सङ्ख्या-शब्देन क्रमो लक्ष्यते । यथा-सङ्ख्यं यथा-क्रमम् अनुदेशो भवति । अनुदिश्यते इति अनुदेशः । पश्चाद् उच्चार्यते इत्य् अर्थः । समानां समसङ्ख्यानं समपरिपहितानाम् उद्देशिनाम् अनुदेशिनां च यथा-क्रममौद्देशिभिर् अनुदेशिनः सम्बध्यन्ते । तूदी-शलातुर-वर्मती-कूचवाराड् ढक्-छण्-ढञ्-यक्ः (*४,३।९४) । प्रथमात् प्रथमः, द्वितीयाद् द्वितीयः इत्य् आदि । तौदेयः । शालातुरीयः । वार्मतेयः । कौचवार्यः । समानाम् इति किम् ? लक्षण-इत्थम्-भूत-आख्यान-भाग। वीप्सासु प्रति-पर्य्-अनवः (*१,४।९०) । लक्षणादयश् चत्वारो ऽर्थाः, प्रत्यादयस् त्रयः, सर्वेषं सर्वत्र कर्मप्रवचनीय-सञ्ज्ञा भवति । इह कस्मान् न भवति वेशो-यश-आदेर् भगाद् यल् (*४,४।१३१) ख च (*४,४।१३२) इति ? स्वरितेन लिङ्गेन यथा-सङ्ख्यम् । यत्र एष्यते, तत्र स्वरितत्वं न प्रतिज्ञायते । स्वरितेन अधिकारः (*१,३।११) इति स्वरित-ग्र्हणं पूर्वेण अपि सम्बध्यते ॥ स्वरितेन अधिकारः
saṅkhyā-śabdena kramo lakṣyate / yathā-saṅkhyaṃ yathā-kramam anudeśo bhavati / anudiśyate iti anudeśaḥ / paścād uccāryate ity arthaḥ / samānāṃ samasaṅkhyānaṃ samaparipahitānām uddeśinām anudeśināṃ ca yathā-kramamauddeśibhir anudeśinaḥ sambadhyante / tūdī-śalātura-varmatī-kūcavārāḍ ḍhak-chaṇ-ḍhañ-yakḥ (*4,3.94) / prathamāt prathamaḥ, dvitīyād dvitīyaḥ ity ādi / taudeyaḥ / śālāturīyaḥ / vārmateyaḥ / kaucavāryaḥ / samānām iti kim ? lakṣaṇa-ittham-bhūta-ākhyāna-bhāga. vīpsāsu prati-pary-anavaḥ (*1,4.90) / lakṣaṇādayaś catvāro 'rthāḥ, pratyādayas trayaḥ, sarveṣaṃ sarvatra karmapravacanīya-sañjñā bhavati / iha kasmān na bhavati veśo-yaśa-āder bhagād yal (*4,4.131) kha ca (*4,4.132) iti ? svaritena liṅgena yathā-saṅkhyam / yatra eṣyate, tatra svaritatvaṃ na pratijñāyate / svaritena adhikāraḥ (*1,3.11) iti svarita-grhaṇaṃ pūrveṇa api sambadhyate // svaritena adhikāraḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.