Library·Kautilya: Arthasastra·1·1.10

Kautilya: Arthasastra 1.10

मन्त्रिपुरोहितसखः सामान्येष्व् अधिकरणेषु स्थापयित्वा^अमात्यान् उपधाभिः शोधयेत् ॥

mantri.purohita.sakhaḥ sāmānyeṣv adhikaraṇeṣu sthāpayitvā^amātyān upadhābhiḥ śodhayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरोहितम् अयाज्ययाजनअध्यापने नियुक्तम् अमृष्यमाणं राजा^अवक्षिपेत् ॥

purohitam ayājya.yājana.adhyāpane niyuktam amṛṣyamāṇaṃ rājā^avakṣipet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स सत्त्रिभिः शपथपूर्वम् एकैकम् अमात्यम् उपजापयेत् - "अधार्मिको अयं राजा, साधु धार्मिकम् अन्यम् अस्य तत्कुलीनम् अपरुद्धं कुल्यम् एकप्रग्रहं सामन्तम् आटविकम् औपपादिकं वा प्रतिपादयामः, सर्वेषाम् एतद् रोचते, कथं वा तव" इति ॥

sa sattribhiḥ śapatha.pūrvam ekaikam amātyam upajāpayet - "adhārmiko ayaṃ rājā, sādhu dhārmikam anyam asya tat.kulīnam aparuddhaṃ kulyam eka.pragrahaṃ sāmantam āṭavikam aupapādikaṃ vā pratipādayāmaḥ, sarveṣām etad rocate, kathaṃ vā tava" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्याख्याने शुचिः । इति धर्मौपधा ॥

pratyākhyāne śuciḥ / iti dharma.upadhā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सेनापतिर् असत्प्रग्रहेण^अवक्षिप्तः सत्त्रिभिर् एकैकम् अमात्यम् उपजापयेत् लोभनीयेन^अर्थेन राजविनाशाय, "सर्वेषाम् एतद् रोचते, कथं वा तव" इति ॥

senā.patir asat.pragraheṇa^avakṣiptaḥ sattribhir ekaikam amātyam upajāpayet lobhanīyena^arthena rāja.vināśāya, "sarveṣām etad rocate, kathaṃ vā tava" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्याख्याने शुचिः । इत्य् अर्थौपधा ॥

pratyākhyāne śuciḥ / ity artha.upadhā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिव्राजिका लब्धविश्वासा^अन्तःपुरे कृतसत्कारा महामात्रम् एकैकम् उपजपेत् - "राजमहिषी त्वां कामयते कृतसमागमौपाया, महान् अर्थश् च ते भविष्यति" इति ॥

parivrājikā labdha.viśvāsā^antaḥpure kṛta.satkārā mahā.mātram ekaikam upajapet - "rāja.mahiṣī tvāṃ kāmayate kṛta.samāgama.upāyā, mahān arthaś ca te bhaviṣyati" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्याख्याने शुचिः । इति कामौपधा ॥

pratyākhyāne śuciḥ / iti kāma.upadhā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रहवणनिमित्तम् एको अमात्यः सर्वान् अमात्यान् आवाहयेत् ॥

prahavaṇa.nimittam eko amātyaḥ sarvān amātyān āvāhayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन^उद्वेगेन राजा तान् अवरुन्ध्यात् ॥

tena^udvegena rājā tān avarundhyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कापटिकश् च^अत्र पूर्वअवरुद्धस् तेषाम् अर्थमानअवक्षिप्तम् एकैकम् अमात्यम् उपजपेत् - "असत् प्रवृत्तो अयं राजा, साध्व् एनं हत्वा^अन्यं प्रतिपादयामः, सर्वेषाम् एतद् रोचते, कथं वा तव" इति ॥

kāpaṭikaś ca^atra pūrva.avaruddhas teṣām artha.māna.avakṣiptam ekaikam amātyam upajapet - "asat pravṛtto ayaṃ rājā, sādhv enaṃ hatvā^anyaṃ pratipādayāmaḥ, sarveṣām etad rocate, kathaṃ vā tava" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्याख्याने शुचिः । इति भयौपधा ॥

pratyākhyāne śuciḥ / iti bhaya.upadhā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र धर्मौपधाशुद्धान् धर्मस्थीयकण्टकशोधनेषु कर्मसु स्थापयेत्, अर्थौपधाशुद्धान् समाहर्तृसम्निधातृनिचयकर्मसु, कामौपधा शुद्धान् बाह्यआभ्यन्तरविहाररक्षासु, भयौपधाशुद्धान् आसन्नकार्येषु राज्ञः ॥

tatra dharma.upadhā.śuddhān dharma.sthīya.kaṇṭaka.śodhaneṣu karmasu sthāpayet, artha.upadhā.śuddhān samāhartṛ.samnidhātṛ.nicaya.karmasu, kāma.upadhā śuddhān bāhya.ābhyantara.vihāra.rakṣāsu, bhaya.upadhā.śuddhān āsanna.kāryeṣu rājñaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वौपधाशुद्धान् मन्त्रिणः कुर्यात् ॥

sarva.upadhā.śuddhān mantriṇaḥ kuryāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वत्र^अशुचीन् खनिद्रव्यहस्तिवनकर्मअन्तेषु उपयोजयेत् ॥

sarvatra^aśucīn khani.dravya.hasti.vana.karma.anteṣu upayojayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिवर्गभयसंशुद्धान् अमात्यान् स्वेषु कर्मसु । अधिकुर्याद् यथा शौचम् इत्य् आचार्या व्यवस्थिताः ॥

trivarga.bhaya.saṃśuddhān amātyān sveṣu karmasu / adhikuryād yathā śaucam ity ācāryā vyavasthitāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न त्व् एव कुर्याद् आत्मानं देवीं वा लक्ष्यम् ईश्वरः । शौचहेतोर् अमात्यानाम् एतत् कौटिल्यदर्शनम् ॥

na tv eva kuryād ātmānaṃ devīṃ vā lakṣyam īśvaraḥ / śauca.hetor amātyānām etat kauṭilya.darśanam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न दूषणम् अदुष्टस्य विषेण^इव^अम्भसश् चरेत् । कदाचिद्द् हि प्रदुष्टस्य न^अधिगम्येत भेषजम् ॥

na dūṣaṇam aduṣṭasya viṣeṇa^iva^ambhasaś caret / kadācidd hi praduṣṭasya na^adhigamyeta bheṣajam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृता च कलुषाबुद्धिर् उपधाभिश् चतुर्विधा । न^अगत्वा^अन्तं निवर्तेत स्थिता सत्त्ववतां धृतौ ॥

kṛtā ca kaluṣā.buddhir upadhābhiś caturvidhā / na^agatvā^antaṃ nivarteta sthitā sattvavatāṃ dhṛtau //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद् बाह्यम् अधिष्ठानं कृत्वा कार्ये चतुर्विधे । शौचअशौचम् अमात्यानां राजा मार्गेत सत्त्रिभिः ॥ए

tasmād bāhyam adhiṣṭhānaṃ kṛtvā kārye caturvidhe / śauca.aśaucam amātyānāṃ rājā mārgeta sattribhiḥ //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.