मनुष्यप्रतिषेधाद्वा तेजोबलवशेन च । यथावा नाविरुद्धत्वं तथा तद्गमयिष्यते" । इति वार्तिकोक्तप्रकारेण कौस्तुभाद्युपपादितेन विरोधपरिहारसंभवात् नैव विरुद्धत्वम् । धर्मबुद्ध्या अनुष्ठीयमानत्वाभावाच्च न सदाचारत्वमपि । अतस्तेषां लोभकामादिरूपदृष्टमूलत्वान्नैव प्रामाण्यम् । एवमात्मतुष्टेरपि यत्र तन्मूलत्वसंभवः, तद्विषये अप्रामाण्ये ऽपि श्रुतिस्मृत्यविरुद्धात्मतुष्टेः संभवत्येव तत् । अतएव आत्मतुष्टेर्धर्मजनकत्वसन्देहे निर्णायिकायाः "यदेव किञ्चनानूचानोभ्यूहत्यार्षं तद्भवती"ति वेदेनैव प्रामाण्याभ्यनुज्ञानात् धर्मत्वज्ञापकत्वस्य स्मृतावप्युक्तेः धर्मे ज्ञाते ज्ञापकतयापि प्रामाण्यमव्याहतमेवेत्यर्थः । एतेन --- नित्यानुमेयत्वस्य पूर्वमेव निराकरणात् प्रत्यक्षश्रुत्यनुभवस्य स्वस्मिन् प्रत्यक्षबाधितत्वात् श्रुत्यनुमापकत्वासंभवात् अप्रामाण्यम् इति --- निरस्तम्; "यदेवे"तिश्रुतेरेव प्रत्यक्षपठिताया इच्छाविषयस्य धर्मत्वबोधिकायाः स्वस्यानुभवसंभवेन तन्मूलकत्वोपपत्तेः । अत्र मतान्तरनिरासः कौस्तुभे द्रष्टव्यः ॥ इति चतुर्थं आचारप्रामाण्याधिकरणम् ॥ - - - - - <ब्१> (५ अधिकरणम् । ) तेष्व् अदर्शनाद् विरोधस्य समा विप्रतिपत्तिः स्यात्
manuṣyapratiṣedhādvā tejobalavaśena ca / yathāvā nāviruddhatvaṃ tathā tadgamayiṣyate" / iti vārtikoktaprakāreṇa kaustubhādyupapāditena virodhaparihārasaṃbhavāt naiva viruddhatvam / dharmabuddhyā anuṣṭhīyamānatvābhāvācca na sadācāratvamapi / atasteṣāṃ lobhakāmādirūpadṛṣṭamūlatvānnaiva prāmāṇyam / evamātmatuṣṭerapi yatra tanmūlatvasaṃbhavaḥ, tadviṣaye aprāmāṇye 'pi śrutismṛtyaviruddhātmatuṣṭeḥ saṃbhavatyeva tat / ataeva ātmatuṣṭerdharmajanakatvasandehe nirṇāyikāyāḥ "yadeva kiñcanānūcānobhyūhatyārṣaṃ tadbhavatī"ti vedenaiva prāmāṇyābhyanujñānāt dharmatvajñāpakatvasya smṛtāvapyukteḥ dharme jñāte jñāpakatayāpi prāmāṇyamavyāhatamevetyarthaḥ / etena --- nityānumeyatvasya pūrvameva nirākaraṇāt pratyakṣaśrutyanubhavasya svasmin pratyakṣabādhitatvāt śrutyanumāpakatvāsaṃbhavāt aprāmāṇyam iti --- nirastam; "yadeve"tiśrutereva pratyakṣapaṭhitāyā icchāviṣayasya dharmatvabodhikāyāḥ svasyānubhavasaṃbhavena tanmūlakatvopapatteḥ / atra matāntaranirāsaḥ kaustubhe draṣṭavyaḥ // iti caturthaṃ ācāraprāmāṇyādhikaraṇam // - - - - - <B1> (5 adhikaraṇam / ) teṣv adarśanād virodhasya samā vipratipattiḥ syāt
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.