ईशा ईष्ट इतीट् तेनेशा । ईशिता परमेश्वरः परमात्मा सर्वस्य । स हि सर्वमीष्टे सर्वजन्तूनामात्मा सन्प्रत्यगात्मतया तेन स्वेन रूपेणात्मनेशा वास्यमाच्छादनीयम् । किम्? इदं सर्व यत्किञ्च यत्किञ्चिज्जगत्यां पृथिव्यां जगत्तत्सर्वं स्वेनात्मना ईशेन प्रत्यगात्मतयाहमेवेदं सर्वमिति परमार्थसत्यरूपेणानृतमिदं सर्वं चराचरमाच्छादनीयं स्वेन परमात्मना । यथा चन्दनागर्वादेरुदकादिसम्बन्धजक्लेदादिजमौपाधिकं दौर्गन्ध्यं तत्स्वरूपनिघर्षणेन आच्छाघते स्वेन पारमार्थिकेन गन्धेन । तद्वदेव हि स्वात्मनि अध्यस्तं स्वाभाविकं कर्तृत्वभोक्तृत्वादिलक्षणं जगदद्वैतरूपं जगत्यां पृथिव्याम्, जगत्यामिति उपलक्षणार्थत्वात्सर्वमेव नामरूपकर्माख्यं विकारजातं परमार्थसत्यात्मभावनया त्यक्तं स्यात् । एवमीश्वरात्मभावनया युक्तस्य पुत्राद्येषणात्रयसंन्यास एवाधिकारो न कर्मसु । तेन त्यक्तेन त्यागेनेत्यर्थः । न हि त्यक्तो मृतः पुत्रो वा भृत्यो वा आत्मसम्बन्धिताया अभावात् आत्मानं पालयति अतस्त्यागेन इत्ययमेव वेदार्थः-- भुञ्जीथाः पालयेथाः । एवं त्यक्तैषणस्त्वं मा गृधः गृधिमाकाङ्क्षां मा कार्षीर्धनविषयाम् कस्यस्विद्धनं कस्यचित्परस्य स्वस्य वा धनं मा काङ्क्षीरित्यर्थः । स्विदित्यनर्थको निपातः । अथवा मा गृधः । कस्मात्? कस्यस्विद्धनमित्याक्षेपार्थो न कस्यचिद्धनमस्ति यद्गृध्येत । आत्मैवेदं सर्वमितीश्वरभावनया सर्वं त्यक्तमत आत्मन एवेदं सर्वमात्मैव च सर्वमतो मिथ्याविषयां गृधिं मा कार्षीरित्यर्थः
īśā īṣṭa itīṭ teneśā / īśitā parameśvaraḥ paramātmā sarvasya / sa hi sarvamīṣṭe sarvajantūnāmātmā sanpratyagātmatayā tena svena rūpeṇātmaneśā vāsyamācchādanīyam / kim? idaṃ sarva yatkiñca yatkiñcijjagatyāṃ pṛthivyāṃ jagattatsarvaṃ svenātmanā īśena pratyagātmatayāhamevedaṃ sarvamiti paramārthasatyarūpeṇānṛtamidaṃ sarvaṃ carācaramācchādanīyaṃ svena paramātmanā / yathā candanāgarvāderudakādisambandhajakledādijamaupādhikaṃ daurgandhyaṃ tatsvarūpanigharṣaṇena ācchāghate svena pāramārthikena gandhena / tadvadeva hi svātmani adhyastaṃ svābhāvikaṃ kartṛtvabhoktṛtvādilakṣaṇaṃ jagadadvaitarūpaṃ jagatyāṃ pṛthivyām, jagatyāmiti upalakṣaṇārthatvātsarvameva nāmarūpakarmākhyaṃ vikārajātaṃ paramārthasatyātmabhāvanayā tyaktaṃ syāt / evamīśvarātmabhāvanayā yuktasya putrādyeṣaṇātrayasaṃnyāsa evādhikāro na karmasu / tena tyaktena tyāgenetyarthaḥ / na hi tyakto mṛtaḥ putro vā bhṛtyo vā ātmasambandhitāyā abhāvāt ātmānaṃ pālayati atastyāgena ityayameva vedārthaḥ-- bhuñjīthāḥ pālayethāḥ / evaṃ tyaktaiṣaṇastvaṃ mā gṛdhaḥ gṛdhimākāṅkṣāṃ mā kārṣīrdhanaviṣayām kasyasviddhanaṃ kasyacitparasya svasya vā dhanaṃ mā kāṅkṣīrityarthaḥ / svidityanarthako nipātaḥ / athavā mā gṛdhaḥ / kasmāt? kasyasviddhanamityākṣepārtho na kasyaciddhanamasti yadgṛdhyeta / ātmaivedaṃ sarvamitīśvarabhāvanayā sarvaṃ tyaktamata ātmana evedaṃ sarvamātmaiva ca sarvamato mithyāviṣayāṃ gṛdhiṃ mā kārṣīrityarthaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.