गोत्रे याव् अणिञौ विहिताव् अनार्षौ तदन्तयोः प्रातिपदिकयोर् गुरूपोत्तमयोः स्त्रियां ष्यङ् आदेशो भवति । निर्दिष्यमानस्य आदेशा भवन्ति इत्य् अणिञोर् एव विज्ञायते, न तु समुदायस्य । ङकारः सामान्य-ग्रहण-अर्थः । षकारस् तदविघातार्थः, यङश् चाप् (*४,१।७४) इति । उत्तम-शब्दः स्वभावात् त्रिप्रभृतीनामन्त्यमक्षरमाह । उत्तमस्य समीपम् उपोत्तमम् । गुरु उपोत्तमं यस्य तद् गुरूपोत्तमं प्रातिपदिकम् । करीषस्य+इव गन्धो ऽस्य करीषगन्धिः । कुमुदगन्धिः । तस्यापत्यम् इत्यण् । तस्य ष्यङ् आदेशः । कारीषगन्ध्या । कौमुदगन्ध्या । वराहस्यापत्यम् । अत इञ् (*४,१।९५) । वाराहिः । तस्य ष्यङ् आदेशः । वाराह्या । बालाक्या । अणिञोः इति किम् ? ऋतभागस्यापत्यं, बदादित्वादञ्, आर्तभागी । गुरूपोत्तमादिकं सर्वम् अस्ति इति न स्तणिञौ । टिड्ढाणञ् (*४,१।१५) इति ङीब् एव भवति । अनार्षयोः इति किम् ? वासिष्ठी । वैश्वामित्री । गुरूपोत्तमयोः इति किम् ? औपगवी । कापटवी । गोत्रे इति किम् ? तत्र जाताः (*४,३।२५) - आहिच्छत्री । कान्यकुब्जी ॥ गोर-अवयवात्
gotre yāv aṇiñau vihitāv anārṣau tadantayoḥ prātipadikayor gurūpottamayoḥ striyāṃ ṣyaṅ ādeśo bhavati / nirdiṣyamānasya ādeśā bhavanti ity aṇiñor eva vijñāyate, na tu samudāyasya / ṅakāraḥ sāmānya-grahaṇa-arthaḥ / ṣakāras tadavighātārthaḥ, yaṅaś cāp (*4,1.74) iti / uttama-śabdaḥ svabhāvāt triprabhṛtīnāmantyamakṣaramāha / uttamasya samīpam upottamam / guru upottamaṃ yasya tad gurūpottamaṃ prātipadikam / karīṣasya+iva gandho 'sya karīṣagandhiḥ / kumudagandhiḥ / tasyāpatyam ityaṇ / tasya ṣyaṅ ādeśaḥ / kārīṣagandhyā / kaumudagandhyā / varāhasyāpatyam / ata iñ (*4,1.95) / vārāhiḥ / tasya ṣyaṅ ādeśaḥ / vārāhyā / bālākyā / aṇiñoḥ iti kim ? ṛtabhāgasyāpatyaṃ, badāditvādañ, ārtabhāgī / gurūpottamādikaṃ sarvam asti iti na staṇiñau / ṭiḍḍhāṇañ (*4,1.15) iti ṅīb eva bhavati / anārṣayoḥ iti kim ? vāsiṣṭhī / vaiśvāmitrī / gurūpottamayoḥ iti kim ? aupagavī / kāpaṭavī / gotre iti kim ? tatra jātāḥ (*4,3.25) - āhicchatrī / kānyakubjī // gora-avayavāt
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.