Library·Kautilya: Arthasastra·3·3.11
सपादपणा धर्म्या मासवृद्धिः पणशतस्य, पञ्चपणा व्यावहारिकी, दशपणा कान्तारगाणाम्, विंशतिपणा सामुद्राणाम् ॥
sapāda.paṇā dharmyā māsa.vṛddhiḥ paṇa.śatasya, pañca.paṇā vyāvahārikī, daśa.paṇā kāntāragāṇām, viṃśati.paṇā sāmudrāṇām //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः परं कर्तुः कारयितुश् च पूर्वः साहसदण्डः, श्रोतृऋणाम् एकएकं प्रत्यर्धदण्डः ॥
tataḥ paraṃ kartuḥ kārayituś ca pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ, śrotṛṛṇām eka.ekaṃ pratyardha.daṇḍaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजन्य् अयोगक्षेमआवहे तु धनिकधारणिकयोश् चरित्रम् अवेक्षेत ॥
rājany ayoga.kṣema.āvahe tu dhanika.dhāraṇikayoś caritram avekṣeta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धान्यवृद्धिः सस्यनिष्पत्ताव् उपार्धा, परं मूल्यकृता वर्धेत ॥
dhānya.vṛddhiḥ sasya.niṣpattāv upārdhā, paraṃ mūlya.kṛtā vardheta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रक्षेपवृद्धिर् उदयाद् अर्धं सम्निधानसन्ना वार्षिकी देया ॥
prakṣepa.vṛddhir udayād ardhaṃ samnidhāna.sannā vārṣikī deyā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिरप्रवासः स्तम्भप्रविष्टो वा मूल्यद्विगुणं दद्यात् ॥
cira.pravāsaḥ stambha.praviṣṭo vā mūlya.dvi.guṇaṃ dadyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकृत्वा वृद्धिं साधयतो वर्धयतो वा, मूल्यं वा वृद्धिम् आरोप्य श्रावयतो बन्धचतुर्गुणो दण्डः ॥
akṛtvā vṛddhiṃ sādhayato vardhayato vā, mūlyaṃ vā vṛddhim āropya śrāvayato bandha.catur.guṇo daṇḍaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुच्छश्रावणायाम् अभूतचतुर्गुणः ॥
tuccha.śrāvaṇāyām abhūta.catur.guṇaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य त्रिभागम् आदाता दद्यात्, शेषं प्रदाता ॥
tasya tri.bhāgam ādātā dadyāt, śeṣaṃ pradātā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीर्घसत्त्रव्याधिगुरुकुलौपरुद्धं बालम् असारं वा न^ऋणम् अनुवर्धेत ॥
dīrgha.sattra.vyādhi.guru.kula.uparuddhaṃ bālam asāraṃ vā na^ṛṇam anuvardheta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुच्यमानम् ऋणम् अप्रतिगृह्णतो द्वादशपणो दण्डः ॥
mucyamānam ṛṇam apratigṛhṇato dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारणअपदेशेन निवृत्तवृद्धिकम् अन्यत्र तिष्ठेत् ॥
kāraṇa.apadeśena nivṛtta.vṛddhikam anyatra tiṣṭhet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशवर्षौपेक्षितम् ऋणम् अप्रतिग्राह्यम्, अन्यत्र बालवृद्धव्याधितव्यसनिप्रोषितदेशत्यागराज्यविभ्रमेभ्यः ॥
daśa.varṣa.upekṣitam ṛṇam apratigrāhyam, anyatra bāla.vṛddha.vyādhita.vyasani.proṣita.deśa.tyāga.rājya.vibhramebhyaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रेतस्य पुत्राः कुसीदं दद्युः, दायादा वा रिक्थहराः, सहग्राहिणः, प्रतिभुवो वा ॥
pretasya putrāḥ kusīdaṃ dadyuḥ, dāyādā vā riktha.harāḥ, saha.grāhiṇaḥ, pratibhuvo vā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न प्रातिभाव्यम् अन्यत् ॥
na prātibhāvyam anyat //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असारं बालप्रातिभाव्यम् ॥
asāraṃ bāla.prātibhāvyam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असंख्यातदेशकालं तु पुत्राः पौत्रा दायादा वा रिक्थं हरमाणा दद्युः ॥
asaṃkhyāta.deśa.kālaṃ tu putrāḥ pautrā dāyādā vā rikthaṃ haramāṇā dadyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवितविवाहभूमिप्रातिभाव्यम् असंख्यातदेशकालं तु पुत्राः पौत्रा वा वहेयुः ॥
jīvita.vivāha.bhūmi.prātibhāvyam asaṃkhyāta.deśa.kālaṃ tu putrāḥ pautrā vā vaheyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाना^ऋणसमवाये तु न^एकं द्वौ युगपद् अभिवदेयाताम्, अन्यत्र प्रतिष्ठमानात् ॥
nānā^ṛṇa.samavāye tu na^ekaṃ dvau yugapad abhivadeyātām, anyatra pratiṣṭhamānāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र^अपि गृहीतआनुपूर्व्या राजश्रोत्रियद्रव्यं वा पूर्वं प्रतिपादयेत् ॥
tatra^api gṛhīta.ānupūrvyā rāja.śrotriya.dravyaṃ vā pūrvaṃ pratipādayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दम्पत्योः पितापुत्रयोः भ्रातृऋणां च^अविभक्तानां परस्पर॥कृतम् ऋणम् असाध्यम् ॥
dampatyoḥ pitā.putrayoḥ bhrātṛṛṇāṃ ca^avibhaktānāṃ paraspara..kṛtam ṛṇam asādhyam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्राह्याः कर्मकालेषु कर्षका राजपुरुषाश् च ॥
agrāhyāḥ karma.kāleṣu karṣakā rāja.puruṣāś ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्री च^अप्रतिश्राविणी पतिकृतम् ऋणम्, अन्यत्र गोपालकअर्धसीतिकेभ्यः ॥
strī ca^apratiśrāviṇī pati.kṛtam ṛṇam, anyatra go.pālaka.ardha.sītikebhyaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतिस् तु ग्राह्यः स्त्रीकृतम् ऋणम्, अप्रतिविधाय प्रोषित इति ॥
patis tu grāhyaḥ strī.kṛtam ṛṇam, aprati.vidhāya proṣita iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्प्रतिपत्ताव् उत्तमः ॥
sampratipattāv uttamaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मप्रतिपत्तौ तु साक्षिणः प्रमाणं प्रात्ययिकाः शुचयो^अनुमता वा त्रयो^अवरअर्ध्याः ॥
asmapratipattau tu sākṣiṇaḥ pramāṇaṃ prātyayikāḥ śucayo^anumatā vā trayo^avara.ardhyāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्षअनुमतौ वा द्वौ, ऋणं प्रति न त्व् एव^एकः ॥
pakṣa.anumatau vā dvau, ṛṇaṃ prati na tv eva^ekaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिषिद्धाः स्यालसहायअन्वर्थिधनिकधारणिकवैरिन्यङ्गधृतदण्डाः, पूर्वे च^अव्यवहार्याः ॥
pratiṣiddhāḥ syāla.sahāya.anvarthi.dhanika.dhāraṇika.vairi.nyaṅga.dhṛta.daṇḍāḥ, pūrve ca^avyavahāryāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजश्रोत्रियग्रामभृतककुष्ठिव्रणिनः पतितचण्डालकुत्सितकर्माणो^अन्धबधिरमूकअहंवादिनः स्त्रीराजपुरुषाश् च, अन्यत्र स्ववर्गेभ्यः ॥
rāja.śrotriya.grāma.bhṛtaka.kuṣṭhi.vraṇinaḥ patita.caṇḍāla.kutsita.karmāṇo^andha.badhira.mūka.ahaṃ.vādinaḥ strī.rāja.puruṣāś ca, anyatra sva.vargebhyaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पारुष्यस्तेयसंग्रहणेषु तु वैरिस्यालसहायवर्जाः ॥
pāruṣya.steya.saṃgrahaṇeṣu tu vairi.syāla.sahāya.varjāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रहस्यव्यवहारेष्व् एका स्त्री पुरुष उपश्रोता उपद्रष्टा वा साक्षी स्याद् राजतापसवर्जम् ॥
rahasya.vyavahāreṣv ekā strī puruṣa upaśrotā upadraṣṭā vā sākṣī syād rāja.tāpasa.varjam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वामिनो भृत्यानाम् ऋत्विगाचार्याः शिष्याणां मातापितरौ पुत्राणां च^अनिग्रहेण साक्ष्यं कुर्युः, तेसाम् इतरे वा ॥
svāmino bhṛtyānām ṛtvig.ācāryāḥ śiṣyāṇāṃ mātā.pitarau putrāṇāṃ ca^anigraheṇa sākṣyaṃ kuryuḥ, tesām itare vā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्परअभियोगे च^एषाम् उत्तमाः पराउक्ता दशबन्धं दद्युः, अवराः पञ्चबन्धम् ॥ इति साक्ष्यधिकारः ॥
paraspara.abhiyoge ca^eṣām uttamāḥ parā.uktā daśa.bandhaṃ dadyuḥ, avarāḥ pañca.bandham // iti sākṣy.adhikāraḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणौदकुम्भअग्निसकाशे साक्षिणः परिगृह्णीयात् ॥
brāhmaṇa.uda.kumbha.agni.sakāśe sākṣiṇaḥ parigṛhṇīyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र ब्राह्मणं ब्रूयात् "सत्यं ब्रूहि" इति ॥
tatra brāhmaṇaṃ brūyāt "satyaṃ brūhi" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजन्यं वैश्यं वा "मा तव^इष्टापूर्तफलम्, कपालहस्तः शत्रुकुलं भिक्षाअर्थी गच्छेः" इति ॥
rājanyaṃ vaiśyaṃ vā "mā tava^iṣṭā.pūrta.phalam, kapāla.hastaḥ śatru.kulaṃ bhikṣā.arthī gaccheḥ" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्रं "जन्ममरणअन्तरे यद् वः पुण्यफलं तद् राजानं गच्छेद्, राज्ञश् च किल्बिषं युष्मान् अन्यथावादे, दण्डश् च^अनुबद्धः, पश्चाद् अपि ज्ञायेत यथादृष्टश्रुतम्, एकमन्त्राः सत्यम् उपहरत" इति ॥
śūdraṃ "janma.maraṇa.antare yad vaḥ puṇya.phalaṃ tad rājānaṃ gacched, rājñaś ca kilbiṣaṃ yuṣmān anyathā.vāde, daṇḍaś ca^anubaddhaḥ, paścād api jñāyeta yathā.dṛṣṭa.śrutam, eka.mantrāḥ satyam upaharata" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुपहरतां सप्तरात्राद् ऊर्ध्वं द्वादशपणो दण्डः, त्रिपक्षाद् ऊर्ध्वम् अभियोगं दद्युः ॥
anupaharatāṃ sapta.rātrād ūrdhvaṃ dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ, tri.pakṣād ūrdhvam abhiyogaṃ dadyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साक्षिभेदे यतो बहवः शुचयो^अनुमता वा ततो नियच्छेयुः, मध्यं वा गृह्णीयुः ॥
sākṣi.bhede yato bahavaḥ śucayo^anumatā vā tato niyaccheyuḥ, madhyaṃ vā gṛhṇīyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् वा द्रव्यं राजा हरेत् ॥
tad vā dravyaṃ rājā haret //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साक्षिणश् चेद् अभियोगाद् ऊनं ब्रूयुर् अतिरिक्तस्य^अभियोक्ता बन्धं दद्यात् ॥
sākṣiṇaś ced abhiyogād ūnaṃ brūyur atiriktasya^abhiyoktā bandhaṃ dadyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिरिक्तं वा ब्रूयुस् तदतिरिक्तं राजा हरेत् ॥
atiriktaṃ vā brūyus tad.atiriktaṃ rājā haret //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालिश्याद् अभियोक्तुर् वा दुह्श्रुतं दुर्लिखितं प्रेतअभिनिवेशं वा समीक्ष्य साक्षिप्रत्ययम् एव स्यात् ॥
bāliśyād abhiyoktur vā duhśrutaṃ durlikhitaṃ preta.abhiniveśaṃ vā samīkṣya sākṣi.pratyayam eva syāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"साक्षिबालिष्येष्व् एव पृथगनुयोगे देशकालकार्याणां पूर्वमध्यमौत्तमा दण्डाः" इत्य् औशनसाः ॥
"sākṣi.bāliṣyeṣv eva pṛthag.anuyoge deśa.kāla.kāryāṇāṃ pūrva.madhyama.uttamā daṇḍāḥ" ity auśanasāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"कूटसाक्षिणो यम् अर्थम् अभूतं कुर्युर् भूतं वा नाशयेयुस् तद् दशगुणं दण्डं दद्युः" इति मानवाः ॥
"kūṭa.sākṣiṇo yam artham abhūtaṃ kuryur bhūtaṃ vā nāśayeyus tad daśa.guṇaṃ daṇḍaṃ dadyuḥ" iti mānavāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"बालिश्याद् वा विसंवादयतां चित्रो घातः" इति बार्हस्पत्याः ॥
"bāliśyād vā visaṃvādayatāṃ citro ghātaḥ" iti bārhaspatyāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न^इति कौटिल्यः ॥
na^iti kauṭilyaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवं हि साक्षिभिः श्रोतव्यम् ॥
dhruvaṃ hi sākṣibhiḥ śrotavyam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशृण्वतां चतुर्विंशतिपणो दण्डः, ततो^अर्धम् अब्रुवाणानाम् ॥
aśṛṇvatāṃ catur.viṃśati.paṇo daṇḍaḥ, tato^ardham abruvāṇānām //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देशकालअविदूरस्थान् साक्षिणः प्रतिपादयेत् । दूरस्थान् अप्रसारान् वा स्वामिवाक्येन साधयेत् ॥ए
deśa.kāla.avidūrasthān sākṣiṇaḥ pratipādayet / dūrasthān aprasārān vā svāmi.vākyena sādhayet //E
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.