येन कर्मणा संस्पृश्यमानस्य कर्तुः शरीर-सुखम् उत्पद्यते, तस्मिन् कर्मणि उपपदे धतोः नपुंसक-लिङ्गे भावे ल्युट् प्रत्ययो भवति । पूर्वेण+एव सिद्धे प्रत्यये नित्यसमास-अर्थं वचनम् । उपपद-समासो हि नित्यः समासः । पयःपानं सुखम् । ओदनभोजनं सुखम् । कर्मणि इति किम् ? तूलिकाया उत्थानं सुखम् । संस्पर्शात् इति किम् ? अग्निकुण्डस्य उपासनं सुखम् । कर्तुः इति किम् ? गुरोः स्नापनं सुखम् । स्नापयतेः न गुरुः कर्ता, किं तर्हि, कर्म । शरीरग्रहणं किम् ? पुत्रस्य परिष्वजनं सुखम् । सुखं मानसी प्रीतिः । सुखम् इति किम् ? कण्ट्कानां मर्दनं दुःखम् । सर्वत्रासमासः प्रत्युदाह्रियते ॥ करण-अधिकरणयोश् च
yena karmaṇā saṃspṛśyamānasya kartuḥ śarīra-sukham utpadyate, tasmin karmaṇi upapade dhatoḥ napuṃsaka-liṅge bhāve lyuṭ pratyayo bhavati / pūrveṇa+eva siddhe pratyaye nityasamāsa-arthaṃ vacanam / upapada-samāso hi nityaḥ samāsaḥ / payaḥpānaṃ sukham / odanabhojanaṃ sukham / karmaṇi iti kim ? tūlikāyā utthānaṃ sukham / saṃsparśāt iti kim ? agnikuṇḍasya upāsanaṃ sukham / kartuḥ iti kim ? guroḥ snāpanaṃ sukham / snāpayateḥ na guruḥ kartā, kiṃ tarhi, karma / śarīragrahaṇaṃ kim ? putrasya pariṣvajanaṃ sukham / sukhaṃ mānasī prītiḥ / sukham iti kim ? kaṇṭkānāṃ mardanaṃ duḥkham / sarvatrāsamāsaḥ pratyudāhriyate // karaṇa-adhikaraṇayoś ca
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.