सान्द्रोद्रेकक्षुभितम् अभितः स्वान्तम् अन्तर् नियम्य प्रायो धत्ते नवनवरसोल्लेखम् आनन्दकन्दम्
sāndrodrekakṣubhitam abhitaḥ svāntam antar niyamya prāyo dhatte navanavarasollekham ānandakandam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूयो भूयः प्रलयविभवोद्दामदुःखान्तरायो यो ऽसाव् अन्तर् जयति हृदये को ऽपि संविद्विकासः
bhūyo bhūyaḥ pralayavibhavoddāmaduḥkhāntarāyo yo 'sāv antar jayati hṛdaye ko 'pi saṃvidvikāsaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह खलु निखिलजगदात्मा सर्वोत्तीर्णश् च सर्वमयश् च विकल्पासंकुचितसंवित्प्रकाशरूपः अनवच्छिन्नचिदानन्दविश्रान्तः प्रसरदविरलविचित्रपञ्चवाहवाहवाहिनीमहोदधिः निरतिशयस्वातन्त्र्यसीमनि प्रगल्भमानः सर्वशक्तिखचित एक एव अस्ति संविद् आत्मा महेश्वरः
iha khalu nikhilajagadātmā sarvottīrṇaś ca sarvamayaś ca vikalpāsaṃkucitasaṃvitprakāśarūpaḥ anavacchinnacidānandaviśrāntaḥ prasaradaviralavicitrapañcavāhavāhavāhinīmahodadhiḥ niratiśayasvātantryasīmani pragalbhamānaḥ sarvaśaktikhacita eka eva asti saṃvid ātmā maheśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य प्रकाशरूपता चिच्छक्तिः स्वातन्त्र्यम् आनन्दशक्तिः तच्चमत्कारः इच्छाशक्तिः आमर्शात्मकता ज्ञानशक्तिः सर्वाकारयोगित्वं क्रियाशक्तिः इति
tasya prakāśarūpatā cicchaktiḥ svātantryam ānandaśaktiḥ taccamatkāraḥ icchāśaktiḥ āmarśātmakatā jñānaśaktiḥ sarvākārayogitvaṃ kriyāśaktiḥ iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं सर्वशक्तियोगे ऽपि आभिर् मुख्याभिः शक्तिभिर् उपचर्यते स च भगवान् स्वातन्त्र्यशक्तिमहिम्ना स्वात्मानं संकुचितम् इव आभासयन् अणुः इति उच्यते
itthaṃ sarvaśaktiyoge 'pi ābhir mukhyābhiḥ śaktibhir upacaryate sa ca bhagavān svātantryaśaktimahimnā svātmānaṃ saṃkucitam iva ābhāsayan aṇuḥ iti ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथोक्तम् व्यापको हि शिवः स्वेच्छाकॢप्तसंकोचमुद्रणात्
yathoktam vyāpako hi śivaḥ svecchākḷptasaṃkocamudraṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचित्रफलकर्मौघवशात् तत्तच्छरीरभाक्
vicitraphalakarmaughavaśāt tattaccharīrabhāk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति निजस्वरूपगोपनकेलिलोलम् एवं माहेशशक्तिपरिस्पन्दं प्रवरगुरवः प्रतिपेदिरे
iti nijasvarūpagopanakelilolam evaṃ māheśaśaktiparispandaṃ pravaraguravaḥ pratipedire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा च आहुः अतिदुर्घटकारित्वात् स्वाच्छन्द्यनिर्मलाद् असौ
tathā ca āhuḥ atidurghaṭakāritvāt svācchandyanirmalād asau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वात्मप्रच्छादनक्रीडापण्डितः परमेश्वरः
svātmapracchādanakrīḍāpaṇḍitaḥ parameśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनावृते स्वरूपे ऽपि यदात्माच्छादनं विभोः
anāvṛte svarūpe 'pi yadātmācchādanaṃ vibhoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सैवाविद्या यतो भेद एतावान् विश्ववृत्तिकः इति
saivāvidyā yato bheda etāvān viśvavṛttikaḥ iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च एतावता भगवतो देशकालाकारोपाधिविरहितनिरतिशयानन्दपरिस्यन्दात्मकस्य काचिद् अपि क्षतिः प्रत्युत परममहिम्नः परिपुष्टिर् इत्य् उक्तम्
na ca etāvatā bhagavato deśakālākāropādhivirahitaniratiśayānandaparisyandātmakasya kācid api kṣatiḥ pratyuta paramamahimnaḥ paripuṣṭir ity uktam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्थास्यद् एकरूपेण वपुषा चेन् महेश्वरः
asthāsyad ekarūpeṇa vapuṣā cen maheśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महेश्वरत्वं संवित्त्वं तद् अत्यक्ष्यद् घटादिवत्
maheśvaratvaṃ saṃvittvaṃ tad atyakṣyad ghaṭādivat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिच्छिन्नप्रकाशत्वं जडस्य किल लक्षणम्
paricchinnaprakāśatvaṃ jaḍasya kila lakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जडाद् विलक्षणो बोधो यतो न परिमीयते
jaḍād vilakṣaṇo bodho yato na parimīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन बोधमहासिन्धोर् उल्लासिन्यः स्वशक्तयः
tena bodhamahāsindhor ullāsinyaḥ svaśaktayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आश्रयन्त्य् ऊर्मय इव स्वात्मसंघट्टचित्रताम्
āśrayanty ūrmaya iva svātmasaṃghaṭṭacitratām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यादि
ityādi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एवम् असौ भगवान् स्वमायाशक्त्याख्येन अव्यभिचरितस्वातन्त्र्यशक्तिमहिम्ना स्वात्मनैव आत्मानं संकुचितम् इव अवभासयन् विज्ञानाकलः प्रलयाकलः सकलश् च सम्पद्यते
tad evam asau bhagavān svamāyāśaktyākhyena avyabhicaritasvātantryaśaktimahimnā svātmanaiva ātmānaṃ saṃkucitam iva avabhāsayan vijñānākalaḥ pralayākalaḥ sakalaś ca sampadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र आणवेन एकेनैव मलेन संयुक्तो विज्ञानाकल उच्यते द्वाभ्याम् आणवमायी याभ्याम् अपवेद्यः प्रलयाकलः त्रिभिर् आणवमायीयकार्मैः संवेद्यः तैर् एव कलादिधरण्यन्ततत्त्वमयः सकलः तदर्थम् एव अयम् अर्थसर्गः
tatra āṇavena ekenaiva malena saṃyukto vijñānākala ucyate dvābhyām āṇavamāyī yābhyām apavedyaḥ pralayākalaḥ tribhir āṇavamāyīyakārmaiḥ saṃvedyaḥ tair eva kalādidharaṇyantatattvamayaḥ sakalaḥ tadartham eva ayam arthasargaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र सृष्ट्युन्मुखो भगवान् शुद्धाध्वनि वर्तमानः स्वशक्तिभिः मायां विक्षोभ्य कलातत्त्वं किंचित्कर्तृत्वलक्षणं पुद्गलस्य सृजति ततो ऽपि किंचिद् अवबोधाख्यं विद्यातत्त्वं किंचिद् अभिलाषरूपं च रागतत्त्वं तद् एतत् सरागं कर्तृतत्त्वं भूतभविष्यद्वर्तमानतया त्रिधा अवच्छिद्यते तत् कालतत्त्वं तुल्यत्वे ऽपि रागे येन कर्तृत्वस्य अवच्छेदः क्रियते तत् नियतितत्त्वं तद् एतत् कञ्चुकषट्कम् अन्तर्मलावृतस्य पुद्गलस्य बहिर् आच्छादकम् उक्तं च चिल्लाचक्रेश्वरमते माया कला शुद्धविद्या रागकालौ नियन्त्रणा
tatra sṛṣṭyunmukho bhagavān śuddhādhvani vartamānaḥ svaśaktibhiḥ māyāṃ vikṣobhya kalātattvaṃ kiṃcitkartṛtvalakṣaṇaṃ pudgalasya sṛjati tato 'pi kiṃcid avabodhākhyaṃ vidyātattvaṃ kiṃcid abhilāṣarūpaṃ ca rāgatattvaṃ tad etat sarāgaṃ kartṛtattvaṃ bhūtabhaviṣyadvartamānatayā tridhā avacchidyate tat kālatattvaṃ tulyatve 'pi rāge yena kartṛtvasya avacchedaḥ kriyate tat niyatitattvaṃ tad etat kañcukaṣaṭkam antarmalāvṛtasya pudgalasya bahir ācchādakam uktaṃ ca cillācakreśvaramate māyā kalā śuddhavidyā rāgakālau niyantraṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षड् एतान्य् आवृतिवशात् कञ्चुकानि मितात्मनः
ṣaḍ etāny āvṛtivaśāt kañcukāni mitātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं च पुद्गलस्यान्तर्मलः कञ्चुकवत् स्थितः
evaṃ ca pudgalasyāntarmalaḥ kañcukavat sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुषवत् कञ्चुकानि स्युस् तस्माज् ज्ञानक्रियोज्झितः
tuṣavat kañcukāni syus tasmāj jñānakriyojjhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति
iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा च कला पुरुषस्य परिमितं कर्तृत्वं प्रकाश्य सुखदुःखमोहरूपं भोग्यम् अव्यक्तत्वं सृजति ततो ऽपि अष्टगुणं बुद्धितत्त्वम् उत्पन्नं ततो ऽपि सात्त्विकराजसतामसभेदभिन्नं त्रिस्कन्धम् अहंकारतत्त्वम् तत्र पूर्वस्मात् अहंकारात् मनो जातम् अपरस्मात् इन्द्रियाणि तृतीयात् तन्मात्राणि एभ्यो भूतानि इत्य् एवम् अयम् एकस्यैव आदिदेवस्य स्वातन्त्र्यमहिम्ना संसारे संसरतः परिमितप्रमातृताम् अवलम्बमानस्य तत्त्वप्रसरः उक्तं च भूतानि तन्मात्रगणेन्द्रियाणि मूलं पुमान् कञ्चुकयुक् सुशुद्धम्
sā ca kalā puruṣasya parimitaṃ kartṛtvaṃ prakāśya sukhaduḥkhamoharūpaṃ bhogyam avyaktatvaṃ sṛjati tato 'pi aṣṭaguṇaṃ buddhitattvam utpannaṃ tato 'pi sāttvikarājasatāmasabhedabhinnaṃ triskandham ahaṃkāratattvam tatra pūrvasmāt ahaṃkārāt mano jātam aparasmāt indriyāṇi tṛtīyāt tanmātrāṇi ebhyo bhūtāni ity evam ayam ekasyaiva ādidevasya svātantryamahimnā saṃsāre saṃsarataḥ parimitapramātṛtām avalambamānasya tattvaprasaraḥ uktaṃ ca bhūtāni tanmātragaṇendriyāṇi mūlaṃ pumān kañcukayuk suśuddham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्यादिशक्त्यन्तम् इयान् स्वसंवित्सिन्धोस् तरंगप्रसरप्रपञ्चः
vidyādiśaktyantam iyān svasaṃvitsindhos taraṃgaprasaraprapañcaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा सअल उत्त पुरिषुण्ण उ सअल्लुत्त उत्तिण्ण
tathā saala utta puriṣuṇṇa u saallutta uttiṇṇa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परि आणह अत्ताण उ परि मसिवेण समाण उ
pari āṇaha attāṇa u pari masiveṇa samāṇa u
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति
iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेषां च उक्तरूपाणां तत्त्वानां प्रमातृभेदे वैचित्र्यात् प्रमेयवैचित्र्यं भवति इति श्रीपूर्वशास्त्रे कथितम् तथा हि शक्तिमच्छक्तिभेदेन धरातत्त्वं विभिद्यते
eteṣāṃ ca uktarūpāṇāṃ tattvānāṃ pramātṛbhede vaicitryāt prameyavaicitryaṃ bhavati iti śrīpūrvaśāstre kathitam tathā hi śaktimacchaktibhedena dharātattvaṃ vibhidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वरूपसहितं तच् च विज्ञेयं दशपञ्चधा
svarūpasahitaṃ tac ca vijñeyaṃ daśapañcadhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेनैव विधानेन पुंस्तत्त्वात् तु कलान्तिकम्
anenaiva vidhānena puṃstattvāt tu kalāntikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रयोदशविधं ज्ञेयं रुद्रवत् प्रलयाकलः
trayodaśavidhaṃ jñeyaṃ rudravat pralayākalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वन् मायापि विज्ञेया नवधा ज्ञानकेवलः
tadvan māyāpi vijñeyā navadhā jñānakevalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्राः सप्तविधास् तद्वत् पञ्चधा मन्त्रनायकाः
mantrāḥ saptavidhās tadvat pañcadhā mantranāyakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिधा मन्त्रेश्वरेशानाः शिवः साक्षान् न भिद्यते
tridhā mantreśvareśānāḥ śivaḥ sākṣān na bhidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः पुनः सर्वतत्त्वानि वेत्त्य् एतानि यथार्थतः
yaḥ punaḥ sarvatattvāni vetty etāni yathārthataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स गुरुर् मत्समः प्रोक्तो मन्त्रवीर्यप्रकाशकः
sa gurur matsamaḥ prokto mantravīryaprakāśakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्टाः सम्भाषितास् तेन स्पृष्टाश् च प्रीतिचेतसा
dṛṣṭāḥ sambhāṣitās tena spṛṣṭāś ca prīticetasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नराः पापैः प्रमुच्यन्ते सप्तजन्मकृतैर् अपि
narāḥ pāpaiḥ pramucyante saptajanmakṛtair api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति
iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एवम् अनेकावसायो ऽयं तत्त्वक्रमः
tad evam anekāvasāyo 'yaṃ tattvakramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेषां च तत्त्वानां वर्गशो यद् अनुगामि रूपम् एकरूपम् एकरूपकलनासहिष्णुत्वात् सा कला कथ्यते
eteṣāṃ ca tattvānāṃ vargaśo yad anugāmi rūpam ekarūpam ekarūpakalanāsahiṣṇutvāt sā kalā kathyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा हि निवर्तन्ते यतस् तत्त्ववर्गाः सा निवृत्तिर् नाम कला
tathā hi nivartante yatas tattvavargāḥ sā nivṛttir nāma kalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा च पृथिव्याम् एव व्यवस्थिता
sā ca pṛthivyām eva vyavasthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारणत्वे पूरणाप्यायकारित्वात् प्रतिष्ठा नाम कला उच्यते
kāraṇatve pūraṇāpyāyakāritvāt pratiṣṭhā nāma kalā ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा च जलादिमूलान्तं व्याप्य व्यवस्थिता
sā ca jalādimūlāntaṃ vyāpya vyavasthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेद्यविलये संविदाधिक्यात् विद्या नाम कला
vedyavilaye saṃvidādhikyāt vidyā nāma kalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा च पुमादिमायान्तम् अध्वानम् अध्यास्ते
sā ca pumādimāyāntam adhvānam adhyāste
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कञ्चुकतरंगोपशमात् शान्ता नाम कला उच्यते
kañcukataraṃgopaśamāt śāntā nāma kalā ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा च शुद्धविद्यादिशक्त्यन्ते स्थिता इति
sā ca śuddhavidyādiśaktyante sthitā iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् एव अण्डचतुष्टयं पार्थिवप्राकृतमायीयशाक्तलक्षणम्
etad eva aṇḍacatuṣṭayaṃ pārthivaprākṛtamāyīyaśāktalakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वातीतत्वात् शिवतत्त्वे शान्त्यतीता
sarvātītatvāt śivatattve śāntyatītā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति
iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परं तु तत्त्वं स्वतन्त्रत्वात् कलातीतम् आसाम् एव कलानां तत्त्ववद् अन्तर्भूतानि भुवनान्य् अपि बोद्धव्यानि एवं स्थूलसूक्ष्मपरत्वेन भुवनतत्त्वकलारूपं त्रिविधरूपं प्रमेयम् उक्तम् प्रमाणम् अपि तथैव पदमन्त्रवर्णतया त्रिविधम् एव इति एकस्यैव पूर्णप्रमातुः स्वातन्त्र्यात् संसरतः षड्विधे अध्वनि विश्रान्तिर् उक्ता
paraṃ tu tattvaṃ svatantratvāt kalātītam āsām eva kalānāṃ tattvavad antarbhūtāni bhuvanāny api boddhavyāni evaṃ sthūlasūkṣmaparatvena bhuvanatattvakalārūpaṃ trividharūpaṃ prameyam uktam pramāṇam api tathaiva padamantravarṇatayā trividham eva iti ekasyaiva pūrṇapramātuḥ svātantryāt saṃsarataḥ ṣaḍvidhe adhvani viśrāntir uktā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवन्ति चात्र दीक्षापरिघटनसंग्रहश्लोकाः पदमन्त्रवर्णम् एकं पुरषोडशकं धरेति च निवृत्तिः
bhavanti cātra dīkṣāparighaṭanasaṃgrahaślokāḥ padamantravarṇam ekaṃ puraṣoḍaśakaṃ dhareti ca nivṛttiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्त्वार्णम् अग्निनयनं रसशरपुरम् अस्त्रमन्त्रपदम् अन्या
tattvārṇam agninayanaṃ rasaśarapuram astramantrapadam anyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनितत्त्वार्णं द्विकपदमन्त्रं वस्वक्षिभुवनम् अपरकला
munitattvārṇaṃ dvikapadamantraṃ vasvakṣibhuvanam aparakalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्न्यर्णतत्त्वम् एककपदमन्त्रं सैकभुवनम् इति तुर्या
agnyarṇatattvam ekakapadamantraṃ saikabhuvanam iti turyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षोडश वर्णाः पदमन्त्रतत्त्वम् एकं च शान्त्यतीतेयम्
ṣoḍaśa varṇāḥ padamantratattvam ekaṃ ca śāntyatīteyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति
iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एवम् आणवीं वृत्तिम् आलम्ब्य भगवान् विचित्रैः जात्यायुर्भोगैः जरायुजाण्डजोद्भेदजस्वेदजादिजातं प्रादुर्भावयति
tad evam āṇavīṃ vṛttim ālambya bhagavān vicitraiḥ jātyāyurbhogaiḥ jarāyujāṇḍajodbhedajasvedajādijātaṃ prādurbhāvayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र उपभुक्तस्य अन्नपानस्य पाकवशात् रसरूपतया स्थितस्य रक्तमांसमेदोऽस्थिमज्जात्मना शुक्रधातौ विश्रान्तिर् भवति तत्र इमाः प्रजाः प्रजायन्ते
tatra upabhuktasya annapānasya pākavaśāt rasarūpatayā sthitasya raktamāṃsamedo'sthimajjātmanā śukradhātau viśrāntir bhavati tatra imāḥ prajāḥ prajāyante
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा चोक्तं सौश्रुते इह खलु पाञ्चभौतिकस्य चतुर्विधस्य आहारस्य षड्रसोपेतस्य द्विविधरसवीर्यस्य अष्टविधरसवीर्यस्य अनेकप्रकारोपभुक्तस्य परिणतस्य यस् तेजोरूपः सारः सूक्ष्मः स रस इत्य् उच्यते तस्य हृदयं स्थानं स च हृदयात् चतुर्विंशतिधमनीर् अनुप्रविश्य ऊर्ध्वगा दश दश च अधोगामिनीः चतस्रः तिर्यग्गाः सकलं शरीरम् अहरहस् तर्पयति जीवयति धारयति वर्धयति अदृष्टनिमित्तेन कर्मणा स खलु आप्यो रसो यकृत्प्लीहादिं प्राप्य रागम् उपैति भवन्ति वा अत्र श्लोकाः
tathā coktaṃ sauśrute iha khalu pāñcabhautikasya caturvidhasya āhārasya ṣaḍrasopetasya dvividharasavīryasya aṣṭavidharasavīryasya anekaprakāropabhuktasya pariṇatasya yas tejorūpaḥ sāraḥ sūkṣmaḥ sa rasa ity ucyate tasya hṛdayaṃ sthānaṃ sa ca hṛdayāt caturviṃśatidhamanīr anupraviśya ūrdhvagā daśa daśa ca adhogāminīḥ catasraḥ tiryaggāḥ sakalaṃ śarīram aharahas tarpayati jīvayati dhārayati vardhayati adṛṣṭanimittena karmaṇā sa khalu āpyo raso yakṛtplīhādiṃ prāpya rāgam upaiti bhavanti vā atra ślokāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रञ्जितास् तेजसा त्व् आपः शरीरस्थेन देहिनाम्
rañjitās tejasā tv āpaḥ śarīrasthena dehinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अव्यापन्नाः प्रसन्नेन रक्तम् इत्य् एव तद् विदुः
avyāpannāḥ prasannena raktam ity eva tad viduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसाद् एव स्त्रियो रक्तं रजःसंज्ञं प्रवर्तते
rasād eva striyo raktaṃ rajaḥsaṃjñaṃ pravartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वशाद् द्वादशाद् ऊर्ध्वं याति पञ्चाशतिः क्षितिम्
tadvaśād dvādaśād ūrdhvaṃ yāti pañcāśatiḥ kṣitim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आर्तवं शोणितम् आग्नेयम् अग्नीषोमीयत्वात् गर्भस्य
ārtavaṃ śoṇitam āgneyam agnīṣomīyatvāt garbhasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसाद् रक्तं ततो मांसं मांसमेदश् च जायते
rasād raktaṃ tato māṃsaṃ māṃsamedaś ca jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेदसो ऽस्थि ततो मज्जा मज्जातः शुक्रसम्भवः
medaso 'sthi tato majjā majjātaḥ śukrasambhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं मांसेन शुक्रत्वं रसो याति यथाक्रमम्
evaṃ māṃsena śukratvaṃ raso yāti yathākramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रीणां तथैव मासेन भवेद् आर्तवसम्भवः
strīṇāṃ tathaiva māsena bhaved ārtavasambhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति
iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एवंभूते मातृपितृसम्बन्धसम्भूते अग्नीषोमात्मके रक्तरेतसी कुसुमसमयाद् अनन्तरं जननीजठरे रेतः कलिलीभवति ततो बुद्बुदम् ततः पेशी ततो घनः यावद् अङ्गपरिग्रहः अङ्गव्यक्तिः संविदुल्लासः सर्वाङ्गसम्पत्तिर् ओजःसंचारः सुखदुःखसंवित्तिर् इति यावत् प्रजायते
tad evaṃbhūte mātṛpitṛsambandhasambhūte agnīṣomātmake raktaretasī kusumasamayād anantaraṃ jananījaṭhare retaḥ kalilībhavati tato budbudam tataḥ peśī tato ghanaḥ yāvad aṅgaparigrahaḥ aṅgavyaktiḥ saṃvidullāsaḥ sarvāṅgasampattir ojaḥsaṃcāraḥ sukhaduḥkhasaṃvittir iti yāvat prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उक्तं श्रीचिल्लाचक्रेश्वरमते सोमसूर्यरसोल्लासपरस्परनिघर्षणात्
uktaṃ śrīcillācakreśvaramate somasūryarasollāsaparasparanigharṣaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातवेदसि संजाते मध्यधामविकासिनि
jātavedasi saṃjāte madhyadhāmavikāsini
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीरारुणपरीणामवशाद् अङ्कुरसम्भवः
vīrāruṇaparīṇāmavaśād aṅkurasambhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकरात्रोषितं रेतः सिक्तं कलिलतां व्रजेत्
ekarātroṣitaṃ retaḥ siktaṃ kalilatāṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्बुदं सप्तरात्रेण पेशी मासेन जायते
budbudaṃ saptarātreṇa peśī māsena jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वितीये मासि च घनस् तृतीये ऽग्निपरिग्रहः
dvitīye māsi ca ghanas tṛtīye 'gniparigrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्थे व्यङ्गताङ्गानां चेतना पञ्चमे भवेत्
caturthe vyaṅgatāṅgānāṃ cetanā pañcame bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षष्ठे सर्वाङ्गसम्भेदः सप्तमे चलनोद्गमः
ṣaṣṭhe sarvāṅgasambhedaḥ saptame calanodgamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेजो ऽष्टमे संचरति नवमे वेदनं भवेत्
tejo 'ṣṭame saṃcarati navame vedanaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्पूर्णदेहो दशमे मासि जन्तुः प्रजायते
sampūrṇadeho daśame māsi jantuḥ prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातो ऽसौ वायुना स्पृष्टो योनियन्त्रप्रपीडितः
jāto 'sau vāyunā spṛṣṭo yoniyantraprapīḍitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न स्मरत्य् उग्रसंतापम् अनेकभवसम्भवम्
na smaraty ugrasaṃtāpam anekabhavasambhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमेण वृद्धिम् आयान्ति तस्यैते देहहेतवः
krameṇa vṛddhim āyānti tasyaite dehahetavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसः स्थितिं प्रकुरुते रक्तं संजीवयत्य् अलम्
rasaḥ sthitiṃ prakurute raktaṃ saṃjīvayaty alam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मांसं बृंहयति प्रायो मेदः स्नेहयति स्फुटम्
māṃsaṃ bṛṃhayati prāyo medaḥ snehayati sphuṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धारयन्ति तथास्थीनि मज्जान्तःसारसंश्रया
dhārayanti tathāsthīni majjāntaḥsārasaṃśrayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हर्षोत्कर्षकरं शुक्रं मूत्रं क्लेदविवेककृत्
harṣotkarṣakaraṃ śukraṃ mūtraṃ kledavivekakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाय्वग्निसंरोधकरं पुरीषं परिकीर्तितम्
vāyvagnisaṃrodhakaraṃ purīṣaṃ parikīrtitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वेदक्लेदोपकरणं गर्भहेतुर् अथार्तवम्
svedakledopakaraṇaṃ garbhahetur athārtavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं शरीरम् आसाद्य षाट्कोशं तत्परिग्रहात्
evaṃ śarīram āsādya ṣāṭkośaṃ tatparigrahāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनपेक्ष्य निजं भावं पुमान् भावान् अपेक्षते
anapekṣya nijaṃ bhāvaṃ pumān bhāvān apekṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति
iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयम् एव च अर्थो निरुक्तिकृतापि उक्तपार्थिवान् अष्टौ गुणान् विद्यात् त्रीन् मातृतः त्रीन् पितृतः इत्याद्य् उपक्रम्य उक्तः
ayam eva ca artho niruktikṛtāpi uktapārthivān aṣṭau guṇān vidyāt trīn mātṛtaḥ trīn pitṛtaḥ ityādy upakramya uktaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रैव इदं पुंस्त्रीनपुंसकलक्षणं प्रकृतित्रयकारणम् सोमाधिक्येन पुंजन्म सूर्याधिक्येन योषितः
atraiva idaṃ puṃstrīnapuṃsakalakṣaṇaṃ prakṛtitrayakāraṇam somādhikyena puṃjanma sūryādhikyena yoṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साम्यात् क्लीबस् तु वातेन भेदात् स्याद् बह्वपत्यता
sāmyāt klības tu vātena bhedāt syād bahvapatyatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति
iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवयवभेदो ऽपि नवमे दशमे मासि प्रबलैः सूतिमारुतैः
avayavabhedo 'pi navame daśame māsi prabalaiḥ sūtimārutaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निःसार्यते बाण इव यन्त्रच्छिद्रेण सज्वरः
niḥsāryate bāṇa iva yantracchidreṇa sajvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य षोढा शरीरं तत्षट्त्वचो धारयन्ति च
tasya ṣoḍhā śarīraṃ tatṣaṭtvaco dhārayanti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्थ्नां तथा षष्ट्यधिकं विनिबद्धं शतत्रयम्
asthnāṃ tathā ṣaṣṭyadhikaṃ vinibaddhaṃ śatatrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थूलैः सह चतुःषष्टिर् दशना विंशतिर् नखाः
sthūlaiḥ saha catuḥṣaṣṭir daśanā viṃśatir nakhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाणिपादशलाकाश् च तासां स्थाने चतुष्टयम्
pāṇipādaśalākāś ca tāsāṃ sthāne catuṣṭayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षष्ट्यङ्गुलीनां द्वे पार्ष्णी गुल्फेषु च चतुष्टयम्
ṣaṣṭyaṅgulīnāṃ dve pārṣṇī gulpheṣu ca catuṣṭayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चत्वार्य् अरत्निकास्थीनि जङ्घयोस् तावद् एव तु
catvāry aratnikāsthīni jaṅghayos tāvad eva tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वे द्वे जानुकपोलोरुफलकांससमुद्भवे
dve dve jānukapoloruphalakāṃsasamudbhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्षिस्थलूषके श्रोणीफलके च विनिर्दिशेत्
akṣisthalūṣake śroṇīphalake ca vinirdiśet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगास्थ्य् एकं तथा पृष्ठे चत्वारिंशच् च पञ्च च
bhagāsthy ekaṃ tathā pṛṣṭhe catvāriṃśac ca pañca ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रीवा पञ्चदशास्थीनि जत्र्व् एकं च तथा हनुः
grīvā pañcadaśāsthīni jatrv ekaṃ ca tathā hanuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्मूले द्वे ललाटाक्षिगण्डनासाघनास्थिका
tanmūle dve lalāṭākṣigaṇḍanāsāghanāsthikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्शुकास् तलकैः सार्धम् अर्बुदे च द्विसप्ततिः
parśukās talakaiḥ sārdham arbude ca dvisaptatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वौ शङ्खकौ कपालानि चत्वार्य् एव शिरस् तथा
dvau śaṅkhakau kapālāni catvāry eva śiras tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उरः पञ्चदशास्थीनि पुरुषस्यास्थिसंग्रहः
uraḥ pañcadaśāsthīni puruṣasyāsthisaṃgrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.