Library·Kautilya: Arthasastra·2·2.6

Kautilya: Arthasastra 2.6

समाहर्ता दुर्गं राष्ट्रं खनिं सेतुं वनं व्रजं वणिक्पथं च^अवेक्षेत ॥

samāhartā durgaṃ rāṣṭraṃ khaniṃ setuṃ vanaṃ vrajaṃ vaṇik.pathaṃ ca^avekṣeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुल्कं दण्डः पौतवं नागरिको लक्षणअध्यक्षो मुद्राअध्यक्षः सुरा सूना सूत्रं तैलं घृतं क्षारः सौवर्णिकः पण्यसंस्था वेश्या द्यूतं वास्तुकं कारुशिल्पिगणो देवताअध्यक्षो द्वारबहिरिकाआदेयं च दुर्गम् ॥

śulkaṃ daṇḍaḥ pautavaṃ nāgariko lakṣaṇa.adhyakṣo mudrā.adhyakṣaḥ surā sūnā sūtraṃ tailaṃ ghṛtaṃ kṣāraḥ sauvarṇikaḥ paṇya.saṃsthā veśyā dyūtaṃ vāstukaṃ kāru.śilpi.gaṇo devatā.adhyakṣo dvāra.bahirikā.ādeyaṃ ca durgam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सीता भागो बलिः करो वणिक् नदीपालस् तरो नावः पत्तनं विविचितं वर्तनी रज्जुश् चोररज्जुश् च राष्ट्रम् ॥

sītā bhāgo baliḥ karo vaṇik nadī.pālas taro nāvaḥ pattanaṃ vivicitaṃ vartanī rajjuś cora.rajjuś ca rāṣṭram //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुवर्णरजतवज्रमणिमुक्ताप्रवालशङ्खलोहलवणभूमिप्रस्तररसधातवः खनिः ॥

suvarṇa.rajata.vajra.maṇi.muktā.pravāla.śaṅkha.loha.lavaṇa.bhūmi.prastara.rasa.dhātavaḥ khaniḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पफलवाटषण्डकेदारमूलवापाः सेतुः ॥

puṣpa.phala.vāṭa.ṣaṇḍa.kedāra.mūla.vāpāḥ setuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पशुमृगद्रव्यहस्तिवनपरिग्रहो वनम् ॥

paśu.mṛga.dravya.hasti.vana.parigraho vanam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोमहिषम् अजअविकं खरौष्त्रम् अश्वअश्वतरं च व्रजः ॥

go.mahiṣam aja.avikaṃ khara.uṣtram aśva.aśvataraṃ ca vrajaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थलपथो वारिपथश् च वणिक्पथः ॥

sthala.patho vāri.pathaś ca vaṇik.pathaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् आयशरीरम् ॥

ity āya.śarīram //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूल्यं भागो व्याजी परिघः क्ल्प्तम्(क्लृप्तम्) रूपिकम् अत्ययश् च^आयमुखम् ॥

mūlyaṃ bhāgo vyājī parighaḥ klptam(klṛptam) rūpikam atyayaś ca^āya.mukham //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवपितृपूजादानअर्थम्, स्वस्तिवाचनम्, अन्तःपुरम्, महानसम्, दूतप्रावर्तिमम्, कोष्ठअगारम्, आयुधअगारम्, पण्यगृहम्, कुप्यगृहम्, कर्मअन्तो, विष्टिः, पत्तिअश्वरथद्विपपरिग्रहो, गोमण्डलम्, पशुमृगपक्षिव्यालवाटाः, काष्ठतृणवाटाश् च^इति व्ययशरीरम् ॥

deva.pitṛ.pūjā.dāna.artham, svasti.vācanam, antaḥpuram, mahānasam, dūta.prāvartimam, koṣṭha.agāram, āyudha.agāram, paṇya.gṛham, kupya.gṛham, karma.anto, viṣṭiḥ, patti.aśva.ratha.dvipa.parigraho, go.maṇḍalam, paśu.mṛga.pakṣi.vyāla.vāṭāḥ, kāṣṭha.tṛṇa.vāṭāś ca^iti vyaya.śarīram //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजवर्षं मासः पक्षो दिवसश् च व्युष्टम्, वर्षाहेमन्तग्रीष्माणां तृतीयसप्तमा दिवसऊनाः पक्षाः शेषाः पूर्णाः, पृथगधिमासकः, इति कालः ॥

rāja.varṣaṃ māsaḥ pakṣo divasaś ca vyuṣṭam, varṣā.hemanta.grīṣmāṇāṃ tṛtīya.saptamā divasa.ūnāḥ pakṣāḥ śeṣāḥ pūrṇāḥ, pṛthag.adhimāsakaḥ, iti kālaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करणीयं सिद्धं शेषम् आयव्ययौ नीवी च ॥

karaṇīyaṃ siddhaṃ śeṣam āya.vyayau nīvī ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्थानं प्रचारः शरीरअवस्थापनम् आदानं सर्वसमुदयपिण्डः संजातं - एतत् करणीयम् ॥

saṃsthānaṃ pracāraḥ śarīra.avasthāpanam ādānaṃ sarva.samudaya.piṇḍaḥ saṃjātaṃ - etat karaṇīyam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोशअर्पितं राजहारः पुरव्ययश् च प्रविष्टं परमसंवत्सरअनुवृत्तं शासनमुक्तं मुखआज्ञप्तं च^अपातनीयं - एतत् सिद्धम् ॥

kośa.arpitaṃ rāja.hāraḥ pura.vyayaś ca praviṣṭaṃ parama.saṃvatsara.anuvṛttaṃ śāsana.muktaṃ mukha.ājñaptaṃ ca^apātanīyaṃ - etat siddham //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिद्धिकर्मयोगः दण्डशेषम् आहरणीयं बलात्कृतप्रतिष्टब्धम् अवमृष्टं च प्रशोध्यं - एतत्^शेषम्, असारम् अल्पसारं च ॥

siddhi.karma.yogaḥ daṇḍa.śeṣam āharaṇīyaṃ balāt.kṛta.pratiṣṭabdham avamṛṣṭaṃ ca praśodhyaṃ - etat^śeṣam, asāram alpa.sāraṃ ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्तमानः पर्युषितो^अन्यजातश् च^आयः ॥

vartamānaḥ paryuṣito^anya.jātaś ca^āyaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिवसअनुवृत्तो वर्तमानः ॥

divasa.anuvṛtto vartamānaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमसांवत्सरिकः परप्रचारसंक्रान्तो वा पर्युषितः ॥

parama.sāṃvatsarikaḥ para.pracāra.saṃkrānto vā paryuṣitaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नष्टप्रस्मृतम् आयुक्तदण्डः पार्श्वं पारिहीणिकम् औपायनिकं डमरगतकस्वम् अपुत्रकं निधिश् च^अन्यजातः ॥

naṣṭa.prasmṛtam āyukta.daṇḍaḥ pārśvaṃ pārihīṇikam aupāyanikaṃ ḍamara.gataka.svam aputrakaṃ nidhiś ca^anya.jātaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विक्षेपव्याधितअन्तरआरम्भशेषं च व्ययप्रत्यायः ॥

vikṣepa.vyādhita.antara.ārambha.śeṣaṃ ca vyaya.pratyāyaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विक्रिये पण्यानाम् अर्घवृद्धिर् उपजा, मानौन्मानविशेषो व्याजी, क्रयसंघर्षे वार्धवृद्धिः - इत्य् आयः ॥

vikriye paṇyānām argha.vṛddhir upajā, māna.unmāna.viśeṣo vyājī, kraya.saṃgharṣe vārdha.vṛddhiḥ - ity āyaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यो नित्यौत्पादिको लाभो लाभौत्पादिक इति व्ययः ॥

nityo nitya.utpādiko lābho lābha.utpādika iti vyayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिवसअनुवृत्तो नित्यः ॥

divasa.anuvṛtto nityaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पक्षमाससंवत्सरलाभो लाभः ॥

pakṣa.māsa.saṃvatsara.lābho lābhaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोर् उत्पन्नो नित्यौत्पादिको लाभौत्पादिक इति व्ययः ॥

tayor utpanno nitya.utpādiko lābha.utpādika iti vyayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संजाताद् आयव्ययविशुद्धा नीवी, प्राप्ता च^अनुवृत्ता च ॥

saṃjātād āya.vyaya.viśuddhā nīvī, prāptā ca^anuvṛttā ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं कुर्यात् समुदयं वृद्धिं च^आयस्य दर्शयेत् ।[श्] ह्रासं व्ययस्य च प्राज्ञः साधयेच् च विपर्ययम् ॥[श्] ए

evaṃ kuryāt samudayaṃ vṛddhiṃ ca^āyasya darśayet /[ś] hrāsaṃ vyayasya ca prājñaḥ sādhayec ca viparyayam //[ś] E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.