अधिकारो ऽयम् । एकाचः इति च, द्वे इति च, प्रथमस्य इति च त्रितयम् अधिकृतं वेदितव्यम् । इत उत्तरं यद् वक्ष्यामः प्राक् संप्रसारणविधानात् तत्र एकाचः प्रथमस्य द्वे भवतः इत्य् एवं तद् वेदितव्यम् । वक्ष्यति - लिटि धातोर् अनभ्यासस्य (*६,१।८) इति । तत्र धातोर् अवयवयस्य अनभ्यासस्य प्रथमस्य+एकाचो द्वे भवतः । जजागार । पपाच । इयाय । आर । एकाच इति बहुव्रीहिनिर्देशः । एको ऽच् यस्य सो ऽयम् एकाच् इत्य् अवयवेन विग्रहः । तत्र समुदायः समासार्थः । अभ्यन्तरश् च समुदाये ऽवयवो भवति इति साच्कस्य+एव द्विर्वचनं भवति । एवं च पच् इत्य् अत्र येन+एव अचा समुदायः एकाच्, तेनअ+एव तदवयवो ऽच्छब्दः पशब्दश् च । तत्र पृथग् अवयवैकाच् न द्विर् उच्यते, किं तर्हि, समुदायैकाज् एव । तथा हि सकृच्छास्त्रप्रवृत्त्या सावयवः समुदायो ऽनुगृह्यते । पपाच इत्य् अत्र प्रथमत्वं व्यपदेशिवद्भावात् । इयाय, आर इत्य् अत्र एकाच्त्वम् अपि व्यपदेशिभावाद् एव । द्विःप्रयोगश् च द्विर्वचनम् इदम् । आवृत्तिसङ्ख्या हि द्वे इति विधीयते । तेन स एव शब्दो द्विर् उचार्यते, न च शब्दान्तरं तस्य स्थाने विधीयते ॥ अजादेर् द्वितीयस्य
adhikāro 'yam / ekācaḥ iti ca, dve iti ca, prathamasya iti ca tritayam adhikṛtaṃ veditavyam / ita uttaraṃ yad vakṣyāmaḥ prāk saṃprasāraṇavidhānāt tatra ekācaḥ prathamasya dve bhavataḥ ity evaṃ tad veditavyam / vakṣyati - liṭi dhātor anabhyāsasya (*6,1.8) iti / tatra dhātor avayavayasya anabhyāsasya prathamasya+ekāco dve bhavataḥ / jajāgāra / papāca / iyāya / āra / ekāca iti bahuvrīhinirdeśaḥ / eko 'c yasya so 'yam ekāc ity avayavena vigrahaḥ / tatra samudāyaḥ samāsārthaḥ / abhyantaraś ca samudāye 'vayavo bhavati iti sāckasya+eva dvirvacanaṃ bhavati / evaṃ ca pac ity atra yena+eva acā samudāyaḥ ekāc, tenaa+eva tadavayavo 'cchabdaḥ paśabdaś ca / tatra pṛthag avayavaikāc na dvir ucyate, kiṃ tarhi, samudāyaikāj eva / tathā hi sakṛcchāstrapravṛttyā sāvayavaḥ samudāyo 'nugṛhyate / papāca ity atra prathamatvaṃ vyapadeśivadbhāvāt / iyāya, āra ity atra ekāctvam api vyapadeśibhāvād eva / dviḥprayogaś ca dvirvacanam idam / āvṛttisaṅkhyā hi dve iti vidhīyate / tena sa eva śabdo dvir ucāryate, na ca śabdāntaraṃ tasya sthāne vidhīyate // ajāder dvitīyasya
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.