Library·Kautilya: Arthasastra·10·10.2

Kautilya: Arthasastra 10.2

ग्रामअरण्यानाम् अध्वनि निवेशान् यवसैन्धनौदकवशेन परिसंख्याय स्थानआसनगमनकालं च यात्रां यायात् ॥

grāma.araṇyānām adhvani niveśān yavasa.indhana.udaka.vaśena parisaṃkhyāya sthāna.āsana.gamana.kālaṃ ca yātrāṃ yāyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्प्रतीकारद्विगुणं भक्तौपकरणं वाहयेत् ॥

tat.pratīkāra.dvi.guṇaṃ bhakta.upakaraṇaṃ vāhayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशक्तो वा सैन्येष्व् आयोजयेत्, अन्तरेषु वा निचिनुयात् ॥

aśakto vā sainyeṣv āyojayet, antareṣu vā nicinuyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरस्तान् नायकः, मध्ये कलत्रं स्वामी च, पार्श्वयोर् अश्वा बाहुउत्सारः, चक्रअन्तेषु हस्तिनः प्रसारवृद्धिर् वा, पश्चात् सेनापतिर् यायात् निविशेत ॥

purastān nāyakaḥ, madhye kalatraṃ svāmī ca, pārśvayor aśvā bāhu.utsāraḥ, cakra.anteṣu hastinaḥ prasāra.vṛddhir vā, paścāt senā.patir yāyāt niviśeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वतो वनआजीवः प्रसारः ॥

sarvato vana.ājīvaḥ prasāraḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वदेशाद् अन्वायतिर् वीवधः ॥

sva.deśād anvāyatir vīvadhaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मित्रबलम् आसारः ॥

mitra.balam āsāraḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलत्रस्थानम् अपसारः ॥

kalatra.sthānam apasāraḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरस्ताद् अध्याघाते मकरेण यायात्, पश्चात्^शकटेन, पार्श्वयोर् वज्रेण, समन्ततः सर्वतोभद्रेण, एकअयने सूच्या ॥

purastād adhyāghāte makareṇa yāyāt, paścāt^śakaṭena, pārśvayor vajreṇa, samantataḥ sarvato.bhadreṇa, eka.ayane sūcyā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पथिद्वैधीभावे स्वभूमितो यायात् ॥

pathi.dvaidhī.bhāve svabhūmito yāyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभूमिष्ठानां हि स्वभूमिष्ठा युद्धे प्रतिलोमा भवन्ति ॥

abhūmiṣṭhānāṃ hi sva.bhūmiṣṭhā yuddhe pratilomā bhavanti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योजनम् अधमा, अध्यर्धं मध्यमा, द्वियोजनम् उत्तमा, सम्भाव्या वा गतिः ॥

yojanam adhamā, adhyardhaṃ madhyamā, dvi.yojanam uttamā, sambhāvyā vā gatiḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आश्रयकारी सम्पन्नघाती पार्ष्णिर् आसारो मध्यम उदासीनो वा प्रतिकर्तव्यः, संकटो मार्गः शोधयितव्यः, कोशो दण्डो मित्रअमित्रअटवीबलं विष्टिऋतुर् वा प्रतीक्ष्याः, कृतदुर्गकर्मनिचयरक्षाक्षयः क्रीतबलनिर्वेदो मित्रबलनिर्वेदश् च^आगमिष्यति, उपजपितारो वा न^अतित्वरयन्ति, शत्रुर् अभिप्रायं वा पूरयिष्यति, इति शनैर् यायात्,

āśraya.kārī sampanna.ghātī pārṣṇir āsāro madhyama udāsīno vā pratikartavyaḥ, saṃkaṭo mārgaḥ śodhayitavyaḥ, kośo daṇḍo mitra.amitra.aṭavī.balaṃ viṣṭi.ṛtur vā pratīkṣyāḥ, kṛta.durga.karma.nicaya.rakṣā.kṣayaḥ krīta.bala.nirvedo mitra.bala.nirvedaś ca^āgamiṣyati, upajapitāro vā na^atitvarayanti, śatrur abhiprāyaṃ vā pūrayiṣyati, iti śanair yāyāt,

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्तिस्तम्भसंक्रमसेतुबन्धनौकाष्ठवेणुसंघातैर् अलाबुचर्मकरण्डदृतिप्लवगण्डिकावेणिकाभिश् च^उदकानि तारयेत् ॥

hasti.stambha.saṃkrama.setu.bandha.nau.kāṣṭha.veṇu.saṃghātair alābu.carma.karaṇḍa.dṛti.plava.gaṇḍikā.veṇikābhiś ca^udakāni tārayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीर्थअभिग्रहे हस्त्यश्वैर् अन्यतो रात्राव् उत्तार्य सत्त्रं गृह्णीयात् ॥

tīrtha.abhigrahe hasty.aśvair anyato rātrāv uttārya sattraṃ gṛhṇīyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुदके चक्रिचतुष्पदं च^अध्वप्रमाणेन शक्त्या^उदकं वाहयेत् ॥

anudake cakri.catuṣpadaṃ ca^adhva.pramāṇena śaktyā^udakaṃ vāhayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीर्घकान्तारम् अनुदकं यवसैन्धनौदकहीनं वा कृच्छ्रअध्वानम् अभियोगप्रस्कन्नं क्षुत्पिपासाअध्वक्लान्तं पङ्कतोयगम्भीराणां वा नदीदरीशैलानाम् उद्यानअपयाने व्यासक्तम् एकअयनमार्गे शैलविषमे संकटे वा बहुलीभूतं निवेशे प्रस्थिते विसम्नाहं भोजनव्यासक्तम् आयतगतपरिश्रान्तम् अवसुप्तं व्याधिमरकदुर्भिक्षपीडितं

dīrgha.kāntāram anudakaṃ yavasa.indhana.udaka.hīnaṃ vā kṛcchra.adhvānam abhiyoga.praskannaṃ kṣut.pipāsā.adhva.klāntaṃ paṅka.toya.gambhīrāṇāṃ vā nadī.darī.śailānām udyāna.apayāne vyāsaktam eka.ayana.mārge śaila.viṣame saṃkaṭe vā bahulī.bhūtaṃ niveśe prasthite visamnāhaṃ bhojana.vyāsaktam āyata.gata.pariśrāntam avasuptaṃ vyādhi.maraka.durbhikṣa.pīḍitaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकअयनमार्गप्रयातस्य सेनानिश्चारग्रासआहारशय्याप्रस्तारअग्निनिधानध्वजआयुधसंख्यानेन परबलज्ञानम् ॥

eka.ayana.mārga.prayātasya senā.niścāra.grāsa.āhāra.śayyā.prastāra.agni.nidhāna.dhvaja.āyudha.saṃkhyānena para.bala.jñānam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा^आत्मानो गूहयेत् ॥

tadā^ātmāno gūhayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पार्वतं वनदुर्गं वा सापसारप्रतिग्रहम् । स्वभुमौ पृष्ठतः कृत्वा युध्येत निविशेत च ॥ए

pārvataṃ vana.durgaṃ vā sāpasāra.pratigraham / sva.bhumau pṛṣṭhataḥ kṛtvā yudhyeta niviśeta ca //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.