Kautilya: Arthasastra 6.1

स्वाम्यमात्यजनपददुर्गकोशदण्डमित्राणि प्रकृतयः ॥

svāmy.amātya.jana.pada.durga.kośa.daṇḍa.mitrāṇi prakṛtayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र स्वामिसम्पत् ॥

tatra svāmi.sampat //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाकुलीनो दैवबुद्धिसत्त्वसम्पन्नो वृद्धदर्शी धार्मिकः सत्यवाग् अविसंवादकः कृतज्ञः स्थूललक्षो महाउत्साहो^अदीर्घसूत्रः शक्यसामन्तो दृढबुद्धिर् अक्षुद्रपरिषत्को विनयकाम इत्य् आभिगामिका गुणाः ॥

mahā.kulīno daiva.buddhi.sattva.sampanno vṛddha.darśī dhārmikaḥ satya.vāg avisaṃvādakaḥ kṛtajñaḥ sthūla.lakṣo mahā.utsāho^adīrgha.sūtraḥ śakya.sāmanto dṛḍha.buddhir akṣudra.pariṣatko vinaya.kāma ity ābhigāmikā guṇāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुश्रूषाश्रवणग्रहणधारणविज्ञानऊहअपोहतत्त्वअभिनिवेशाः प्रज्ञागुणाः ॥

śuśrūṣā.śravaṇa.grahaṇa.dhāraṇa.vijñāna.ūha.apoha.tattva.abhiniveśāḥ prajñā.guṇāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शौर्यम् अमर्षः शीघ्रता दाक्ष्यं च^उत्साहगुणाः ॥

śauryam amarṣaḥ śīghratā dākṣyaṃ ca^utsāha.guṇāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाग्मी प्रगल्भः स्मृतिमतिबलवान् उदग्रः स्ववग्रहः कृतशिल्पो^अव्यसनो दण्डनाय्य् उपकारअपकारयोर् दृष्टप्रतीकारी ह्रीमान् आपत्प्रकृत्योर् विनियोक्ता दीर्घदूरदर्शी देशकालपुरुषकारकार्यप्रधानः संधिविक्रमत्यागसम्यमपणपरच्छिद्रविभागी संवृतो^अदीनअभिहास्यजिह्मभ्रुकुटीक्षणः

vāgmī pragalbhaḥ smṛti.mati.balavān udagraḥ sv.avagrahaḥ kṛta.śilpo^avyasano daṇḍa.nāyy upakāra.apakārayor dṛṣṭa.pratīkārī hrīmān āpat.prakṛtyor viniyoktā dīrgha.dūra.darśī deśa.kāla.puruṣa.kāra.kārya.pradhānaḥ saṃdhi.vikrama.tyāga.samyama.paṇa.parac.chidra.vibhāgī saṃvṛto^adīna.abhihāsya.jihma.bhrukuṭī.kṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमात्यसम्पद् उक्ता पुरस्तात् ॥

amātya.sampad uktā purastāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्ये च^अन्ते च स्थानवान् आत्मधारणः परधारणश् च^आपदि स्वआरक्षः स्वआजीवः शत्रुद्वेषी शक्यसामन्तः पङ्कपाषाणौषरविषमकण्टकश्रेणीव्यालमृगअटवीहीनः कान्तः सीताखनिद्रव्यहस्तिवनवान् गव्यः पौरुषेयो गुप्तगोचरः पशुमान् अदेवमातृको वारिस्थलपथाभ्याम् उपेतः सारचित्रबहुपण्यो दण्डकरसहः

madhye ca^ante ca sthānavān ātma.dhāraṇaḥ para.dhāraṇaś ca^āpadi sva.ārakṣaḥ sva.ājīvaḥ śatru.dveṣī śakya.sāmantaḥ paṅka.pāṣāṇa.uṣara.viṣama.kaṇṭaka.śreṇī.vyāla.mṛga.aṭavī.hīnaḥ kāntaḥ sītā.khani.dravya.hasti.vanavān gavyaḥ pauruṣeyo gupta.gocaraḥ paśumān adeva.mātṛko vāri.sthala.pathābhyām upetaḥ sāra.citra.bahu.paṇyo daṇḍa.kara.sahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्गसम्पद् उक्ता पुरस्तात् ॥

durga.sampad uktā purastāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मअधिगतः पूर्वैः स्वयं वा हेमरूप्यप्रायश् चित्रस्थूलरत्नहिरण्यो दीर्घाम् अप्य् आपदम् अनायतिं सहेत^इति कोशसम्पत् ॥

dharma.adhigataḥ pūrvaiḥ svayaṃ vā hema.rūpya.prāyaś citra.sthūla.ratna.hiraṇyo dīrghām apy āpadam anāyatiṃ saheta^iti kośa.sampat //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितृपैतामहो नित्यो वश्यस् तुष्टभृतपुत्रदारः प्रवासेष्व् अविसंवादितः सर्वत्र^अप्रतिहतो दुःखसहो बहुयुद्धः सर्वयुद्धप्रहरणविद्याविशारदः सहवृद्धिक्षयिकत्वाद् अद्वैध्यः क्षत्रप्राय इति दण्डसम्पत् ॥

pitṛ.paitāmaho nityo vaśyas tuṣṭa.bhṛta.putra.dāraḥ pravāseṣv avisaṃvāditaḥ sarvatra^apratihato duḥkha.saho bahu.yuddhaḥ sarva.yuddha.praharaṇa.vidyā.viśāradaḥ saha.vṛddhi.kṣayikatvād advaidhyaḥ kṣatra.prāya iti daṇḍa.sampat //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितृपैतामहं नित्यं वश्यम् अद्वैध्यं महल्लघुसमुत्थम् इति मित्रसम्पत् ॥

pitṛ.paitāmahaṃ nityaṃ vaśyam advaidhyaṃ mahal.laghu.samuttham iti mitra.sampat //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अराजबीजी लुब्धः क्षुद्रपरिषत्को विरक्तप्रकृतिर् अन्यायवृत्तिर् अयुक्तो व्यसनी निरुत्साहो दैवप्रमाणो यत्किंचनकार्यगतिर् अननुबन्धः क्लीबो नित्यअपकारी च^इत्य् अमित्रसम्पत् ॥

arāja.bījī lubdhaḥ kṣudra.pariṣatko virakta.prakṛtir anyāya.vṛttir ayukto vyasanī nirutsāho daiva.pramāṇo yat.kiṃcana.kārya.gatir ananubandhaḥ klībo nitya.apakārī ca^ity amitra.sampat //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवंभूतो हि शत्रुः सुखः समुच्छेत्तुं भवति ॥

evaṃ.bhūto hi śatruḥ sukhaḥ samucchettuṃ bhavati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरिवर्जाः प्रकृतयः सप्त^एताः स्वगुणौदयाः । उक्ताः प्रत्यङ्गभूतास् ताः प्रकृता राजसम्पदः ॥

ari.varjāḥ prakṛtayaḥ sapta^etāḥ sva.guṇa.udayāḥ / uktāḥ pratyaṅga.bhūtās tāḥ prakṛtā rāja.sampadaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्पादयत्य् असम्पन्नाः प्रकृतीर् आत्मवान् नृपः । विवृद्धाश् च^अनुरक्ताश् च प्रकृतीर् हन्त्य् अनात्मवान् ॥

sampādayaty asampannāḥ prakṛtīr ātmavān nṛpaḥ / vivṛddhāś ca^anuraktāś ca prakṛtīr hanty anātmavān //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स दुष्टप्रकृतिश् चातुरन्तो^अप्य् अनात्मवान् । हन्यते वा प्रकृतिभिर् याति वा द्विषतां वशम् ॥

tataḥ sa duṣṭa.prakṛtiś cāturanto^apy anātmavān / hanyate vā prakṛtibhir yāti vā dviṣatāṃ vaśam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मवांस् त्व् अल्पदेशो^अपि युक्तः प्रकृतिसम्पदा । नयज्ञः पृथिवीं कृत्स्नां जयत्य् एव न हीयते ॥ए

ātmavāṃs tv alpa.deśo^api yuktaḥ prakṛti.sampadā / nayajñaḥ pṛthivīṃ kṛtsnāṃ jayaty eva na hīyate //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.