Library·Kautilya: Arthasastra·13·13.3

Kautilya: Arthasastra 13.3

KAZ 13.3.1

श्रेणीमुख्यम् आप्तं निष्पातयेत् ॥

śreṇī.mukhyam āptaṃ niṣpātayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.2

स परम् आश्र्त्य पक्षअपदेशेन स्वविषयात् साचिव्यकरसहायौपादानं कुर्वीत ॥

sa param āśrtya pakṣa.apadeśena sva.viṣayāt sācivya.kara.sahāya.upādānaṃ kurvīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.3

कृतअपसर्पौपचयो वा परम् अनुमान्य स्वामिनो दूष्यग्रामं वीतहस्त्यश्वं दूष्यअमात्यं दण्डम् आक्रन्दं वा हत्वा परस्य प्रेषयेत् ॥

kṛta.apasarpa.upacayo vā param anumānya svāmino dūṣya.grāmaṃ vīta.hasty.aśvaṃ dūṣya.amātyaṃ daṇḍam ākrandaṃ vā hatvā parasya preṣayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.4

जनपदएकदेशं श्रेणीम् अटवीं वा सहायौपादानअर्थं संश्रयेत ॥

jana.pada.eka.deśaṃ śreṇīm aṭavīṃ vā sahāya.upādāna.arthaṃ saṃśrayeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.5

विश्वासम् उपगतः स्वामिनः प्रेषयेत् ॥

viśvāsam upagataḥ svāminaḥ preṣayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.6

ततः स्वामी हस्तिबन्धनम् अटवीघातं वा^अपदिश्य गूढम् एव प्रहरेत् ॥

tataḥ svāmī hasti.bandhanam aṭavī.ghātaṃ vā^apadiśya gūḍham eva praharet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.7

एतेन^अमात्यअटविका व्याख्याताः ॥

etena^amātya.aṭavikā vyākhyātāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.8

शत्रुणा मैत्रीं कृत्वा^अमात्यान् अवक्षिपेत् ॥

śatruṇā maitrīṃ kṛtvā^amātyān avakṣipet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.9

ते तत्शत्रोः प्रेषयेयुः "भर्तारं नः प्रसादय" इति ॥

te tat.śatroḥ preṣayeyuḥ "bhartāraṃ naḥ prasādaya" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.10

स यं दूतं प्रेषयेत्, तम् उपालभेत "भर्ता ते माम् अमात्यैर् भेदयति, न च पुनर् इह^आगन्तव्यम्" इति ॥

sa yaṃ dūtaṃ preṣayet, tam upālabheta "bhartā te mām amātyair bhedayati, na ca punar iha^āgantavyam" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.11

अथ^एकम् अमात्यं निष्पातयेत् ॥

atha^ekam amātyaṃ niṣpātayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.12

स परम् आश्रित्य योगअपसर्पअपरक्तदूष्यान् अशक्तिमतः स्तेन^आटविकान् उभयौपघातकान् वा परस्य^उपहरेत् ॥

sa param āśritya yoga.apasarpa.aparakta.dūṣyān aśaktimataḥ stena^āṭavikān ubhaya.upaghātakān vā parasya^upaharet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.13

आप्तभावौपगतः प्रवीरपुरुषौपघातम् अस्य^उपहरेद् अन्तपालम् आटविकं दण्डचारिणं वा "दृढम् असौ च^असौ च ते शत्रुणा संधत्ते" इति ॥

āpta.bhāva.upagataḥ pravīra.puruṣa.upaghātam asya^upahared anta.pālam āṭavikaṃ daṇḍa.cāriṇaṃ vā "dṛḍham asau ca^asau ca te śatruṇā saṃdhatte" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.14

अथ पश्चाद् अभित्यक्तशासनैर् एनान् घातयेत् ॥

atha paścād abhityakta.śāsanair enān ghātayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.15

दण्डबलव्यवहारेण वा शत्रुम् उद्योज्य घातयेत् ॥

daṇḍa.bala.vyavahāreṇa vā śatrum udyojya ghātayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.16

कृत्यपक्षौपग्रहेण वा परस्यअमित्रं राजानम् आत्मन्य् अपकारयित्वा^अभियुञ्जीत ॥

kṛtya.pakṣa.upagraheṇa vā parasya.amitraṃ rājānam ātmany apakārayitvā^abhiyuñjīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.17

ततः परस्य प्रेषयेत् "असौ ते वैरी मम^अपकरोति, तम् एहि सम्भूय हनिष्यावः, भूमौ हिरण्ये वा ते परिग्रहः" इति ॥

tataḥ parasya preṣayet "asau te vairī mama^apakaroti, tam ehi sambhūya haniṣyāvaḥ, bhūmau hiraṇye vā te parigrahaḥ" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.18

प्रतिपन्नम् अभिसत्कृत्य^आगतम् अवस्कन्देन प्रकाशयुद्धेन वा शत्रुणा घातयेत् ॥

pratipannam abhisatkṛtya^āgatam avaskandena prakāśayuddhena vā śatruṇā ghātayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.19

अभिविश्वासनअर्थं भूमिदानपुत्रअभिषेकरक्षाअपदेशेन वा ग्राहयेत् ॥

abhiviśvāsana.arthaṃ bhūmi.dāna.putra.abhiṣeka.rakṣā.apadeśena vā grāhayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.20

अविषह्यम् उपांशुदण्डेन वा घातयेत् ॥

aviṣahyam upāṃśu.daṇḍena vā ghātayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.21

स चेद् दण्डं दद्यान् न स्वयम् आगच्छेत् तम् अस्य वैरिणा घातयेत् ॥

sa ced daṇḍaṃ dadyān na svayam āgacchet tam asya vairiṇā ghātayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.22

दण्डेन वा प्रयातुम् इच्छेन् न विजिगीषुणा तथा^अप्य् एनम् उभयतःसम्पीडनेन घातयेत् ॥

daṇḍena vā prayātum icchen na vijigīṣuṇā tathā^apy enam ubhayataḥ.sampīḍanena ghātayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.23

अविश्वस्तो वा प्रत्येकशो यातुम् इच्छेद् राज्यएकदेशं वा यातव्यस्य^आदातुकामः, तथा^अप्य् एनं वैरिणा सर्वसंदोहेन वा घातयेत् ॥

aviśvasto vā pratyekaśo yātum icched rājya.eka.deśaṃ vā yātavyasya^ādātu.kāmaḥ, tathā^apy enaṃ vairiṇā sarva.saṃdohena vā ghātayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.24

वैरिणा वा सक्तस्य दण्डौपनयेन मूलम् अन्यतो हारयेत् ॥

vairiṇā vā saktasya daṇḍa.upanayena mūlam anyato hārayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.25

शत्रुभूम्या वा मित्रं पणेत, मित्रभूम्या वा शत्रुम् ॥

śatru.bhūmyā vā mitraṃ paṇeta, mitra.bhūmyā vā śatrum //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.26

ततः शत्रुभूमिलिप्सायां मित्रेण^आत्मन्य् अपकारयित्वा^अभियुञ्जीत - इति समानाः पूर्वेण सर्व एव योगाः ॥

tataḥ śatru.bhūmi.lipsāyāṃ mitreṇa^ātmany apakārayitvā^abhiyuñjīta - iti samānāḥ pūrveṇa sarva eva yogāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.27

शत्रुं वा मित्रभूमिलिप्सायां प्रतिपन्नं दण्डेन^अनुगृह्णीयात् ॥

śatruṃ vā mitra.bhūmi.lipsāyāṃ pratipannaṃ daṇḍena^anugṛhṇīyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.28

ततो मित्रगतम् अतिसंदध्यात् ॥

tato mitra.gatam atisaṃdadhyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.29

कृतप्रतिविधानो वा व्यसनम् आत्मनो दर्शयित्वा मित्रेण^अमित्रम् उत्साहयित्वा^आत्मानम् अभियोजयेत् ॥

kṛta.pratividhāno vā vyasanam ātmano darśayitvā mitreṇa^amitram utsāhayitvā^ātmānam abhiyojayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.30

ततः सम्पीडनेन घातयेत्, जीवग्राहेण वा राज्यविनिमयं कारयेत् ॥

tataḥ sampīḍanena ghātayet, jīva.grāheṇa vā rājya.vinimayaṃ kārayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.31

मित्रेण^आश्रितश् चेत्^शत्रुर् अग्राह्ये स्थातुम् इच्छेत् सामन्तआदिभिर् मूलम् अस्य हारयेत् ॥

mitreṇa^āśritaś cet^śatrur agrāhye sthātum icchet sāmanta.ādibhir mūlam asya hārayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.32

दण्डेन वा त्रातुम् इछेत् तम् अस्य घातयेत् ॥

daṇḍena vā trātum ichet tam asya ghātayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.33

तौ चेन् न भिद्येयातां प्रकाशम् एव^अन्योन्यभूम्या पणेत ॥

tau cen na bhidyeyātāṃ prakāśam eva^anyonya.bhūmyā paṇeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.34

ततः परस्परं मित्रव्यञ्जना वा उभयवेतना वा दूतान् प्रेषयेयुः "अयं ते राजा भूमिं लिप्सते शत्रुसंहितः" इति ॥

tataḥ parasparaṃ mitra.vyañjanā vā ubhaya.vetanā vā dūtān preṣayeyuḥ "ayaṃ te rājā bhūmiṃ lipsate śatru.saṃhitaḥ" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.35

तयोर् अन्यतरो जातआशङ्कआरोषः, पूर्ववच् चेष्तेत ॥

tayor anyataro jāta.āśaṅka.āroṣaḥ, pūrvavac ceṣteta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.36

दुर्गराष्ट्रदण्डमुख्यान् वा कृत्यपक्षहेतुभिर् अभिविख्याप्य प्रव्राजयेत् ॥

durga.rāṣṭra.daṇḍa.mukhyān vā kṛtya.pakṣa.hetubhir abhivikhyāpya pravrājayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.37

ते युद्धअवस्कन्दअवरोधव्यसनेषु शत्रुम् अतिसंदध्युः ॥

te yuddha.avaskanda.avarodha.vyasaneṣu śatrum atisaṃdadhyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.38

भेदं वा^अस्य स्ववर्गेभ्यः कुर्युः ॥

bhedaṃ vā^asya sva.vargebhyaḥ kuryuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.39

अभित्यक्तशासनैः प्रतिसमानयेयुः ॥

abhityakta.śāsanaiḥ pratisamānayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.40

लुब्धकव्यञ्जना वा मांसविक्रयेण द्वाह्स्था दौवारिकअपाश्रयाश् चोरअभ्यागमं परस्य द्विस् त्रिर् इति निवेद्य लब्धप्रत्यया भर्तुर् अनीकं द्विधा निवेश्य ग्रामवधे^अवस्कन्दे च द्विषतो ब्रूयुः "आसन्नश् चोरगणः, महांश् च^आक्रन्दः, प्रभूतं सैन्यम् आगच्छतु" इति ॥

lubdhaka.vyañjanā vā māṃsa.vikrayeṇa dvāhsthā dauvārika.apāśrayāś cora.abhyāgamaṃ parasya dvis trir iti nivedya labdha.pratyayā bhartur anīkaṃ dvidhā niveśya grāma.vadhe^avaskande ca dviṣato brūyuḥ "āsannaś cora.gaṇaḥ, mahāṃś ca^ākrandaḥ, prabhūtaṃ sainyam āgacchatu" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.41

तद् अर्पयित्वा ग्रामघातदण्डस्य सैन्यम् इतरद् आदाय रात्रौ दुर्गद्वारेषु ब्रूयुः "हतश् चोरगणः, सिद्धयात्रम् इदं सैन्यम् आगतम्, द्वारम् अपाव्रियताम्" इति ॥

tad arpayitvā grāma.ghāta.daṇḍasya sainyam itarad ādāya rātrau durga.dvāreṣu brūyuḥ "hataś cora.gaṇaḥ, siddha.yātram idaṃ sainyam āgatam, dvāram apāvriyatām" iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.42

पूर्वप्रणिहिता वा द्वाराणि दद्युः ॥

pūrva.praṇihitā vā dvārāṇi dadyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.43

तैः सह प्रहरेयुः ॥

taiḥ saha prahareyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.44

कारुशिल्पिपाषण्डकुशीलववैदेहकव्यञ्जनान् आयुधीयान् व्वा परदुर्गे प्रणिदध्यात् ॥

kāru.śilpi.pāṣaṇḍa.kuśīlava.vaidehaka.vyañjanān āyudhīyān vvā para.durge praṇidadhyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.45

तेषां गृहपतिकव्यञ्जनाः काष्ठतृणधान्यपण्यशकटैः प्रहरणआवरणान्य् अभिहरेयुः, देवध्वजप्रतिमाभिर् वा ॥

teṣāṃ gṛha.patika.vyañjanāḥ kāṣṭha.tṛṇa.dhānya.paṇya.śakaṭaiḥ praharaṇa.āvaraṇāny abhihareyuḥ, deva.dhvaja.pratimābhir vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.46

ततस् तद्व्यञ्जनाः प्रमत्तवधम् अवस्कन्दप्रतिग्रहम् अभिप्रहरणं पृष्ठतः शङ्खदुन्दुभिशब्देन वा "प्रविष्टम्" इत्य् आवेदयेयुः ॥

tatas tad.vyañjanāḥ pramatta.vadham avaskanda.pratigraham abhipraharaṇaṃ pṛṣṭhataḥ śaṅkha.dundubhi.śabdena vā "praviṣṭam" ity āvedayeyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.47

प्राकारद्वारअट्टालकदानम् अनीकभेदं घातं वा कुर्युः ॥

prākāra.dvāra.aṭṭālaka.dānam anīka.bhedaṃ ghātaṃ vā kuryuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.48

सार्थगणवासिभिर् आतिवाहिकैः कन्यावाहिकैर् अश्वपण्यव्यवहारिभिर् उपकरणहारकैर् धान्यक्रेतृविक्रेतृभिर् वा प्रव्रजितलिङ्गिभिर् दूतैश् च दणडतिनयनम्, संधिकर्मविश्वासनअर्थम् ॥

sārtha.gaṇa.vāsibhir ātivāhikaiḥ kanyā.vāhikair aśva.paṇya.vyavahāribhir upakaraṇa.hārakair dhānya.kretṛ.vikretṛbhir vā pravrajita.liṅgibhir dūtaiś ca daṇaḍ.atinayanam, saṃdhi.karma.viśvāsana.artham //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.49

इति राजअपसर्पाः ॥

iti rāja.apasarpāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.50

एत एव^अटवीनाम् अपसर्पाः कण्टकशोधनौक्ताश् च ॥

eta eva^aṭavīnām apasarpāḥ kaṇṭaka.śodhana.uktāś ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

KAZ 13.3.51

व्रजम् अटव्यासन्नम् अपसर्पाः सार्थं वा चोरैर् घातयेयुः ॥

vrajam aṭavy.āsannam apasarpāḥ sārthaṃ vā corair ghātayeyuḥ //