निर्वपतिस्तु प्रकृतिसादृश्यसिद्ध्यर्थमिति निरूपणम्) द्रव्यदेवतेति ॥ तद्धितेन हविर्भाक्स्वरूपदेवतात्वाभिधानात् तस्यच यागैकघटितत्वात् यागापेक्षायां प्रमाणान्तरेण तस्याप्राप्तत्वादनेनैव वाक्येन विधेयत्वाप्राप्तावध्याहारापेक्षया लक्षणाया लघुत्वात् तत्तद्धातुना यागो लक्ष्यते । शक्यार्थस्तु प्रमाणान्तरप्राप्तत्वादनूद्यते । लाक्षणिकपदोपादानप्रयोजनं च निर्वपत्यादिधातुमद्वाक्यसंबन्धित्वरूपप्रकृतिसादृश्यसिद्धिः । अतएवैतत्सजातीयं "सोमारौद्रं चरुं निर्वपेदि" प्रकृत्याम्नाते "परिश्रिते याजयेदि"ति परिश्रितगुणविधिपरे वाक्ये यजिनानुवादरूपं लिङ्गमपि निर्वपतौ यागलक्षणायामुपपद्यते । यत् द्वयोः कटादिभिर्द्रव्यैर्वेष्टनं प्रधानकाले कर्तव्यम्, तत्परिश्रितशब्दार्थ इति भावः । यस्तु फलभोक्तृसंयोगो यागकल्पकत्वेन सूत्रे उक्तः, स प्रथमपूर्वपक्ष्यापादितसंस्कारकर्मत्वमात्रनिराससूचनार्थ इति न दोषः ॥ इति पञ्चमं द्रव्यदेवतासंयुक्तानां यागान्तरताधिकरणम् ॥ ------------------ <ब्१> (६ अधिकरणम् । ) (अ।२ पा।३ अधि।६) विषये प्रायदर्शनात्
nirvapatistu prakṛtisādṛśyasiddhyarthamiti nirūpaṇam) dravyadevateti // taddhitena havirbhāksvarūpadevatātvābhidhānāt tasyaca yāgaikaghaṭitatvāt yāgāpekṣāyāṃ pramāṇāntareṇa tasyāprāptatvādanenaiva vākyena vidheyatvāprāptāvadhyāhārāpekṣayā lakṣaṇāyā laghutvāt tattaddhātunā yāgo lakṣyate / śakyārthastu pramāṇāntaraprāptatvādanūdyate / lākṣaṇikapadopādānaprayojanaṃ ca nirvapatyādidhātumadvākyasaṃbandhitvarūpaprakṛtisādṛśyasiddhiḥ / ataevaitatsajātīyaṃ "somāraudraṃ caruṃ nirvapedi" prakṛtyāmnāte "pariśrite yājayedi"ti pariśritaguṇavidhipare vākye yajinānuvādarūpaṃ liṅgamapi nirvapatau yāgalakṣaṇāyāmupapadyate / yat dvayoḥ kaṭādibhirdravyairveṣṭanaṃ pradhānakāle kartavyam, tatpariśritaśabdārtha iti bhāvaḥ / yastu phalabhoktṛsaṃyogo yāgakalpakatvena sūtre uktaḥ, sa prathamapūrvapakṣyāpāditasaṃskārakarmatvamātranirāsasūcanārtha iti na doṣaḥ // iti pañcamaṃ dravyadevatāsaṃyuktānāṃ yāgāntaratādhikaraṇam // ------------------ <B1> (6 adhikaraṇam / ) (a.2 pā.3 adhi.6) viṣaye prāyadarśanāt
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.