नञः उत्तरेषां शुचि ईश्वर क्षेत्रज्ञ कुशल निपुण इत्य् एतेषाम् अचामादेर् अचः वृद्धिर् भवति, पूर्वपदस्य वा भवति तद्धिते ञिति, णिति, किति च परतः । शुचि - अशौचम्, आशौचम् । ईश्वर - अनैश्वर्यम्, आनैश्वर्यम् । क्षेत्रज्ञ - अक्षैत्रज्ञ्यम्, आक्षैत्रज्ञयम् । कुशल - अकौशलम्, आकौशलम् । निपुण - अनैपुणम्, आनैपुणम् । अत्र केचिद् आहुः इयं पूर्वपदस्य वृद्धिर् अप्राप्तैव विभाषा विधीयते । न नञ्पूर्वात् तत्पुरुषात् इत्य् उत्तरो भावप्रत्ययः प्रतिषिध्यते । तत्र शुच्यादिभ्यः एव प्रत्यये कृते पश्चान्नञ्समासे सति वृद्धिरनङ्गस्यापि वचनात् भवति इति । तदपरे न मृष्यन्ते । भाववचनादन्योपि हि तद्धितो वृद्धिनिमित्तमपत्यादिषु अर्थेषु नञ्समासाद् एव विद्यते । बहुव्रीहेश् च नञ्समासात् भाववचनो ऽपि अस्ति, तत्र अङ्गाधिकारोपमर्दनं न युज्यते इति । अक्षेत्रज्ञानीश्वरौ तत्पुरुषौ एव ब्राह्मणादिषु पठ्येते, ततः ताभ्यां भावे ष्यञ् भवति ॥ यथातथ-यथापुरयोः पर्यायेण
nañaḥ uttareṣāṃ śuci īśvara kṣetrajña kuśala nipuṇa ity eteṣām acāmāder acaḥ vṛddhir bhavati, pūrvapadasya vā bhavati taddhite ñiti, ṇiti, kiti ca parataḥ / śuci - aśaucam, āśaucam / īśvara - anaiśvaryam, ānaiśvaryam / kṣetrajña - akṣaitrajñyam, ākṣaitrajñayam / kuśala - akauśalam, ākauśalam / nipuṇa - anaipuṇam, ānaipuṇam / atra kecid āhuḥ iyaṃ pūrvapadasya vṛddhir aprāptaiva vibhāṣā vidhīyate / na nañpūrvāt tatpuruṣāt ity uttaro bhāvapratyayaḥ pratiṣidhyate / tatra śucyādibhyaḥ eva pratyaye kṛte paścānnañsamāse sati vṛddhiranaṅgasyāpi vacanāt bhavati iti / tadapare na mṛṣyante / bhāvavacanādanyopi hi taddhito vṛddhinimittamapatyādiṣu artheṣu nañsamāsād eva vidyate / bahuvrīheś ca nañsamāsāt bhāvavacano 'pi asti, tatra aṅgādhikāropamardanaṃ na yujyate iti / akṣetrajñānīśvarau tatpuruṣau eva brāhmaṇādiṣu paṭhyete, tataḥ tābhyāṃ bhāve ṣyañ bhavati // yathātatha-yathāpurayoḥ paryāyeṇa
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.