तद् इति द्वितीयासमर्थाद् धरत्य्-आदिष्व् अर्थेषु यथाविहितं प्रत्ययो भवति । प्रकृति-विशेषणं भाराद् वंशादिभ्यः इति । वंशादिभ्यः परो यो भार-शब्दः तदन्तात् प्रातिपदिकात् इति । वंशभारं हरति वहति आवहति वा वांशभारिकः । कौटजभारिकः । बाल्वजभारिकः । भारात् इति किम् ? वंशं हरति । वंशादिभ्यः इति किम् ? व्रीहिभारं हरति । अपरा वृत्तिः - भाराद् वंशादिभ्यः इति, भारभूतेभ्यो वंशादिभ्यः इत्य् अर्थः । भार-शब्दो ऽर्थद्वारेण वंशादीनां विशेषणम् । भारभूतान् वंशान् हरति वांशिकः । कौटजिकः । बाल्वजिकः । भारात् इति किम् ? वंशं हरति । वंशादिभ्याः इति किम् ? भारभूतान् व्रीहीन् वहति । सूत्रार्थद्वयम् अपि च+एतद् आचार्येण शिष्याः प्रतिपादिताः । तदुभयम् अपि ग्राह्यम् । हरति देशान्तरं प्रापयति चोरयति वा । वहत्य् उत्क्षिप्य धारयति इत्य् अर्थः । आवहति उत्पादयति इत्य् अर्थः । वंश । कुटज । बल्वज । मूल । अक्ष । स्थूणा । अश्मन् । अश्व । इक्षु । खट्वा । वंशादिः ॥ वस्न-द्रव्याभ्यां ठन्-कनौ
tad iti dvitīyāsamarthād dharaty-ādiṣv artheṣu yathāvihitaṃ pratyayo bhavati / prakṛti-viśeṣaṇaṃ bhārād vaṃśādibhyaḥ iti / vaṃśādibhyaḥ paro yo bhāra-śabdaḥ tadantāt prātipadikāt iti / vaṃśabhāraṃ harati vahati āvahati vā vāṃśabhārikaḥ / kauṭajabhārikaḥ / bālvajabhārikaḥ / bhārāt iti kim ? vaṃśaṃ harati / vaṃśādibhyaḥ iti kim ? vrīhibhāraṃ harati / aparā vṛttiḥ - bhārād vaṃśādibhyaḥ iti, bhārabhūtebhyo vaṃśādibhyaḥ ity arthaḥ / bhāra-śabdo 'rthadvāreṇa vaṃśādīnāṃ viśeṣaṇam / bhārabhūtān vaṃśān harati vāṃśikaḥ / kauṭajikaḥ / bālvajikaḥ / bhārāt iti kim ? vaṃśaṃ harati / vaṃśādibhyāḥ iti kim ? bhārabhūtān vrīhīn vahati / sūtrārthadvayam api ca+etad ācāryeṇa śiṣyāḥ pratipāditāḥ / tadubhayam api grāhyam / harati deśāntaraṃ prāpayati corayati vā / vahaty utkṣipya dhārayati ity arthaḥ / āvahati utpādayati ity arthaḥ / vaṃśa / kuṭaja / balvaja / mūla / akṣa / sthūṇā / aśman / aśva / ikṣu / khaṭvā / vaṃśādiḥ // vasna-dravyābhyāṃ ṭhan-kanau
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.