दयिते दयित कथं त्वं मलिन-मुखी धिग् न वेत्सि हा किम् इदम् । नख-रदन-क्षतम् ऊहेत् त्वयि सुप्ते सुप्ति-राक्षसी चक्रे ॥ज्ग्च् १,२९।२७॥[२५] अथ तस्याः सख्या संवादः- जलदे विलसति विद्युद् बिभ्यति हृदयाणि भीरूणाम् । हससि हरिं किमु मुग्धे न हि हृदि चित्रं स्तुवेऽ हम् एतस्य ॥ज्ग्च् १,२९।२८॥[२६] अथ तस्याः कृष्णं प्रति- आवृणुतामरुणांशुर् नख-पद-सिन्दूर-चिह्नानि । अञ्जनम् अपि कृष्णाभं तत् तु तवौष्ठः स्फुटं कुरुते ॥ज्ग्च् १,२९।२९॥ पूर्वां हरितम् आक्रम्य निष्क्रामन् कृष्ण-नीरदः । निह्नुते शशभृल्-लेखां हरिद्-अन्तर-लज्जया ॥ज्ग्च् १,२९ ३०॥ स्त्री-भावम् आकलयितुं कमठानुकारं गच्छन्-महाद्रि-तलम् आश्रितवान् भवान् यत् । तच् चाजितस्य न तवानुचितं यतस् त्वं स्वां देवतां रमयितुं सुधयोद्यतोऽ सि ॥ज्ग्च् १,२९।३१॥ मामपि हित्वा क्रीडसि तामपि हित्वेति नानृतं वचनम् । एकं तत्र जहातेरन्यद्रूपं दधातेर् हि ॥ज्ग्च् १,२९ ३२॥ नीरसा सरसा वेति विविक्तिर् नातिकामिनाम् । पश्य वंश्या मुखं नायं पिबन्न् उज्झति माधवः ॥ज्ग्च् १,२९ ३३॥[२७] तत्र श्री-कृष्णस्य वचनम्- राधे वपुषा तन्वी कोमल-हृदयातिसूक्ष्माधीर् असि च । मानः कथम् एतावान् माति त्वयि तत् तु पृच्छामि ॥ज्ग्च् १,२९।३४॥ मुखम् अब्जं तव रसना पल्लव-पत्री कथं वचः क्रूरम् । आं ज्ञातं किल यस्मात् तन्-मूलं भाति हृद्-वज्रम् ॥ज्ग्च् १,२९ ३५॥[२८] भवतु च- यथा मे रोचते मानो न प्रसादस् तथा तव । यत्र स्वाधीनता-व्यक्तिं कुरुषे ताडनेन च ॥ज्ग्च् १,२९।३६॥ अर्दितोऽ पि रुषा राधे लीलाब्जेनास्मि नार्दितः । हन्त मत्-कण्टकैर् एतत् त्वद्-अङ्घ्रि-सुहृद् अर्द्यते ॥ज्ग्च् १,२९ ३७॥[२९] तद् एवम् उपवदमाने तस्मिन् पुनस् तस्या वचनम्- निर्वृत्य्-अम्बुधि-कुम्भजः स्थिति-महा-मेघावली-मारुतः प्राणानां पवनाशनस् तनुवनी-नैदाघ-दावानलः । सोऽ यं ते विरहो यया बत मया सोढस्तया वा कथं सोढुं हन्त न शक्यते नव-नवः पद्मापते दुर्नयः ॥ज्ग्च् १,२९।३८॥ [३०] एवं रुदतीं सखीम् आलक्ष्य सखी तं प्राह- अनुरागवती सन्ध्या स्वच्छोऽ यं वासरस्ततः । स्थाने तया तस्य सङ्गो न रात्र्या मलिनात्मना ॥ज्ग्च् १,२९।३९॥[३१] त्वयि तु तद्-एतद्-विपरीतं प्रतीयते ततो न स्वच्छतेति व्यञ्जना । ततः सा मानिनी पुनस् ताम् आह- दीप-ज्वाला मम हृदि गता स्नेहम् उद्धूय वक्रे चक्रे येन प्रतिहति-मिता तं कथं निन्दसि त्वम् । निर्द्वन्द्वाहं सपदि भवितास्म्य् एव सोऽ प्य् एष नाना- गोपी-सङ्घात् प्रमदम् अयिता हन्त किं कस्य दुःखम् ॥ज्ग्च् १,२९।४०॥ [३२] अथ तस्य तद्-बाष्पापसारणाय व्याज-रचनं वचनम्- मीनाद् अपि तन्-मुक्ता- फलम् उद्भवतीति रत्न-शास्त्रार्थम् । पश्यन्न् इव मम हस्तस् तव मुखम् अभियाति मानिनि प्रसभम् ॥ज्ग्च् १,२९।४१॥ [३३] ततश् च सा विमुखी-भवन्ती मनसीदं वदन्ती कलहान्तरिता-भावम् आससाद । ऐषीस्त्वं यदि मानस मानेनामुं वशीकर्तुम् । वशगेऽ प्य् अस्मिन् कृष्णे त्यजसि न किं तं वृथा-भूतम् ॥ज्ग्च् १,२९।४२॥[३४] तदा च सखी तम् उवाच- या तव हृदय-विदारं नखरैर् अकरोन् मुराराते । तां मनुषे प्रिय-दयितां ज्वलति तु तस्माद् दृग् अस्माकम् ॥ज्ग्च् १,२९।४३॥ या खलु मानम् अमानं दधिरे त्वन्-मान-जीवना दयिता । घटते गोपी-वल्लभ तस्याः स्फुटम् असुगमः सुगमः ॥ज्ग्च् १,२९ ४४॥[३५] इति सखीषु पराङ्-मुखीषु बहु तटस्थतां घटयन् दूर-देशीय-देशम् अटति स्म यदासौ, तदा तु- राधाया दृष्ट-मानायाः सृष्ट-रोमाञ्च-सञ्चयाः । वैणव-ध्वनि-जातीया जीयासुः कीचक-स्वनाः ॥ज्ग्च् १,२९।४५॥ [३६] तद् अवगम्य वामाया वचनम्- न वदसि परुषं रुषं न धत्से मनसि च तत्र कथं कृतापराधे । हरि हरि सततं विमानिताहं त्वयि बत शर्म कदापि नापराधे ॥ज्ग्च् १,२९।४६॥[३७] तत्र तस्या मनः-कथा- मानं कुर्विति वक्ति सा प्रिय-सखी मानं न वेद्मि स्फुटं कौटिल्येन यदि प्रसिध्यति स तत् कौटिल्यम् एवात्र किम् । हा तस्य स्मित-कञ्ज-चारु-नयनं श्यामस्य मन्-मानसं द्रष्टुं वाञ्छति हन्त कष्टम् अपरां स्फूर्तिं कथं गच्छतु ॥ज्ग्च् १,२९।४७॥ आगस्-कृतेऽ पि तस्मै रज्यति हृदयं खलं तद् एतन् मे । त्यक्तुं तद् अपि न शक्यं कथम् इव स हरिः परित्याज्यः ॥ज्ग्च् १,२९ ४८॥ततश् च- बलान् मानं शिक्षयन्तीर् अपि तत्र सखी-ततीः । राधया सार्धम् आकर्षन् जीयाद् वेणु-कल-स्वनः ॥ज्ग्च् १,२९।४९॥[३८] तस्या मुखम् अवकलय्य तत्-तद्-उपमा-जातियतया संशय्य स्थितवन्तं कान्तं प्रति सखी-वचनम्- तस्मिन्न् अपि विधु-बुद्धिं कर्तुं मा कृष्ण साहसं कार्षीः । सर्वं जेतृ तद् एतद् भ्रू-धनुर् अनु नेत्र-वाणम् उत्क्षिपति ॥ज्ग्च् १,२९।५०॥ततश् च- भ्रमरीवाम्बुजारण्यं शफरीव जलाशयम् । कृष्णं लब्ध्वा पूर्वमेव दृष्टा साभून्न तूत्तरम् ॥ज्ग्च् १,२९।५१॥अथ स्वाधीनभर्तृका । नित्यं या याचितापि प्रियतम-हरिणा नेच्छति स्पर्श-मात्रं वाचा सेयं मुहुस् तं निदिशति रसनाम् अप्य् अहो संवरीतुम् । तन् मन्ये नूनम् अस्यावयव-समुदितिर् दिव्य-सीधु-प्रकारः सङ्गाद् अप्य् अङ्ग यस्य प्रभवति मुहुर् उन्माद-लक्ष्मीर् अमूदृक् ॥ज्ग्च् १,२९।५२॥ तत्र च वक्ति रूपं यदा कृष्णस् तदा सा राधिकाधिकम् । शृणोति नैव तत् तस्य पश्यन्ती रूपम् अद्भुतम् ॥ज्ग्च् १,२९।५३॥ [३९] एतद्-अनन्तरं सखीनां निभृतालापः- अपि लीलायितम् अनया चम्पकलतया तमालाधः । प्रागल्भ्यात् पुनर् एतां तद् उपरि रमण-स्पृहां वेद्मि ॥ज्ग्च् १,२९।५४॥ [४०] अथ श्रीमत्-परम-रूप-गुरूपदेश-मय-स्वप्न-कलितं प्रातस्तन-ललित-राग-संवलितं ललिता-गीतम्- जागरणाद् अथ कुञ्ज-वरे । वीक्षित-भास्कर-रुचि-निकरे ॥कान्ता-निद्रा-भङ्ग-करे । अपि सङ्कलित-स्व-परिकरे ॥मम धीर् मज्जति कंस-हरे । मौलि-शिखोपरि-पिञ्छ-धरे ॥[ध्रुवम्] मुहुर् उल्लासित-युवति-करे । सममन्या बहिर् अनय-चरे ॥घन-गहनाध्वनि गमन-परे । तत्र च बहु कृत-सुख-वितरे ॥आशास्तम्भित-विरह-गरे । धाम्नि सनातन-शर्म-हरे ॥इति॥
dayite dayita kathaṃ tvaṃ malina-mukhī dhig na vetsi hā kim idam | nakha-radana-kṣatam ūhet tvayi supte supti-rākṣasī cakre ||JGc 1,29.27||[25] atha tasyāḥ sakhyā saṃvādaḥ- jalade vilasati vidyud bibhyati hṛdayāṇi bhīrūṇām | hasasi hariṃ kimu mugdhe na hi hṛdi citraṃ stuve' ham etasya ||JGc 1,29.28||[26] atha tasyāḥ kṛṣṇaṃ prati- āvṛṇutāmaruṇāṃśur nakha-pada-sindūra-cihnāni | añjanam api kṛṣṇābhaṃ tat tu tavauṣṭhaḥ sphuṭaṃ kurute ||JGc 1,29.29|| pūrvāṃ haritam ākramya niṣkrāman kṛṣṇa-nīradaḥ | nihnute śaśabhṛl-lekhāṃ harid-antara-lajjayā ||JGc 1,29 30|| strī-bhāvam ākalayituṃ kamaṭhānukāraṃ gacchan-mahādri-talam āśritavān bhavān yat | tac cājitasya na tavānucitaṃ yatas tvaṃ svāṃ devatāṃ ramayituṃ sudhayodyato' si ||JGc 1,29.31|| māmapi hitvā krīḍasi tāmapi hitveti nānṛtaṃ vacanam | ekaṃ tatra jahāteranyadrūpaṃ dadhāter hi ||JGc 1,29 32|| nīrasā sarasā veti viviktir nātikāminām | paśya vaṃśyā mukhaṃ nāyaṃ pibann ujjhati mādhavaḥ ||JGc 1,29 33||[27] tatra śrī-kṛṣṇasya vacanam- rādhe vapuṣā tanvī komala-hṛdayātisūkṣmādhīr asi ca | mānaḥ katham etāvān māti tvayi tat tu pṛcchāmi ||JGc 1,29.34|| mukham abjaṃ tava rasanā pallava-patrī kathaṃ vacaḥ krūram | āṃ jñātaṃ kila yasmāt tan-mūlaṃ bhāti hṛd-vajram ||JGc 1,29 35||[28] bhavatu ca- yathā me rocate māno na prasādas tathā tava | yatra svādhīnatā-vyaktiṃ kuruṣe tāḍanena ca ||JGc 1,29.36|| ardito' pi ruṣā rādhe līlābjenāsmi nārditaḥ | hanta mat-kaṇṭakair etat tvad-aṅghri-suhṛd ardyate ||JGc 1,29 37||[29] tad evam upavadamāne tasmin punas tasyā vacanam- nirvṛty-ambudhi-kumbhajaḥ sthiti-mahā-meghāvalī-mārutaḥ prāṇānāṃ pavanāśanas tanuvanī-naidāgha-dāvānalaḥ | so' yaṃ te viraho yayā bata mayā soḍhastayā vā kathaṃ soḍhuṃ hanta na śakyate nava-navaḥ padmāpate durnayaḥ ||JGc 1,29.38|| [30] evaṃ rudatīṃ sakhīm ālakṣya sakhī taṃ prāha- anurāgavatī sandhyā svaccho' yaṃ vāsarastataḥ | sthāne tayā tasya saṅgo na rātryā malinātmanā ||JGc 1,29.39||[31] tvayi tu tad-etad-viparītaṃ pratīyate tato na svacchateti vyañjanā | tataḥ sā māninī punas tām āha- dīpa-jvālā mama hṛdi gatā sneham uddhūya vakre cakre yena pratihati-mitā taṃ kathaṃ nindasi tvam | nirdvandvāhaṃ sapadi bhavitāsmy eva so' py eṣa nānā- gopī-saṅghāt pramadam ayitā hanta kiṃ kasya duḥkham ||JGc 1,29.40|| [32] atha tasya tad-bāṣpāpasāraṇāya vyāja-racanaṃ vacanam- mīnād api tan-muktā- phalam udbhavatīti ratna-śāstrārtham | paśyann iva mama hastas tava mukham abhiyāti mānini prasabham ||JGc 1,29.41|| [33] tataś ca sā vimukhī-bhavantī manasīdaṃ vadantī kalahāntaritā-bhāvam āsasāda | aiṣīstvaṃ yadi mānasa mānenāmuṃ vaśīkartum | vaśage' py asmin kṛṣṇe tyajasi na kiṃ taṃ vṛthā-bhūtam ||JGc 1,29.42||[34] tadā ca sakhī tam uvāca- yā tava hṛdaya-vidāraṃ nakharair akaron murārāte | tāṃ manuṣe priya-dayitāṃ jvalati tu tasmād dṛg asmākam ||JGc 1,29.43|| yā khalu mānam amānaṃ dadhire tvan-māna-jīvanā dayitā | ghaṭate gopī-vallabha tasyāḥ sphuṭam asugamaḥ sugamaḥ ||JGc 1,29 44||[35] iti sakhīṣu parāṅ-mukhīṣu bahu taṭasthatāṃ ghaṭayan dūra-deśīya-deśam aṭati sma yadāsau, tadā tu- rādhāyā dṛṣṭa-mānāyāḥ sṛṣṭa-romāñca-sañcayāḥ | vaiṇava-dhvani-jātīyā jīyāsuḥ kīcaka-svanāḥ ||JGc 1,29.45|| [36] tad avagamya vāmāyā vacanam- na vadasi paruṣaṃ ruṣaṃ na dhatse manasi ca tatra kathaṃ kṛtāparādhe | hari hari satataṃ vimānitāhaṃ tvayi bata śarma kadāpi nāparādhe ||JGc 1,29.46||[37] tatra tasyā manaḥ-kathā- mānaṃ kurviti vakti sā priya-sakhī mānaṃ na vedmi sphuṭaṃ kauṭilyena yadi prasidhyati sa tat kauṭilyam evātra kim | hā tasya smita-kañja-cāru-nayanaṃ śyāmasya man-mānasaṃ draṣṭuṃ vāñchati hanta kaṣṭam aparāṃ sphūrtiṃ kathaṃ gacchatu ||JGc 1,29.47|| āgas-kṛte' pi tasmai rajyati hṛdayaṃ khalaṃ tad etan me | tyaktuṃ tad api na śakyaṃ katham iva sa hariḥ parityājyaḥ ||JGc 1,29 48||tataś ca- balān mānaṃ śikṣayantīr api tatra sakhī-tatīḥ | rādhayā sārdham ākarṣan jīyād veṇu-kala-svanaḥ ||JGc 1,29.49||[38] tasyā mukham avakalayya tat-tad-upamā-jātiyatayā saṃśayya sthitavantaṃ kāntaṃ prati sakhī-vacanam- tasminn api vidhu-buddhiṃ kartuṃ mā kṛṣṇa sāhasaṃ kārṣīḥ | sarvaṃ jetṛ tad etad bhrū-dhanur anu netra-vāṇam utkṣipati ||JGc 1,29.50||tataś ca- bhramarīvāmbujāraṇyaṃ śapharīva jalāśayam | kṛṣṇaṃ labdhvā pūrvameva dṛṣṭā sābhūnna tūttaram ||JGc 1,29.51||atha svādhīnabhartṛkā | nityaṃ yā yācitāpi priyatama-hariṇā necchati sparśa-mātraṃ vācā seyaṃ muhus taṃ nidiśati rasanām apy aho saṃvarītum | tan manye nūnam asyāvayava-samuditir divya-sīdhu-prakāraḥ saṅgād apy aṅga yasya prabhavati muhur unmāda-lakṣmīr amūdṛk ||JGc 1,29.52|| tatra ca vakti rūpaṃ yadā kṛṣṇas tadā sā rādhikādhikam | śṛṇoti naiva tat tasya paśyantī rūpam adbhutam ||JGc 1,29.53|| [39] etad-anantaraṃ sakhīnāṃ nibhṛtālāpaḥ- api līlāyitam anayā campakalatayā tamālādhaḥ | prāgalbhyāt punar etāṃ tad upari ramaṇa-spṛhāṃ vedmi ||JGc 1,29.54|| [40] atha śrīmat-parama-rūpa-gurūpadeśa-maya-svapna-kalitaṃ prātastana-lalita-rāga-saṃvalitaṃ lalitā-gītam- jāgaraṇād atha kuñja-vare | vīkṣita-bhāskara-ruci-nikare ||kāntā-nidrā-bhaṅga-kare | api saṅkalita-sva-parikare ||mama dhīr majjati kaṃsa-hare | mauli-śikhopari-piñcha-dhare ||[dhruvam] muhur ullāsita-yuvati-kare | samamanyā bahir anaya-care ||ghana-gahanādhvani gamana-pare | tatra ca bahu kṛta-sukha-vitare ||āśāstambhita-viraha-gare | dhāmni sanātana-śarma-hare ||iti||
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.