स्यङः संप्रसारणम् इति अनुवर्तते । बन्धुशब्दे उत्तरपदे बहुव्रीहौ समासे ष्यङः सम्प्रसारणम् भवति । कारीषगन्ध्या बन्धुः अस्य कारीषगन्धीबन्धुः । कौमुदगन्धीबन्धुः । बहुव्रीहौ इति किम् ? कारीषगन्ध्यायाः बन्धुः कारीषगन्ध्याबन्धुः । अत्र अपि पूर्ववद् एव । परमकारीषगन्धीबन्धुः इत्य् अत्र भवति । अतिकारीषगन्ध्याबन्धुः इति च न भवति, तथा कारीषगन्ध्याबन्धुधनः, कारीषगन्ध्यापरमबन्धुः इति । बन्धुनि इति नपुंसकालिङ्गनिर्देशः शब्दरूपापेक्षया, पुंलिङ्गाभिधेयस् तु अयं बन्धुशब्दः । मातच् मातृकमातृषु । ष्यङः सम्प्रसारणं भवति विभाषया बहुव्रीहाव् एव । कारीषगन्ध्या माता अस्य इत्य् एवं बहुव्रीहौ कृते एतस्माद् एव उपसङ्ख्यानात् पक्षे मतृशब्दस्य मातजादेशः । तत्र चित्करनसमर्थ्याद् बहुव्रीहिस्वरम् अन्तोदात्तत्वं बाधते । मातृमातृकशब्दयोश् च भेदेन+उपादानात् नद्यृतश् च (*५,४।१५३) इति कबपि विकल्प्यते । कारीषगन्धीमातः, कारीषगन्ध्यमातः, कारीषगन्धीमातृकः, कारिषगन्ध्यामातृकः, कारीषगन्धीमाता, कारीषगन्ध्यामाता ॥ वचि-स्वपि-यजादीनां किति
syaṅaḥ saṃprasāraṇam iti anuvartate / bandhuśabde uttarapade bahuvrīhau samāse ṣyaṅaḥ samprasāraṇam bhavati / kārīṣagandhyā bandhuḥ asya kārīṣagandhībandhuḥ / kaumudagandhībandhuḥ / bahuvrīhau iti kim ? kārīṣagandhyāyāḥ bandhuḥ kārīṣagandhyābandhuḥ / atra api pūrvavad eva / paramakārīṣagandhībandhuḥ ity atra bhavati / atikārīṣagandhyābandhuḥ iti ca na bhavati, tathā kārīṣagandhyābandhudhanaḥ, kārīṣagandhyāparamabandhuḥ iti / bandhuni iti napuṃsakāliṅganirdeśaḥ śabdarūpāpekṣayā, puṃliṅgābhidheyas tu ayaṃ bandhuśabdaḥ / mātac mātṛkamātṛṣu / ṣyaṅaḥ samprasāraṇaṃ bhavati vibhāṣayā bahuvrīhāv eva / kārīṣagandhyā mātā asya ity evaṃ bahuvrīhau kṛte etasmād eva upasaṅkhyānāt pakṣe matṛśabdasya mātajādeśaḥ / tatra citkaranasamarthyād bahuvrīhisvaram antodāttatvaṃ bādhate / mātṛmātṛkaśabdayoś ca bhedena+upādānāt nadyṛtaś ca (*5,4.153) iti kabapi vikalpyate / kārīṣagandhīmātaḥ, kārīṣagandhyamātaḥ, kārīṣagandhīmātṛkaḥ, kāriṣagandhyāmātṛkaḥ, kārīṣagandhīmātā, kārīṣagandhyāmātā // vaci-svapi-yajādīnāṃ kiti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.