नियमार्थम् इदम् । स्नुक्रमोः आर्धधातुकस्य वलादेः इडागमो भवति, न चेत् स्नुक्रमी आत्मनेपदस्य निमित्तं भवतः । क्व च तावात्मनेपदस्य निमित्तम् ? यत्र आत्मनेपदं तद् आश्रयं भवति, भावकर्मकर्मकर्तृकर्मव्यतिहाराः क्रमेर् वृत्त्यादयश् च । तेन अयम् सत्य् आत्मनेपदे प्रतिषेधो भवति न असति इति । प्रतिषेधफलं च+इदं सूत्रम् । स्नुक्रमोरुदित्वात् इट् सिद्ध एव । प्रस्नविता । प्रस्नवितुम् । प्रस्नवितव्यम् । प्रक्रमिता । प्रक्रमितुम् । प्रक्रमितव्यम् । अनात्मनेपदनिमित्ते इति किम् ? प्रस्नोषीष्ट । प्रक्रंसीष्ट । प्रस्नोष्यते । प्रक्रंस्यते । प्रसुस्नूषिष्यते । प्रचिक्रंसिष्यते । सर्वत्र+एव अत्र स्नैतिः क्रमिश् च आत्मनेपदस्य निमित्तम् । सनन्ताद् अपि पूर्ववत्सनः (*१,३।६२) इति आत्मनेपदं विधीयते । निमित्तग्रहणं किम् ? सीयुडादेस् तत्परपरस्य च प्रतिषेधार्थम् । इह तु प्रस्नवितेवाचरति इति प्रस्नवित्रीयते इति क्यङतम् आत्मनेपदस्य निमित्तम्, न स्नौतिः । क्रमेस् तु कर्तर्यात्मनेपदविषयादसत्यात्मनेपदे कृति प्रतिषेधो वक्तव्यः । प्रक्रन्ता । उपक्रन्ता । कर्तरि इति किम् ? प्रक्रमितव्यम् । उपक्रमितव्यम् । आत्मनेपदविषयात् इति किम् ? निष्ट्रमितिआ । स्नौतेः सनि किति च प्रत्यये श्र्युकः किति (*७,२।११), सनि ग्रहगुहोश्च (*७,२।१२) इत्य् एव प्रतिषेधो भवति । प्रसुस्नूषति । प्रस्नुतः । प्रस्नुतवान् ॥ ग्रहो ऽलिटि दीर्घः
niyamārtham idam / snukramoḥ ārdhadhātukasya valādeḥ iḍāgamo bhavati, na cet snukramī ātmanepadasya nimittaṃ bhavataḥ / kva ca tāvātmanepadasya nimittam ? yatra ātmanepadaṃ tad āśrayaṃ bhavati, bhāvakarmakarmakartṛkarmavyatihārāḥ kramer vṛttyādayaś ca / tena ayam saty ātmanepade pratiṣedho bhavati na asati iti / pratiṣedhaphalaṃ ca+idaṃ sūtram / snukramoruditvāt iṭ siddha eva / prasnavitā / prasnavitum / prasnavitavyam / prakramitā / prakramitum / prakramitavyam / anātmanepadanimitte iti kim ? prasnoṣīṣṭa / prakraṃsīṣṭa / prasnoṣyate / prakraṃsyate / prasusnūṣiṣyate / pracikraṃsiṣyate / sarvatra+eva atra snaitiḥ kramiś ca ātmanepadasya nimittam / sanantād api pūrvavatsanaḥ (*1,3.62) iti ātmanepadaṃ vidhīyate / nimittagrahaṇaṃ kim ? sīyuḍādes tatparaparasya ca pratiṣedhārtham / iha tu prasnavitevācarati iti prasnavitrīyate iti kyaṅatam ātmanepadasya nimittam, na snautiḥ / krames tu kartaryātmanepadaviṣayādasatyātmanepade kṛti pratiṣedho vaktavyaḥ / prakrantā / upakrantā / kartari iti kim ? prakramitavyam / upakramitavyam / ātmanepadaviṣayāt iti kim ? niṣṭramitiā / snauteḥ sani kiti ca pratyaye śryukaḥ kiti (*7,2.11), sani grahaguhośca (*7,2.12) ity eva pratiṣedho bhavati / prasusnūṣati / prasnutaḥ / prasnutavān // graho 'liṭi dīrghaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.