Library·Kautilya: Arthasastra·12·12.3

Kautilya: Arthasastra 12.3

राज्ञो राजवल्लभानां च^आसन्नाः सत्त्रिणः पत्त्यश्वरथद्विपमुख्यानां "राजा क्रुद्धः" इति सुहृद्विश्वासेन मित्रस्थानीयेषु कथयेयुः ॥

rājño rāja.vallabhānāṃ ca^āsannāḥ sattriṇaḥ patty.aśva.ratha.dvipa.mukhyānāṃ "rājā kruddhaḥ" iti suhṛd.viśvāsena mitra.sthānīyeṣu kathayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहुलीभूते तीक्ष्णाः कृतरात्रिचारप्रतीकारा गृहेषु "स्वामिवचनेन^आगम्यताम्" इति ब्रूयुः ॥

bahulī.bhūte tīkṣṇāḥ kṛta.rātri.cāra.pratīkārā gṛheṣu "svāmi.vacanena^āgamyatām" iti brūyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान्निर्गच्छत एव^अभिहन्युः, "स्वामिसंदेशः" इति च^आसन्नान् ब्रूयुः ॥

tānnirgacchata eva^abhihanyuḥ, "svāmi.saṃdeśaḥ" iti ca^āsannān brūyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये च^अप्रवासितास् तान् सत्त्रिणो ब्रूयुः "एतत् तद् यद् अस्माभिः कथितम्, जीवितुकामेन^अपक्रान्तव्यम्" इति ॥

ye ca^apravāsitās tān sattriṇo brūyuḥ "etat tad yad asmābhiḥ kathitam, jīvitu.kāmena^apakrāntavyam" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येभ्यश् च राजा याचितो न ददाति तान् सत्त्रिणो ब्रूयुः - "उक्तः शून्यपालो राज्ञा "अयाच्यम् अर्थम् असौ च^असौ च मा याचते, मया प्रत्याख्याताः शत्रुसंहिताः, तेषाम् उद्धरणे प्रयतस्व" इति ॥

yebhyaś ca rājā yācito na dadāti tān sattriṇo brūyuḥ - "uktaḥ śūnya.pālo rājñā "ayācyam artham asau ca^asau ca mā yācate, mayā pratyākhyātāḥ śatru.saṃhitāḥ, teṣām uddharaṇe prayatasva" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पूर्ववद् आचरेत् ॥

tataḥ pūrvavad ācaret //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येभ्यश् च राजा याचितो ददाति तान् सत्त्रिणो ब्रूयुः - "उक्तः शून्यपालो राज्ञा "अयाच्यम् अर्थम् असौ च^असौ च मा याचते, तेभ्यो मया सो^अर्थो विश्वासअर्थं दत्तः, शत्रुसंहिताः, तेषाम् उद्धरणे प्रयतस्व" इति ॥

yebhyaś ca rājā yācito dadāti tān sattriṇo brūyuḥ - "uktaḥ śūnya.pālo rājñā "ayācyam artham asau ca^asau ca mā yācate, tebhyo mayā so^artho viśvāsa.arthaṃ dattaḥ, śatru.saṃhitāḥ, teṣām uddharaṇe prayatasva" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पूर्ववद् आचरेत् ॥

tataḥ pūrvavad ācaret //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये च^एनं याच्यम् अर्थं न याचन्ते तान् सत्त्रिणो ब्रूयुः - "उक्तः शून्यपालो राज्ञा "याच्यम् अर्थम् असौ च^असौ च मा न याचते, किम् अन्यत् स्वदोषशङ्कितत्वात्, तेषाम् उद्धरणे प्रयतस्व" इति ॥

ye ca^enaṃ yācyam arthaṃ na yācante tān sattriṇo brūyuḥ - "uktaḥ śūnya.pālo rājñā "yācyam artham asau ca^asau ca mā na yācate, kim anyat sva.doṣa.śaṅkitatvāt, teṣām uddharaṇe prayatasva" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पूर्ववद् आचरेत् ॥

tataḥ pūrvavad ācaret //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतेन सर्वः कृत्यपक्षो व्याख्यातः ॥

etena sarvaḥ kṛtya.pakṣo vyākhyātaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यासन्नो वा राजानं सत्त्री ग्राहयेत् "असौ च^असौ च ते महामात्रः शत्रुपुरुषैः सम्भाषते" इति ॥

pratyāsanno vā rājānaṃ sattrī grāhayet "asau ca^asau ca te mahā.mātraḥ śatru.puruṣaiḥ sambhāṣate" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिपन्ने दूष्यान् अस्य शासनहरान् दर्शयेत् "एतत् तत्" इति ॥

pratipanne dūṣyān asya śāsana.harān darśayet "etat tat" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सेनामुख्यप्रकृतिपुरुषान् वा भूम्या हिरण्येन वा लोभयित्वा स्वेषु विक्रमयेद् अपवाहयेद् वा ॥

senā.mukhya.prakṛti.puruṣān vā bhūmyā hiraṇyena vā lobhayitvā sveṣu vikramayed apavāhayed vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो^अस्य पुत्रः समीपे दुर्गे वा प्रतिवसति तं सत्त्रिणा^उपजापयेत् "आत्मसम्पन्नतरस् त्वं पुत्रः, तथा^अप्य् अन्तर्हितः, तत्किम् उपेक्षसे विक्रम्य गृहाण, पुरा त्वा युवराजो विनाशयति" इति ॥

yo^asya putraḥ samīpe durge vā prativasati taṃ sattriṇā^upajāpayet "ātma.sampannataras tvaṃ putraḥ, tathā^apy antar.hitaḥ, tat.kim upekṣase vikramya gṛhāṇa, purā tvā yuva.rājo vināśayati" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्कुलीनम् अपरुद्धं वा हिरण्येन प्रतिलोभ्य ब्रूयात् "अन्तर्बलं प्रत्यन्तस्कन्धम् अन्तं वा^अस्य प्रमृद्नीहि" इति ॥

tat.kulīnam aparuddhaṃ vā hiraṇyena pratilobhya brūyāt "antar.balaṃ pratyanta.skandham antaṃ vā^asya pramṛdnīhi" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आटविकान् अर्थमानाभ्याम् उपगृह्य राज्यम् अस्य घातयेत् ॥

āṭavikān artha.mānābhyām upagṛhya rājyam asya ghātayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पार्ष्णिग्राहं वा^अस्य ब्रूयात् "एष खलु राजा माम् उच्छिद्य त्वाम् उच्छेत्स्यति, पार्ष्णिम् अस्य गृहाण, त्वयि निवृत्तस्य^अहं पार्ष्णिं ग्रहीष्यामि" इति ॥

pārṣṇi.grāhaṃ vā^asya brūyāt "eṣa khalu rājā mām ucchidya tvām ucchetsyati, pārṣṇim asya gṛhāṇa, tvayi nivṛttasya^ahaṃ pārṣṇiṃ grahīṣyāmi" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मित्राणि वा^अस्य ब्रूयात् "अहं वः सेतुः, मयि विभिन्ने सर्वान् एष वो राजा प्लावयिष्यति, सम्भूय वा^अस्य यात्रां विहनाम" इति ॥

mitrāṇi vā^asya brūyāt "ahaṃ vaḥ setuḥ, mayi vibhinne sarvān eṣa vo rājā plāvayiṣyati, sambhūya vā^asya yātrāṃ vihanāma" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्संहतानाम् असंहतानां च प्रेषयेत् "एष खलु राजा माम् उत्पाट्य भवत्सु कर्म करिष्यति, बुध्यध्वम्, अहं वः श्रेयान् अभ्युपपत्तुम्" इति ॥

tat.saṃhatānām asaṃhatānāṃ ca preṣayet "eṣa khalu rājā mām utpāṭya bhavatsu karma kariṣyati, budhyadhvam, ahaṃ vaḥ śreyān abhyupapattum" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्यमस्य प्रहिणुयाद् उदासीनस्य वा पुनः । यथा^आसन्नस्य मोक्षअर्थं सर्वस्वेन तदर्पणम् ॥ए

madhyamasya prahiṇuyād udāsīnasya vā punaḥ / yathā^āsannasya mokṣa.arthaṃ sarva.svena tad.arpaṇam //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.