Library·Kautilya: Arthasastra·13
विजिगीषुः परग्रामम् अवाप्तुकामः सर्वज्ञदैवतसम्योगख्यापनाभ्यां स्वपक्षम् उद्धर्षयेत्, परपक्षं च^उद्वेजयेत् ॥
vijigīṣuḥ para.grāmam avāptu.kāmaḥ sarvajña.daivata.samyoga.khyāpanābhyāṃ sva.pakṣam uddharṣayet, para.pakṣaṃ ca^udvejayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वज्ञख्यापनं तु - गृहगुह्यप्रवृत्तिज्ञानेन प्रत्यादेशो मुख्यानाम्, कण्टकशोधनअपसर्पअवगमेन प्रकाशनं राजद्विष्टकारिणाम्, विज्ञाप्यौपायनख्यापनम् अदृष्टसंसर्गविद्यासंज्ञाआदिभिः, विदेशप्रवृत्तिज्ञानं तद् अहर् एव गृहकपोतेन मुद्रासम्युक्तेन ॥
sarvajña.khyāpanaṃ tu - gṛha.guhya.pravṛtti.jñānena pratyādeśo mukhyānām, kaṇṭaka.śodhana.apasarpa.avagamena prakāśanaṃ rāja.dviṣṭa.kāriṇām, vijñāpya.upāyana.khyāpanam adṛṣṭa.saṃsarga.vidyā.saṃjñā.ādibhiḥ, videśa.pravṛtti.jñānaṃ tad ahar eva gṛha.kapotena mudrā.samyuktena //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैवतसम्योगख्यापनं तु - सुरुङ्गामुखेन^अग्निचैत्यदैवतप्रतिमाच्छिद्रान् अनुप्रविष्टैर् अग्निचैत्यदैवतव्यञ्जनैः सम्भाषणं पूजनं च, उदकाद् उत्थितैर् वा नागवरुणव्यञ्जनैः सम्भाषणं पूजनं च, रात्राव् अन्तरुदके समुद्रवालुकाकोशं प्रणिधाय^अग्निमालादर्शनम्, शिलाशिक्यअवगृहीते प्लवके स्थानम्, उदकबस्तिना
daivata.samyoga.khyāpanaṃ tu - suruṅgā.mukhena^agni.caitya.daivata.pratimāc.chidrān anupraviṣṭair agni.caitya.daivata.vyañjanaiḥ sambhāṣaṇaṃ pūjanaṃ ca, udakād utthitair vā nāga.varuṇa.vyañjanaiḥ sambhāṣaṇaṃ pūjanaṃ ca, rātrāv antar.udake samudra.vālukā.kośaṃ praṇidhāya^agni.mālā.darśanam, śilā.śikya.avagṛhīte plavake sthānam, udaka.bastinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन रात्रिगणश् चरति ॥
tena rātri.gaṇaś carati //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उदकचरणानि ॥
ity udaka.caraṇāni //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैर् वरुणनागकन्यावाक्यक्रिया सम्भाषणं च, कोपस्थानेषु मुखाद् अग्निधूमौत्सर्गः ॥
tair varuṇa.nāga.kanyā.vākya.kriyā sambhāṣaṇaṃ ca, kopa.sthāneṣu mukhād agni.dhūma.utsargaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अस्य स्वविषये कार्तान्तिकनैमित्तिकमौहूर्तिकपौराणिकैक्षणिकगूढपुरुषाः साचिव्यकरास् तद्दर्शिनश् च प्रकाशयेयुः ॥
tad asya sva.viṣaye kārtāntika.naimittika.mauhūrtika.paurāṇika.ikṣaṇika.gūḍha.puruṣāḥ sācivya.karās tad.darśinaś ca prakāśayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्य विषये दैवतदर्शनं दिव्यकोशदण्डौत्पत्तिं च^अस्य ब्रूयुः ॥
parasya viṣaye daivata.darśanaṃ divya.kośa.daṇḍa.utpattiṃ ca^asya brūyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैवतप्रश्ननिमित्तवायसअङ्गविद्यास्वप्नमृगपक्षिव्याहारेषु च^अस्य विजयं ब्रूयुः, विपरीतम् अमित्रस्य ॥
daivata.praśna.nimitta.vāyasa.aṅga.vidyā.svapna.mṛga.pakṣi.vyāhāreṣu ca^asya vijayaṃ brūyuḥ, viparītam amitrasya //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदुन्दुभिम् उल्कां च परस्य नक्षत्रे दर्शयेयुः ॥
sadundubhim ulkāṃ ca parasya nakṣatre darśayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्य मुख्यान् मित्रत्वेन^उपदिशन्तो दूतव्यञ्जनाः स्वामिसत्कारं ब्रूयुः, स्वपक्षबलआधानं परपक्षप्रतिघातं च ॥
parasya mukhyān mitratvena^upadiśanto dūta.vyañjanāḥ svāmi.satkāraṃ brūyuḥ, sva.pakṣa.bala.ādhānaṃ para.pakṣa.pratighātaṃ ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुल्ययोगक्षेमम् अमात्यानाम् आयुधीयानां च कथयेयुः ॥
tulya.yoga.kṣemam amātyānām āyudhīyānāṃ ca kathayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु व्यसनअभ्युदयअवेक्षणम् अपत्यपूजनं च प्रयुञ्जीत ॥
teṣu vyasana.abhyudaya.avekṣaṇam apatya.pūjanaṃ ca prayuñjīta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन परपक्षम् उत्साहयेद् यथाउक्तं पुरस्तात् ॥
tena para.pakṣam utsāhayed yathā.uktaṃ purastāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूयश् च वक्ष्यामः ॥
bhūyaś ca vakṣyāmaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधारणगर्दभेन दक्षान्, लकुटशाखाहननाभ्यां दण्डचारिणः, कुलएडकेन च^उद्विग्नान्, अशनिवर्षेण विमानितान्, विदुलेन^अवकेशिना वायसपिण्डेन कैतवजमेघेन^इति विहतआशान् दुर्भगअलंकारेण द्वेषिणा^इति पूजाफलान्, व्याघ्रचर्मणा मृत्युकूटेन च^उपहितान्, पीलुविखादनेन करकयोष्ट्रया गर्दभीक्षीराअभिमन्थनेन^इति
sādhāraṇa.gardabhena dakṣān, lakuṭa.śākhā.hananābhyāṃ daṇḍa.cāriṇaḥ, kula.eḍakena ca^udvignān, aśani.varṣeṇa vimānitān, vidulena^avakeśinā vāyasa.piṇḍena kaitavaja.meghena^iti vihata.āśān durbhaga.alaṃkāreṇa dveṣiṇā^iti pūjā.phalān, vyāghra.carmaṇā mṛtyu.kūṭena ca^upahitān, pīlu.vikhādanena karaka.yoṣṭrayā gardabhī.kṣīrā.abhimanthanena^iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिपन्नान् अर्थमानाभ्यां योजयेत्
pratipannān artha.mānābhyāṃ yojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रव्यभक्तच्छिद्रेषु च^एनान् द्रव्यभक्तदानैर् अनुगृह्णीयात् ॥
dravya.bhaktac.chidreṣu ca^enān dravya.bhakta.dānair anugṛhṇīyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रतिगृह्णतां स्त्रीकुमारअलंकारान् अभिहरेयुः ॥
apratigṛhṇatāṃ strī.kumāra.alaṃkārān abhihareyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्भिक्षस्तेनअटव्युपघातेषु च पौरजानपदान् उत्साहयन्तः सत्त्रिणो ब्रूयुः "राजानम् अनुग्रहं याचामहे^ निरनुग्रहाः परत्र गच्छामः" इति ॥
durbhikṣa.stena.aṭavy.upaghāteṣu ca paura.jānapadān utsāhayantaḥ sattriṇo brūyuḥ "rājānam anugrahaṃ yācāmahe^ niranugrahāḥ paratra gacchāmaḥ" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा^इति प्रतिपन्नेषु द्रव्यधान्यान्य् अपरिग्रहैः । साचिव्यं कार्यम् इत्य् एतद् उपजापाद् भूतं महत् ॥ए
tathā^iti pratipanneṣu dravya.dhānyāny aparigrahaiḥ / sācivyaṃ kāryam ity etad upajāpād bhūtaṃ mahat //E
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुण्डो जटिलो वा पर्वतगुहआवासी चतुर्वर्षशतआयुर् ब्रुवाणः प्रभूतजटिलअन्तेवासी नगरअभ्याशे तिष्ठेत् ॥
muṇḍo jaṭilo vā parvata.guha.āvāsī catur.varṣa.śata.āyur bruvāṇaḥ prabhūta.jaṭila.ante.vāsī nagara.abhyāśe tiṣṭhet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिष्याश् च^अस्य मूलफलौपगमनैर् अमात्यान् राजानं च भगवद्दर्शनाय योजयेयुः ॥
śiṣyāś ca^asya mūla.phala.upagamanair amātyān rājānaṃ ca bhagavad.darśanāya yojayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समागताश् च राज्ञा पूर्वराजदेशअभिज्ञानानि कथयेत्, "शते शते च वर्षाणां पूर्णे^अहम् अग्निं प्रविश्य पुनर् बालो भवामि, तद् इह भवत् समीपे चतुर्थम् अग्निं प्रवेक्ष्यामि, अवश्यं मे भवान् मानयितव्यः, त्रीन् वरान् वृणीष्ण(वृषीष्व)" इति ॥
samāgatāś ca rājñā pūrva.rāja.deśa.abhijñānāni kathayet, "śate śate ca varṣāṇāṃ pūrṇe^aham agniṃ praviśya punar bālo bhavāmi, tad iha bhavat samīpe caturtham agniṃ pravekṣyāmi, avaśyaṃ me bhavān mānayitavyaḥ, trīn varān vṛṇīṣṇa(vṛṣīṣva)" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिपन्नं ब्रूयात् "सप्तरात्रम् इह सपुत्रदारेण प्रेक्षाप्रहवणपूर्वं वस्तव्यम्" इति ॥
pratipannaṃ brūyāt "sapta.rātram iha saputra.dāreṇa prekṣā.prahavaṇa.pūrvaṃ vastavyam" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसन्तम् अवस्कन्देत ॥
vasantam avaskandeta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुण्डो वा जटिलो वा स्थानिकव्यञ्जनः प्रभूतजटिलअन्तेवासी वस्तशोणितदिग्धां वेणुशलाकां सुवर्णचूर्णेन^अवलिप्य वल्मीके निदध्याद् उपजिह्विकअनुसरणअर्थम्, स्वर्णनालिकां वा ॥
muṇḍo vā jaṭilo vā sthānika.vyañjanaḥ prabhūta.jaṭila.ante.vāsī vasta.śoṇita.digdhāṃ veṇu.śalākāṃ suvarṇa.cūrṇena^avalipya valmīke nidadhyād upajihvika.anusaraṇa.artham, svarṇa.nālikāṃ vā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सत्त्री राज्ञः कथयेत् "असौ सिद्धः पुष्पितं निधिं जानाति" इति ॥
tataḥ sattrī rājñaḥ kathayet "asau siddhaḥ puṣpitaṃ nidhiṃ jānāti" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स राज्ञा पृष्ठः "तथा" इति ब्रूयात्, तच् च^अभिज्ञानं दर्शयेत्, भूयो वा हिरण्यम् अन्तराधाय ॥
sa rājñā pṛṣṭhaḥ "tathā" iti brūyāt, tac ca^abhijñānaṃ darśayet, bhūyo vā hiraṇyam antar.ādhāya //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रूयाच् च^एनं "नागरक्षितो^अयं निधिः प्रणिपातसाध्यः" इति ॥
brūyāc ca^enaṃ "nāga.rakṣito^ayaṃ nidhiḥ praṇipāta.sādhyaḥ" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिपन्नं ब्रूयात् "सप्तरात्रम्" इति समानम् ॥
pratipannaṃ brūyāt "sapta.rātram" iti samānam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थानिकव्यञ्जनं वा रात्रौ तेजनअग्नियुक्तम् एकान्ते तिष्ठन्तं सत्त्रिणः क्रमअभीनीतं राज्ञः कथयेयुः "असौ सिद्धः सामेधिकः" इति ॥
sthānika.vyañjanaṃ vā rātrau tejana.agni.yuktam ekānte tiṣṭhantaṃ sattriṇaḥ krama.abhīnītaṃ rājñaḥ kathayeyuḥ "asau siddhaḥ sāmedhikaḥ" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं राजा यम् अर्थं याचेत तम् अस्य करिष्यमाणः "सप्तरात्रम्" इति समानम् ॥
taṃ rājā yam arthaṃ yāceta tam asya kariṣyamāṇaḥ "sapta.rātram" iti samānam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धव्यञ्जनो वा राजानं जम्भकविद्याभिः प्रलोभयेत् ॥
siddha.vyañjano vā rājānaṃ jambhaka.vidyābhiḥ pralobhayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं राजा^इति समानम् ॥
taṃ rājā^iti samānam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धव्यञ्जनो वा देशदेवताम् अभ्यर्हिताम् आश्रित्य प्रहवणैर् अभीक्ष्णं प्रकृतिमुख्यान् अभिसंवास्य क्रमेण राजानम् अतिसंदध्यात् ॥
siddha.vyañjano vā deśa.devatām abhyarhitām āśritya prahavaṇair abhīkṣṇaṃ prakṛti.mukhyān abhisaṃvāsya krameṇa rājānam atisaṃdadhyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जटिलव्यञ्जनम् अन्तरुदकवासिनं वा सर्वश्वेतं तटसुरुङ्गाभूमिगृहअपसरणं वरुणं नागराजं वा सत्त्रिणः क्रमअभिनीतं राज्ञः कथयेयुः ॥
jaṭila.vyañjanam antar.udaka.vāsinaṃ vā sarva.śvetaṃ taṭa.suruṅgā.bhūmi.gṛha.apasaraṇaṃ varuṇaṃ nāga.rājaṃ vā sattriṇaḥ krama.abhinītaṃ rājñaḥ kathayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं राजा^इति समानम् ॥
taṃ rājā^iti samānam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जनपदअन्तेवासी सिद्धव्यञ्जनो वा राजानं शत्रुदर्शनाय योजयेत् ॥
jana.pada.ante.vāsī siddha.vyañjano vā rājānaṃ śatru.darśanāya yojayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिपन्नं बिम्बं कृत्वा शत्रुम् आवाहयित्वा निरुद्धे देशे घातयेत् ॥
pratipannaṃ bimbaṃ kṛtvā śatrum āvāhayitvā niruddhe deśe ghātayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वपण्यौपयाता वैदेहकव्यञ्जनाः पण्यौपायननिमित्तम् आहूय राजानं पण्यपरीक्षायाम् आसक्तम् अश्वव्यतिकीर्णं वा हन्युः, अश्वैश् च प्रहरेयुः ॥
aśva.paṇya.upayātā vaidehaka.vyañjanāḥ paṇya.upāyana.nimittam āhūya rājānaṃ paṇya.parīkṣāyām āsaktam aśva.vyatikīrṇaṃ vā hanyuḥ, aśvaiś ca prahareyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नगरअभ्याशे वा चैत्यम् आरुह्य रात्रौ तीक्ष्णाः कुम्भेषु नालीन् वा विदुलानि धमन्तः "स्वामिनो मुख्यानां वा मांसानि भक्षयिष्यामः, पूजा नो वर्तताम्" इत्य् अव्यक्तं ब्रूयुः ॥
nagara.abhyāśe vā caityam āruhya rātrau tīkṣṇāḥ kumbheṣu nālīn vā vidulāni dhamantaḥ "svāmino mukhyānāṃ vā māṃsāni bhakṣayiṣyāmaḥ, pūjā no vartatām" ity avyaktaṃ brūyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एषां नैमित्तिकमौहूर्तिकव्यञ्जनाः ख्यापयेयुः ॥
tad eṣāṃ naimittika.mauhūrtika.vyañjanāḥ khyāpayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मङ्गल्ये वा ह्रदे तटाकमध्ये वा रात्रौ तेजनतैलअभ्यक्ता नागरूपिणः शक्तिमुसलान्य् अयोमयानि निष्पेषयन्तस् तथैव ब्रूयुः ॥
maṅgalye vā hrade taṭāka.madhye vā rātrau tejana.taila.abhyaktā nāga.rūpiṇaḥ śakti.musalāny ayomayāni niṣpeṣayantas tathaiva brūyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋक्षचर्मकञ्चुकिनो वा^अग्निधूमौत्सर्गयुक्ता रक्षोरूपं वहन्तस् त्रिर् अपसव्यं नगरं कुर्वाणाः श्वसृगालवाशितअन्तरेषु तथैव ब्रूयुः ॥
ṛkṣa.carma.kañcukino vā^agni.dhūma.utsarga.yuktā rakṣo.rūpaṃ vahantas trir apasavyaṃ nagaraṃ kurvāṇāḥ śva.sṛgāla.vāśita.antareṣu tathaiva brūyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चैत्यदैवतप्रतिमां वा तेजनतैलेन^अभ्रपटलच्छन्नेन^अग्निना वा रात्रौ प्रज्वाल्य तथैव ब्रूयुः ॥
caitya.daivata.pratimāṃ vā tejana.tailena^abhra.paṭalac.channena^agninā vā rātrau prajvālya tathaiva brūyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अन्ये ख्यापयेयुः ॥
tad anye khyāpayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैवतप्रतिमानाम् अभ्यर्हितानां वा शोणितेन प्रस्रावम् अतिमात्रं कुर्युः ॥
daivata.pratimānām abhyarhitānāṃ vā śoṇitena prasrāvam atimātraṃ kuryuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अन्ये देवरुधिरसंस्रावे संग्रामे पराजयं ब्रूयुः ॥
tad anye deva.rudhira.saṃsrāve saṃgrāme parājayaṃ brūyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संधिरात्रिषु श्मशानप्रमुखे वा चैत्यम् ऊर्ध्वभक्षितैर् मनुष्यैः प्ररूपयेयुः ॥
saṃdhi.rātriṣu śmaśāna.pramukhe vā caityam ūrdhva.bhakṣitair manuṣyaiḥ prarūpayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो रक्षोरूपी मनुष्यकं याचेत ॥
tato rakṣo.rūpī manuṣyakaṃ yāceta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश् च^अत्र शूरवादिको^अन्यतमो वा द्रष्टुम् आगच्छेत् तम् अन्ये लोहमुसलैर् हन्युः, यथा रक्षोभिर् हत इति ज्ञायेत ॥
yaś ca^atra śūra.vādiko^anyatamo vā draṣṭum āgacchet tam anye loha.musalair hanyuḥ, yathā rakṣobhir hata iti jñāyeta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अद्भुतं राज्ञस् तद्दर्शिनः सत्त्रिणश् च कथयेयुः ॥
tad adbhutaṃ rājñas tad.darśinaḥ sattriṇaś ca kathayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो नैमितित्कमौहूर्तिकव्यञ्जनाः शान्तिं प्रायश्चित्तं ब्रूयुः "अन्यथा महद् अकुशलं राज्ञो देशस्य च" इति ॥
tato naimititka.mauhūrtika.vyañjanāḥ śāntiṃ prāyaś.cittaṃ brūyuḥ "anyathā mahad akuśalaṃ rājño deśasya ca" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिपन्नं "एतेषु सप्तरात्रम् एकएकमन्त्रबलिहोमं स्वयं राज्ञा कर्तव्यम्" इति ब्रूयुः ॥
pratipannaṃ "eteṣu sapta.rātram eka.eka.mantra.bali.homaṃ svayaṃ rājñā kartavyam" iti brūyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः समानम् ॥
tataḥ samānam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतान् वा योगान् आत्मनि दर्शयित्वा प्रतिकुर्वीत परेषाम् उपदेशअर्थम् ॥
etān vā yogān ātmani darśayitvā pratikurvīta pareṣām upadeśa.artham //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रयोजयेद् योगान् ॥
tataḥ prayojayed yogān //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगदर्शनप्रतीकारेण वा कोशअभिसंहरणं कुर्यात् ॥
yoga.darśana.pratīkāreṇa vā kośa.abhisaṃharaṇaṃ kuryāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हस्तिकामं वा नागवनपाला हस्तिना लक्षण्येन प्रलोभयेयुः ॥
hasti.kāmaṃ vā nāga.vana.pālā hastinā lakṣaṇyena pralobhayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिपन्नं गहनम् एकअयनं वा^अतिनीय घातयेयुः, बद्ध्वा वा^अपहरेयुः ॥
pratipannaṃ gahanam eka.ayanaṃ vā^atinīya ghātayeyuḥ, baddhvā vā^apahareyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन मृगयाकामो व्याख्यातः ॥
tena mṛgayā.kāmo vyākhyātaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रव्यस्त्रीलोलुपम् आढ्यविधवाभिर् वा परमरूपयौवनाभिः स्त्रीभिर् दायनिक्षेपअर्थम् उपनीताभिः सत्त्रिणः प्रलोभयेयुः ॥
dravya.strī.lolupam āḍhya.vidhavābhir vā parama.rūpa.yauvanābhiḥ strībhir dāya.nikṣepa.artham upanītābhiḥ sattriṇaḥ pralobhayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिपन्नं रात्रौ सत्त्रच्छन्नाः समागमे शस्त्ररसाभ्यां घातयेयुः ॥
pratipannaṃ rātrau sattrac.channāḥ samāgame śastra.rasābhyāṃ ghātayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धप्रव्रजितचैत्यस्तूपदैवतप्रतिमानाम् अभीक्ष्णअभिगमनेषु वा भूमिगृहसुरुङ्गआरूढभित्तिप्रविष्टास् तीक्ष्णाः परम् अभिहन्युः ॥
siddha.pravrajita.caitya.stūpa.daivata.pratimānām abhīkṣṇa.abhigamaneṣu vā bhūmi.gṛha.suruṅga.ārūḍha.bhitti.praviṣṭās tīkṣṇāḥ param abhihanyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येषु देशेषु याः प्रेक्षाः प्रेक्षते पार्थिवः स्वयम् ।
yeṣu deśeṣu yāḥ prekṣāḥ prekṣate pārthivaḥ svayam /
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धिगुक्त्यादिषु सर्वेषु यज्ञप्रहवणेषु वा । सूतिकाप्रेतरोगेषु प्रीतिशोकभयेषु वा ।
dhig.ukty.ādiṣu sarveṣu yajña.prahavaṇeṣu vā / sūtikā.preta.rogeṣu prīti.śoka.bhayeṣu vā /
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रमादं याति यस्मिन् वा विश्वासात् स्वजनौत्सवे ॥ यत्र^अस्य^आरक्षिसंचारो दुर्दिने संकुलेषु वा ।
pramādaṃ yāti yasmin vā viśvāsāt sva.jana.utsave // yatra^asya^ārakṣi.saṃcāro durdine saṃkuleṣu vā /
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्रस्थाने प्रदीप्ते वा प्रविष्टे निर्जने^अपि वा । वस्त्रआभरणमाल्यानां फेलाभिः शयनआसनैः ॥
vipra.sthāne pradīpte vā praviṣṭe nirjane^api vā / vastra.ābharaṇa.mālyānāṃ phelābhiḥ śayana.āsanaiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्यभोजनफेलाभिस् तूर्यैर् वा^अभिगताः सह । प्रहरेयुर् अरिं तीक्ष्णाः पूर्वप्रणिहितैः सह ॥ए
madya.bhojana.phelābhis tūryair vā^abhigatāḥ saha / prahareyur ariṃ tīkṣṇāḥ pūrva.praṇihitaiḥ saha //E
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथैव प्रविशेयुश् च द्विषतः सत्त्रहेतुभिः । तथैव च^अपगच्छेयुर् इत्य् उक्तं योगवामनम् ॥
yathaiva praviśeyuś ca dviṣataḥ sattra.hetubhiḥ / tathaiva ca^apagaccheyur ity uktaṃ yoga.vāmanam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रेणीमुख्यम् आप्तं निष्पातयेत् ॥
śreṇī.mukhyam āptaṃ niṣpātayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स परम् आश्र्त्य पक्षअपदेशेन स्वविषयात् साचिव्यकरसहायौपादानं कुर्वीत ॥
sa param āśrtya pakṣa.apadeśena sva.viṣayāt sācivya.kara.sahāya.upādānaṃ kurvīta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतअपसर्पौपचयो वा परम् अनुमान्य स्वामिनो दूष्यग्रामं वीतहस्त्यश्वं दूष्यअमात्यं दण्डम् आक्रन्दं वा हत्वा परस्य प्रेषयेत् ॥
kṛta.apasarpa.upacayo vā param anumānya svāmino dūṣya.grāmaṃ vīta.hasty.aśvaṃ dūṣya.amātyaṃ daṇḍam ākrandaṃ vā hatvā parasya preṣayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जनपदएकदेशं श्रेणीम् अटवीं वा सहायौपादानअर्थं संश्रयेत ॥
jana.pada.eka.deśaṃ śreṇīm aṭavīṃ vā sahāya.upādāna.arthaṃ saṃśrayeta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वासम् उपगतः स्वामिनः प्रेषयेत् ॥
viśvāsam upagataḥ svāminaḥ preṣayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स्वामी हस्तिबन्धनम् अटवीघातं वा^अपदिश्य गूढम् एव प्रहरेत् ॥
tataḥ svāmī hasti.bandhanam aṭavī.ghātaṃ vā^apadiśya gūḍham eva praharet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेन^अमात्यअटविका व्याख्याताः ॥
etena^amātya.aṭavikā vyākhyātāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शत्रुणा मैत्रीं कृत्वा^अमात्यान् अवक्षिपेत् ॥
śatruṇā maitrīṃ kṛtvā^amātyān avakṣipet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते तत्शत्रोः प्रेषयेयुः "भर्तारं नः प्रसादय" इति ॥
te tat.śatroḥ preṣayeyuḥ "bhartāraṃ naḥ prasādaya" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स यं दूतं प्रेषयेत्, तम् उपालभेत "भर्ता ते माम् अमात्यैर् भेदयति, न च पुनर् इह^आगन्तव्यम्" इति ॥
sa yaṃ dūtaṃ preṣayet, tam upālabheta "bhartā te mām amātyair bhedayati, na ca punar iha^āgantavyam" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ^एकम् अमात्यं निष्पातयेत् ॥
atha^ekam amātyaṃ niṣpātayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स परम् आश्रित्य योगअपसर्पअपरक्तदूष्यान् अशक्तिमतः स्तेन^आटविकान् उभयौपघातकान् वा परस्य^उपहरेत् ॥
sa param āśritya yoga.apasarpa.aparakta.dūṣyān aśaktimataḥ stena^āṭavikān ubhaya.upaghātakān vā parasya^upaharet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आप्तभावौपगतः प्रवीरपुरुषौपघातम् अस्य^उपहरेद् अन्तपालम् आटविकं दण्डचारिणं वा "दृढम् असौ च^असौ च ते शत्रुणा संधत्ते" इति ॥
āpta.bhāva.upagataḥ pravīra.puruṣa.upaghātam asya^upahared anta.pālam āṭavikaṃ daṇḍa.cāriṇaṃ vā "dṛḍham asau ca^asau ca te śatruṇā saṃdhatte" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ पश्चाद् अभित्यक्तशासनैर् एनान् घातयेत् ॥
atha paścād abhityakta.śāsanair enān ghātayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दण्डबलव्यवहारेण वा शत्रुम् उद्योज्य घातयेत् ॥
daṇḍa.bala.vyavahāreṇa vā śatrum udyojya ghātayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्यपक्षौपग्रहेण वा परस्यअमित्रं राजानम् आत्मन्य् अपकारयित्वा^अभियुञ्जीत ॥
kṛtya.pakṣa.upagraheṇa vā parasya.amitraṃ rājānam ātmany apakārayitvā^abhiyuñjīta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः परस्य प्रेषयेत् "असौ ते वैरी मम^अपकरोति, तम् एहि सम्भूय हनिष्यावः, भूमौ हिरण्ये वा ते परिग्रहः" इति ॥
tataḥ parasya preṣayet "asau te vairī mama^apakaroti, tam ehi sambhūya haniṣyāvaḥ, bhūmau hiraṇye vā te parigrahaḥ" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिपन्नम् अभिसत्कृत्य^आगतम् अवस्कन्देन प्रकाशयुद्धेन वा शत्रुणा घातयेत् ॥
pratipannam abhisatkṛtya^āgatam avaskandena prakāśayuddhena vā śatruṇā ghātayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिविश्वासनअर्थं भूमिदानपुत्रअभिषेकरक्षाअपदेशेन वा ग्राहयेत् ॥
abhiviśvāsana.arthaṃ bhūmi.dāna.putra.abhiṣeka.rakṣā.apadeśena vā grāhayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविषह्यम् उपांशुदण्डेन वा घातयेत् ॥
aviṣahyam upāṃśu.daṇḍena vā ghātayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चेद् दण्डं दद्यान् न स्वयम् आगच्छेत् तम् अस्य वैरिणा घातयेत् ॥
sa ced daṇḍaṃ dadyān na svayam āgacchet tam asya vairiṇā ghātayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दण्डेन वा प्रयातुम् इच्छेन् न विजिगीषुणा तथा^अप्य् एनम् उभयतःसम्पीडनेन घातयेत् ॥
daṇḍena vā prayātum icchen na vijigīṣuṇā tathā^apy enam ubhayataḥ.sampīḍanena ghātayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविश्वस्तो वा प्रत्येकशो यातुम् इच्छेद् राज्यएकदेशं वा यातव्यस्य^आदातुकामः, तथा^अप्य् एनं वैरिणा सर्वसंदोहेन वा घातयेत् ॥
aviśvasto vā pratyekaśo yātum icched rājya.eka.deśaṃ vā yātavyasya^ādātu.kāmaḥ, tathā^apy enaṃ vairiṇā sarva.saṃdohena vā ghātayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैरिणा वा सक्तस्य दण्डौपनयेन मूलम् अन्यतो हारयेत् ॥
vairiṇā vā saktasya daṇḍa.upanayena mūlam anyato hārayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शत्रुभूम्या वा मित्रं पणेत, मित्रभूम्या वा शत्रुम् ॥
śatru.bhūmyā vā mitraṃ paṇeta, mitra.bhūmyā vā śatrum //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शत्रुभूमिलिप्सायां मित्रेण^आत्मन्य् अपकारयित्वा^अभियुञ्जीत - इति समानाः पूर्वेण सर्व एव योगाः ॥
tataḥ śatru.bhūmi.lipsāyāṃ mitreṇa^ātmany apakārayitvā^abhiyuñjīta - iti samānāḥ pūrveṇa sarva eva yogāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शत्रुं वा मित्रभूमिलिप्सायां प्रतिपन्नं दण्डेन^अनुगृह्णीयात् ॥
śatruṃ vā mitra.bhūmi.lipsāyāṃ pratipannaṃ daṇḍena^anugṛhṇīyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो मित्रगतम् अतिसंदध्यात् ॥
tato mitra.gatam atisaṃdadhyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतप्रतिविधानो वा व्यसनम् आत्मनो दर्शयित्वा मित्रेण^अमित्रम् उत्साहयित्वा^आत्मानम् अभियोजयेत् ॥
kṛta.pratividhāno vā vyasanam ātmano darśayitvā mitreṇa^amitram utsāhayitvā^ātmānam abhiyojayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सम्पीडनेन घातयेत्, जीवग्राहेण वा राज्यविनिमयं कारयेत् ॥
tataḥ sampīḍanena ghātayet, jīva.grāheṇa vā rājya.vinimayaṃ kārayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मित्रेण^आश्रितश् चेत्^शत्रुर् अग्राह्ये स्थातुम् इच्छेत् सामन्तआदिभिर् मूलम् अस्य हारयेत् ॥
mitreṇa^āśritaś cet^śatrur agrāhye sthātum icchet sāmanta.ādibhir mūlam asya hārayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दण्डेन वा त्रातुम् इछेत् तम् अस्य घातयेत् ॥
daṇḍena vā trātum ichet tam asya ghātayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तौ चेन् न भिद्येयातां प्रकाशम् एव^अन्योन्यभूम्या पणेत ॥
tau cen na bhidyeyātāṃ prakāśam eva^anyonya.bhūmyā paṇeta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः परस्परं मित्रव्यञ्जना वा उभयवेतना वा दूतान् प्रेषयेयुः "अयं ते राजा भूमिं लिप्सते शत्रुसंहितः" इति ॥
tataḥ parasparaṃ mitra.vyañjanā vā ubhaya.vetanā vā dūtān preṣayeyuḥ "ayaṃ te rājā bhūmiṃ lipsate śatru.saṃhitaḥ" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोर् अन्यतरो जातआशङ्कआरोषः, पूर्ववच् चेष्तेत ॥
tayor anyataro jāta.āśaṅka.āroṣaḥ, pūrvavac ceṣteta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्गराष्ट्रदण्डमुख्यान् वा कृत्यपक्षहेतुभिर् अभिविख्याप्य प्रव्राजयेत् ॥
durga.rāṣṭra.daṇḍa.mukhyān vā kṛtya.pakṣa.hetubhir abhivikhyāpya pravrājayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते युद्धअवस्कन्दअवरोधव्यसनेषु शत्रुम् अतिसंदध्युः ॥
te yuddha.avaskanda.avarodha.vyasaneṣu śatrum atisaṃdadhyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भेदं वा^अस्य स्ववर्गेभ्यः कुर्युः ॥
bhedaṃ vā^asya sva.vargebhyaḥ kuryuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभित्यक्तशासनैः प्रतिसमानयेयुः ॥
abhityakta.śāsanaiḥ pratisamānayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लुब्धकव्यञ्जना वा मांसविक्रयेण द्वाह्स्था दौवारिकअपाश्रयाश् चोरअभ्यागमं परस्य द्विस् त्रिर् इति निवेद्य लब्धप्रत्यया भर्तुर् अनीकं द्विधा निवेश्य ग्रामवधे^अवस्कन्दे च द्विषतो ब्रूयुः "आसन्नश् चोरगणः, महांश् च^आक्रन्दः, प्रभूतं सैन्यम् आगच्छतु" इति ॥
lubdhaka.vyañjanā vā māṃsa.vikrayeṇa dvāhsthā dauvārika.apāśrayāś cora.abhyāgamaṃ parasya dvis trir iti nivedya labdha.pratyayā bhartur anīkaṃ dvidhā niveśya grāma.vadhe^avaskande ca dviṣato brūyuḥ "āsannaś cora.gaṇaḥ, mahāṃś ca^ākrandaḥ, prabhūtaṃ sainyam āgacchatu" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अर्पयित्वा ग्रामघातदण्डस्य सैन्यम् इतरद् आदाय रात्रौ दुर्गद्वारेषु ब्रूयुः "हतश् चोरगणः, सिद्धयात्रम् इदं सैन्यम् आगतम्, द्वारम् अपाव्रियताम्" इति ॥
tad arpayitvā grāma.ghāta.daṇḍasya sainyam itarad ādāya rātrau durga.dvāreṣu brūyuḥ "hataś cora.gaṇaḥ, siddha.yātram idaṃ sainyam āgatam, dvāram apāvriyatām" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वप्रणिहिता वा द्वाराणि दद्युः ॥
pūrva.praṇihitā vā dvārāṇi dadyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैः सह प्रहरेयुः ॥
taiḥ saha prahareyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारुशिल्पिपाषण्डकुशीलववैदेहकव्यञ्जनान् आयुधीयान् व्वा परदुर्गे प्रणिदध्यात् ॥
kāru.śilpi.pāṣaṇḍa.kuśīlava.vaidehaka.vyañjanān āyudhīyān vvā para.durge praṇidadhyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां गृहपतिकव्यञ्जनाः काष्ठतृणधान्यपण्यशकटैः प्रहरणआवरणान्य् अभिहरेयुः, देवध्वजप्रतिमाभिर् वा ॥
teṣāṃ gṛha.patika.vyañjanāḥ kāṣṭha.tṛṇa.dhānya.paṇya.śakaṭaiḥ praharaṇa.āvaraṇāny abhihareyuḥ, deva.dhvaja.pratimābhir vā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तद्व्यञ्जनाः प्रमत्तवधम् अवस्कन्दप्रतिग्रहम् अभिप्रहरणं पृष्ठतः शङ्खदुन्दुभिशब्देन वा "प्रविष्टम्" इत्य् आवेदयेयुः ॥
tatas tad.vyañjanāḥ pramatta.vadham avaskanda.pratigraham abhipraharaṇaṃ pṛṣṭhataḥ śaṅkha.dundubhi.śabdena vā "praviṣṭam" ity āvedayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राकारद्वारअट्टालकदानम् अनीकभेदं घातं वा कुर्युः ॥
prākāra.dvāra.aṭṭālaka.dānam anīka.bhedaṃ ghātaṃ vā kuryuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सार्थगणवासिभिर् आतिवाहिकैः कन्यावाहिकैर् अश्वपण्यव्यवहारिभिर् उपकरणहारकैर् धान्यक्रेतृविक्रेतृभिर् वा प्रव्रजितलिङ्गिभिर् दूतैश् च दणडतिनयनम्, संधिकर्मविश्वासनअर्थम् ॥
sārtha.gaṇa.vāsibhir ātivāhikaiḥ kanyā.vāhikair aśva.paṇya.vyavahāribhir upakaraṇa.hārakair dhānya.kretṛ.vikretṛbhir vā pravrajita.liṅgibhir dūtaiś ca daṇaḍ.atinayanam, saṃdhi.karma.viśvāsana.artham //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति राजअपसर्पाः ॥
iti rāja.apasarpāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.