"बलीयसा^अभियुक्तो दुर्बलः सर्वत्र^अनुप्रणतो वेतसधर्मा तिष्ठेत् ॥
"balīyasā^abhiyukto durbalaḥ sarvatra^anupraṇato vetasa.dharmā tiṣṭhet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Kautilya: Arthasastra·12
Kautilya: Arthasastra 12
इन्द्रस्य हि स प्रणमति यो बलीयसो नमति" इति भारद्वाजः ॥
indrasya hi sa praṇamati yo balīyaso namati" iti bhāradvājaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"सर्वसंदोहेन बलानां युध्येत ॥
"sarva.saṃdohena balānāṃ yudhyeta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पराक्रमो हि व्यसनम् अपहन्ति ॥
parākramo hi vyasanam apahanti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वधर्मश् च^एष क्षत्रियस्य, युद्धे जयः पराजयो वा" इति विशालअक्षः ॥
sva.dharmaś ca^eṣa kṣatriyasya, yuddhe jayaḥ parājayo vā" iti viśāla.akṣaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न^इति कौटिल्यः ॥
na^iti kauṭilyaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वत्र^अनुप्रणतः कुलैडक इव निराशो जीविते वसति ॥
sarvatra^anupraṇataḥ kulaiḍaka iva nirāśo jīvite vasati //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युध्यमानश् च^अल्पसैन्यः समुद्रम् इव^अप्लवो^अवगाहमानः सीदति ॥
yudhyamānaś ca^alpa.sainyaḥ samudram iva^aplavo^avagāhamānaḥ sīdati //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्विशिष्टं तु राजानम् आश्रितो दुर्गम् अविषह्यं वा चेष्टेत ॥
tad.viśiṣṭaṃ tu rājānam āśrito durgam aviṣahyaṃ vā ceṣṭeta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रयो^अभियोक्तारो धर्मलोभअसुरविजयिन इति ॥
trayo^abhiyoktāro dharma.lobha.asura.vijayina iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषाम् अभ्यवपत्त्या धर्मविजयी तुष्यति ॥
teṣām abhyavapattyā dharma.vijayī tuṣyati //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् अभ्यवपद्येत, परेषाम् अपि भयात् ॥
tam abhyavapadyeta, pareṣām api bhayāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमिद्रव्यहरणेन लोभविजयी तुष्यति ॥
bhūmi.dravya.haraṇena lobha.vijayī tuṣyati //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् अर्थेन^अभ्यवपद्येत ॥
tam arthena^abhyavapadyeta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमिद्रव्यपुत्रदारप्राणहरणेन^असुरविजयी ॥
bhūmi.dravya.putra.dāra.prāṇa.haraṇena^asura.vijayī //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं भूमिद्रव्याभ्याम् उपगृह्य^अग्राह्यः प्रतिकुर्वीत ॥
taṃ bhūmi.dravyābhyām upagṛhya^agrāhyaḥ pratikurvīta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषाम् अन्यतमम् उत्तिष्ठमानं संधिना मन्त्रयुद्धेन कूटयुद्धेन वा प्रतिव्यूहेत ॥
teṣām anyatamam uttiṣṭhamānaṃ saṃdhinā mantra.yuddhena kūṭa.yuddhena vā prativyūheta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शत्रुपक्षम् अस्य सामदानाभ्याम्, स्वपक्षं भेददण्डाभ्याम् ॥
śatru.pakṣam asya sāma.dānābhyām, sva.pakṣaṃ bheda.daṇḍābhyām //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्गं राष्ट्रं स्कन्धआवारं वा^अस्य गूढाः शस्त्ररसअग्निभिः साधयेयुः ॥
durgaṃ rāṣṭraṃ skandha.āvāraṃ vā^asya gūḍhāḥ śastra.rasa.agnibhiḥ sādhayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वतः पार्ष्णिम् अस्य ग्राहयेत् ॥
sarvataḥ pārṣṇim asya grāhayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अटवीभिर् वा राज्यं घातयेत्, तत्कुलीनअपरुद्धाभ्यां वा हारयेत् ॥
aṭavībhir vā rājyaṃ ghātayet, tat.kulīna.aparuddhābhyāṃ vā hārayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपकारअन्तेषु च^अस्य दूटं प्रेषयेत् ॥
apakāra.anteṣu ca^asya dūṭaṃ preṣayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनपकृत्य वा संधानम् ॥
anapakṛtya vā saṃdhānam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा^अप्य् अभिप्रयान्तं कोशदण्डयोः पादौत्तरम् अहोरात्रौत्तरं वा संधिं याचेत ॥
tathā^apy abhiprayāntaṃ kośa.daṇḍayoḥ pāda.uttaram aho.rātra.uttaraṃ vā saṃdhiṃ yāceta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चेद् दण्डसंधिं याचेत, कुण्ठम् अस्मै हस्त्यश्वं दद्याद्, उत्साहितं वा गरयुक्तम् ॥
sa ced daṇḍa.saṃdhiṃ yāceta, kuṇṭham asmai hasty.aśvaṃ dadyād, utsāhitaṃ vā gara.yuktam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषसंधिं याचेत, दूष्यअमित्रअटवीबलम् अस्मै दद्याद् योगपुरुषअधिष्ठितम् ॥
puruṣa.saṃdhiṃ yāceta, dūṣya.amitra.aṭavī.balam asmai dadyād yoga.puruṣa.adhiṣṭhitam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा कुर्याद् यथा^उभयविनाशः स्यात् ॥
tathā kuryād yathā^ubhaya.vināśaḥ syāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीक्ष्णबलं वा^अस्मै दद्याद् यद् अवमानितं विकुर्वीत, मौलम् अनुरक्तं वा यद् अस्य व्यसने^अपकुर्यात् ॥
tīkṣṇa.balaṃ vā^asmai dadyād yad avamānitaṃ vikurvīta, maulam anuraktaṃ vā yad asya vyasane^apakuryāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोशसंधिं याचेत, सारम् अस्मै दद्याद् यस्य क्रेतारं न^अधिगच्छेत्, कुप्यम् अयुद्धयोग्यं वा ॥
kośa.saṃdhiṃ yāceta, sāram asmai dadyād yasya kretāraṃ na^adhigacchet, kupyam ayuddha.yogyaṃ vā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमिसंधिं याचेत, प्रत्यादेयां नित्यअमित्राम् अनपाश्रयां महाक्षयव्ययनिवेशां वा^अस्मै भूमिं दद्यात् ॥
bhūmi.saṃdhiṃ yāceta, pratyādeyāṃ nitya.amitrām anapāśrayāṃ mahā.kṣaya.vyaya.niveśāṃ vā^asmai bhūmiṃ dadyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वस्वेन वा राजधानीवर्जेन संधिं याचेत बलीयसः ॥
sarva.svena vā rāja.dhānī.varjena saṃdhiṃ yāceta balīyasaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् प्रसह्य हरेद् अन्यस् तत् प्रयच्चेद् उपायतः । रक्षेत् स्वदेहं न धनं का ह्य् अनित्ये धने दया ॥ए
yat prasahya hared anyas tat prayacced upāyataḥ / rakṣet sva.dehaṃ na dhanaṃ kā hy anitye dhane dayā //E
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चेत् संधौ न^अवतिष्ठेत, ब्रूयाद् एनं - "इमे शत्रुषड्वर्गवशगा राजानो विनष्टाः, तेषाम् अनात्मवतां न^अर्हसि मार्गम् अनुगन्तुम् ॥
sa cet saṃdhau na^avatiṣṭheta, brūyād enaṃ - "ime śatru.ṣaḍ.varga.vaśagā rājāno vinaṣṭāḥ, teṣām anātmavatāṃ na^arhasi mārgam anugantum //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मम् अर्थं च^अवेक्षस्व ॥
dharmam arthaṃ ca^avekṣasva //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मित्रमुखा ह्य् अमित्रास् ते ये त्वा साहसम् अधर्मम् अर्थअतिक्रमं च ग्राहयन्ति ॥
mitra.mukhā hy amitrās te ye tvā sāhasam adharmam artha.atikramaṃ ca grāhayanti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूरैस् त्यक्तआत्मभिः सह योद्धुं साहसम्, जनक्षयम् उभयतः कर्तुम् अधर्मः, दृष्टम् अर्थं मित्रम् अदुष्टं च त्यक्तुम् अर्थअतिक्रमः ॥
śūrais tyakta.ātmabhiḥ saha yoddhuṃ sāhasam, jana.kṣayam ubhayataḥ kartum adharmaḥ, dṛṣṭam arthaṃ mitram aduṣṭaṃ ca tyaktum artha.atikramaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मित्रवांश् च स राजा, भूयश् च^एतेन^अर्थेन मित्राण्य् उद्योजयिष्यति यानि त्वा सर्वतो^अभियास्यन्ति ॥
mitravāṃś ca sa rājā, bhūyaś ca^etena^arthena mitrāṇy udyojayiṣyati yāni tvā sarvato^abhiyāsyanti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च मध्यमौदासीनयोर् मण्डलस्य वा परित्यक्तः, भवांस् तु परित्यक्तः यत्त्वा समुद्युक्तम् उपप्रेक्षन्ते "भूयः क्षयव्ययाभ्यां युज्यताम्, मित्राच् च भिद्यताम्, अथ^एनं परित्यक्तमूलं सुखेन^उच्छेत्स्यामः" इति ॥
na ca madhyama.udāsīnayor maṇḍalasya vā parityaktaḥ, bhavāṃs tu parityaktaḥ yattvā samudyuktam upaprekṣante "bhūyaḥ kṣaya.vyayābhyāṃ yujyatām, mitrāc ca bhidyatām, atha^enaṃ parityakta.mūlaṃ sukhena^ucchetsyāmaḥ" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स भवान् न^अर्हति मित्रमुखानाम् अमित्राणां श्रोतुम्, मित्राण्य् उद्वेजयितुम् अमित्रांश् च श्रेयसा योक्तुम्, प्राणसंशयम् अनर्थं च^उपगन्तुम्" इति यच्छेत् ॥
sa bhavān na^arhati mitra.mukhānām amitrāṇāṃ śrotum, mitrāṇy udvejayitum amitrāṃś ca śreyasā yoktum, prāṇa.saṃśayam anarthaṃ ca^upagantum" iti yacchet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा^अपि प्रतिष्ठमानस्य प्रकृतिकोपम् अस्य कारयेद् यथा संघवृत्ते व्याख्यातं योगवामने च ॥
tathā^api pratiṣṭhamānasya prakṛti.kopam asya kārayed yathā saṃgha.vṛtte vyākhyātaṃ yoga.vāmane ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीक्ष्णरसदप्रयोगं च ॥
tīkṣṇa.rasada.prayogaṃ ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् उक्तम् आत्मरक्षितके रक्ष्यं तत्र तीक्ष्णान् रसदांश् च प्रयुञ्जीत ॥
yad uktam ātma.rakṣitake rakṣyaṃ tatra tīkṣṇān rasadāṃś ca prayuñjīta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बन्धकीपोषकाः परमरूपयौवनाभिः स्त्रीभिः सेनामुख्यान् उन्मादयेयुः ॥
bandhakī.poṣakāḥ parama.rūpa.yauvanābhiḥ strībhiḥ senā.mukhyān unmādayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहूनाम् एकस्यां द्वयोर् वा मुख्ययोः कामे जाते तीक्ष्णाः कलहान् उत्पादयेयुः ॥
bahūnām ekasyāṃ dvayor vā mukhyayoḥ kāme jāte tīkṣṇāḥ kalahān utpādayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलहे पराजितपक्षं परत्रअपगमने यात्रासाहाय्यदाने वा भर्तुर् योजयेयुः ॥
kalahe parājita.pakṣaṃ paratra.apagamane yātrā.sāhāyya.dāne vā bhartur yojayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामवशान् वा सिद्धव्यञ्जनाः सांवदनिकीभिर् ओषधीभिर् अतिसंधानाय मुख्येषु रसं दापयेयुः ॥
kāma.vaśān vā siddha.vyañjanāḥ sāṃvadanikībhir oṣadhībhir atisaṃdhānāya mukhyeṣu rasaṃ dāpayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैदेहकव्यञ्जने वा राजमहिष्याः सुभगायाः प्रेष्याम् आसन्नां कामनिमित्तम् अर्थेन^अभिवृष्य परित्यजेत् ॥
vaidehaka.vyañjane vā rāja.mahiṣyāḥ subhagāyāḥ preṣyām āsannāṃ kāma.nimittam arthena^abhivṛṣya parityajet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य^एव परिचारकव्यञ्जनौपदिष्टः सिद्धव्यञ्जनः सांवदनिकीम् ओषधीं दद्यात् "वैदेहकशरीरे^अवघातव्या" इति ॥
tasya^eva paricāraka.vyañjana.upadiṣṭaḥ siddha.vyañjanaḥ sāṃvadanikīm oṣadhīṃ dadyāt "vaidehaka.śarīre^avaghātavyā" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धे सुभगाया अप्य् एनं योगम् उपदिशेत् "राजशरीरे^अवधातव्या" इति ॥
siddhe subhagāyā apy enaṃ yogam upadiśet "rāja.śarīre^avadhātavyā" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो रसेन^अतिसंदध्यात् ॥
tato rasena^atisaṃdadhyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्तान्तिकव्यञ्जनो वा महामात्रं "राजलक्षणसम्पन्नम्" क्रमअभिनीतं ब्रूयात् ॥
kārtāntika.vyañjano vā mahā.mātraṃ "rāja.lakṣaṇa.sampannam" krama.abhinītaṃ brūyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भार्याम् अस्य भिक्षुकी "राजपत्नी राजप्रसविनी वा भविष्यसि" इति ॥
bhāryām asya bhikṣukī "rāja.patnī rāja.prasavinī vā bhaviṣyasi" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भार्याव्यञ्जना वा महामात्रं ब्रूयात् "राजा किल माम् अवरोधयिष्यति, तव^अन्तिकाय पत्त्रलेख्यम् आभरणं च^इदं परिव्राजिकया^आहृतम्" इति ॥
bhāryā.vyañjanā vā mahā.mātraṃ brūyāt "rājā kila mām avarodhayiṣyati, tava^antikāya pattra.lekhyam ābharaṇaṃ ca^idaṃ parivrājikayā^āhṛtam" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूदआरालिकव्यञ्जनो वा रसप्रयोगअर्थं राजवचनम् अर्थं च^अस्य लोभनीयम् अभिनयेत् ॥
sūda.ārālika.vyañjano vā rasa.prayoga.arthaṃ rāja.vacanam arthaṃ ca^asya lobhanīyam abhinayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अस्य वैदेहकव्यञ्जनः प्रतिसंदध्यात्, कार्यसिद्धिं च ब्रूयात् ॥
tad asya vaidehaka.vyañjanaḥ pratisaṃdadhyāt, kārya.siddhiṃ ca brūyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् एकेन द्वाभ्यां त्रिभिर् इत्य् उपायैर् एकएकम् अस्य महामात्रं विक्रमाय^अपगमनाय वा योजयेत् - इति ॥
evam ekena dvābhyāṃ tribhir ity upāyair eka.ekam asya mahā.mātraṃ vikramāya^apagamanāya vā yojayet - iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्गेषु च^अस्य शून्यपालआसन्नाः सत्त्रिणः पौरजानपदेषु मैत्रीनिमित्तम् आवेदयेयुः - "शून्यपालेन^उक्ता योधाश् च^अधिकरणस्थाश् च "कृच्छ्रगतो राजा जीवन्न् आगमिष्यति, न वा, प्रसह्य वित्तम् आर्जयध्वम्, अमित्रांश् च हत" इति ॥
durgeṣu ca^asya śūnya.pāla.āsannāḥ sattriṇaḥ paura.jānapadeṣu maitrī.nimittam āvedayeyuḥ - "śūnya.pālena^uktā yodhāś ca^adhikaraṇasthāś ca "kṛcchra.gato rājā jīvann āgamiṣyati, na vā, prasahya vittam ārjayadhvam, amitrāṃś ca hata" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहुलीभूते तीक्ष्णाः पौरान् निशास्व् आहारयेयुः, मुख्यांश् च^अभिहन्युः "एवं क्रियन्ते ये शून्यपालस्य न शुश्रूषन्ते" इति ॥
bahulī.bhūte tīkṣṇāḥ paurān niśāsv āhārayeyuḥ, mukhyāṃś ca^abhihanyuḥ "evaṃ kriyante ye śūnya.pālasya na śuśrūṣante" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शून्यपालस्थानेषु च सशोणितानि शस्त्रवित्तबन्धनान्य् उत्सृजेयुः ॥
śūnya.pāla.sthāneṣu ca saśoṇitāni śastra.vitta.bandhanāny utsṛjeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सत्त्रिणः "शून्यपालो घातयति विलोपयति च" इत्य् आवेदयेयुः ॥
tataḥ sattriṇaḥ "śūnya.pālo ghātayati vilopayati ca" ity āvedayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं जानपदान् समाहर्तुर् भेदयेयुः ॥
evaṃ jānapadān samāhartur bhedayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाहर्तृपुरुषांस् तु ग्राममध्येषु रात्रौ तीक्ष्णा हत्वा ब्रूयुः "एवं क्रियन्ते ये जनपदम् अधर्मेण बाधन्ते" इति ॥
samāhartṛ.puruṣāṃs tu grāma.madhyeṣu rātrau tīkṣṇā hatvā brūyuḥ "evaṃ kriyante ye jana.padam adharmeṇa bādhante" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुत्पन्ने दोषे शून्यपालं समाहर्तारं वा प्रकृतिकोपेन घातयेयुः ॥
samutpanne doṣe śūnya.pālaṃ samāhartāraṃ vā prakṛti.kopena ghātayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्कुलीनम् अपरुद्धं वा प्रतिपादयेयुः ॥
tat.kulīnam aparuddhaṃ vā pratipādayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तःपुरपुरद्वारं द्रव्यधान्यपरिग्रहान् । दहेयुस् तांश् च हन्युर् वा ब्रूयुर् अस्य^आर्तवादिनः ॥ए
antaḥ.pura.pura.dvāraṃ dravya.dhānya.parigrahān / daheyus tāṃś ca hanyur vā brūyur asya^ārta.vādinaḥ //E
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्ञो राजवल्लभानां च^आसन्नाः सत्त्रिणः पत्त्यश्वरथद्विपमुख्यानां "राजा क्रुद्धः" इति सुहृद्विश्वासेन मित्रस्थानीयेषु कथयेयुः ॥
rājño rāja.vallabhānāṃ ca^āsannāḥ sattriṇaḥ patty.aśva.ratha.dvipa.mukhyānāṃ "rājā kruddhaḥ" iti suhṛd.viśvāsena mitra.sthānīyeṣu kathayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहुलीभूते तीक्ष्णाः कृतरात्रिचारप्रतीकारा गृहेषु "स्वामिवचनेन^आगम्यताम्" इति ब्रूयुः ॥
bahulī.bhūte tīkṣṇāḥ kṛta.rātri.cāra.pratīkārā gṛheṣu "svāmi.vacanena^āgamyatām" iti brūyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान्निर्गच्छत एव^अभिहन्युः, "स्वामिसंदेशः" इति च^आसन्नान् ब्रूयुः ॥
tānnirgacchata eva^abhihanyuḥ, "svāmi.saṃdeśaḥ" iti ca^āsannān brūyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये च^अप्रवासितास् तान् सत्त्रिणो ब्रूयुः "एतत् तद् यद् अस्माभिः कथितम्, जीवितुकामेन^अपक्रान्तव्यम्" इति ॥
ye ca^apravāsitās tān sattriṇo brūyuḥ "etat tad yad asmābhiḥ kathitam, jīvitu.kāmena^apakrāntavyam" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येभ्यश् च राजा याचितो न ददाति तान् सत्त्रिणो ब्रूयुः - "उक्तः शून्यपालो राज्ञा "अयाच्यम् अर्थम् असौ च^असौ च मा याचते, मया प्रत्याख्याताः शत्रुसंहिताः, तेषाम् उद्धरणे प्रयतस्व" इति ॥
yebhyaś ca rājā yācito na dadāti tān sattriṇo brūyuḥ - "uktaḥ śūnya.pālo rājñā "ayācyam artham asau ca^asau ca mā yācate, mayā pratyākhyātāḥ śatru.saṃhitāḥ, teṣām uddharaṇe prayatasva" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पूर्ववद् आचरेत् ॥
tataḥ pūrvavad ācaret //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येभ्यश् च राजा याचितो ददाति तान् सत्त्रिणो ब्रूयुः - "उक्तः शून्यपालो राज्ञा "अयाच्यम् अर्थम् असौ च^असौ च मा याचते, तेभ्यो मया सो^अर्थो विश्वासअर्थं दत्तः, शत्रुसंहिताः, तेषाम् उद्धरणे प्रयतस्व" इति ॥
yebhyaś ca rājā yācito dadāti tān sattriṇo brūyuḥ - "uktaḥ śūnya.pālo rājñā "ayācyam artham asau ca^asau ca mā yācate, tebhyo mayā so^artho viśvāsa.arthaṃ dattaḥ, śatru.saṃhitāḥ, teṣām uddharaṇe prayatasva" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पूर्ववद् आचरेत् ॥
tataḥ pūrvavad ācaret //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये च^एनं याच्यम् अर्थं न याचन्ते तान् सत्त्रिणो ब्रूयुः - "उक्तः शून्यपालो राज्ञा "याच्यम् अर्थम् असौ च^असौ च मा न याचते, किम् अन्यत् स्वदोषशङ्कितत्वात्, तेषाम् उद्धरणे प्रयतस्व" इति ॥
ye ca^enaṃ yācyam arthaṃ na yācante tān sattriṇo brūyuḥ - "uktaḥ śūnya.pālo rājñā "yācyam artham asau ca^asau ca mā na yācate, kim anyat sva.doṣa.śaṅkitatvāt, teṣām uddharaṇe prayatasva" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पूर्ववद् आचरेत् ॥
tataḥ pūrvavad ācaret //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेन सर्वः कृत्यपक्षो व्याख्यातः ॥
etena sarvaḥ kṛtya.pakṣo vyākhyātaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यासन्नो वा राजानं सत्त्री ग्राहयेत् "असौ च^असौ च ते महामात्रः शत्रुपुरुषैः सम्भाषते" इति ॥
pratyāsanno vā rājānaṃ sattrī grāhayet "asau ca^asau ca te mahā.mātraḥ śatru.puruṣaiḥ sambhāṣate" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिपन्ने दूष्यान् अस्य शासनहरान् दर्शयेत् "एतत् तत्" इति ॥
pratipanne dūṣyān asya śāsana.harān darśayet "etat tat" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेनामुख्यप्रकृतिपुरुषान् वा भूम्या हिरण्येन वा लोभयित्वा स्वेषु विक्रमयेद् अपवाहयेद् वा ॥
senā.mukhya.prakṛti.puruṣān vā bhūmyā hiraṇyena vā lobhayitvā sveṣu vikramayed apavāhayed vā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो^अस्य पुत्रः समीपे दुर्गे वा प्रतिवसति तं सत्त्रिणा^उपजापयेत् "आत्मसम्पन्नतरस् त्वं पुत्रः, तथा^अप्य् अन्तर्हितः, तत्किम् उपेक्षसे विक्रम्य गृहाण, पुरा त्वा युवराजो विनाशयति" इति ॥
yo^asya putraḥ samīpe durge vā prativasati taṃ sattriṇā^upajāpayet "ātma.sampannataras tvaṃ putraḥ, tathā^apy antar.hitaḥ, tat.kim upekṣase vikramya gṛhāṇa, purā tvā yuva.rājo vināśayati" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्कुलीनम् अपरुद्धं वा हिरण्येन प्रतिलोभ्य ब्रूयात् "अन्तर्बलं प्रत्यन्तस्कन्धम् अन्तं वा^अस्य प्रमृद्नीहि" इति ॥
tat.kulīnam aparuddhaṃ vā hiraṇyena pratilobhya brūyāt "antar.balaṃ pratyanta.skandham antaṃ vā^asya pramṛdnīhi" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आटविकान् अर्थमानाभ्याम् उपगृह्य राज्यम् अस्य घातयेत् ॥
āṭavikān artha.mānābhyām upagṛhya rājyam asya ghātayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्ष्णिग्राहं वा^अस्य ब्रूयात् "एष खलु राजा माम् उच्छिद्य त्वाम् उच्छेत्स्यति, पार्ष्णिम् अस्य गृहाण, त्वयि निवृत्तस्य^अहं पार्ष्णिं ग्रहीष्यामि" इति ॥
pārṣṇi.grāhaṃ vā^asya brūyāt "eṣa khalu rājā mām ucchidya tvām ucchetsyati, pārṣṇim asya gṛhāṇa, tvayi nivṛttasya^ahaṃ pārṣṇiṃ grahīṣyāmi" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मित्राणि वा^अस्य ब्रूयात् "अहं वः सेतुः, मयि विभिन्ने सर्वान् एष वो राजा प्लावयिष्यति, सम्भूय वा^अस्य यात्रां विहनाम" इति ॥
mitrāṇi vā^asya brūyāt "ahaṃ vaḥ setuḥ, mayi vibhinne sarvān eṣa vo rājā plāvayiṣyati, sambhūya vā^asya yātrāṃ vihanāma" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्संहतानाम् असंहतानां च प्रेषयेत् "एष खलु राजा माम् उत्पाट्य भवत्सु कर्म करिष्यति, बुध्यध्वम्, अहं वः श्रेयान् अभ्युपपत्तुम्" इति ॥
tat.saṃhatānām asaṃhatānāṃ ca preṣayet "eṣa khalu rājā mām utpāṭya bhavatsu karma kariṣyati, budhyadhvam, ahaṃ vaḥ śreyān abhyupapattum" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्यमस्य प्रहिणुयाद् उदासीनस्य वा पुनः । यथा^आसन्नस्य मोक्षअर्थं सर्वस्वेन तदर्पणम् ॥ए
madhyamasya prahiṇuyād udāsīnasya vā punaḥ / yathā^āsannasya mokṣa.arthaṃ sarva.svena tad.arpaṇam //E
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये च^अस्य दुर्गेषु वैदेहकव्यञ्जनाः, ग्रामेसु गृहपतिकव्यञ्जनाः, जनपदसंधिषु गोरक्षकतापसव्यञ्जनाः, ते सामन्तआटविकतत्कुलीनअपरुद्धानां पण्यआगारपूर्वं प्रेषयेयुः "अयं देशो हार्यः" इति ॥
ye ca^asya durgeṣu vaidehakavyañjanāḥ, grāmesu gṛhapatika.vyañjanāḥ, jana.pada.saṃdhiṣu go.rakṣaka.tāpasa.vyañjanāḥ, te sāmanta.āṭavika.tat.kulīna.aparuddhānāṃ paṇya.āgāra.pūrvaṃ preṣayeyuḥ "ayaṃ deśo hāryaḥ" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगतांश् च^एषां दुर्गे गूढपुरुषान् अर्थमानाभ्याम् अभिसत्कृत्य प्रकृतिच्छिद्राणि प्रदर्शयेयुः ॥
āgatāṃś ca^eṣāṃ durge gūḍha.puruṣān artha.mānābhyām abhisatkṛtya prakṛtic.chidrāṇi pradarśayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु तैः सह प्रहरेयुः ॥
teṣu taiḥ saha prahareyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्कन्धआवारे वा^अस्य शौण्डिकव्यञ्जनः पुत्रम् अभित्यक्तं स्थापयित्वा^अवस्कन्दकाले रसेन प्रवासयित्वा "नैषेचनिकम्" इति मदनरसयुक्तान् मद्यकुम्भान्^शतशः प्रयच्छेत् ॥
skandha.āvāre vā^asya śauṇḍika.vyañjanaḥ putram abhityaktaṃ sthāpayitvā^avaskanda.kāle rasena pravāsayitvā "naiṣecanikam" iti madana.rasa.yuktān madyakumbhān^śataśaḥ prayacchet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुद्धं वा मद्यं पाद्यं वा मद्यं दद्याद् एकम् अहः, उत्तरं रस्सिद्धं प्रयच्छेत् ॥
śuddhaṃ vā madyaṃ pādyaṃ vā madyaṃ dadyād ekam ahaḥ, uttaraṃ ras.siddhaṃ prayacchet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुद्धं वा मद्यं दण्डमुख्येभ्यः प्रदाय मदकाले रससिद्धं प्रयच्छेत् ॥
śuddhaṃ vā madyaṃ daṇḍa.mukhyebhyaḥ pradāya mada.kāle rasa.siddhaṃ prayacchet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दण्डमुख्यव्यञ्जनो वा पुत्रम् अभित्यक्तम् इति समानम् ॥
daṇḍa.mukhya.vyañjano vā putram abhityaktam iti samānam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाक्वमांसिकऔदनिकऔण्डिकआपूपिकव्यञ्जना वा पण्यविशेषम् अवघोषयित्वा परस्परसंघर्षेण कालिकं समर्घतरम् इति वा परान् आहूय रसेन स्वपण्यान्य् अपचारयेयुः ॥
pākva.māṃsika.audanika.auṇḍika.āpūpika.vyañjanā vā paṇya.viśeṣam avaghoṣayitvā paraspara.saṃgharṣeṇa kālikaṃ samarghataram iti vā parān āhūya rasena sva.paṇyāny apacārayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुराक्षीरदधिसर्पिस्तैलानि वा तद्व्यवहर्तृहस्तेषु गृहीता स्त्रियो बालाश् च रसयुक्तेषु स्वभाजनेषु परिकिरेयुः ॥
surā.kṣīra.dadhi.sarpis.tailāni vā tad.vyavahartṛ.hasteṣu gṛhītā striyo bālāś ca rasa.yukteṣu sva.bhājaneṣu parikireyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"अनेन^अर्घेण, विशिष्टं वा भूयो दीयताम्" इति तत्र^एव^अवाकिरेयुः ॥
"anena^argheṇa, viśiṣṭaṃ vā bhūyo dīyatām" iti tatra^eva^avākireyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतान्य् एव वैदेहकव्यञ्जनाः, पण्यविरेयेण^आहर्तारो वा ॥
etāny eva vaidehaka.vyañjanāḥ, paṇya.vireyeṇa^āhartāro vā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हस्त्यश्वानां विधायवसेषु रसम् आसन्ना दद्युः ॥
hasty.aśvānāṃ vidhā.yavaseṣu rasam āsannā dadyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मकरव्यञ्जना वा रसअक्तं यवसम् उदकं वा विक्रीणीरन् ॥
karma.kara.vyañjanā vā rasa.aktaṃ yavasam udakaṃ vā vikrīṇīran //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिरसंसृष्टा वा गोवाणिजका गवाम् अजअवीनां वा यूथान्य् अवस्कन्दकालेषु परेषां मोहस्थानेषु प्रमुञ्चेयुः, अश्वखरौष्ट्रमहिषआदीनां दुष्टांश् च ॥
cira.saṃsṛṣṭā vā go.vāṇijakā gavām aja.avīnāṃ vā yūthāny avaskanda.kāleṣu pareṣāṃ moha.sthāneṣu pramuñceyuḥ, aśva.khara.uṣṭramahiṣa.ādīnāṃ duṣṭāṃś ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्व्यञ्जना वा चुच्छुन्दरीशोणितअक्तअक्षान् ॥
tad.vyañjanā vā cucchundarī.śoṇita.akta.akṣān //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लुब्धकव्यञ्जना वा व्यालमृगान् पञ्जरेभ्यः प्रमुञ्चेयुः, सर्पग्राहा वा सर्पान् उग्रविषान्, हस्तिजीविनो वा हस्तिनः ॥
lubdhaka.vyañjanā vā vyāla.mṛgān pañjarebhyaḥ pramuñceyuḥ, sarpa.grāhā vā sarpān ugra.viṣān, hasti.jīvino vā hastinaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निजीविनो वा^अग्निम् अवसृजेयुः ॥
agni.jīvino vā^agnim avasṛjeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गूढपुरुषा वा विमुखान् पत्त्यश्वरथद्विपमुख्यान् अभिहन्युः, आदीपयेयुर् वा मुख्यआवासान् ॥
gūḍha.puruṣā vā vimukhān patty.aśva.ratha.dvipa.mukhyān abhihanyuḥ, ādīpayeyur vā mukhya.āvāsān //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दूष्यअमित्रआटविकव्यञ्जनाः प्रणिहिताः पृष्ठअभिघातम् अवस्कन्दप्रतिग्रहं वा कुर्युः ॥
dūṣya.amitra.āṭavika.vyañjanāḥ praṇihitāḥ pṛṣṭha.abhighātam avaskanda.pratigrahaṃ vā kuryuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वनगूढा वा प्रत्यन्तस्कन्धम् उपनिष्कृष्य^अभिहन्युः, एकअयने वीवधआसारप्रसारान् वा ॥
vana.gūḍhā vā pratyanta.skandham upaniṣkṛṣya^abhihanyuḥ, eka.ayane vīvadha.āsāra.prasārān vā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ससंकेतं वा रात्रियुद्धे भूरितूर्यम् आहत्य ब्रूयुः "अनुप्रविष्टाः स्मो, लब्धं राज्यम्" इति ॥
sasaṃketaṃ vā rātri.yuddhe bhūri.tūryam āhatya brūyuḥ "anupraviṣṭāḥ smo, labdhaṃ rājyam" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजआवासम् अनुप्रविष्टा वा संकुलेषु राजानं हन्युः ॥
rāja.āvāsam anupraviṣṭā vā saṃkuleṣu rājānaṃ hanyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वतो वा प्रयातम् एन(?एव?) म्लेच्छआटविकदण्टचारिणः सत्त्रअपाश्रयाः स्तम्भवाटअपाश्रया वा हन्युः ॥
sarvato vā prayātam ena(?eva?) mleccha.āṭavika.daṇṭa.cāriṇaḥ sattra.apāśrayāḥ stambha.vāṭa.apāśrayā vā hanyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लुब्धकव्यञ्जना वा^अवस्कन्दसंकुलेषु गूढयुद्धहेतुभिर् अभिहन्युः ॥
lubdhaka.vyañjanā vā^avaskanda.saṃkuleṣu gūḍha.yuddha.hetubhir abhihanyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकअयने वा शैलस्तम्भवाटखञ्जनअन्तरुदके वा स्वभूमिबलेन^अभिहन्युः ॥
eka.ayane vā śaila.stambha.vāṭa.khañjana.antar.udake vā sva.bhūmi.balena^abhihanyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नदीसरस्तटाकसेतुबन्धभेदवेगेन वा प्लावयेयुः ॥
nadī.saras.taṭāka.setu.bandha.bheda.vegena vā plāvayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धान्वनवनदुर्गनिम्नदुर्गस्थं वा योगअग्निधूमाभ्यां नाशयेयुः ॥
dhānvana.vana.durga.nimna.durgasthaṃ vā yoga.agni.dhūmābhyāṃ nāśayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संकटगतम् अग्निना, धान्वनगतं धूमेन, निधानगतं रसेन, तोयअवगाढं दुष्टग्राहैर् उदकचरणैर् वा तीक्ष्णाः साधयेयुः, आदीप्तआवासान् निष्पतन्तं वा ॥
saṃkaṭa.gatam agninā, dhānvana.gataṃ dhūmena, nidhāna.gataṃ rasena, toya.avagāḍhaṃ duṣṭa.grāhair udaka.caraṇair vā tīkṣṇāḥ sādhayeyuḥ, ādīpta.āvāsān niṣpatantaṃ vā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगवामनयोगाभ्यां योगेन^अन्यतमेन वा । अमित्रम् अतिसंदध्यात् सक्तम् उक्तासु भूमिषु ॥ए
yoga.vāmana.yogābhyāṃ yogena^anyatamena vā / amitram atisaṃdadhyāt saktam uktāsu bhūmiṣu //E
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वाह्स्थान् वर्षधरांश् च^अन्यान् निगूढौपहितान् परे । तूर्यसंज्ञाभिर् आहूय द्विषत्शेषाणि घातयेत् ॥ए
dvāhsthān varṣadharāṃś ca^anyān nigūḍha.upahitān pare / tūrya.saṃjñābhir āhūya dviṣat.śeṣāṇi ghātayet //E
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैवतेज्यायाम्(देवताइज्यायाम्?) यात्रायाम् अमित्रस्य बहूनि पूजाआगमस्थानानि भक्तितः ॥
daiva.tejyāyām(devatā.ijyāyām?) yātrāyām amitrasya bahūni pūjā.āgama.sthānāni bhaktitaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र^अस्य योगम् उब्जयेत् ॥
tatra^asya yogam ubjayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवतागृहप्रविष्टस्य^उपरि यन्त्रमोक्षणेन गूढभित्तिं शिलां वा पातयेत् ॥
devatā.gṛha.praviṣṭasya^upari yantra.mokṣaṇena gūḍha.bhittiṃ śilāṃ vā pātayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिलाशस्त्रवर्षम् उत्तमआगारात्, कपाटम् अवपातितं वा, भित्तिप्रणिहितम् एकदेशबद्धं वा परिघं मोक्षयेत् ॥
śilā.śastra.varṣam uttama.āgārāt, kapāṭam avapātitaṃ vā, bhitti.praṇihitam eka.deśa.baddhaṃ vā parighaṃ mokṣayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.