अकः सवर्णे अचि परतः पूर्वपरयोः स्थाने दीर्घ एकादेशो भवति । दण्डाग्रम् । दधीन्द्रः । मधूदके । होतॄश्यः । अकः इति किम् ? अग्नये । सवर्ने इति किम् ? दध्यत्र । अचि इत्य् एव, कुमारी शेते । नाज्झलौ (*१,१।१०) इत्य् अत्र यत् अच् इति प्रत्याहारग्रहणं तत्र ग्रहणकशास्त्रस्य अनभिनिर्वृत्तत्वात् सवर्णा न गृह्यन्त इति सवर्नत्वमीकारशकारयोर् अप्रतिषिद्धम् । सवर्णदीर्घत्वे ऋति ऋ वा वचनम् । ऋति सवर्णे परभूते तत्र ऋ वा भवति इति वक्तव्यम् । होतृ ऋकारः होतृकारः । यदा न ऋ तदा दीर्घ एव होतॄकारः । लृति लृ वा वक्तव्यम् । ल्ट्ति सवर्णे परतो लृ वा भवति इति वक्तव्यम् । होतृ लृकारः होत्लृकारः । होतॄकारः । ऋकारलृकारयोः सवर्णासञ्ज्ञाविधिर् उक्तः । दीर्घपक्षे तु समुदायान्तरतमस्य लृवर्णस्य दीर्घस्य अभावात् ऋकारः क्रियते ॥ प्रथमयोः पूर्वसवर्णः
akaḥ savarṇe aci parataḥ pūrvaparayoḥ sthāne dīrgha ekādeśo bhavati / daṇḍāgram / dadhīndraḥ / madhūdake / hotṝśyaḥ / akaḥ iti kim ? agnaye / savarne iti kim ? dadhyatra / aci ity eva, kumārī śete / nājjhalau (*1,1.10) ity atra yat ac iti pratyāhāragrahaṇaṃ tatra grahaṇakaśāstrasya anabhinirvṛttatvāt savarṇā na gṛhyanta iti savarnatvamīkāraśakārayor apratiṣiddham / savarṇadīrghatve ṛti ṛ vā vacanam / ṛti savarṇe parabhūte tatra ṛ vā bhavati iti vaktavyam / hotṛ ṛkāraḥ hotṛkāraḥ / yadā na ṛ tadā dīrgha eva hotṝkāraḥ / lṛti lṛ vā vaktavyam / lṭti savarṇe parato lṛ vā bhavati iti vaktavyam / hotṛ lṛkāraḥ hotlṛkāraḥ / hotṝkāraḥ / ṛkāralṛkārayoḥ savarṇāsañjñāvidhir uktaḥ / dīrghapakṣe tu samudāyāntaratamasya lṛvarṇasya dīrghasya abhāvāt ṛkāraḥ kriyate // prathamayoḥ pūrvasavarṇaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.