Ksemendra: Avadanakalpalata 11

आरोहति पदमुन्नतममलमतिर्विमलकुशलसोपानैः । नरककुहरेषु निपतति मलिनमतिर्घोरतिमिरेषु

ārohati padamunnatamamalamatirvimalakuśalasopānaiḥ / narakakuhareṣu nipatati malinamatirghoratimireṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शाक्यानां नगरे पूर्वं स्फीते कपिलवास्तुनि । महतः शाक्यमुख्यस्य सुमुखी दासकन्याका

śākyānāṃ nagare pūrvaṃ sphīte kapilavāstuni / mahataḥ śākyamukhyasya sumukhī dāsakanyākā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शास्त्रे कृतश्रमा सर्वकलाकौशलशालिनी । मालिका नाम कामस्य मालिकेव गुणोचिता

śāstre kṛtaśramā sarvakalākauśalaśālinī / mālikā nāma kāmasya mālikeva guṇocitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रभोर्गिरा वरोद्याने कुसुमावचयोद्यता । भ्रमन्तं तं समायान्तं ददर्श सुगतं पुरः

prabhorgirā varodyāne kusumāvacayodyatā / bhramantaṃ taṃ samāyāntaṃ dadarśa sugataṃ puraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यान्ते ऽस्यास्तमालोक्य प्रसन्नमभवन्मनः । शरत्काल इव स्वच्छः प्रसादयति मानसम्

tasyānte 'syāstamālokya prasannamabhavanmanaḥ / śaratkāla iva svacchaḥ prasādayati mānasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साचिन्तयत्तदा लोकप्रीत्या दृढीकृतास्पदा । सुकृतैः पिण्डपातं मे गृह्णीयाद्भगवानपि

sācintayattadā lokaprītyā dṛḍhīkṛtāspadā / sukṛtaiḥ piṇḍapātaṃ me gṛhṇīyādbhagavānapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विज्ञाय तस्याह् सर्वज्ञः संकल्पं करुणाकुलः । प्रसार्य पात्रं भगवान् भद्रे देहीत्युवाच ताम्

vijñāya tasyāh sarvajñaḥ saṃkalpaṃ karuṇākulaḥ / prasārya pātraṃ bhagavān bhadre dehītyuvāca tām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्वा प्रणम्य सा तस्मै परिपूर्णमनोरथा । प्रणिधानं प्रविदधे दास्यदुःखनिवृत्तये

datvā praṇamya sā tasmai paripūrṇamanorathā / praṇidhānaṃ pravidadhe dāsyaduḥkhanivṛttaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कदाचिदायातः पितुअस्तस्याः सखा द्विजः । नौमित्तिकस्तं प्रदेशं दृष्ट्वा ताम् विस्मितो ऽव दत्

tataḥ kadācidāyātaḥ pituastasyāḥ sakhā dvijaḥ / naumittikastaṃ pradeśaṃ dṛṣṭvā tām vismito 'va dat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो गृहपतेस्तस्य पुत्री त्वं श्रीमतह् सुता । बन्धुहीना गता दास्यं धनभोगविवर्जिता

aho gṛhapatestasya putrī tvaṃ śrīmatah sutā / bandhuhīnā gatā dāsyaṃ dhanabhogavivarjitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो मोहघनारम्भक्षणोद्द्योतनविद्युतः । संसारसर्परसनाविलासचपलाः श्रियः

aho mohaghanārambhakṣaṇoddyotanavidyutaḥ / saṃsārasarparasanāvilāsacapalāḥ śriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गम्यानां मा कृथाश्चिन्तां जाने ऽहं हस्तलक्षणैः । अचिरेणैव भूभर्तुर्वल्लभा त्वं भविष्यसि

gamyānāṃ mā kṛthāścintāṃ jāne 'haṃ hastalakṣaṇaiḥ / acireṇaiva bhūbharturvallabhā tvaṃ bhaviṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं पश्यामि ते पाणौ लक्ष्मीकमलकोमले । मालाचक्राङ्कुशाकारमित्युक्त्वा प्रययौ द्विजः

idaṃ paśyāmi te pāṇau lakṣmīkamalakomale / mālācakrāṅkuśākāramityuktvā prayayau dvijaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ मन्मथसंभोगसुहृन्मधुपबान्धवः । लतालिङ्गनसौभाग्यभव्यो ऽदृश्यत माधवः

atha manmathasaṃbhogasuhṛnmadhupabāndhavaḥ / latāliṅganasaubhāgyabhavyo 'dṛśyata mādhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधोः केसरिणस्तस्य कान्तामानद्विपद्विषः । विबभौ जिह्ममानस्य जिह्वेवाशोकमञ्जरी

madhoḥ kesariṇastasya kāntāmānadvipadviṣaḥ / vibabhau jihmamānasya jihvevāśokamañjarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालाकपोललावण्यचौरश्चम्पकसंचयः । सुदृशां केशपाशेषु ययौ बन्धनयोग्यताम्

bālākapolalāvaṇyacauraścampakasaṃcayaḥ / sudṛśāṃ keśapāśeṣu yayau bandhanayogyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहकारैर्विरहिणीनिधनं विदधे मधु । निरपेक्षापरवधे विधुराः प्रभविष्णवः

sahakārairvirahiṇīnidhanaṃ vidadhe madhu / nirapekṣāparavadhe vidhurāḥ prabhaviṣṇavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ययुर्मधुलिहां चूतलता निर्भरभोग्यताम् । सहसौव विद्गधानामिव मुग्धविभूतयः

yayurmadhulihāṃ cūtalatā nirbharabhogyatām / sahasauva vidgadhānāmiva mugdhavibhūtayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूतायुधश्चूतलताचापन्यस्तशिलीमुखः । जयतीति जगौ बन्दी कन्दर्पस्येव कोकिलः

rūtāyudhaścūtalatācāpanyastaśilīmukhaḥ / jayatīti jagau bandī kandarpasyeva kokilaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मिन्नवसरे श्रीमान् कोसलेन्द्रः प्रसेनजित् । मृगयानिर्गतो ऽश्वेन हृतस्तं देशमाययौ

asminnavasare śrīmān kosalendraḥ prasenajit / mṛgayānirgato 'śvena hṛtastaṃ deśamāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धन्वीमनोभवाकारः सो ऽवतीर्य तुरंगमात् । ददर्शानन्यलावण्याम् कन्यां रतिमिवापराम्

dhanvīmanobhavākāraḥ so 'vatīrya turaṃgamāt / dadarśānanyalāvaṇyām kanyāṃ ratimivāparām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्विलोकनविस्तीर्णं मनस्तस्य महात्मनः । विस्मयाद्दृष्टिमार्गेण प्रविवेश मनोभवः

tadvilokanavistīrṇaṃ manastasya mahātmanaḥ / vismayāddṛṣṭimārgeṇa praviveśa manobhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां लज्जावनतां दृष्ट्वा सहसोद्भूईतसाध्वसाम् । अचिन्तयन्नरपतिः कान्तिकल्लिलिनीहृतः

tāṃ lajjāvanatāṃ dṛṣṭvā sahasodbhūītasādhvasām / acintayannarapatiḥ kāntikallilinīhṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केयं नवा शशिमुखी श्यामा तरलतारका । यत्कान्तिरनिशं नेत्रशतपत्रविकाशिनी

keyaṃ navā śaśimukhī śyāmā taralatārakā / yatkāntiraniśaṃ netraśatapatravikāśinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बकुलामोदविभ्रान्तभ्रमरे पाटलाधरे । कान्तं वसन्तं पश्यामि मुखे ऽस्याः कुमुदायुधम्

bakulāmodavibhrāntabhramare pāṭalādhare / kāntaṃ vasantaṃ paśyāmi mukhe 'syāḥ kumudāyudham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो लावण्यमम्लानं तारुण्याभरणं तनोः । धीरस्यापि धृतिर्येन शङ्खे संगलितेव मे

aho lāvaṇyamamlānaṃ tāruṇyābharaṇaṃ tanoḥ / dhīrasyāpi dhṛtiryena śaṅkhe saṃgaliteva me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो नु मधुमञ्जर्याः प्रारम्भे ऽप्यद्भुतो गुणः । येन गन्तुं न शक्नोति षट्पदो ऽपि पदात्पदम्

aho nu madhumañjaryāḥ prārambhe 'pyadbhuto guṇaḥ / yena gantuṃ na śaknoti ṣaṭpado 'pi padātpadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संचिन्त्य भीपालस्तां मत्वा वनदेवताम् । पृष्ट्वा विवेद तद्वृत्तं क्रमेण कथितं तया

iti saṃcintya bhīpālastāṃ matvā vanadevatām / pṛṣṭvā viveda tadvṛttaṃ krameṇa kathitaṃ tayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तत्र कृतातिथ्यस्तया पल्लववीजनैः । शुचिशीतैश्च सलिलैः प्राप्तवान् निर्वृतिं नृपः

tatastatra kṛtātithyastayā pallavavījanaiḥ / śuciśītaiśca salilaiḥ prāptavān nirvṛtiṃ nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रान्तः संवाहने तस्य तया चरणपद्मयोः । कृते कराप्तसंस्पर्शे स निद्राम् सहसा ययौ

śrāntaḥ saṃvāhane tasya tayā caraṇapadmayoḥ / kṛte karāptasaṃsparśe sa nidrām sahasā yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षणेन प्रतिब्य्द्धो ऽथ विश्रान्तमृगयाश्रमः । दिव्यस्पर्शेन ताम् मेने रतिं रूपान्तरागताम्

kṣaṇena pratibyddho 'tha viśrāntamṛgayāśramaḥ / divyasparśena tām mene ratiṃ rūpāntarāgatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महानपि ततः शाक्यः संप्राप्तं कोसलेश्वरम् । श्रुत्वा तं देशमभ्येत्य पूजार्हं तमपूजयत्

mahānapi tataḥ śākyaḥ saṃprāptaṃ kosaleśvaram / śrutvā taṃ deśamabhyetya pūjārhaṃ tamapūjayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सादरेणार्थितां तेन स्वसुतामिव मालिकाम् । रत्नार्हाय ददौ तस्मै स्मरमङ्गलमालिकाम्

sādareṇārthitāṃ tena svasutāmiva mālikām / ratnārhāya dadau tasmai smaramaṅgalamālikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तामादाय मनोजन्मवैजयन्तीं सितस्मिताम् । निजं जगाम नगरं गजमारुह्य भूपतिः

tāmādāya manojanmavaijayantīṃ sitasmitām / nijaṃ jagāma nagaraṃ gajamāruhya bhūpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्नागनगोत्सङ्गे सा लोलालकषट्पदा । बभौ राजवसन्तेन संगता नवमालिका

tasminnāganagotsaṅge sā lolālakaṣaṭpadā / babhau rājavasantena saṃgatā navamālikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजधानीं समासाद्य सुन्दर्या सहितस्तया । रत्नहर्म्यकरोदारमन्दिरे विजहार सः

rājadhānīṃ samāsādya sundaryā sahitastayā / ratnaharmyakarodāramandire vijahāra saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्षाकाराभिधा देवी राज्ञः प्रथमवल्लभा । अभिन्नवृत्तिं ताम् मेने राजलक्ष्मीमिव क्षितिः

varṣākārābhidhā devī rājñaḥ prathamavallabhā / abhinnavṛttiṃ tām mene rājalakṣmīmiva kṣitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्यस्पर्शेन सा तस्याः सा चास्या रूपसंपदा । परस्परगुणोत्कर्षात्परं विस्मयमापतुः

divyasparśena sā tasyāḥ sā cāsyā rūpasaṃpadā / parasparaguṇotkarṣātparaṃ vismayamāpatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्यरूपवती ज्येष्ठा दिव्यस्पर्शवती पर् आ । इति प्रवादः साश्चर्यस्तयुओर्लोकेषु पप्रथे

divyarūpavatī jyeṣṭhā divyasparśavatī par ā / iti pravādaḥ sāścaryastayuorlokeṣu paprathe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रान्तरे तयोर्दिव्यरूपसंस्पर्शकारणम् । आश्रमे भिक्षुभिः पृष्टः प्रोवाच भगवान् जिनः

atrāntare tayordivyarūpasaṃsparśakāraṇam / āśrame bhikṣubhiḥ pṛṣṭaḥ provāca bhagavān jinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरा श्रुतवराख्यस्य द्विजस्य गृहमेधिनः । कान्ता शिरीषिका चेति प्रिये भार्ये बभूवतुः

purā śrutavarākhyasya dvijasya gṛhamedhinaḥ / kāntā śirīṣikā ceti priye bhārye babhūvatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स कदाचिदथो कान्ताभ्राता प्रव्रज्यया शनैः । प्रत्येकबुद्धतां यातः स्वसुर्भवनमाययौ

sa kadācidatho kāntābhrātā pravrajyayā śanaiḥ / pratyekabuddhatāṃ yātaḥ svasurbhavanamāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रैमासिकोपचारेण स तया पत्युराज्ञया । भक्त्या निमन्त्रितस्तस्थौ तत्सप्त्न्यावपूजितः

traimāsikopacāreṇa sa tayā patyurājñayā / bhaktyā nimantritastasthau tatsaptnyāvapūjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते चारुमृदुभिर्भोगैस्तमभ्यर्च्यान्यजन्मनि । जाते ऽधुना चारुरूपदिव्यसंस्पर्शसंयुते

te cārumṛdubhirbhogaistamabhyarcyānyajanmani / jāte 'dhunā cārurūpadivyasaṃsparśasaṃyute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्टेषु प्रथमं प्रयुक्तविनयामादाय गोसंपदं सत्क्षेत्रेषु तपः प्रतत्प्तनुषु प्राप्तिष्वतिस्वादुताम् । यत्काले शुभबीजमुप्तमुचितं सत्कर्मशक्तेः परं भुज्यन्ते फलसंपदः सुमतिभिस्तस्यैव पाकोज्ज्वलाः

kṛṣṭeṣu prathamaṃ prayuktavinayāmādāya gosaṃpadaṃ satkṣetreṣu tapaḥ pratatptanuṣu prāptiṣvatisvādutām / yatkāle śubhabījamuptamucitaṃ satkarmaśakteḥ paraṃ bhujyante phalasaṃpadaḥ sumatibhistasyaiva pākojjvalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति सर्वज्ञवचनम् तथ्यमाकर्ण्य भिक्षवः । तत्तथेति विनिश्चित्य बभूवुः शान्तिसंश्रयाः

iti sarvajñavacanam tathyamākarṇya bhikṣavaḥ / tattatheti viniścitya babhūvuḥ śāntisaṃśrayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ कालेन भूभर्तुर्मालिकायामभूत्सुतः । विरूढकेतिमुख्याख्यो विद्यासु च कृतश्रमह्

atha kālena bhūbharturmālikāyāmabhūtsutaḥ / virūḍhaketimukhyākhyo vidyāsu ca kṛtaśramah

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रियस्तुल्यवयास्तस्य पुरोहितसुतो ऽभवत् । मातुर्दुःखेन जातत्वाद्विश्रुतो दुःखमातृकः

priyastulyavayāstasya purohitasuto 'bhavat / māturduḥkhena jātatvādviśruto duḥkhamātṛkaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदाचित् सहितस्तेन हयारूढो विरूढकह् । प्राप शाक्यवरोद्यानं मॄगयायाम् विनिर्गतः

kadācit sahitastena hayārūḍho virūḍhakah / prāpa śākyavarodyānaṃ mṝgayāyām vinirgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्यक्कारं चक्रिरे तत्र शाक्यास्तस्योद्यतायुधाः । अयं दासीसुतो ऽस्माकमिति दर्पप्रवादिनह्

nyakkāraṃ cakrire tatra śākyāstasyodyatāyudhāḥ / ayaṃ dāsīsuto 'smākamiti darpapravādinah

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गत्वासौ स्वपुरं तेषां वैरं दर्प्यमचिन्तयत् । कुलदर्पापवादो हि शल्यतोदः शरीरिणाम्

gatvāsau svapuraṃ teṣāṃ vairaṃ darpyamacintayat / kuladarpāpavādo hi śalyatodaḥ śarīriṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य निर्दह्यमानस्य तत्प्रतीकारचिन्तया । राज्याय जाता जनके जीवत्यपि परा स्पृहा

tasya nirdahyamānasya tatpratīkāracintayā / rājyāya jātā janake jīvatyapi parā spṛhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स चारायणमुख्यानां मन्त्रिणां शतपञ्चकम् । स्ववशं पितुराकृष्य विदधे भेदयुक्तिभिः

sa cārāyaṇamukhyānāṃ mantriṇāṃ śatapañcakam / svavaśaṃ piturākṛṣya vidadhe bhedayuktibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कदाचित्संजातविवेकः पृथिवीपतिः । धर्मोपदेशश्रवणे वर्धमानादरः परम्

tataḥ kadācitsaṃjātavivekaḥ pṛthivīpatiḥ / dharmopadeśaśravaṇe vardhamānādaraḥ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चारात्यणगृहीताश्वं रथमारुह्य संयतः । द्रष्टुं जगाम सर्वज्ञं भगवन्तम् प्रसेनजित्

cārātyaṇagṛhītāśvaṃ rathamāruhya saṃyataḥ / draṣṭuṃ jagāma sarvajñaṃ bhagavantam prasenajit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रायाश्रमं भगवतः कृत्वा पादाभिवन्दनम् । धर्मान्वयम् स शुश्राव तत्प्रसादप्रसन्नधीः

prāyāśramaṃ bhagavataḥ kṛtvā pādābhivandanam / dharmānvayam sa śuśrāva tatprasādaprasannadhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चारायणो ऽप्याशु गत्वा रथेन नगरं जवात् । अकरोदन्तरे तस्मिन् राजपुत्राभिषेचनम्

cārāyaṇo 'pyāśu gatvā rathena nagaraṃ javāt / akarodantare tasmin rājaputrābhiṣecanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवन्तमथामन्त्र्य नृपतिर्गन्तुमुद्यतः । ददर्श नानुगानग्रे न रथं न च मन्त्रिणम्

bhagavantamathāmantrya nṛpatirgantumudyataḥ / dadarśa nānugānagre na rathaṃ na ca mantriṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स पद्भ्यामेव शनकैः प्रस्थिताम् पृथिवीपतिः । दूरादपश्यदायान्तीं वर्षाकारां समालिकाम्

sa padbhyāmeva śanakaiḥ prasthitām pṛthivīpatiḥ / dūrādapaśyadāyāntīṃ varṣākārāṃ samālikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते पृष्ट्वा तद्गिरा ज्ञात्वा सो ऽभिषिक्तं विरूढकम् । विससर्ज सुतैश्वर्यपरिभोगाय मालोकाम्

te pṛṣṭvā tadgirā jñātvā so 'bhiṣiktaṃ virūḍhakam / visasarja sutaiśvaryaparibhogāya mālokām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्षाकारां समादाय स मित्रस्य महीपतेः । अजातशत्रोर्नगरं प्रात राजगृहाभिधम्

varṣākārāṃ samādāya sa mitrasya mahīpateḥ / ajātaśatrornagaraṃ prāta rājagṛhābhidham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तत्प्तश्छत्रविरहात् क्षुप्तिपासाश्रमान्वितः । ययौ वमन्निव श्वासं दीर्घेश्वारममारुतैः

sa tatptaśchatravirahāt kṣuptipāsāśramānvitaḥ / yayau vamanniva śvāsaṃ dīrgheśvāramamārutaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखमस्खलितं केन प्राप्तं कस्यायुरायतम् । न कस्यानुपदं दृष्टः क्षयः सपदि संपदः

sukhamaskhalitaṃ kena prāptaṃ kasyāyurāyatam / na kasyānupadaṃ dṛṣṭaḥ kṣayaḥ sapadi saṃpadaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स जीर्णमूलकं भुक्त्वा कर्ममूलमिवायतम् । क्षणं पीत्वा च पानीयं पपाताप्तविषूचिकः

sa jīrṇamūlakaṃ bhuktvā karmamūlamivāyatam / kṣaṇaṃ pītvā ca pānīyaṃ papātāptaviṣūcikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनित्यतामविज्ञाय मोहाय पतते जनह् । स चापायनिकायस्य कायस्योपायतृष्णया

anityatāmavijñāya mohāya patate janah / sa cāpāyanikāyasya kāyasyopāyatṛṣṇayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजातशत्रुः श्रुत्वैव कोसलेश्वरमागतम् । अभ्येत्य पांशुपूर्णास्यं विगतासुं ददर्श तम्

ajātaśatruḥ śrutvaiva kosaleśvaramāgatam / abhyetya pāṃśupūrṇāsyaṃ vigatāsuṃ dadarśa tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य जायानुयातस्य स कृत्वा देहसत्क्रियाम् । भगवन्तं ययौ द्रुष्टुं सुगतं दुःखशान्तये

tasya jāyānuyātasya sa kṛtvā dehasatkriyām / bhagavantaṃ yayau druṣṭuṃ sugataṃ duḥkhaśāntaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तं प्रणम्य प्रोवाच भगवन् कोसलेश्वरः । पुरं मे सुहॄदः प्राय निर्धनो निधनं गतः

sa taṃ praṇamya provāca bhagavan kosaleśvaraḥ / puraṃ me suhṝdaḥ prāya nirdhano nidhanaṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धिङ्भामसंपदं पापं मिहादयशसः पदम् । विभवो येन नैवायं मित्रोपकरणीकृतः

dhiṅbhāmasaṃpadaṃ pāpaṃ mihādayaśasaḥ padam / vibhavo yena naivāyaṃ mitropakaraṇīkṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृदये विनिवेश्याशां प्राप्तः सुहॄदमापदि । सुहृन्नैष्फल्यमायाति यस्य किं तेन जीवता

hṛdaye viniveśyāśāṃ prāptaḥ suhṝdamāpadi / suhṛnnaiṣphalyamāyāti yasya kiṃ tena jīvatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मित्रोपकरणं लक्ष्मीर्दीनोपकरणम् धनम् । भीतोपकरणं प्राणा येषां तेषां सुजीवितम्

mitropakaraṇaṃ lakṣmīrdīnopakaraṇam dhanam / bhītopakaraṇaṃ prāṇā yeṣāṃ teṣāṃ sujīvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुकर्म किं कृतं तेन भगवन् ऊर्वजन्मनि । यस्य पाकेन पर्यन्ते प्रपेदे सो ऽतिदुर्दशाम्

kukarma kiṃ kṛtaṃ tena bhagavan ūrvajanmani / yasya pākena paryante prapede so 'tidurdaśām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति पृष्टः क्षितीशेन भगवान् साश्रुचक्षुषा । तमूचे तापशमनीं दिशन् दशनचन्द्रिकाम्

iti pṛṣṭaḥ kṣitīśena bhagavān sāśrucakṣuṣā / tamūce tāpaśamanīṃ diśan daśanacandrikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मा शुचः पृथिवीपाल स्वभावो ऽयं भवस्थितः । एवंविधैव भावानामसत्यानामनित्यता

mā śucaḥ pṛthivīpāla svabhāvo 'yaṃ bhavasthitaḥ / evaṃvidhaiva bhāvānāmasatyānāmanityatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विसारिसंसारवनान्तरे ऽस्मिन् निसर्गलोलः किल कामभृङ्गः । स्वच्छन्दजातजनपुष्करजीवपुञ्जकिञ्जल्कपुञ्जमनिशं कवलीकरोति

visārisaṃsāravanāntare 'smin nisargalolaḥ kila kāmabhṛṅgaḥ / svacchandajātajanapuṣkarajīvapuñjakiñjalkapuñjamaniśaṃ kavalīkaroti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तरङ्गन्तो भोगाश्चकितहरिणीलोचनचलाः क्षणे ऽलक्ष्या लक्ष्मीर्जनजलदविद्योतनतडित् । शरीराब्जे बालातपचपलरागं नववयः क्षयं याति क्षिप्रं भवमरूतटे जीवितकणः

taraṅganto bhogāścakitahariṇīlocanacalāḥ kṣaṇe 'lakṣyā lakṣmīrjanajaladavidyotanataḍit / śarīrābje bālātapacapalarāgaṃ navavayaḥ kṣayaṃ yāti kṣipraṃ bhavamarūtaṭe jīvitakaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनो मैत्रीपात्रं परहितरतिर्धर्मधनता मदोद्भेदच्छेदक्षमशमविचारे परिचयः । अयं तत्वान्वेषो विषयसुखवैमुख्यसुखिनाम् असारे संसारे परिहृतविकारः परिभवः

mano maitrīpātraṃ parahitaratirdharmadhanatā madodbhedacchedakṣamaśamavicāre paricayaḥ / ayaṃ tatvānveṣo viṣayasukhavaimukhyasukhinām asāre saṃsāre parihṛtavikāraḥ paribhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जनह् शोचति दुःखेषु क्षिप्रं हत इवाश्मना । न करोति पुनस्तीव्रतदापातप्रतिक्रियाम्

janah śocati duḥkheṣu kṣipraṃ hata ivāśmanā / na karoti punastīvratadāpātapratikriyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्यतो ऽपिभवायासं निर्विवेकस्य सर्वथा । क्रियते किं जनस्यास्य मोहादकुशलस्पृशः

paśyato 'pibhavāyāsaṃ nirvivekasya sarvathā / kriyate kiṃ janasyāsya mohādakuśalaspṛśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरा विप्रः सुशर्माख्यः कुतश्चित्प्राप्य मूलकम् । निधाय जननीहस्ते ययौ स्नातुं नदीतटम्

purā vipraḥ suśarmākhyaḥ kutaścitprāpya mūlakam / nidhāya jananīhaste yayau snātuṃ nadītaṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सापि प्रत्येकबुद्धाय ताम् पाप्ताय तदन्तरे । प्रणता पात्रहस्ताय तदेवाभिमूखी ददौ

sāpi pratyekabuddhāya tām pāptāya tadantare / praṇatā pātrahastāya tadevābhimūkhī dadau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स्नात्वा समायातस्तत्सुतस्त्वरितं क्षुधा । जननीं भोजनारम्भे ययाचे निजमूलकम्

atha snātvā samāyātastatsutastvaritaṃ kṣudhā / jananīṃ bhojanārambhe yayāce nijamūlakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुण्यं पुत्रानुमोदस्व तन्मयातिथये ऽर्पितम् । इति मातुर्वचः श्रुत्वासो ऽभूद्विद्ध इवेषुणा

puṇyaṃ putrānumodasva tanmayātithaye 'rpitam / iti māturvacaḥ śrutvāso 'bhūdviddha iveṣuṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्यो विषूचिकार्तस्य मन्मूलकमनल्पकम् । कुक्षिं भित्त्वा विनिर्यातु प्राणैः सह त वातिथेः

sadyo viṣūcikārtasya manmūlakamanalpakam / kukṣiṃ bhittvā viniryātu prāṇaiḥ saha ta vātitheḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति तस्याप्तपापस्य वाक्यारुष्येण भूयसा । विसूचिकैव पर्यन्ते बभूवपरजन्मनि

iti tasyāptapāpasya vākyāruṣyeṇa bhūyasā / visūcikaiva paryante babhūvaparajanmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राक्पुण्यान्तरपाकेन स एवाद्य प्रसेनजित् । विपुलं राज्यमासाद्य तयैवान्ते क्षयं गतः

prākpuṇyāntarapākena sa evādya prasenajit / vipulaṃ rājyamāsādya tayaivānte kṣayaṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसारपथपान्थानामेवं कर्म शुभाशुभम् । पाथेयमिव हस्तस्थम् भोगायैवोपपद्यते

saṃsārapathapānthānāmevaṃ karma śubhāśubham / pātheyamiva hastastham bhogāyaivopapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्रुत्वा भगवतस्तथ्यं पथ्यं च तद्वचः । एवमेतदिति ध्यात्वा तं प्रणम्य ययौ नृपः

iti śrutvā bhagavatastathyaṃ pathyaṃ ca tadvacaḥ / evametaditi dhyātvā taṃ praṇamya yayau nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रान्तरे प्राप्तराज्यः शाक्यवैरं विरूढकः । पुरोहितसुतेनैत्य स्मारितस्तत्क्षयोद्यतः

atrāntare prāptarājyaḥ śākyavairaṃ virūḍhakaḥ / purohitasutenaitya smāritastatkṣayodyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रययौ शाक्यनगरं गजाश्वरथरेणुना । मोहेनेव दिशां कुर्वन् निर्विवेकं धियामिव

prayayau śākyanagaraṃ gajāśvarathareṇunā / moheneva diśāṃ kurvan nirvivekaṃ dhiyāmiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वज्ञो भगवान् ज्ञात्वा तस्य तद्दुष्टचेष्टितम् । गत्वा शाक्यपुरोपान्ते तस्थौ शुष्कतरोरधह्

sarvajño bhagavān jñātvā tasya tadduṣṭaceṣṭitam / gatvā śākyapuropānte tasthau śuṣkataroradhah

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दूरात्तत्र स्थितं दृष्ट्वा तमागच्छन् विरूढकः । अवतीर्य रथादग्रमभ्येत्य प्रणतो ऽवदत्

dūrāttatra sthitaṃ dṛṣṭvā tamāgacchan virūḍhakaḥ / avatīrya rathādagramabhyetya praṇato 'vadat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्सु स्निग्धपलाशेषु घनच्छायेषु शाखिषु । भगवन्नत्र विश्रान्तिः किमु शुष्कतरोरधः

satsu snigdhapalāśeṣu ghanacchāyeṣu śākhiṣu / bhagavannatra viśrāntiḥ kimu śuṣkataroradhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्तः क्षितिपालेन तं प्राह भगवान् जिनः । ज्ञातिच्छाया नरपतेः चन्दनादपि शीतला

ityuktaḥ kṣitipālena taṃ prāha bhagavān jinaḥ / jñāticchāyā narapateḥ candanādapi śītalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नास्ति ज्ञातिसमं वित्तं नास्ति ज्ञातिसमा धृतिः । नास्ति ज्ञातिसमा छाया नास्ति ज्ञातिसमह् प्रियः

nāsti jñātisamaṃ vittaṃ nāsti jñātisamā dhṛtiḥ / nāsti jñātisamā chāyā nāsti jñātisamah priyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ममैते भूपते शाक्या ज्ञातयस्यत्पुरान्तिके । जातः प्रियो ऽयं तत्प्रीत्या शुष्कशाखो ऽपि पादपः

mamaite bhūpate śākyā jñātayasyatpurāntike / jātaḥ priyo 'yaṃ tatprītyā śuṣkaśākho 'pi pādapaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वैतद्विरतामर्षः शाक्यानां पक्षपातिनम् । भगवन्तं विदित्वैव न्यवर्ततः विरूढकः

śrutvaitadviratāmarṣaḥ śākyānāṃ pakṣapātinam / bhagavantaṃ viditvaiva nyavartataḥ virūḍhakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवानपि शाक्यानां ज्ञात्वागामि भयं ततः । श्रेयसे शुद्धसत्त्वानाम् विदधे धर्मदेशनाम्

bhagavānapi śākyānāṃ jñātvāgāmi bhayaṃ tataḥ / śreyase śuddhasattvānām vidadhe dharmadeśanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रोतापत्तिफलं कैश्चित् सकृदागामि चापरैः । अनागामिफलं चान्यैः संप्राप्तं तस्य शासनात्

śrotāpattiphalaṃ kaiścit sakṛdāgāmi cāparaiḥ / anāgāmiphalaṃ cānyaiḥ saṃprāptaṃ tasya śāsanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेषास्तु मूढमतयः शाक्याः प्रापुर्न तत्पदम् । सन्ति के ऽपि खगा येषाम् वासरे तिमिरो ऽद्भवः

śeṣāstu mūḍhamatayaḥ śākyāḥ prāpurna tatpadam / santi ke 'pi khagā yeṣām vāsare timiro 'dbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवृत्तस्याथ नृपतेः पुरोहितसुतस्ततः । वैरसर्पस्य सुप्तस्य विदधे प्रतिबोधनम्

nivṛttasyātha nṛpateḥ purohitasutastataḥ / vairasarpasya suptasya vidadhe pratibodhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तेन प्रेरितश्चक्रे मतिं शाक्यकुलक्षये । वैरानलं प्रचलनं करोति पिशुनानिलः

sa tena preritaścakre matiṃ śākyakulakṣaye / vairānalaṃ pracalanaṃ karoti piśunānilaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घोरदुर्जनमन्त्रेण सहसोत्थापिताः खलाः । वेताला क्षितिपालाश्च न कस्य प्राणहारिणह्

ghoradurjanamantreṇa sahasotthāpitāḥ khalāḥ / vetālā kṣitipālāśca na kasya prāṇahāriṇah

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सैन्ये गजरथोदग्रे ततस्तस्मिन् प्रसर्पति । बभूव पुरसंक्षोभः शाक्यानां रूद्धवर्त्मनाम्

sainye gajarathodagre tatastasmin prasarpati / babhūva purasaṃkṣobhaḥ śākyānāṃ rūddhavartmanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् भगवान् रक्षार्थं शाक्यानां पक्षपातिनम् । समुद्यतं तत्र महामौद्गल्यायनमब्रवीत्

tasmin bhagavān rakṣārthaṃ śākyānāṃ pakṣapātinam / samudyataṃ tatra mahāmaudgalyāyanamabravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शाक्यानां कर्मदोषो ऽयं सर्वथा समुपस्थितः । तत्र रक्षविधानं ते गगने सेतुबन्धनम्

śākyānāṃ karmadoṣo 'yaṃ sarvathā samupasthitaḥ / tatra rakṣavidhānaṃ te gagane setubandhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुंसमविन्त्यविभवानि शुभाशुभानि आयान्ति यान्ति च मुहुर्निरवग्रहाणि । कर्माक्षराणि निजजन्मपदस्वहस्तन्यस्तानि नाम न भवन्ति निरर्थकानि

puṃsamavintyavibhavāni śubhāśubhāni āyānti yānti ca muhurniravagrahāṇi / karmākṣarāṇi nijajanmapadasvahastanyastāni nāma na bhavanti nirarthakāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति वाक्याद्भगवतस्तस्मिन् याते प्रणम्य तम् । चक्रिरे संविदं शाक्याह् प्रत्यासन्ने विरूढके

iti vākyādbhagavatastasmin yāte praṇamya tam / cakrire saṃvidaṃ śākyāh pratyāsanne virūḍhake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिंसास्माभिर्न कर्तव्या प्राणिमात्रस्य कस्यचित् । शराः शरीरमस्माकं विशन्त्वरिसमीरिताः

hiṃsāsmābhirna kartavyā prāṇimātrasya kasyacit / śarāḥ śarīramasmākaṃ viśantvarisamīritāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संविदमाधाय ते वियष्टिकपाणयः । धीर्ः परोद्यमे तस्थुरवारयितकार्मुकाः

iti saṃvidamādhāya te viyaṣṭikapāṇayaḥ / dhīrḥ parodyame tasthuravārayitakārmukāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रान्तरे कर्मयोगान्निजदेशानवस्थितः । अज्ञात्वा संविदं शाक्यः शंपाकह् समुपाययौ

atrāntare karmayogānnijadeśānavasthitaḥ / ajñātvā saṃvidaṃ śākyaḥ śaṃpākah samupāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स दृष्ट्वा नगरे बद्धसंनाहं वसुधाधिपम् । कोपादेकश्चकारास्य रणे सुभटसंक्षयम्

sa dṛṣṭvā nagare baddhasaṃnāhaṃ vasudhādhipam / kopādekaścakārāsya raṇe subhaṭasaṃkṣayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युद्धे पुरुषसिंहेन हतास्ते वीरकुञ्जराः । प्रययुः स्पृहणीयत्वं यशोभिर्मक्तिकैरिव

yuddhe puruṣasiṃhena hatāste vīrakuñjarāḥ / prayayuḥ spṛhaṇīyatvaṃ yaśobhirmaktikairiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स को ऽपि तस्य जज्वाल कोपितस्य परैरसिः । स ययौ यत्प्रतापेन विपुलां रिपुवाहिनीम्

sa ko 'pi tasya jajvāla kopitasya parairasiḥ / sa yayau yatpratāpena vipulāṃ ripuvāhinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवेशं न ददुः शाक्याः शंपाकस्य द्विषां वधात् । स्वजनो ऽपि परित्यक्तः स तैर्निस्त्रिंशकर्मणा

praveśaṃ na daduḥ śākyāḥ śaṃpākasya dviṣāṃ vadhāt / svajano 'pi parityaktaḥ sa tairnistriṃśakarmaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निजे ऽपि विमुखाः क्रूरे साधवे दह्रम्बन्धवः । धानादपि वदान्यत्वं सुकृतं स्वजनादपि

nije 'pi vimukhāḥ krūre sādhave dahrambandhavaḥ / dhānādapi vadānyatvaṃ sukṛtaṃ svajanādapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* * * * * * * * । शतमौचित्यनित्यानामायुषो ऽपि यशः प्रियम्

* * * * * * * * / śatamaucityanityānāmāyuṣo 'pi yaśaḥ priyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्वासितः स तैः प्राप्तः शनैर्भगवतो ऽन्तिकम् । ययाचे ऽभ्युदयायाइव तं किंचिन्निजलाञ्छनम्

nirvāsitaḥ sa taiḥ prāptaḥ śanairbhagavato 'ntikam / yayāce 'bhyudayāyāiva taṃ kiṃcinnijalāñchanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋद्धं भगवता दत्तं निजकेशनखांशकम् । स जगाम समादाय वाकुडं नाम मण्डलम्

ṛddhaṃ bhagavatā dattaṃ nijakeśanakhāṃśakam / sa jagāma samādāya vākuḍaṃ nāma maṇḍalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र प्रज्ञाप्रभावेण शौर्योत्साहगुणेन च । स प्राप राज्यं धीराणां सर्वत्र सुलभाः श्रियः

tatra prajñāprabhāveṇa śauryotsāhaguṇena ca / sa prāpa rājyaṃ dhīrāṇāṃ sarvatra sulabhāḥ śriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.