Library·Kautilya: Arthasastra·7·7.2

Kautilya: Arthasastra 7.2

संधिविग्रहयोस् तुल्यायां वृद्धौ संधिम् उपेयात् ॥

saṃdhi.vigrahayos tulyāyāṃ vṛddhau saṃdhim upeyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विग्रहे हि क्षयव्ययप्रवासप्रत्यवाया भवन्ति ॥

vigrahe hi kṣaya.vyaya.pravāsa.pratyavāyā bhavanti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन^आसनयानयोर् आसनं व्याख्यातम् ॥

tena^āsana.yānayor āsanaṃ vyākhyātam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वैधीभावसंश्रययोर् द्वैधीभावं गच्छेत् ॥

dvaidhī.bhāva.saṃśrayayor dvaidhī.bhāvaṃ gacchet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वैधीभूतो हि स्वकर्मप्रधान आत्मन एव^उपकरोति, संश्रितस् तु परस्य^उपकरोति, न^आत्मनः ॥

dvaidhī.bhūto hi sva.karma.pradhāna ātmana eva^upakaroti, saṃśritas tu parasya^upakaroti, na^ātmanaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्बलः सामन्तस् तद्विशिष्टबलम् आश्रयेत् ॥

yad.balaḥ sāmantas tad.viśiṣṭa.balam āśrayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्विशिष्टबलअभावे तम् एव^आश्रितः कोशदण्डभूमीनाम् अन्यतमेन^अस्य^उपकर्तुम् अदृष्टः प्रयतेत ॥

tad.viśiṣṭa.bala.abhāve tam eva^āśritaḥ kośa.daṇḍa.bhūmīnām anyatamena^asya^upakartum adṛṣṭaḥ prayateta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महादोषो हि विशिष्टबलसमागमो राज्ञाम्, अन्यत्र^अरिविगृहीतात् ॥

mahā.doṣo hi viśiṣṭa.bala.samāgamo rājñām, anyatra^ari.vigṛhītāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशक्ये दण्डौपनतवद् वर्तेत ॥

aśakye daṇḍa.upanatavad varteta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा च^अस्य प्राणहरं व्याधिम् अन्तःकोपं शत्रुवृद्धिं मित्रव्यसनम् उपस्थितं वा तन्निमित्ताम् आत्मनश् च वृद्धिं पश्येत् तदा सम्भाव्यव्याधिधर्मकार्यअपदेशेन^अपयायात् ॥

yadā ca^asya prāṇa.haraṃ vyādhim antaḥ.kopaṃ śatru.vṛddhiṃ mitra.vyasanam upasthitaṃ vā tan.nimittām ātmanaś ca vṛddhiṃ paśyet tadā sambhāvya.vyādhi.dharma.kārya.apadeśena^apayāyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वविषयस्थो वा न^उपगच्छेत् ॥

sva.viṣayastho vā na^upagacchet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसन्नो वा^अस्य च्छिद्रेषु प्रहरेत् ॥

āsanno vā^asya cchidreṣu praharet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलीयसोर् वा मध्यगतस् त्राणसमर्थम् आश्रयेत, यस्य वा^अन्तर्धिः स्यात्, उभौ वा ॥

balīyasor vā madhya.gatas trāṇa.samartham āśrayeta, yasya vā^antardhiḥ syāt, ubhau vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपालसंश्रयस् तिष्ठेत्, मूलहरम् इतरस्य^इतरम् अपदिशन् ॥

kapāla.saṃśrayas tiṣṭhet, mūla.haram itarasya^itaram apadiśan //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भेदम् उभयोर् वा परस्परअपदेशं प्रयुञ्जीत, भिन्नयोर् उपांशुदण्डम् ॥

bhedam ubhayor vā paraspara.apadeśaṃ prayuñjīta, bhinnayor upāṃśu.daṇḍam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पार्श्वस्थो वा बलस्थयोर् आसन्नभयात् प्रतिकुर्वीत ॥

pārśvastho vā balasthayor āsanna.bhayāt pratikurvīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्गअपाश्रयो वा द्वैधीभूतस् तिष्ठेत् ॥

durga.apāśrayo vā dvaidhī.bhūtas tiṣṭhet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संधिविग्रहक्रमहेतुभिर् वा चेष्टेत ॥

saṃdhi.vigraha.krama.hetubhir vā ceṣṭeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दूष्यअमित्रआटविकान् उभयोर् उपगृह्णीयात् ॥

dūṣya.amitra.āṭavikān ubhayor upagṛhṇīyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतयोर् अन्यतरं गच्छंस् तैर् एव^अन्यतरस्य व्यसने प्रहरेत् ॥

etayor anyataraṃ gacchaṃs tair eva^anyatarasya vyasane praharet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वाभ्याम् उपहतो वा मण्डलअपाश्रयस् तिष्ठेत्, मध्यमम् उदासीनं वा संश्रयेत ॥

dvābhyām upahato vā maṇḍala.apāśrayas tiṣṭhet, madhyamam udāsīnaṃ vā saṃśrayeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन सह^एकम् उपगृह्य^इतरम् उच्छिन्द्याद्, उभौ वा ॥

tena saha^ekam upagṛhya^itaram ucchindyād, ubhau vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वाभ्याम् उच्छिन्नो वा मध्यमौदासीनयोस् तत्पक्षीयाणां वा राज्ञां न्यायवृत्तिम् आश्रयेत ॥

dvābhyām ucchinno vā madhyama.udāsīnayos tat.pakṣīyāṇāṃ vā rājñāṃ nyāya.vṛttim āśrayeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुल्यानां वा यस्य प्रकृतयः सुख्येयुर् एनम्, यत्रस्थो वा शक्नुयाद् आत्मानम् उद्धर्तुम्, यत्र वा पूर्वपुरुषौचिता गतिर् आसन्नः सम्बन्धो वा, मित्राणि भूयांस्य् अतिशक्तिमन्ति वा भवेयुः ॥

tulyānāṃ vā yasya prakṛtayaḥ sukhyeyur enam, yatrastho vā śaknuyād ātmānam uddhartum, yatra vā pūrva.puruṣa.ucitā gatir āsannaḥ sambandho vā, mitrāṇi bhūyāṃsy atiśaktimanti vā bhaveyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रियो यस्य भवेद् यो वा प्रियो^अस्य कतरस् तयोः । प्रियो यस्य स तं गच्छेद् इत्य् आश्रयगतिः परा ॥ए

priyo yasya bhaved yo vā priyo^asya kataras tayoḥ / priyo yasya sa taṃ gacched ity āśraya.gatiḥ parā //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.