Kautilya: Arthasastra 7.7

विजिगीषुर् द्वितीयां प्रकृतिम् एवम् उपगृह्णीयात् ॥

vijigīṣur dvitīyāṃ prakṛtim evam upagṛhṇīyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामन्तं सामन्तेन सम्भूय यायात्, यदि वा मन्येत "पार्ष्णिं मे न ग्रहीष्यति, पार्ष्णिग्राहं वारयिष्यति, यातव्यं न^अभिसरिष्यति, बलद्वैगुण्यं मे भविष्यति, वीवधआसारौ मे प्रवर्तयिष्यति, परस्य वारयिष्यति, बह्वाबाधे मे पथि कण्टकान् मर्दयिष्यति, दुर्गअटव्यपसारेषु दण्डेन चरिष्यति, यातव्यम् अविषह्ये दोषे संधौ वा स्थापयिष्यति,

sāmantaṃ sāmantena sambhūya yāyāt, yadi vā manyeta "pārṣṇiṃ me na grahīṣyati, pārṣṇi.grāhaṃ vārayiṣyati, yātavyaṃ na^abhisariṣyati, bala.dvaiguṇyaṃ me bhaviṣyati, vīvadha.āsārau me pravartayiṣyati, parasya vārayiṣyati, bahv.ābādhe me pathi kaṇṭakān mardayiṣyati, durga.aṭavy.apasāreṣu daṇḍena cariṣyati, yātavyam aviṣahye doṣe saṃdhau vā sthāpayiṣyati,

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वैधीभूतो वा कोशेन दण्डं दण्डेन कोशं सामन्तानाम् अन्यतमाल् लिप्सेत ॥

dvaidhī.bhūto vā kośena daṇḍaṃ daṇḍena kośaṃ sāmantānām anyatamāl lipseta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां ज्यायसो^अधिकेन^अंशेन समात् समेन हीनाद्द् हीनेन^इति समसंधिः ॥

teṣāṃ jyāyaso^adhikena^aṃśena samāt samena hīnādd hīnena^iti sama.saṃdhiḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विपर्यये विषमसंधिः ॥

viparyaye viṣama.saṃdhiḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोर् विशेषलाभाद् अतिसंधिः ॥

tayor viśeṣa.lābhād atisaṃdhiḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यसनिनम् अपायस्थाने सक्तम् अनर्थिनं वा ज्यायांसं हीनो बलसमेन लाभेन पणेत ॥

vyasaninam apāya.sthāne saktam anarthinaṃ vā jyāyāṃsaṃ hīno bala.samena lābhena paṇeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पणितस् तस्य^अपकारसमर्थो विक्रमेत, अन्यथा संदध्यात् ॥

paṇitas tasya^apakāra.samartho vikrameta, anyathā saṃdadhyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवंभूतो वा हीनशक्तिप्रतापपूरणअर्थं सम्भाव्यअर्थअभिसारी मूलपार्ष्णित्राणअर्थं वा ज्यायांसं हीनो बलसमाद् विशिष्टेन लाभेन पणेत ॥

evaṃ.bhūto vā hīna.śakti.pratāpa.pūraṇa.arthaṃ sambhāvya.artha.abhisārī mūla.pārṣṇi.trāṇa.arthaṃ vā jyāyāṃsaṃ hīno bala.samād viśiṣṭena lābhena paṇeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पणितः कल्याणबुद्धिम् अनुगृह्णीयात्, अन्यथा विक्रमेत ॥

paṇitaḥ kalyāṇa.buddhim anugṛhṇīyāt, anyathā vikrameta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातव्यसनप्रकृतिरन्ध्रम् उपस्थितअनर्थं वा ज्यायांसं हीनो दुर्गमित्रप्रतिष्टब्धो वा ह्रस्वम् अध्वानं यातुकामः शत्रुम् अयुद्धम् एकअन्तसिद्धिं वा लाभम् आदातुकामो बलसमाद्द् हीनेन लाभेन पणेत ॥

jāta.vyasana.prakṛti.randhram upasthita.anarthaṃ vā jyāyāṃsaṃ hīno durga.mitra.pratiṣṭabdho vā hrasvam adhvānaṃ yātu.kāmaḥ śatrum ayuddham eka.anta.siddhiṃ vā lābham ādātu.kāmo bala.samādd hīnena lābhena paṇeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पणितस् तस्य^अपकारसमर्थो विक्रमेत, अन्यथा संदध्यात् ॥

paṇitas tasya^apakāra.samartho vikrameta, anyathā saṃdadhyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरन्ध्रव्यसनो वा ज्यायान् दुरारब्धकर्माणं भूयः क्षयव्ययाभ्यां योक्तुकामो दूष्यदण्डं प्रवासयितुकामो दूष्यदण्डम् आवाहयितुकामो वा पीडनीयम् उच्छेदनीयं वा हीनेन व्यथयितुकामः संधिप्रधानो वा कल्याणबुद्धिर् हीनं लाभं प्रतिगृह्णीयात् ॥

arandhra.vyasano vā jyāyān dur.ārabdha.karmāṇaṃ bhūyaḥ kṣaya.vyayābhyāṃ yoktu.kāmo dūṣya.daṇḍaṃ pravāsayitu.kāmo dūṣya.daṇḍam āvāhayitu.kāmo vā pīḍanīyam ucchedanīyaṃ vā hīnena vyathayitu.kāmaḥ saṃdhi.pradhāno vā kalyāṇa.buddhir hīnaṃ lābhaṃ pratigṛhṇīyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्याणबुद्धिना सम्भूय^अर्थं लिप्सेत, अन्यथा विक्रमेत ॥

kalyāṇa.buddhinā sambhūya^arthaṃ lipseta, anyathā vikrameta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं समः समम् अतिसंदध्याद् अनुगृह्णीयाद् वा ॥

evaṃ samaḥ samam atisaṃdadhyād anugṛhṇīyād vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परअनीकस्य प्रत्यनीकं मित्रअटवीनां वा, शत्रोर् विभूमीनां देशिकं मूलपार्ष्णित्राणअर्थं वा समो बलसमेन लाभेन पणेत ॥

para.anīkasya pratyanīkaṃ mitra.aṭavīnāṃ vā, śatror vibhūmīnāṃ deśikaṃ mūla.pārṣṇi.trāṇa.arthaṃ vā samo bala.samena lābhena paṇeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पणितः कल्याणबुद्धिम् अनुगृह्णीयात्, अन्यथा विक्रमेत ॥

paṇitaḥ kalyāṇa.buddhim anugṛhṇīyāt, anyathā vikrameta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातव्यसनप्रकृतिरन्ध्रम् अनेकविरुद्धम् अन्यतो लभमानो वा समो बलसमाद्द् हीनेन लाभेन पणेत ॥

jāta.vyasana.prakṛti.randhram aneka.viruddham anyato labhamāno vā samo bala.samādd hīnena lābhena paṇeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पणितस् तस्य^अपकारसमर्थो विक्रमेत, अन्यथा संदध्यात् ॥

paṇitas tasya^apakāra.samartho vikrameta, anyathā saṃdadhyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवंभूतो वा समः सामन्तआयत्तकार्यः कर्तव्यबलो वा बलसमाद् विशिष्टेन लाभेन पणेत ॥

evaṃ.bhūto vā samaḥ sāmanta.āyatta.kāryaḥ kartavya.balo vā bala.samād viśiṣṭena lābhena paṇeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पणितः कल्याणबुद्धिम् अनुगृह्णीयात् अन्यथा विक्रमेत ॥

paṇitaḥ kalyāṇa.buddhim anugṛhṇīyāt anyathā vikrameta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातव्यसनप्रकृतिरन्ध्रम् अभिहन्तुकामः स्वारब्धम् एकअन्तसिद्धिं वा^अस्य कर्मौपहन्तुकामो मूले यात्रायां वा प्रहर्तुकामो यातव्याद्भूयो लभमानो वा ज्यायांसं हीनं समं वा भूयो याचेत ॥

jāta.vyasana.prakṛti.randhram abhihantu.kāmaḥ sv.ārabdham eka.anta.siddhiṃ vā^asya karma.upahantu.kāmo mūle yātrāyāṃ vā prahartu.kāmo yātavyād.bhūyo labhamāno vā jyāyāṃsaṃ hīnaṃ samaṃ vā bhūyo yāceta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूयो वा याचितः स्वबलरक्षाअर्थं दुर्धर्षम् अन्यदुर्गम् आसारम् अटवीं वा परदण्डेन मर्दितुकामः प्रकृष्टे^अध्वनि काले वा परदण्डं क्षयव्ययाभ्यां योक्तुकामः परदण्डेन वा विवृद्धस् तम् एव^उच्छेत्तुकामः परदण्डम् आदातुकामो वा भूयो दद्यात् ॥

bhūyo vā yācitaḥ sva.bala.rakṣā.arthaṃ durdharṣam anya.durgam āsāram aṭavīṃ vā para.daṇḍena marditu.kāmaḥ prakṛṣṭe^adhvani kāle vā para.daṇḍaṃ kṣaya.vyayābhyāṃ yoktu.kāmaḥ para.daṇḍena vā vivṛddhas tam eva^ucchettu.kāmaḥ para.daṇḍam ādātu.kāmo vā bhūyo dadyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्यायान् वा हीनं यातव्यअपदेशेन हस्ते कर्तुकामः परम् उच्छिद्य वा तम् एव^उच्छेत्तुकामः, त्यागं वा कृत्वा प्रत्यादातुकामो बलसमाद् विशिष्टेन लाभेन पणेत ॥

jyāyān vā hīnaṃ yātavya.apadeśena haste kartu.kāmaḥ param ucchidya vā tam eva^ucchettu.kāmaḥ, tyāgaṃ vā kṛtvā pratyādātu.kāmo bala.samād viśiṣṭena lābhena paṇeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पणितस् तस्य^अपकारसमर्थो विक्रमेत, अन्यथा संदध्यात् ॥

paṇitas tasya^apakāra.samartho vikrameta, anyathā saṃdadhyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यातव्यसंहितो वा तिष्ठेत्, दूष्यअमित्रअटवीदण्डं वा^अस्मै दद्यात् ॥

yātavya.saṃhito vā tiṣṭhet, dūṣya.amitra.aṭavī.daṇḍaṃ vā^asmai dadyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातव्यसनप्रकृतिरन्ध्रो वा ज्यायान् हीनं बलसमेन लाभेन पणेत ॥

jāta.vyasana.prakṛti.randhro vā jyāyān hīnaṃ bala.samena lābhena paṇeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पणितस् तस्य^अपकारसमर्थो विक्रमेत, अन्यथा संदध्यात् ॥

paṇitas tasya^apakāra.samartho vikrameta, anyathā saṃdadhyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवंभूतं हीनं ज्यायान् बलसमाद्द् हीनेन लाभेन पणेत ॥

evaṃ.bhūtaṃ hīnaṃ jyāyān bala.samādd hīnena lābhena paṇeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पणितस् तस्य^अपकारसमर्थो विक्रमेत, अन्यथा संदध्यात् ॥

paṇitas tasya^apakāra.samartho vikrameta, anyathā saṃdadhyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदौ बुध्येत पणितः पणमानश् च कारणम् ॥ ततो वितर्क्यौभयतो यतः श्रेयश् ततो व्रजेत् ॥ए

ādau budhyeta paṇitaḥ paṇamānaś ca kāraṇam // tato vitarkya.ubhayato yataḥ śreyaś tato vrajet //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.