कुर्वन्नेव इह निवर्तयन्नेव कर्माण्यग्निहोत्रादीनि जिजीविषेज्जीवितुमिच्छेच्छतं शतसङ्ख्याकाः समाः संवत्सरान् । तावद्धि पुरुषस्य परमायुर्निरूपितम् । तथा च प्राप्तानुवादेन यज्जिजीविषेच्छतं वर्षाणि तत् कुर्वन्नेव कर्माणीत्येतद्विधीयते । एवमेवम्प्रकारेण त्वयि जिजीविषति नरे नरमात्राभिमानिनीत एतस्मादग्निहोत्रादीनि कर्माणि कुर्वतो वर्तमानात्प्रकारादन्यथा प्रकारान्तरं नास्ति येन प्रकारेणाशुभं कर्म न लिप्यते कर्मणा न लिप्यत इत्यर्थः । अतः शास्त्रविहितानि कर्माण्यग्निहोत्रादीनि कुर्वन्नेव जिजीविषेत् । कथं पुनरिदमवगम्यते पूर्वेण संन्यासिनो ज्ञाननिष्ठोक्ता द्वितीयेन तदशक्तस्य कर्मनिष्ठेति । उच्यतेः ज्ञानकर्मणोर्विरोधं पर्वतवदकम्प्यं यथोक्तं न स्मरसि किम् । इहाप्युक्तं ऽयो हि जिजीविषेत् स कर्म कुर्वन्ऽ ऽईशावास्यमिदं सर्वम्ऽ ऽतेन त्यक्तेन भुञ्जीथाःऽ ऽमा गृधः कस्यस्विद्धनम्ऽ इति च । ऽन जीविते मरणे वा गृधिं कुर्वीतारण्यमियादिति च परम् ; ततो न पुनरियात्ऽ इति संन्यासासनात् । उभयोः फलभेदं च वक्ष्यति । इमौ द्वावेव पन्थानावनुनिष्क्रान्ततरौ भवतः क्रियापथश्चैव पुरस्तात्संन्यासश्चोत्तरेण । निवृत्तिमार्गेण एषणात्रयस्य त्यागः । तयोः संन्यासपथ एवातिरेचयति । "न्यास एवात्यरेचयत्"इति च तैत्तिरीयके । "द्वाविमावथ पन्थानौ यत्र वेदाः प्रतिष्ठिताः । प्रवृत्तिलक्षणो धर्मो निवृत्तश्च विभावितः" ॥ इत्यादि पुत्राय विचार्य निश्चितमुक्तं व्यासेन वेदाचार्येण भगवता विभागञ्चानयोः दर्शयिष्यामः
kurvanneva iha nivartayanneva karmāṇyagnihotrādīni jijīviṣejjīvitumicchecchataṃ śatasaṅkhyākāḥ samāḥ saṃvatsarān / tāvaddhi puruṣasya paramāyurnirūpitam / tathā ca prāptānuvādena yajjijīviṣecchataṃ varṣāṇi tat kurvanneva karmāṇītyetadvidhīyate / evamevamprakāreṇa tvayi jijīviṣati nare naramātrābhimāninīta etasmādagnihotrādīni karmāṇi kurvato vartamānātprakārādanyathā prakārāntaraṃ nāsti yena prakāreṇāśubhaṃ karma na lipyate karmaṇā na lipyata ityarthaḥ / ataḥ śāstravihitāni karmāṇyagnihotrādīni kurvanneva jijīviṣet / kathaṃ punaridamavagamyate pūrveṇa saṃnyāsino jñānaniṣṭhoktā dvitīyena tadaśaktasya karmaniṣṭheti / ucyateḥ jñānakarmaṇorvirodhaṃ parvatavadakampyaṃ yathoktaṃ na smarasi kim / ihāpyuktaṃ 'yo hi jijīviṣet sa karma kurvan' 'īśāvāsyamidaṃ sarvam' 'tena tyaktena bhuñjīthāḥ' 'mā gṛdhaḥ kasyasviddhanam' iti ca / 'na jīvite maraṇe vā gṛdhiṃ kurvītāraṇyamiyāditi ca param ; tato na punariyāt' iti saṃnyāsāsanāt / ubhayoḥ phalabhedaṃ ca vakṣyati / imau dvāveva panthānāvanuniṣkrāntatarau bhavataḥ kriyāpathaścaiva purastātsaṃnyāsaścottareṇa / nivṛttimārgeṇa eṣaṇātrayasya tyāgaḥ / tayoḥ saṃnyāsapatha evātirecayati / "nyāsa evātyarecayat"iti ca taittirīyake / "dvāvimāvatha panthānau yatra vedāḥ pratiṣṭhitāḥ / pravṛttilakṣaṇo dharmo nivṛttaśca vibhāvitaḥ" // ityādi putrāya vicārya niścitamuktaṃ vyāsena vedācāryeṇa bhagavatā vibhāgañcānayoḥ darśayiṣyāmaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.