Library·Kautilya: Arthasastra·13·13.1

Kautilya: Arthasastra 13.1

विजिगीषुः परग्रामम् अवाप्तुकामः सर्वज्ञदैवतसम्योगख्यापनाभ्यां स्वपक्षम् उद्धर्षयेत्, परपक्षं च^उद्वेजयेत् ॥

vijigīṣuḥ para.grāmam avāptu.kāmaḥ sarvajña.daivata.samyoga.khyāpanābhyāṃ sva.pakṣam uddharṣayet, para.pakṣaṃ ca^udvejayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वज्ञख्यापनं तु - गृहगुह्यप्रवृत्तिज्ञानेन प्रत्यादेशो मुख्यानाम्, कण्टकशोधनअपसर्पअवगमेन प्रकाशनं राजद्विष्टकारिणाम्, विज्ञाप्यौपायनख्यापनम् अदृष्टसंसर्गविद्यासंज्ञाआदिभिः, विदेशप्रवृत्तिज्ञानं तद् अहर् एव गृहकपोतेन मुद्रासम्युक्तेन ॥

sarvajña.khyāpanaṃ tu - gṛha.guhya.pravṛtti.jñānena pratyādeśo mukhyānām, kaṇṭaka.śodhana.apasarpa.avagamena prakāśanaṃ rāja.dviṣṭa.kāriṇām, vijñāpya.upāyana.khyāpanam adṛṣṭa.saṃsarga.vidyā.saṃjñā.ādibhiḥ, videśa.pravṛtti.jñānaṃ tad ahar eva gṛha.kapotena mudrā.samyuktena //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दैवतसम्योगख्यापनं तु - सुरुङ्गामुखेन^अग्निचैत्यदैवतप्रतिमाच्छिद्रान् अनुप्रविष्टैर् अग्निचैत्यदैवतव्यञ्जनैः सम्भाषणं पूजनं च, उदकाद् उत्थितैर् वा नागवरुणव्यञ्जनैः सम्भाषणं पूजनं च, रात्राव् अन्तरुदके समुद्रवालुकाकोशं प्रणिधाय^अग्निमालादर्शनम्, शिलाशिक्यअवगृहीते प्लवके स्थानम्, उदकबस्तिना

daivata.samyoga.khyāpanaṃ tu - suruṅgā.mukhena^agni.caitya.daivata.pratimāc.chidrān anupraviṣṭair agni.caitya.daivata.vyañjanaiḥ sambhāṣaṇaṃ pūjanaṃ ca, udakād utthitair vā nāga.varuṇa.vyañjanaiḥ sambhāṣaṇaṃ pūjanaṃ ca, rātrāv antar.udake samudra.vālukā.kośaṃ praṇidhāya^agni.mālā.darśanam, śilā.śikya.avagṛhīte plavake sthānam, udaka.bastinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन रात्रिगणश् चरति ॥

tena rātri.gaṇaś carati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उदकचरणानि ॥

ity udaka.caraṇāni //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैर् वरुणनागकन्यावाक्यक्रिया सम्भाषणं च, कोपस्थानेषु मुखाद् अग्निधूमौत्सर्गः ॥

tair varuṇa.nāga.kanyā.vākya.kriyā sambhāṣaṇaṃ ca, kopa.sthāneṣu mukhād agni.dhūma.utsargaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् अस्य स्वविषये कार्तान्तिकनैमित्तिकमौहूर्तिकपौराणिकैक्षणिकगूढपुरुषाः साचिव्यकरास् तद्दर्शिनश् च प्रकाशयेयुः ॥

tad asya sva.viṣaye kārtāntika.naimittika.mauhūrtika.paurāṇika.ikṣaṇika.gūḍha.puruṣāḥ sācivya.karās tad.darśinaś ca prakāśayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परस्य विषये दैवतदर्शनं दिव्यकोशदण्डौत्पत्तिं च^अस्य ब्रूयुः ॥

parasya viṣaye daivata.darśanaṃ divya.kośa.daṇḍa.utpattiṃ ca^asya brūyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दैवतप्रश्ननिमित्तवायसअङ्गविद्यास्वप्नमृगपक्षिव्याहारेषु च^अस्य विजयं ब्रूयुः, विपरीतम् अमित्रस्य ॥

daivata.praśna.nimitta.vāyasa.aṅga.vidyā.svapna.mṛga.pakṣi.vyāhāreṣu ca^asya vijayaṃ brūyuḥ, viparītam amitrasya //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदुन्दुभिम् उल्कां च परस्य नक्षत्रे दर्शयेयुः ॥

sadundubhim ulkāṃ ca parasya nakṣatre darśayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परस्य मुख्यान् मित्रत्वेन^उपदिशन्तो दूतव्यञ्जनाः स्वामिसत्कारं ब्रूयुः, स्वपक्षबलआधानं परपक्षप्रतिघातं च ॥

parasya mukhyān mitratvena^upadiśanto dūta.vyañjanāḥ svāmi.satkāraṃ brūyuḥ, sva.pakṣa.bala.ādhānaṃ para.pakṣa.pratighātaṃ ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुल्ययोगक्षेमम् अमात्यानाम् आयुधीयानां च कथयेयुः ॥

tulya.yoga.kṣemam amātyānām āyudhīyānāṃ ca kathayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषु व्यसनअभ्युदयअवेक्षणम् अपत्यपूजनं च प्रयुञ्जीत ॥

teṣu vyasana.abhyudaya.avekṣaṇam apatya.pūjanaṃ ca prayuñjīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन परपक्षम् उत्साहयेद् यथाउक्तं पुरस्तात् ॥

tena para.pakṣam utsāhayed yathā.uktaṃ purastāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूयश् च वक्ष्यामः ॥

bhūyaś ca vakṣyāmaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साधारणगर्दभेन दक्षान्, लकुटशाखाहननाभ्यां दण्डचारिणः, कुलएडकेन च^उद्विग्नान्, अशनिवर्षेण विमानितान्, विदुलेन^अवकेशिना वायसपिण्डेन कैतवजमेघेन^इति विहतआशान् दुर्भगअलंकारेण द्वेषिणा^इति पूजाफलान्, व्याघ्रचर्मणा मृत्युकूटेन च^उपहितान्, पीलुविखादनेन करकयोष्ट्रया गर्दभीक्षीराअभिमन्थनेन^इति

sādhāraṇa.gardabhena dakṣān, lakuṭa.śākhā.hananābhyāṃ daṇḍa.cāriṇaḥ, kula.eḍakena ca^udvignān, aśani.varṣeṇa vimānitān, vidulena^avakeśinā vāyasa.piṇḍena kaitavaja.meghena^iti vihata.āśān durbhaga.alaṃkāreṇa dveṣiṇā^iti pūjā.phalān, vyāghra.carmaṇā mṛtyu.kūṭena ca^upahitān, pīlu.vikhādanena karaka.yoṣṭrayā gardabhī.kṣīrā.abhimanthanena^iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिपन्नान् अर्थमानाभ्यां योजयेत्

pratipannān artha.mānābhyāṃ yojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रव्यभक्तच्छिद्रेषु च^एनान् द्रव्यभक्तदानैर् अनुगृह्णीयात् ॥

dravya.bhaktac.chidreṣu ca^enān dravya.bhakta.dānair anugṛhṇīyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्रतिगृह्णतां स्त्रीकुमारअलंकारान् अभिहरेयुः ॥

apratigṛhṇatāṃ strī.kumāra.alaṃkārān abhihareyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्भिक्षस्तेनअटव्युपघातेषु च पौरजानपदान् उत्साहयन्तः सत्त्रिणो ब्रूयुः "राजानम् अनुग्रहं याचामहे^ निरनुग्रहाः परत्र गच्छामः" इति ॥

durbhikṣa.stena.aṭavy.upaghāteṣu ca paura.jānapadān utsāhayantaḥ sattriṇo brūyuḥ "rājānam anugrahaṃ yācāmahe^ niranugrahāḥ paratra gacchāmaḥ" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा^इति प्रतिपन्नेषु द्रव्यधान्यान्य् अपरिग्रहैः । साचिव्यं कार्यम् इत्य् एतद् उपजापाद् भूतं महत् ॥ए

tathā^iti pratipanneṣu dravya.dhānyāny aparigrahaiḥ / sācivyaṃ kāryam ity etad upajāpād bhūtaṃ mahat //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.