yathoktācāra-hinas tu paŚke gaur iva sidati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.