गोशदात् परं सर्वनामस्थानं णित् भवति । णित्कार्यं तत्र भवति इत्य् अर्थः । गौः, गावौ, गावः । तपरकरणं किम् ? चित्रगुः । शबलगुः । कथं हे चित्रगो, हे शबलगव इति ? अङ्गवृत्ते पुनर्वृत्तावविधिर्निष्ठितस्य इति सम्बुद्धिजसोर्गुने कृते णित्त्वं न भवति । अथ वा गोतः इति सम्बधलक्षणा षष्ठी, गोतः सम्बन्धि यत् सर्वनामस्थानम् इति । यच् च तदर्थस्यैकत्वादिषु सर्वनामस्थानं तद् गोः सर्वनामस्थानम् इत्य् उच्यते । चित्रगुशब्दात् तु सर्वनामस्थानं तदन्यपदार्थसैकत्वादिनाह । तपरकरणं तु निर्देशर्थम् एव । केचित् ओतो णित् इति पठन्ति, द्योशब्दाद् अपि यत् सर्वनामस्थानं विद्यते तदर्थम् । द्यौः, द्यावौ, द्यावः । गोतः इत्य् एतद् एव तपरकरणनिर्देशात् ओकारान्तोपलक्षणं द्रष्टव्यम् । वर्णनिर्देशेषु हि तपरकरणं प्रसिद्धम् ॥ णल् उत्तमो वा
gośadāt paraṃ sarvanāmasthānaṃ ṇit bhavati / ṇitkāryaṃ tatra bhavati ity arthaḥ / gauḥ, gāvau, gāvaḥ / taparakaraṇaṃ kim ? citraguḥ / śabalaguḥ / kathaṃ he citrago, he śabalagava iti ? aṅgavṛtte punarvṛttāvavidhirniṣṭhitasya iti sambuddhijasorgune kṛte ṇittvaṃ na bhavati / atha vā gotaḥ iti sambadhalakṣaṇā ṣaṣṭhī, gotaḥ sambandhi yat sarvanāmasthānam iti / yac ca tadarthasyaikatvādiṣu sarvanāmasthānaṃ tad goḥ sarvanāmasthānam ity ucyate / citraguśabdāt tu sarvanāmasthānaṃ tadanyapadārthasaikatvādināha / taparakaraṇaṃ tu nirdeśartham eva / kecit oto ṇit iti paṭhanti, dyośabdād api yat sarvanāmasthānaṃ vidyate tadartham / dyauḥ, dyāvau, dyāvaḥ / gotaḥ ity etad eva taparakaraṇanirdeśāt okārāntopalakṣaṇaṃ draṣṭavyam / varṇanirdeśeṣu hi taparakaraṇaṃ prasiddham // ṇal uttamo vā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.