Jaiminīya Upaniṣad Brāhmaṇa (Sāmaveda) 4

श्वेताश्वो दर्शतो हरिनीलो ऽसि हरितस्पृशः समानबुद्धो मा हिंसीः न मां त्वं वेत्थ प्रद्रव

śvetāśvo darśato harinīlo 'si haritaspṛśaḥ samānabuddho mā hiṃsīḥ na māṃ tvaṃ vettha pradrava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् अभ्यवचरणो ऽभ्यवैषि स्वपन्तम् पुरुषम् अकोविदम् अश्ममयेन वर्मणा वरुणो ऽन्तर्दधातु मा

yad abhyavacaraṇo 'bhyavaiṣi svapantam puruṣam akovidam aśmamayena varmaṇā varuṇo 'ntardadhātu mā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् अभ्यवचरणो ऽभ्यवैषि स्वपन्तम् पुरुषम् अकोविदम् अयस्मयेन वर्मणा वरुणो ऽन्तर्दधातु मा

yad abhyavacaraṇo 'bhyavaiṣi svapantam puruṣam akovidam ayasmayena varmaṇā varuṇo 'ntardadhātu mā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् अभ्यवचरणो ऽभ्यवैषि स्वपन्तम् पुरुषम् अकोविदं लोहमयेन वर्मणा वरुणो ऽन्तर्दधातु मा

yad abhyavacaraṇo 'bhyavaiṣi svapantam puruṣam akovidaṃ lohamayena varmaṇā varuṇo 'ntardadhātu mā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् अभ्यवचरणो ऽभ्यवैषि स्वपन्तम् पुरुषम् अकोविदं रजतमयेन वर्मणा वरुणो ऽन्तर्दधातु मा

yad abhyavacaraṇo 'bhyavaiṣi svapantam puruṣam akovidaṃ rajatamayena varmaṇā varuṇo 'ntardadhātu mā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् अभ्यवचरणो ऽभ्यवैषि स्वपन्तम् पुरुषम् अकोविदं सुवर्णमयेन वर्मणा वरुणो ऽन्तर्दधातु मा

yad abhyavacaraṇo 'bhyavaiṣi svapantam puruṣam akovidaṃ suvarṇamayena varmaṇā varuṇo 'ntardadhātu mā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आयुर् माता मतिः पिता नमस् त आविशोषण ग्रहो नामासि विश्वायुस् तस्मै ते विश्वाहा नमो नमस् ताम्राय नमो वरुणाय नमो जिघांसते

āyur mātā matiḥ pitā namas ta āviśoṣaṇa graho nāmāsi viśvāyus tasmai te viśvāhā namo namas tāmrāya namo varuṇāya namo jighāṃsate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यक्ष्म राजन् मा मां हिंसीः राजन् यक्ष्म मा हिंसीः तयोः संविदानयोः सर्वम् आयुर् अयान्य् अहम्

yakṣma rājan mā māṃ hiṃsīḥ rājan yakṣma mā hiṃsīḥ tayoḥ saṃvidānayoḥ sarvam āyur ayāny aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरुषो वै यज्ञः तस्य यानि चतुर्विंशतिर् वर्षाणि तत् प्रातस्सवनम्

puruṣo vai yajñaḥ tasya yāni caturviṃśatir varṣāṇi tat prātassavanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्विंशत्यक्षरा गायत्री

caturviṃśatyakṣarā gāyatrī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गायत्रम् प्रातस्सवनम् तद् वसूनाम्

gāyatram prātassavanam tad vasūnām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणा वै वसवः

prāṇā vai vasavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणा हीदं सर्वं वस्व् आददते स यद्य् एनम् एतस्मिन् काल उपतपद् उपद्रवेत् स ब्रूयात् प्राणा वसव इदम् मे प्रातस्सवनम् माध्यन्दिनेन सवनेनानुसंतनुतेति

prāṇā hīdaṃ sarvaṃ vasv ādadate sa yady enam etasmin kāla upatapad upadravet sa brūyāt prāṇā vasava idam me prātassavanam mādhyandinena savanenānusaṃtanuteti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अगदो हैव भवति अथ यानि चतुश्चत्वारिंशतं वर्षाणि तन् माध्यन्दिनं सवनम्

agado haiva bhavati atha yāni catuścatvāriṃśataṃ varṣāṇi tan mādhyandinaṃ savanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुश्चत्वारिंशदक्षरा त्रिष्टुप्

catuścatvāriṃśadakṣarā triṣṭup

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रैष्टुभम् माध्यन्दिनं सवनम् तद् रुद्राणाम्

traiṣṭubham mādhyandinaṃ savanam tad rudrāṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणा वै रुद्राः

prāṇā vai rudrāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणा हीदं सर्वं रोदयन्ति स यद्य् एनम् एतस्मिन् काल उपतपद् उपद्रवेत् स ब्रूयात् प्राणा रुद्रा इदम् मे माध्यन्दिनं सवनं तृतीयसवनेनानुसंतनुतेति

prāṇā hīdaṃ sarvaṃ rodayanti sa yady enam etasmin kāla upatapad upadravet sa brūyāt prāṇā rudrā idam me mādhyandinaṃ savanaṃ tṛtīyasavanenānusaṃtanuteti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अगदो हैव भवति अथ यान्य् अष्टाचत्वारिंशतं वर्षाणि तत् तृतीयसवनम्

agado haiva bhavati atha yāny aṣṭācatvāriṃśataṃ varṣāṇi tat tṛtīyasavanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टाचत्वारिंशदक्षरा जगती

aṣṭācatvāriṃśadakṣarā jagatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जागतं तृतीयसवनम् तद् आदित्यानाम्

jāgataṃ tṛtīyasavanam tad ādityānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणा वा आदित्याः

prāṇā vā ādityāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणा हीदं सर्वम् आददते स यद्य् एनम् एतस्मिन् काल उपतपद् उपद्रवेत् स ब्रूयात् प्राणा आदित्या इदम् मे तृतीयसवनम् आयुषानुसंतनुतेति

prāṇā hīdaṃ sarvam ādadate sa yady enam etasmin kāla upatapad upadravet sa brūyāt prāṇā ādityā idam me tṛtīyasavanam āyuṣānusaṃtanuteti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अगदो हैव भवति एतद्ध तद् विद्वान् ब्राह्मण उवाच महिदास ऐतरेय उपतपति किम् इदम् उपतपसि यो ऽहम् अनेनोपतपता न प्रेष्यामीति

agado haiva bhavati etaddha tad vidvān brāhmaṇa uvāca mahidāsa aitareya upatapati kim idam upatapasi yo 'ham anenopatapatā na preṣyāmīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स ह षोडशशतं वर्षाणि जिजीव

sa ha ṣoḍaśaśataṃ varṣāṇi jijīva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्र ह षोडशशतं वर्षाणि जीवति नैनम् प्राणः साम्य् आयुषो जहाति य एवं वेद

pra ha ṣoḍaśaśataṃ varṣāṇi jīvati nainam prāṇaḥ sāmy āyuṣo jahāti ya evaṃ veda

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्र्यायुषं कश्यपस्य जमदग्नेस् त्र्यायुषम् त्रीण्य् अमृतस्य पुष्पाणि त्रीण्य् आयूंषि मे ऽकृणोः

tryāyuṣaṃ kaśyapasya jamadagnes tryāyuṣam trīṇy amṛtasya puṣpāṇi trīṇy āyūṃṣi me 'kṛṇoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स नो मयोभूः पितव् आविशस्व शान्तिको यस् तनुवे स्योनः

sa no mayobhūḥ pitav āviśasva śāntiko yas tanuve syonaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये ऽग्नयः पुरीष्याः प्रविष्टाः पृथिवीम् अनु तेषां त्वम् अस्य् उत्तमः प्र णो जीवातवे सुव

ye 'gnayaḥ purīṣyāḥ praviṣṭāḥ pṛthivīm anu teṣāṃ tvam asy uttamaḥ pra ṇo jīvātave suva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरण्यस्य वत्सो ऽसि विश्वनामा विश्वाभिरक्षणो ऽपाम् पक्वो ऽसि वरुणस्य दूतो ऽन्तर्धिनाम

araṇyasya vatso 'si viśvanāmā viśvābhirakṣaṇo 'pām pakvo 'si varuṇasya dūto 'ntardhināma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा त्वम् अमृतो मर्त्येभ्यो ऽन्तर्हितो ऽस्य् एवं त्वम् अस्मान् अघायुभ्यो ऽन्तर्धेहि अन्तर्धिर् असि स्तेनेभ्यः

yathā tvam amṛto martyebhyo 'ntarhito 'sy evaṃ tvam asmān aghāyubhyo 'ntardhehi antardhir asi stenebhyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्युषि सविता भवस्य् उदेष्यन् विष्णुर् उद्यन् पुरुष उदितो बृहस्पतिर् अभिप्रयन् मघवेन्द्रो वैकुण्ठो माध्यन्दिने भगो ऽपराह्न उग्रो देवो लोहितायन्न् अस्तमिते यमो भवसि

vyuṣi savitā bhavasy udeṣyan viṣṇur udyan puruṣa udito bṛhaspatir abhiprayan maghavendro vaikuṇṭho mādhyandine bhago 'parāhna ugro devo lohitāyann astamite yamo bhavasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्नसु सोमो राजा निशायाम् पितृराजः स्वप्ने मनुष्यान् प्रविशसि पयसा पशून्

aśnasu somo rājā niśāyām pitṛrājaḥ svapne manuṣyān praviśasi payasā paśūn

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरात्रे भवो भवस्य् अपररात्रे ऽङ्गिरा अग्निहोत्रवेलायाम् भृगुः

virātre bhavo bhavasy apararātre 'ṅgirā agnihotravelāyām bhṛguḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य तद् एतद् एव मण्डलम् ऊधः तस्यैतौ स्तनौ यद् वाक् च प्राणश् च ताभ्याम् मे धुक्ष्वाध्यायम् ब्रह्मचर्यम् प्रजां पशून् स्वर्गं लोकं सजातवनस्याम्

tasya tad etad eva maṇḍalam ūdhaḥ tasyaitau stanau yad vāk ca prāṇaś ca tābhyām me dhukṣvādhyāyam brahmacaryam prajāṃ paśūn svargaṃ lokaṃ sajātavanasyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एता आशिष आशासे भूर् भुवः स्वः उदिते शुक्रम् आदिश तद् अत्मन् दधे

etā āśiṣa āśāse bhūr bhuvaḥ svaḥ udite śukram ādiśa tad atman dadhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगेरथो हैक्ष्वाको राजा कामप्रेण यज्ञेन यक्ष्यमाण आस

bhageratho haikṣvāko rājā kāmapreṇa yajñena yakṣyamāṇa āsa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् उ ह कुरुपञ्चालानाम् ब्राह्मणा ऊचुर् भगेरथो ह वा अयम् ऐक्ष्वाको राजा कामप्रेण यज्ञेन यक्ष्यमाणः एतेन कथां वदिष्याम इति

tad u ha kurupañcālānām brāhmaṇā ūcur bhageratho ha vā ayam aikṣvāko rājā kāmapreṇa yajñena yakṣyamāṇaḥ etena kathāṃ vadiṣyāma iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं हाभ्येयुः तेभ्यो हाभ्यागतेभ्यो ऽपचितीश् चकार

taṃ hābhyeyuḥ tebhyo hābhyāgatebhyo 'pacitīś cakāra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ हैषां स भाग आवव्राजोप्त्वा केशश्मश्रूणि नखान् निकृत्याज्येनाभ्यज्य दण्डोपानहम् बिभ्रत्

atha haiṣāṃ sa bhāga āvavrājoptvā keśaśmaśrūṇi nakhān nikṛtyājyenābhyajya daṇḍopānaham bibhrat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान् होवाच ब्राह्मणा भगवन्तः कतमो वस् तद् वेद यथाश्रावितप्रत्याश्राविते देवान् गच्छत इति

tān hovāca brāhmaṇā bhagavantaḥ katamo vas tad veda yathāśrāvitapratyāśrāvite devān gacchata iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ होवाच कतमो वस् तद् वेद यद्विदुषः सूद्गाता सुहोता स्वध्वर्युः सुमानुषविद् आजायत इति

atha hovāca katamo vas tad veda yadviduṣaḥ sūdgātā suhotā svadhvaryuḥ sumānuṣavid ājāyata iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ होवाच कतमो वस् तद् वेद यच् छन्दांसि प्रयुज्यन्ते यत् तानि सर्वाणि संस्तुतान्य् अभिसंपद्यन्त इति

atha hovāca katamo vas tad veda yac chandāṃsi prayujyante yat tāni sarvāṇi saṃstutāny abhisaṃpadyanta iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ होवाच कतमो वस् तद् वेद यथा गायत्र्या उत्तमे अक्षरे पुनर् यज्ञम् अपिगच्छत इति

atha hovāca katamo vas tad veda yathā gāyatryā uttame akṣare punar yajñam apigacchata iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ होवाच कतमो वस् तद् वेद यथा दक्षिणाः प्रतिगृहीता न हिंसन्तीति

atha hovāca katamo vas tad veda yathā dakṣiṇāḥ pratigṛhītā na hiṃsantīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतान् हैनान् पञ्च प्रश्नान् पप्रच्छ

etān hainān pañca praśnān papraccha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां ह कुरुपञ्चालानाम् बको दाल्भ्यो ऽनूचान आस

teṣāṃ ha kurupañcālānām bako dālbhyo 'nūcāna āsa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स होवाच यथाश्रावितप्रत्याश्राविते देवान् गच्छत इति प्राच्यां वै राजन् दिश्य् आश्रावितप्रत्याश्राविते देवान् गच्छतः तस्मात् प्राङ् तिष्ठन्न् आश्रावयति प्राङ् तिष्ठन् प्रत्याश्रावयतीति

sa hovāca yathāśrāvitapratyāśrāvite devān gacchata iti prācyāṃ vai rājan diśy āśrāvitapratyāśrāvite devān gacchataḥ tasmāt prāṅ tiṣṭhann āśrāvayati prāṅ tiṣṭhan pratyāśrāvayatīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ होवाच यद्विदुषः सूद्गाता सुहोता स्वध्वर्युः सुमानुषविद् आजायत इति यो वै मनुष्यस्य सम्भूतिं वेदेति होवाच तस्य सूद्गाता सुहोता स्वध्वर्युः सुमानुषविद् आजायत इति प्राणा उ ह वाव राजन् मनुष्यस्य सम्भूतिर् एवेति

atha hovāca yadviduṣaḥ sūdgātā suhotā svadhvaryuḥ sumānuṣavid ājāyata iti yo vai manuṣyasya sambhūtiṃ vedeti hovāca tasya sūdgātā suhotā svadhvaryuḥ sumānuṣavid ājāyata iti prāṇā u ha vāva rājan manuṣyasya sambhūtir eveti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ होवाच यच् छन्दांसि प्रयुज्यन्ते यत् तानि सर्वाणि संस्तुतान्य् अभिसंपद्यन्त इति गायत्रीम् उ ह वाव राजन् सर्वाणि छन्दांसि संस्तुतान्य् अभिसंपद्यन्त इति

atha hovāca yac chandāṃsi prayujyante yat tāni sarvāṇi saṃstutāny abhisaṃpadyanta iti gāyatrīm u ha vāva rājan sarvāṇi chandāṃsi saṃstutāny abhisaṃpadyanta iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ होवाच यथा गायत्र्या उत्तमे अक्षरे पुनर् यज्ञम् अपिगच्छत इति वषट्कारेणो ह वाव राजन् गायत्र्या उत्तमे अक्षरे पुनर् यज्ञम् अपिगच्छत इति

atha hovāca yathā gāyatryā uttame akṣare punar yajñam apigacchata iti vaṣaṭkāreṇo ha vāva rājan gāyatryā uttame akṣare punar yajñam apigacchata iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ होवाच यथा दक्षिणाः प्रतिगृहीता न हिंसन्तीति

atha hovāca yathā dakṣiṇāḥ pratigṛhītā na hiṃsantīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो वै गायत्र्यै मुखं वेदेति होवाच तं दक्षिणा प्रतिगृहीता न हिंसन्तीति

yo vai gāyatryai mukhaṃ vedeti hovāca taṃ dakṣiṇā pratigṛhītā na hiṃsantīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निर् ह वाव राजन् गायत्रीमुखम् तस्माद् यद् अग्नाव् अभ्यादधाति भूयान् एव स तेन भवति वर्धते एवम् एवैवं विद्वान् ब्राह्मणः प्रतिगृह्णन् भूयान् एव भवति वर्धत उ एवेति

agnir ha vāva rājan gāyatrīmukham tasmād yad agnāv abhyādadhāti bhūyān eva sa tena bhavati vardhate evam evaivaṃ vidvān brāhmaṇaḥ pratigṛhṇan bhūyān eva bhavati vardhata u eveti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स होवाचानूचानो वै किलायम् ब्राह्मण आस त्वाम् अहम् अनेन यज्ञेनैमीति

sa hovācānūcāno vai kilāyam brāhmaṇa āsa tvām aham anena yajñenaimīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य वै ते तथोद्गास्यामीति होवाच यथैकराड् एव भूत्वा स्वर्गं लोकम् एष्यसीति

tasya vai te tathodgāsyāmīti hovāca yathaikarāḍ eva bhūtvā svargaṃ lokam eṣyasīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मा एतेन गायत्रेणोद्गीथेनोज्जगौ स हैकराड् एव भूत्वा स्वर्गं लोकम् इयाय तेन हैतेनैकराड् एव भूत्वा स्वर्गं लोकम् एति य एवं वेद

tasmā etena gāyatreṇodgīthenojjagau sa haikarāḍ eva bhūtvā svargaṃ lokam iyāya tena haitenaikarāḍ eva bhūtvā svargaṃ lokam eti ya evaṃ veda

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ॐ वा इति द्वे अक्षरे ॐ वा इति चतुर्थे ॐ वा इति षष्ठे हुम् भा ॐ वाग् इत्य् अष्टमे

oṃ vā iti dve akṣare oṃ vā iti caturthe oṃ vā iti ṣaṣṭhe hum bhā oṃ vāg ity aṣṭame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन हैतेन प्रतीदर्शो ऽस्य भयदस्यासमात्यस्योज्जगौ

tena haitena pratīdarśo 'sya bhayadasyāsamātyasyojjagau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं होवाच किं त आगास्यामीति स होवाच हरी मे देवाश्वाव् आगायेति तथेति तौ हास्मा आजगौ तौ हैनम् आजग्मतुः

taṃ hovāca kiṃ ta āgāsyāmīti sa hovāca harī me devāśvāv āgāyeti tatheti tau hāsmā ājagau tau hainam ājagmatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वा एष उद्गीथः कामानां सम्पद् ॐ वा३च् ॐ वा३च् ॐ वा३च् हुम् भा ॐ वाग् इति साङ्गो हैव सतनुर् अमृतः सम्भवति य एतद् एवं वेदाथो यस्यैवं विद्वान् उद्गायति

sa vā eṣa udgīthaḥ kāmānāṃ sampad oṃ vā3c oṃ vā3c oṃ vā3c hum bhā oṃ vāg iti sāṅgo haiva satanur amṛtaḥ sambhavati ya etad evaṃ vedātho yasyaivaṃ vidvān udgāyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरुषो वै यज्ञः पुरुषो होद्गीथः अथैत एव मृत्यवो यद् अग्निर् वायुर् आदित्यश् चन्द्रमाः

puruṣo vai yajñaḥ puruṣo hodgīthaḥ athaita eva mṛtyavo yad agnir vāyur ādityaś candramāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते ह पुरुषं जायमानम् एव मृत्युपाशैर् अभिदधति तस्य वाचम् एवाग्निर् अभिदधाति प्राणं वायुश् चक्षुर् आदित्यः श्रोत्रं चन्द्रमाः

te ha puruṣaṃ jāyamānam eva mṛtyupāśair abhidadhati tasya vācam evāgnir abhidadhāti prāṇaṃ vāyuś cakṣur ādityaḥ śrotraṃ candramāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् आहुः स वा उद्गाता यो यजमानस्य प्राणेभ्यो ऽधि मृत्युपाशान् उन्मुञ्चतीति

tad āhuḥ sa vā udgātā yo yajamānasya prāṇebhyo 'dhi mṛtyupāśān unmuñcatīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् यस्यैवं विद्वान् प्रस्तौति य एवास्य वाचि मृत्युपाशस् तम् एवास्योन्मुञ्चति

tad yasyaivaṃ vidvān prastauti ya evāsya vāci mṛtyupāśas tam evāsyonmuñcati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यस्यैवं विद्वान् उद्गायति य एवास्य प्राणे मृत्युपाशस् तम् एवास्योन्मुञ्चति

atha yasyaivaṃ vidvān udgāyati ya evāsya prāṇe mṛtyupāśas tam evāsyonmuñcati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यस्यैवं विद्वान् प्रतिहरति य एवास्य चक्षुषि मृत्युपाशस् तम् एवास्योन्मुञ्चति

atha yasyaivaṃ vidvān pratiharati ya evāsya cakṣuṣi mṛtyupāśas tam evāsyonmuñcati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यस्यैवं विद्वान् निधनम् उपैति य एवास्य श्रोत्रे मृत्युपाशस् तम् एवास्योन्मुञ्चति

atha yasyaivaṃ vidvān nidhanam upaiti ya evāsya śrotre mṛtyupāśas tam evāsyonmuñcati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं वा एवंविद् उद्गाता यजमानस्य प्राणेभ्यो ऽधि मृत्युपाशान् उन्मुञ्चति

evaṃ vā evaṃvid udgātā yajamānasya prāṇebhyo 'dhi mṛtyupāśān unmuñcati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् आहुः स वा उद्गाता यो यजमानस्य प्राणेभ्यो ऽधि मृत्युपाशान् उन्मुच्याथैनं साङ्गं सतनुं सर्वमृत्योः स्पृणातीति

tad āhuḥ sa vā udgātā yo yajamānasya prāṇebhyo 'dhi mṛtyupāśān unmucyāthainaṃ sāṅgaṃ satanuṃ sarvamṛtyoḥ spṛṇātīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् यस्यैवं विद्वान् हिंकरोति य एवास्य लोमसु मृत्युपाशस् तस्माद् एवैनं स्पृणाति

tad yasyaivaṃ vidvān hiṃkaroti ya evāsya lomasu mṛtyupāśas tasmād evainaṃ spṛṇāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यस्यैवं विद्वान् प्रस्तौति य एवास्य त्वचि मृत्युपाशस् तस्माद् एवैनं स्पृणाति

atha yasyaivaṃ vidvān prastauti ya evāsya tvaci mṛtyupāśas tasmād evainaṃ spṛṇāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यस्यैवं विद्वान् आदिम् आदत्ते य एवास्य मांसेषु मृत्युपाशस् तस्माद् एवैनं स्पृणाति

atha yasyaivaṃ vidvān ādim ādatte ya evāsya māṃseṣu mṛtyupāśas tasmād evainaṃ spṛṇāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यस्यैवं विद्वान् उद्गायति य एवास्य स्नावसु मृत्युपाशस् तस्माद् एवैनं स्पृणाति

atha yasyaivaṃ vidvān udgāyati ya evāsya snāvasu mṛtyupāśas tasmād evainaṃ spṛṇāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यस्यैवं विद्वान् प्रतिहरति य एवास्याङ्गेषु मृत्युपाशस् तस्माद् एवैनं स्पृणाति

atha yasyaivaṃ vidvān pratiharati ya evāsyāṅgeṣu mṛtyupāśas tasmād evainaṃ spṛṇāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यस्यैवं विद्वान् उपद्रवति य एवास्यास्थिषु मृत्युपाशस् तस्माद् एवैनं स्पृणाति

atha yasyaivaṃ vidvān upadravati ya evāsyāsthiṣu mṛtyupāśas tasmād evainaṃ spṛṇāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यस्यैवं विद्वान् निधनम् उपैति य एवास्य मज्जसु मृत्युपाशः स तस्माद् एवैनं स्पृणाति

atha yasyaivaṃ vidvān nidhanam upaiti ya evāsya majjasu mṛtyupāśaḥ sa tasmād evainaṃ spṛṇāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं वा एवंविद् उद्गाता यजमानस्य प्राणेभ्यो ऽधि मृत्युपाशान् उन्मुच्याथैनं साङ्गं सतनुं सर्वमृत्योः स्पृणाति

evaṃ vā evaṃvid udgātā yajamānasya prāṇebhyo 'dhi mṛtyupāśān unmucyāthainaṃ sāṅgaṃ satanuṃ sarvamṛtyoḥ spṛṇāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् आहुः स वा उद्गाता यो यजमानस्य प्राणेभ्यो ऽधि मृत्युपाशान् उन्मुच्याथैनं साङ्गं सतनुं सर्वमृत्योः स्पृत्वा स्वर्गे लोके सप्तधा दधातीति

tad āhuḥ sa vā udgātā yo yajamānasya prāṇebhyo 'dhi mṛtyupāśān unmucyāthainaṃ sāṅgaṃ satanuṃ sarvamṛtyoḥ spṛtvā svarge loke saptadhā dadhātīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वा एष इन्द्रो वैमृध उद्यन् भवति सवितोदितो मित्रः संगवकाल इन्द्रो वैकुण्ठो मध्यन्दिने समावर्तमानः शर्व उग्रो देवो लोहितायन् प्रजापतिर् एव संवेशे ऽस्तमितः

sa vā eṣa indro vaimṛdha udyan bhavati savitodito mitraḥ saṃgavakāla indro vaikuṇṭho madhyandine samāvartamānaḥ śarva ugro devo lohitāyan prajāpatir eva saṃveśe 'stamitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् यस्यैवं विद्वान् हिंकरोति य एवास्योद्यतः स्वर्गो लोकस् तस्मिन्न् एवैनं दधाति

tad yasyaivaṃ vidvān hiṃkaroti ya evāsyodyataḥ svargo lokas tasminn evainaṃ dadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यस्यैवं विद्वान् प्रस्तौति य एवास्योदिते स्वर्गो लोकस् तस्मिन्न् एवैनं दधाति

atha yasyaivaṃ vidvān prastauti ya evāsyodite svargo lokas tasminn evainaṃ dadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यस्यैवं विद्वान् आदिम् आदत्ते य एवास्य संगवकाले स्वर्गो लोकस् तस्मिन्न् एवैनं दधाति

atha yasyaivaṃ vidvān ādim ādatte ya evāsya saṃgavakāle svargo lokas tasminn evainaṃ dadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यस्यैवं विद्वान् उद्गायति य एवास्य मध्यन्दिने स्वर्गो लोकस् तस्मिन्न् एवैनं दधाति

atha yasyaivaṃ vidvān udgāyati ya evāsya madhyandine svargo lokas tasminn evainaṃ dadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यस्यैवं विद्वान् प्रतिहरति य एवास्यापराह्णे स्वर्गो लोकस् तस्मिन्न् एवैनं दधाति

atha yasyaivaṃ vidvān pratiharati ya evāsyāparāhṇe svargo lokas tasminn evainaṃ dadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यस्यैवं विद्वान् उपद्रवति य एवास्यास्तं यतः स्वर्गो लोकस् तस्मिन्न् एवैनं दधाति

atha yasyaivaṃ vidvān upadravati ya evāsyāstaṃ yataḥ svargo lokas tasminn evainaṃ dadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यस्यैवं विद्वान् निधनम् उपैति य एवास्यास्तमिते स्वर्गो लोकस् तस्मिन्न् एवैनं दधाति

atha yasyaivaṃ vidvān nidhanam upaiti ya evāsyāstamite svargo lokas tasminn evainaṃ dadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं वा एवंविद् उद्गाता यजमानस्य प्राणेभ्यो ऽधि मृत्युपाशान् उन्मुच्याथैनं साङ्गं सतनुं सर्वमृत्योः स्पृत्वा स्वर्गे लोके सप्तधा दधाति

evaṃ vā evaṃvid udgātā yajamānasya prāṇebhyo 'dhi mṛtyupāśān unmucyāthainaṃ sāṅgaṃ satanuṃ sarvamṛtyoḥ spṛtvā svarge loke saptadhā dadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षड्ढ वै देवताः स्वयंभुवो ऽग्निर् वायुर् असाव् आदित्यः प्राणो ऽन्नं वाक्

ṣaḍḍha vai devatāḥ svayaṃbhuvo 'gnir vāyur asāv ādityaḥ prāṇo 'nnaṃ vāk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताः श्रैष्ठ्ये व्यवदन्ताहं श्रेष्ठास्म्य् अहं श्रेष्ठास्मि मां श्रियम् उपाध्वम् इति

tāḥ śraiṣṭhye vyavadantāhaṃ śreṣṭhāsmy ahaṃ śreṣṭhāsmi māṃ śriyam upādhvam iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ता अन्योन्यस्यै श्रेष्ठतायै नातिष्ठन्त ता अब्रुवन् न वा अन्योन्यस्यै श्रेष्ठतायै तिष्ठामह एता संप्रब्रवामहै यथा श्रेष्ठाः स्म इति

tā anyonyasyai śreṣṭhatāyai nātiṣṭhanta tā abruvan na vā anyonyasyai śreṣṭhatāyai tiṣṭhāmaha etā saṃprabravāmahai yathā śreṣṭhāḥ sma iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ता अग्निम् अब्रुवन् कथं त्वं श्रेष्ठो ऽसीति

tā agnim abruvan kathaṃ tvaṃ śreṣṭho 'sīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽब्रवीद् अहं देवानाम् मुखम् अस्म्य् अहम् अन्यासाम् प्रजानाम् मयाहुतयो हूयन्ते अहं देवानाम् अन्नं विकरोम्यहम् मनुष्याणाम्

so 'bravīd ahaṃ devānām mukham asmy aham anyāsām prajānām mayāhutayo hūyante ahaṃ devānām annaṃ vikaromyaham manuṣyāṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स यन् न स्याम् अमुखा एव देवाः स्युर् अमुखा अन्याः प्रजाः नाहुतयो हूयेरन् न देवानाम् अन्नं विक्रियेत न मनुष्याणाम्

sa yan na syām amukhā eva devāḥ syur amukhā anyāḥ prajāḥ nāhutayo hūyeran na devānām annaṃ vikriyeta na manuṣyāṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत इदं सर्वम् पराभवेत् ततो न किंचन परिशिष्येतेति

tata idaṃ sarvam parābhavet tato na kiṃcana pariśiṣyeteti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् एवेति होचुर् नैवेह किंचन परिशिष्येत यत् त्वं न स्या इति

evam eveti hocur naiveha kiṃcana pariśiṣyeta yat tvaṃ na syā iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वायुम् अब्रुवन् कथम् उ त्वं श्रेष्ठो ऽसीति

atha vāyum abruvan katham u tvaṃ śreṣṭho 'sīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽब्रवीद् अहं देवानाम् प्राणो ऽस्म्य् अहम् अन्यासाम् प्रजानाम् यस्माद् अहम् उत्क्रामामि ततः स प्रप्लवते

so 'bravīd ahaṃ devānām prāṇo 'smy aham anyāsām prajānām yasmād aham utkrāmāmi tataḥ sa praplavate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स यद् अहं न स्यां तत इदं सर्वम् पराभवेत् ततो न किंचन परिशिष्येतेति

sa yad ahaṃ na syāṃ tata idaṃ sarvam parābhavet tato na kiṃcana pariśiṣyeteti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् एवेति होचुर् नैवेह किंचन परिशिष्येत यत् त्वं न स्या इति

evam eveti hocur naiveha kiṃcana pariśiṣyeta yat tvaṃ na syā iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथादित्यम् अब्रुवन् कथम् उ त्वं श्रेष्ठो ऽसीति

athādityam abruvan katham u tvaṃ śreṣṭho 'sīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽब्रवीद् अहम् एवोद्यन्न् अहर् भवाम्य् अहम् अस्तं यन् रात्रिः मया चक्षुषा कर्माणि क्रियन्ते स यद् अहं न स्यां नैवाहः स्यान् न रात्रिः न कर्माणि क्रियेरन्

so 'bravīd aham evodyann ahar bhavāmy aham astaṃ yan rātriḥ mayā cakṣuṣā karmāṇi kriyante sa yad ahaṃ na syāṃ naivāhaḥ syān na rātriḥ na karmāṇi kriyeran

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत इदं सर्वम् पराभवेत् ततो न किंचन परिशिष्येतेति

tata idaṃ sarvam parābhavet tato na kiṃcana pariśiṣyeteti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् एवेति होचुर् नैवेह किंचन परिशिष्येत यत् त्वं न स्या इति

evam eveti hocur naiveha kiṃcana pariśiṣyeta yat tvaṃ na syā iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ प्राणम् अब्रुवन् कथम् उ त्वं श्रेष्ठो ऽसीति

atha prāṇam abruvan katham u tvaṃ śreṣṭho 'sīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽब्रवीत् प्राणो भूत्वाग्निर् दीप्यते प्राणो भूत्वा वायुर् आकाशम् अनुभवति प्राणो भूत्वादित्य उदेति प्राणाद् अन्नम् प्राणाद् वाक्

so 'bravīt prāṇo bhūtvāgnir dīpyate prāṇo bhūtvā vāyur ākāśam anubhavati prāṇo bhūtvāditya udeti prāṇād annam prāṇād vāk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स यद् अहं न स्यां तत इदं सर्वम् पराभवेत् ततो न किंचन परिशिष्येतेति

sa yad ahaṃ na syāṃ tata idaṃ sarvam parābhavet tato na kiṃcana pariśiṣyeteti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् एवेति होचुर् नैवेह किंचन परिशिष्येत यत् त्वं न स्या इति

evam eveti hocur naiveha kiṃcana pariśiṣyeta yat tvaṃ na syā iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथान्नम् अब्रुवन् कथम् उ त्वं श्रेष्ठम् असीति

athānnam abruvan katham u tvaṃ śreṣṭham asīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् अब्रवीन् मयि प्रतिष्ठायाग्निर् दीप्यते मयि प्रतिष्ठाय वायुर् आकाशम् अनुविभवति मयि प्रतिष्ठायादित्य उदेति मद् एव प्राणो मद् वाक्

tad abravīn mayi pratiṣṭhāyāgnir dīpyate mayi pratiṣṭhāya vāyur ākāśam anuvibhavati mayi pratiṣṭhāyāditya udeti mad eva prāṇo mad vāk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स यद् अहं न स्यां तत इदं सर्वम् पराभवेत् ततो न किंचन परिशिष्येतेति

sa yad ahaṃ na syāṃ tata idaṃ sarvam parābhavet tato na kiṃcana pariśiṣyeteti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् एवेति होचुर् नैवेव किंचन परिशिष्येत यत् त्वं न स्या इति

evam eveti hocur naiveva kiṃcana pariśiṣyeta yat tvaṃ na syā iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वाचम् अब्रुवन् कथम् उ त्वं श्रेष्ठासीति

atha vācam abruvan katham u tvaṃ śreṣṭhāsīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साब्रवीन् मयैवेदं विज्ञायते मयादः स यद् अहं न स्यां नैवेदं विज्ञायेत नादः

sābravīn mayaivedaṃ vijñāyate mayādaḥ sa yad ahaṃ na syāṃ naivedaṃ vijñāyeta nādaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत इदं सर्वम् पराभवेन् नैवेह किंचन परिशिष्येतेति

tata idaṃ sarvam parābhaven naiveha kiṃcana pariśiṣyeteti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् एवेति होचुर् नैवेह किंचन परिशिष्येत यत् त्वं न स्या इति

evam eveti hocur naiveha kiṃcana pariśiṣyeta yat tvaṃ na syā iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ता अब्रुवन्न् एता वै किल सर्वा देवताः एकैकाम् एवानु स्मः स यन् नु नः सर्वासां देवतानाम् एका चन न स्यात् तत इदं सर्वम् पराभवेत् ततो न किंचन परिशिष्येत हन्त सार्धं समेत्य यच् छ्रेष्ठं तद् असामेति

tā abruvann etā vai kila sarvā devatāḥ ekaikām evānu smaḥ sa yan nu naḥ sarvāsāṃ devatānām ekā cana na syāt tata idaṃ sarvam parābhavet tato na kiṃcana pariśiṣyeta hanta sārdhaṃ sametya yac chreṣṭhaṃ tad asāmeti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ता एतस्मिन् प्राण ओकारे वाच्य् अकारे समायन् तद् यत् समायन् तत् साम्नः सामत्वम्

tā etasmin prāṇa okāre vācy akāre samāyan tad yat samāyan tat sāmnaḥ sāmatvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ता अब्रुवन् यानि नो मर्त्यान्य् अनपहतपाप्मान्य् अक्षराणि तान्य् उद्धृत्यामृतेष्व् अपहतपाप्मसु शुद्धेष्व् अक्षरेषु गायत्रं गायामाग्नौ वायाव् आदित्ये प्राणे ऽन्ने वाचि तेनापहत्य मृत्युम् अपहत्य पाप्मानं स्वर्गं लोकम् इयामेति

tā abruvan yāni no martyāny anapahatapāpmāny akṣarāṇi tāny uddhṛtyāmṛteṣv apahatapāpmasu śuddheṣv akṣareṣu gāyatraṃ gāyāmāgnau vāyāv āditye prāṇe 'nne vāci tenāpahatya mṛtyum apahatya pāpmānaṃ svargaṃ lokam iyāmeti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एत्य् अग्नेर् अमृतम् अपहतपाप्म शुद्धम् अक्षरम् ग्निर् इत्य् अस्य मर्त्यम् अनपहतपाप्माक्षरम्

ety agner amṛtam apahatapāpma śuddham akṣaram gnir ity asya martyam anapahatapāpmākṣaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.