साह्वान् इति षह मर्षणे इत्य् एतस्य परस्मैपदम्, उपधादीर्घत्वम्, अद्विर्वचनम् अनिट्त्वं च निपातनात् । साह्वान् बलाहकः । मीड्वान् इति मिह सेचने इत्य् एतस्य अद्विर्वचनम्, अनिट्त्वम्, उपधादीर्घत्वं ढत्वं च निपातनात् । मीड्वस्तोकाय तनयाय मृल । एकवचनम् अतन्त्रम् । कृञादीनां के द्वे भवत इति वक्तव्यम् । क्रियते ऽनेन इति चक्रम् । चिक्लिदम् । कृञः क्लिदेश् च घञर्थे कविधानम् इति कः प्रत्ययः । चरिचलिपतिवदीनां द्वित्वमच्याक् च अभ्यासस्य । चरादीनां धातूनाम् अपि प्रत्यये परतः द्वे भवतः । अभ्यासस्य आगागमो भवति । आगागमविधानसामर्थ्याच् च हलादिशेषो न भवति । हलादिशेषे हि सयागमस्य आदेशस्य च विशेषो न अस्ति । चराचरः । चलाचल । पतापतः । वचावदः । वेति वक्तव्यम् । तेन चरः पुरुषः, चलो रथः , पतं यानम्, वदो मनुष्यः इत्य् एवम् आदि सिद्धं भवति । हन्तेर् घत्वं च । हन्तेर् अचि प्रत्यये परतो द्वे भवतः, अभ्यासस्य च हकारस्य च घत्वम्, आक् चागमो भवति । परस्य अभ्यासाच् च (*७,३।५५) इति कुत्वम् घनाघनः क्षोभणश्चर्षणीनाम् । पाटेर् णिलुक् चोक् च दीर्घश् च अभ्यासस्य । पाटेर् अचि परतो द्वे भवतो णिलुक् च भवति । अभ्यासस्य च ऊगागमो दीर्घश् च भवति । पाटूपटः ॥ ष्यङः सम्प्रसारणं पुत्र-पत्योस् तत्पुरुषे
sāhvān iti ṣaha marṣaṇe ity etasya parasmaipadam, upadhādīrghatvam, advirvacanam aniṭtvaṃ ca nipātanāt / sāhvān balāhakaḥ / mīḍvān iti miha secane ity etasya advirvacanam, aniṭtvam, upadhādīrghatvaṃ ḍhatvaṃ ca nipātanāt / mīḍvastokāya tanayāya mṛla / ekavacanam atantram / kṛñādīnāṃ ke dve bhavata iti vaktavyam / kriyate 'nena iti cakram / ciklidam / kṛñaḥ klideś ca ghañarthe kavidhānam iti kaḥ pratyayaḥ / caricalipativadīnāṃ dvitvamacyāk ca abhyāsasya / carādīnāṃ dhātūnām api pratyaye parataḥ dve bhavataḥ / abhyāsasya āgāgamo bhavati / āgāgamavidhānasāmarthyāc ca halādiśeṣo na bhavati / halādiśeṣe hi sayāgamasya ādeśasya ca viśeṣo na asti / carācaraḥ / calācala / patāpataḥ / vacāvadaḥ / veti vaktavyam / tena caraḥ puruṣaḥ, calo rathaḥ , pataṃ yānam, vado manuṣyaḥ ity evam ādi siddhaṃ bhavati / hanter ghatvaṃ ca / hanter aci pratyaye parato dve bhavataḥ, abhyāsasya ca hakārasya ca ghatvam, āk cāgamo bhavati / parasya abhyāsāc ca (*7,3.55) iti kutvam ghanāghanaḥ kṣobhaṇaścarṣaṇīnām / pāṭer ṇiluk cok ca dīrghaś ca abhyāsasya / pāṭer aci parato dve bhavato ṇiluk ca bhavati / abhyāsasya ca ūgāgamo dīrghaś ca bhavati / pāṭūpaṭaḥ // ṣyaṅaḥ samprasāraṇaṃ putra-patyos tatpuruṣe
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.