गमेर् धातोः सकारादेर् आर्धधातुकस्य परस्मैपदेसु इडागमो भवति । गमिष्यति । अगमिष्यत् । जिगमिषति । गमेः इति किम् ? चेष्यति । इड्ग्रहणं नित्यार्थम् । परस्मैपदेषु इति किम् ? संगंसीष्ट । संगंस्यते । संजिगंसते । संजिगंसिष्यते । अधिजिगांसते । अधिजिगांसिष्यते । गमेर् इङादेशस्य अज्झनगमां सनि (*६,४।१६) इति दीर्घत्वम् । से इत्य् एव, गन्तास्मि, गन्तास्वः, गन्तास्मः । आत्मनेपदेन समानपदस्थस्य गमेः अयम् इडागमो नेष्यते । अन्यत्र सर्वत्रैवेष्यते । कृत्यपि हि भवति, परस्मैपदलुकि च, संजिगमिषिता, अधिजिगमिषिता व्याकरणस्य, जिगमिष त्वम् इति । पदशेषकारस्य पुनर् इदं दर्शनम् - गम्युपलक्षणार्थं परस्मैपदग्रहणम्, परस्मैपदेषु यो गमिर् उपलक्षितस् तस्मात् सकारादेर् आर्धधातुकस्य इड् भवति । तन्मतेन संजिगंसिता, अधिजिगंसिता व्याकरणस्य इत्य् एव भवितव्यम् ॥ न वृद्भ्यश् चतुर्भ्यः
gamer dhātoḥ sakārāder ārdhadhātukasya parasmaipadesu iḍāgamo bhavati / gamiṣyati / agamiṣyat / jigamiṣati / gameḥ iti kim ? ceṣyati / iḍgrahaṇaṃ nityārtham / parasmaipadeṣu iti kim ? saṃgaṃsīṣṭa / saṃgaṃsyate / saṃjigaṃsate / saṃjigaṃsiṣyate / adhijigāṃsate / adhijigāṃsiṣyate / gamer iṅādeśasya ajjhanagamāṃ sani (*6,4.16) iti dīrghatvam / se ity eva, gantāsmi, gantāsvaḥ, gantāsmaḥ / ātmanepadena samānapadasthasya gameḥ ayam iḍāgamo neṣyate / anyatra sarvatraiveṣyate / kṛtyapi hi bhavati, parasmaipadaluki ca, saṃjigamiṣitā, adhijigamiṣitā vyākaraṇasya, jigamiṣa tvam iti / padaśeṣakārasya punar idaṃ darśanam - gamyupalakṣaṇārthaṃ parasmaipadagrahaṇam, parasmaipadeṣu yo gamir upalakṣitas tasmāt sakārāder ārdhadhātukasya iḍ bhavati / tanmatena saṃjigaṃsitā, adhijigaṃsitā vyākaraṇasya ity eva bhavitavyam // na vṛdbhyaś caturbhyaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.