Ksemendra: Avadanakalpalata 3

अस्मिन्नद्भुतसर्गे मकराकरजायमानमणीवर्ते । को ऽपि प्रकटितसुगतिः पुरुषमणिर्जायते (भव्यः)

asminnadbhutasarge makarākarajāyamānamaṇīvarte / ko 'pi prakaṭitasugatiḥ puruṣamaṇirjāyate (bhavyaḥ)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्ति सौभिप्रभापूरकर्पूरपरिपाण्डुरम् । साकेतं नाम नगरं सौभाग्यतिलकं भुवः

asti saubhiprabhāpūrakarpūraparipāṇḍuram / sāketaṃ nāma nagaraṃ saubhāgyatilakaṃ bhuvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सेव्यैः प्रभासत्त्वमयैर्गङ्गाविमलमानसैः । तीर्थैरिव स्थितं यत्र पवित्रः पुण्यकर्तृभिः

sevyaiḥ prabhāsattvamayairgaṅgāvimalamānasaiḥ / tīrthairiva sthitaṃ yatra pavitraḥ puṇyakartṛbhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यशःकुसुमिते यत्र पुण्यसौरभनिर्भरे । रमन्ते सुकृतोद्याने नन्दने पुरवासिनः

yaśaḥkusumite yatra puṇyasaurabhanirbhare / ramante sukṛtodyāne nandane puravāsinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्राभूद् भूपतिर्भुरिगुणरत्नमहोदधिः । भीतुर्यशःशशाङस्य मेहचूड इति श्रुतः

tatrābhūd bhūpatirbhuriguṇaratnamahodadhiḥ / bhīturyaśaḥśaśāṅasya mehacūḍa iti śrutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदा सदाश्रयार्हेण कलिकालापहारिणा । कृतः कृतयुगेनेव येन धर्मधरो जनः

sadā sadāśrayārheṇa kalikālāpahāriṇā / kṛtaḥ kṛtayugeneva yena dharmadharo janaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महीपतिः क्षमाशक्तः श्रीवृतः करुणारतः । वल्लभो ऽभूत् प्रजानां यः प्रख्यातो विजितेन्द्रियः

mahīpatiḥ kṣamāśaktaḥ śrīvṛtaḥ karuṇārataḥ / vallabho 'bhūt prajānāṃ yaḥ prakhyāto vijitendriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमरासवसंपूर्णमहिंसासत्रदीक्षितः । ददौ यः सर्वभूतानां पुण्यामभयदक्षिणम्

amarāsavasaṃpūrṇamahiṃsāsatradīkṣitaḥ / dadau yaḥ sarvabhūtānāṃ puṇyāmabhayadakṣiṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्मदो यः प्रभावे ऽपि विभवे ऽपि प्रियंवदः । क्षमाशीलः प्रभुत्वे ऽपि यौवने ऽपि जितेन्द्रियः

nirmado yaḥ prabhāve 'pi vibhave 'pi priyaṃvadaḥ / kṣamāśīlaḥ prabhutve 'pi yauvane 'pi jitendriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गम्भीरेणोन्नतिमता शूरेण शशिकान्तिना । सत्पक्षेण क्षितिभृता येनातन्यत विस्मयः

gambhīreṇonnatimatā śūreṇa śaśikāntinā / satpakṣeṇa kṣitibhṛtā yenātanyata vismayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्ञस्तस्याद्वितीयस्य बभूवाभरणद्वयम् । त्यागपूर्णं च कारुण्यं तारूण्यं सुकृतश्रियः

rājñastasyādvitīyasya babhūvābharaṇadvayam / tyāgapūrṇaṃ ca kāruṇyaṃ tārūṇyaṃ sukṛtaśriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्माकरस्य तस्याभूद्देवी कान्तिमती प्रिया । प्रभातश्रीरिव सदा निर्दोषाभ्युदयोत्सवा

padmākarasya tasyābhūddevī kāntimatī priyā / prabhātaśrīriva sadā nirdoṣābhyudayotsavā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीतिः प्रभुगुणेवेन त्यागेन श्रीरिवोज्ज्वला । रराज राजचन्द्रेण सा शीलेनेव चारुता

nītiḥ prabhuguṇevena tyāgena śrīrivojjvalā / rarāja rājacandreṇa sā śīleneva cārutā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदानन्दनविख्यातयशःप्रसरया तया । मेरूस्त्रिदिवलक्ष्म्येव बभौ भूमिभृतां वरः

sadānandanavikhyātayaśaḥprasarayā tayā / merūstridivalakṣmyeva babhau bhūmibhṛtāṃ varaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काले कल्याणनिलयं भर्तुः सा गर्भमादधे । भूत्यै भुवनपद्मस्य दिवाकरमिवादितिः

kāle kalyāṇanilayaṃ bhartuḥ sā garbhamādadhe / bhūtyai bhuvanapadmasya divākaramivāditiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरणिः पावकेनेव वेलेवाब्धेः सुधांशुना । ब्रह्माब्जेनेव गोविन्दनाभिर्गर्भेण सा बभौ

araṇiḥ pāvakeneva velevābdheḥ sudhāṃśunā / brahmābjeneva govindanābhirgarbheṇa sā babhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्या गर्भानुभावेन दोहदाभिमतं नृपः । ददौ सर्वार्थिसार्थेभ्यो वाञ्छिताभ्यधिकं वसु

tasyā garbhānubhāvena dohadābhimataṃ nṛpaḥ / dadau sarvārthisārthebhyo vāñchitābhyadhikaṃ vasu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनर्भूमिभुजा पृष्टा दोहदं शुभगर्भिणी । सरस्वतीव सा चक्रे स्वयं सद्धर्मदेशनाम्

punarbhūmibhujā pṛṣṭā dohadaṃ śubhagarbhiṇī / sarasvatīva sā cakre svayaṃ saddharmadeśanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्णपुण्यमणिर्धर्मनिधिर्विधिसमुद्धृतः । वुपद्विपुलदुःखेभ्यः सदा रक्षति रक्षितः

pūrṇapuṇyamaṇirdharmanidhirvidhisamuddhṛtaḥ / vupadvipuladuḥkhebhyaḥ sadā rakṣati rakṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कान्तारदुर्गेषु परिच्युतानां तापातुराणां परलोकमार्गे । स्निग्धः प्रवृद्धः फलपूरिताशः छायातरुर्धर्मसमो ऽस्ति नान्यः

kāntāradurgeṣu paricyutānāṃ tāpāturāṇāṃ paralokamārge / snigdhaḥ pravṛddhaḥ phalapūritāśaḥ chāyātarurdharmasamo 'sti nānyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलोकस्तिमिरे विपद्विषमणिः पाते करालम्बनं याच्ञाकल्पतरुर्जगज्जयरथः पाथेयमन्थे पथि । दुःखव्याधिमहौषधं भवभयोद्भान्ताशयाश्वासनं तापे चन्दनकाननं स्थिरसुहृद्धर्मः सतां बान्धवः

ālokastimire vipadviṣamaṇiḥ pāte karālambanaṃ yācñākalpatarurjagajjayarathaḥ pātheyamanthe pathi / duḥkhavyādhimahauṣadhaṃ bhavabhayodbhāntāśayāśvāsanaṃ tāpe candanakānanaṃ sthirasuhṛddharmaḥ satāṃ bāndhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यादि धर्मधवलं श्रुत्वा नृपवधूवचः । धर्मैकशरणः श्रीमान् बभूव भुवने जनः

ityādi dharmadhavalaṃ śrutvā nṛpavadhūvacaḥ / dharmaikaśaraṇaḥ śrīmān babhūva bhuvane janaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कालेन संपूर्णं द्यौरिवामृतदीधितिम् । असूत दारकं देवी जगत्तिमिरदारकम्

tataḥ kālena saṃpūrṇaṃ dyaurivāmṛtadīdhitim / asūta dārakaṃ devī jagattimiradārakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजायतास्य सहजश्चूडालंकरणं मणिः । प्राग्जन्मान्तरसंसक्तो विवेक इव निर्मलः

ajāyatāsya sahajaścūḍālaṃkaraṇaṃ maṇiḥ / prāgjanmāntarasaṃsakto viveka iva nirmalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स बभौ सुभगस्तस्य मूर्ध्नि पुण्यमयो मणिः । यस्य प्रभाप्रभावेण यामिन्यो दिनताम् ययुः

sa babhau subhagastasya mūrdhni puṇyamayo maṇiḥ / yasya prabhāprabhāveṇa yāminyo dinatām yayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोष्णीषस्य मणेस्तस्य पीयूषस्यन्दिबिन्दिवः । नयन्ति हेमताम् लोहं दुरितं शमयन्ति च

soṣṇīṣasya maṇestasya pīyūṣasyandibindivaḥ / nayanti hematām lohaṃ duritaṃ śamayanti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिशोर्जातिस्मरस्याथ वचसा तस्य भूपतिः । ददौ हेम सदार्थिभ्यः सर्वं मणिरसोद्भवम्

śiśorjātismarasyātha vacasā tasya bhūpatiḥ / dadau hema sadārthibhyaḥ sarvaṃ maṇirasodbhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्परत्नध्वजच्छत्रपताकाव्यजनांशुकैः । अपूरयन् पुरं व्योन्मस्तस्य जन्मनि देवताः

puṣparatnadhvajacchatrapatākāvyajanāṃśukaiḥ / apūrayan puraṃ vyonmastasya janmani devatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुप्रकाशोदिताशेषविद्याविद्योतितात्मनः । मणिचूड इति ख्यातं नाम तस्याकरोन्नृपः

suprakāśoditāśeṣavidyāvidyotitātmanaḥ / maṇicūḍa iti khyātaṃ nāma tasyākaronnṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स चकाराशयं हर्षपीयूषोच्छलितं पितुः । अभिजातः सुतो जातः पारिजात इवोदधेः

sa cakārāśayaṃ harṣapīyūṣocchalitaṃ pituḥ / abhijātaḥ suto jātaḥ pārijāta ivodadheḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पौलोमीव जयन्तेण जननी पूज्यजन्मना । बभौ तेन कुमारेण कुमारेणेव पार्वती

paulomīva jayanteṇa jananī pūjyajanmanā / babhau tena kumāreṇa kumāreṇeva pārvatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कालेन सुकृतसोपानैः पृथिवीपतौ । दिव्यधामसमारूढे मणिचूडो ऽभवन्नृपः

tataḥ kālena sukṛtasopānaiḥ pṛthivīpatau / divyadhāmasamārūḍhe maṇicūḍo 'bhavannṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्थिचिन्तामणेस्तस्य दानेन परिपूरिते । लोके पुण्यसुखालोके नार्तो ऽभून्न च याचकः

arthicintāmaṇestasya dānena paripūrite / loke puṇyasukhāloke nārto 'bhūnna ca yācakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य भद्रगिरिर्नाम बभूवं गजपुंगवः । प्रभोरिवानुकारेण दानार्द्रकरपुष्करः

tasya bhadragirirnāma babhūvaṃ gajapuṃgavaḥ / prabhorivānukāreṇa dānārdrakarapuṣkaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं कदाचिन्महास्थानस्थितं भुवननायकम् । भवभूतिः समभ्यायाद्भृगुवंशभवो मुनिः

taṃ kadācinmahāsthānasthitaṃ bhuvananāyakam / bhavabhūtiḥ samabhyāyādbhṛguvaṃśabhavo muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्यकान्यां समादाय लावण्यललिताननाम् । मूर्तामिव प्रभालक्ष्मीमक्षीणस्य क्षपापतेः

divyakānyāṃ samādāya lāvaṇyalalitānanām / mūrtāmiva prabhālakṣmīmakṣīṇasya kṣapāpateḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुचयोरविवेकेन रागेण चरणाब्जयोः । नेत्रयोश्चापलेनेव सा जगत्यतिलज्जिता

kucayoravivekena rāgeṇa caraṇābjayoḥ / netrayoścāpaleneva sā jagatyatilajjitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपःश्रियेव सहितं तं कन्यानुगतं मुनिम् । अओऊजयत् प्रजानाथः कृतासनपरिग्रहम्

tapaḥśriyeva sahitaṃ taṃ kanyānugataṃ munim / aoūjayat prajānāthaḥ kṛtāsanaparigraham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कन्यापि नृपमालोक्य धीरं गम्भीरसुन्दरम् । परपीडासु कारुण्यान्न्यस्तचापमिव स्मरम्

kanyāpi nṛpamālokya dhīraṃ gambhīrasundaram / parapīḍāsu kāruṇyānnyastacāpamiva smaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चूडारत्नस्य कीरणैर्दुरितक्षयकारिभिः । लिखन्तं कुङ्कुमेनेव दिक्षु रक्षाक्षरावलिम्

cūḍāratnasya kīraṇairduritakṣayakāribhiḥ / likhantaṃ kuṅkumeneva dikṣu rakṣākṣarāvalim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विक्षेपक्षिप्तमरुता चामरेण विराजितम् । सोच्छासेनेव सत्त्वेन जगत्संतारणं विना

vikṣepakṣiptamarutā cāmareṇa virājitam / socchāseneva sattvena jagatsaṃtāraṇaṃ vinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रत्नोदारेण हारेण हृदयग्रहकारिणा । पातालविपदां शान्त्यै शैषेणेव निषेवितम्

ratnodāreṇa hāreṇa hṛdayagrahakāriṇā / pātālavipadāṃ śāntyai śaiṣeṇeva niṣevitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वहन्तं महता दोष्णा क्षमां चित्तेन च क्षमाम् । प्रययौ साभिलाषस्य विस्मयस्य विधेयताम्

vahantaṃ mahatā doṣṇā kṣamāṃ cittena ca kṣamām / prayayau sābhilāṣasya vismayasya vidheyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहीत्वा मुनिरुत्सङ्गे कुरङ्गतरलेक्षणाम् । जीवनीं तामनङ्गस्य जगाद् जगतीपतिम्

gṛhītvā munirutsaṅge kuraṅgataralekṣaṇām / jīvanīṃ tāmanaṅgasya jagād jagatīpatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदितेन जगन्नेत्रशतपत्रविकाशिना । भवता भाति लोको ऽयं देवेन च विवस्वता

uditena jagannetraśatapatravikāśinā / bhavatā bhāti loko 'yaṃ devena ca vivasvatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो नु तव नास्त्येव विभूतिसुलभोद्भवः । साधोरिव गुणद्वेषः संमोहोपचितो मदः

aho nu tava nāstyeva vibhūtisulabhodbhavaḥ / sādhoriva guṇadveṣaḥ saṃmohopacito madaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोकनाथस्य ते लोककारुण्यपूर्णचेतसः । राजन् मैत्रीजुषा कीर्तिः स्थिरा पारमिता परम्

lokanāthasya te lokakāruṇyapūrṇacetasaḥ / rājan maitrījuṣā kīrtiḥ sthirā pāramitā param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अखेदसरलो दाता निर्व्याजसुकृतो भवान् । अत एव विशेषेण माननीयो मनीषिणाम्

akhedasaralo dātā nirvyājasukṛto bhavān / ata eva viśeṣeṇa mānanīyo manīṣiṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्मोदरसमुद्भूता कन्या कमललोचना । होमावशेषपयसा वर्धितेयं मयाश्रमे

padmodarasamudbhūtā kanyā kamalalocanā / homāvaśeṣapayasā vardhiteyaṃ mayāśrame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृह्यतामग्रमहिषी पत्नीत्वे भवता नृप । विष्णोः श्रीरिव योग्येयं तवैव पुरुषोत्तम

gṛhyatāmagramahiṣī patnītve bhavatā nṛpa / viṣṇoḥ śrīriva yogyeyaṃ tavaiva puruṣottama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यज्ञपुण्यफलं पूर्णं कालेन मम दास्यसि । इत्युक्त्वा विधिना राज्ञे कन्यां दत्वा ययौ मुनिः

yajñapuṇyaphalaṃ pūrṇaṃ kālena mama dāsyasi / ityuktvā vidhinā rājñe kanyāṃ datvā yayau muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रियां पद्मावतीं राजा रतिं प्राप्येव मन्मथः । अरंस्त रुचिरोद्याने सुकृते पुण्यवानिव

priyāṃ padmāvatīṃ rājā ratiṃ prāpyeva manmathaḥ / araṃsta rucirodyāne sukṛte puṇyavāniva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कालेन सा पुत्रं वंशवल्लिव मौक्तिकम् । असूत पद्मचूडाख्यं गुणानां दर्पणं पितुः

tataḥ kālena sā putraṃ vaṃśavalliva mauktikam / asūta padmacūḍākhyaṃ guṇānāṃ darpaṇaṃ pituḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्रादिभिर्लोकपालैरनुल्लङ्घ्यमहोदयः । संस्तूयमानचरितः स्वयं कमलजन्मना

śakrādibhirlokapālairanullaṅghyamahodayaḥ / saṃstūyamānacaritaḥ svayaṃ kamalajanmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यशःसौरभसंभारसंपूरितदिगन्तरः । सर्वार्थिसार्थकल्याणकलनाकल्पपादपः

yaśaḥsaurabhasaṃbhārasaṃpūritadigantaraḥ / sarvārthisārthakalyāṇakalanākalpapādapaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मृत्वा मुनेर्वचः काले कर्तुं विपुलदक्षिणाम् । अहिंसावसुसंपूर्णामाजहार महीपतिः

smṛtvā munervacaḥ kāle kartuṃ vipuladakṣiṇām / ahiṃsāvasusaṃpūrṇāmājahāra mahīpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् यज्ञे समाजग्मुः सर्वकामैरनर्गले । मुनयो भार्गवमुखा नृपा दुष्प्रसहादयः

tasmin yajñe samājagmuḥ sarvakāmairanargale / munayo bhārgavamukhā nṛpā duṣprasahādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्तमाने मखे तस्मिन् निःसंख्यवसुवर्षिणि । रक्षोरूपः समुत्तस्थौ वह्निमध्यात् सुरेश्वरः

vartamāne makhe tasmin niḥsaṃkhyavasuvarṣiṇi / rakṣorūpaḥ samuttasthau vahnimadhyāt sureśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपसृत्य स भूपालं कृशो विकृतविग्रहः । क्षुप्तिपासार्दितो ऽस्मीति ययाचे पानभोजनम्

upasṛtya sa bhūpālaṃ kṛśo vikṛtavigrahaḥ / kṣuptipāsārdito 'smīti yayāce pānabhojanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शासनादथ भूभर्तुस्तस्मै विविधभोजनम् । उपनिन्युः परिचिताः पानं च परिचारकाः

śāsanādatha bhūbhartustasmai vividhabhojanam / upaninyuḥ paricitāḥ pānaṃ ca paricārakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः किंचिद्विहस्यैव क्षितिपं प्राह राक्षसः । नेदमस्मत्प्रियं राजन् वयं हि पिशिताशनाः

tataḥ kiṃcidvihasyaiva kṣitipaṃ prāha rākṣasaḥ / nedamasmatpriyaṃ rājan vayaṃ hi piśitāśanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्योहतस्य मांसेन रुधिरेण च भूयसा । तृप्तिरुत्पद्यते ऽस्माकं दीयतां यदभीप्सितम्

sadyohatasya māṃsena rudhireṇa ca bhūyasā / tṛptirutpadyate 'smākaṃ dīyatāṃ yadabhīpsitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वकामप्रदो ऽसीति त्वमहं समुपागतः । ददामीति प्रतिश्रुत्य न निषेधस्तवोचितः

sarvakāmaprado 'sīti tvamahaṃ samupāgataḥ / dadāmīti pratiśrutya na niṣedhastavocitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति रक्षवचः श्रुत्वा करुणकुलितो नृपः । अहिंसानियमेनाभूदर्थिवैमुख्यदुःखितः

iti rakṣavacaḥ śrutvā karuṇakulito nṛpaḥ / ahiṃsāniyamenābhūdarthivaimukhyaduḥkhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽचिन्तयत्तदा दैवाज्जातो ऽयं धर्मसंशयः । न सहे दुःसहां हिंसां नं नैष्फल्यमर्थिनः

so 'cintayattadā daivājjāto 'yaṃ dharmasaṃśayaḥ / na sahe duḥsahāṃ hiṃsāṃ naṃ naiṣphalyamarthinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च मांसं शरीरेभ्यो लभ्यते वैशसं विना । नाहं पिपीलकस्यापि कायक्लेशलवं सहे

na ca māṃsaṃ śarīrebhyo labhyate vaiśasaṃ vinā / nāhaṃ pipīlakasyāpi kāyakleśalavaṃ sahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्वाहं सर्वभूतेभ्यः पुण्यामभयदक्षिणम् । कथमस्मै प्रयच्छामि मांसं प्राणिवधोद्भवम्

datvāhaṃ sarvabhūtebhyaḥ puṇyāmabhayadakṣiṇam / kathamasmai prayacchāmi māṃsaṃ prāṇivadhodbhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संचित्य नॄपतिस्तमूचे करुणाकुलः । स्वशरीरसमुत्कृत्तमसृङ्भांसं ददामि ते

iti saṃcitya nṝpatistamūce karuṇākulaḥ / svaśarīrasamutkṛttamasṛṅbhāṃsaṃ dadāmi te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्ते भूमिपतिना बभूवाकुलितं जगत् । न च देहव्ययोत्साहं सचिवास्तसय सेहिरे

ityukte bhūmipatinā babhūvākulitaṃ jagat / na ca dehavyayotsāhaṃ sacivāstasaya sehire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रणयाद्वार्यमाणो ऽपि भूपालैर्मुनिभिस्तथा । ददौ स्वदेहमुत्कृत्य तस्मै मांसमसृग्वसाम्

praṇayādvāryamāṇo 'pi bhūpālairmunibhistathā / dadau svadehamutkṛtya tasmai māṃsamasṛgvasām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकण्ठं पीतरक्तेन राक्षसेन क्षितिप्रभोः । भक्ष्यमाणेषु मांसेषु क्ष्ःअणं ख्षितिरकम्पतः

ākaṇṭhaṃ pītaraktena rākṣasena kṣitiprabhoḥ / bhakṣyamāṇeṣu māṃseṣu kṣḥaṇaṃ khṣitirakampataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पद्मावती देवी पतिं दृष्ट्वा तथागतम् । विलपन्ती निपतिता मोहमूर्च्छाकुलाभवत्

tataḥ padmāvatī devī patiṃ dṛṣṭvā tathāgatam / vilapantī nipatitā mohamūrcchākulābhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनुजेन्द्रस्य देवेन्द्रस्तद्दृष्ट्वा सत्त्वमूर्जितम् । रक्षोरूपं परित्यज्य तमुवाच कृताञ्जलिः

manujendrasya devendrastaddṛṣṭvā sattvamūrjitam / rakṣorūpaṃ parityajya tamuvāca kṛtāñjaliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो नु कर्मणा राजन् दुष्करेण तवामुना । रोमाञ्चकञ्चुकाकीर्णः कायः कस्य न जायते

aho nu karmaṇā rājan duṣkareṇa tavāmunā / romāñcakañcukākīrṇaḥ kāyaḥ kasya na jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो पुण्यमसामान्यमहो सत्त्वमनुत्तरम् । अहो धरियममर्यादं राजान् विरजसस्तव

aho puṇyamasāmānyamaho sattvamanuttaram / aho dhariyamamaryādaṃ rājān virajasastava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःखिताः परदुःखेषु निर्लोभा दुर्लभेषु च । विपक्षेषु क्षमावन्तः सन्तः सुकृतसेतवः

duḥkhitāḥ paraduḥkheṣu nirlobhā durlabheṣu ca / vipakṣeṣu kṣamāvantaḥ santaḥ sukṛtasetavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुन्मिषति को ऽप्येष सत्त्वोत्साहो महात्मनाम् । त्रैलोक्यं करुणार्द्राणां येन यात्यनुकम्प्यताम्

samunmiṣati ko 'pyeṣa sattvotsāho mahātmanām / trailokyaṃ karuṇārdrāṇāṃ yena yātyanukampyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्त्वेति दिव्यौषधिभिस्तं कृत्वा स्वस्थविग्रहम् । प्रसाद्य लज्जावनतः शक्रः स्वनिलयं ययौ

uktveti divyauṣadhibhistaṃ kṛtvā svasthavigraham / prasādya lajjāvanataḥ śakraḥ svanilayaṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः समाप्ते विधिवद्यज्ञे राज्ञां महीपतिः । चक्रे मुनिवराणां च पूजां त्रिदशपूजितः

tataḥ samāpte vidhivadyajñe rājñāṃ mahīpatiḥ / cakre munivarāṇāṃ ca pūjāṃ tridaśapūjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स रत्नवर्षैर्यज्ञान्ते कन्याग्रामपुरप्रदः । सहितं त्रिदशार्हेण हरिणा हेममालिना

sa ratnavarṣairyajñānte kanyāgrāmapurapradaḥ / sahitaṃ tridaśārheṇa hariṇā hemamālinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददरु राजगजं ब्रह्मरथाख्याय पुरोधसे । योजनानां शतं तूर्णं एकेनाह्ना प्रयाति यः

dadaru rājagajaṃ brahmarathākhyāya purodhase / yojanānāṃ śataṃ tūrṇaṃ ekenāhnā prayāti yaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मै समर्पितं दृष्ट्वा राज्ञा ब्न्हद्रगिरिं गजम् । अभूद्दुष्प्रसहो राजा तत्स्पृहाकृष्टमानसः

tasmai samarpitaṃ dṛṣṭvā rājñā bnhadragiriṃ gajam / abhūdduṣprasaho rājā tatspṛhākṛṣṭamānasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रयातेष्वथ भूपेषु विस्मितेषु मखश्रिया । समर्पिते यज्ञफले भार्गवाय महीभुजा

prayāteṣvatha bhūpeṣu vismiteṣu makhaśriyā / samarpite yajñaphale bhārgavāya mahībhujā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमुवाच समभ्येत्य स्वस्तिवादपुरःसरम् । मरीचिशिष्यो वाहीकः प्राप्तपूजासनो मुनोः

tamuvāca samabhyetya svastivādapuraḥsaram / marīciśiṣyo vāhīkaḥ prāptapūjāsano munoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजन्नध्ययनस्यान्ते गुरुर्मे गुरुदक्षिणाम् । ईहते परिचर्यार्थी सामान्यजनदुर्लभाम्

rājannadhyayanasyānte gururme gurudakṣiṇām / īhate paricaryārthī sāmānyajanadurlabhām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकस्त्वमेव विधिना निर्मितो दुर्लभप्रदः । बहवो जातु जायन्ते न लोके कल्पपादपाः

ekastvameva vidhinā nirmito durlabhapradaḥ / bahavo jātu jāyante na loke kalpapādapāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवी पद्मावती पुत्रसहिता गुरवे मम । तपःकृशाय वृद्धाय दीयताम् परिचारिका

devī padmāvatī putrasahitā gurave mama / tapaḥkṛśāya vṛddhāya dīyatām paricārikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्ते मुनिना राजा दयिताविप्रयोगजाम् । रुजं संस्तभ्य मनस तमूचे धैर्यभूधरः

ityukte muninā rājā dayitāviprayogajām / rujaṃ saṃstabhya manasa tamūce dhairyabhūdharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रयच्छामि मुने तुभ्यमीप्सीताम् गुरुदक्षिणाम् । सहितां युवजारेन जीविताभ्यधिकां प्रियाम्

prayacchāmi mune tubhyamīpsītām gurudakṣiṇām / sahitāṃ yuvajārena jīvitābhyadhikāṃ priyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्त्वा ससुतां तस्मै ददौ पद्मावतीं नृपः । स्वजीविते विनिस्नेहस्त्यागः सत्त्वमयात्मनाम्

ityuktvā sasutāṃ tasmai dadau padmāvatīṃ nṛpaḥ / svajīvite vinisnehastyāgaḥ sattvamayātmanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदाय राजदयितां विरहक्लेशकातराम् । सपुत्रामाश्रमं गत्वा प्रददौ गुरवे मुनिः

ādāya rājadayitāṃ virahakleśakātarām / saputrāmāśramaṃ gatvā pradadau gurave muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रान्तरे दुष्प्रसहः कुरुराजः क्षितीश्वरम् । दृप्तो ययाचे दूतेन भूत्यै भद्रगिरिं गजम्

atrāntare duṣprasahaḥ kururājaḥ kṣitīśvaram / dṛpto yayāce dūtena bhūtyai bhadragiriṃ gajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरोहितार्पितं राजा न ददौ द् विरदं यदा । तदा विपुलसौन्येन स्वयं योद्धुं समाययौ

purohitārpitaṃ rājā na dadau d viradaṃ yadā / tadā vipulasaunyena svayaṃ yoddhuṃ samāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलिना कुरुराजेन रुद्धेषु पुरवत्मसु । बभूव भूमिपालस्य सैन्यं रणरसोद्भटम्

balinā kururājena ruddheṣu puravatmasu / babhūva bhūmipālasya sainyaṃ raṇarasodbhaṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वीरकुञ्जरहरिः शक्तो ऽप्यरिविदारणे । जनक्षयभयोद्विग्नः कारुण्यात् समचिन्तयत्

sa vīrakuñjarahariḥ śakto 'pyarividāraṇe / janakṣayabhayodvignaḥ kāruṇyāt samacintayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो ऽनुकूलमित्रम् मे राजा दुष्प्रसहः परम् । मातङ्गलोभमोहेन सहसा शत्रुतां गतः

aho 'nukūlamitram me rājā duṣprasahaḥ param / mātaṅgalobhamohena sahasā śatrutāṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नेहान्ताः सुजनैः स्नेहा निःस्नेहान्ताश्च मध्यमैः । दुर्जनैर्घोरवैरान्ता भवन्ति प्राणहारिणः

snehāntāḥ sujanaiḥ snehā niḥsnehāntāśca madhyamaiḥ / durjanairghoravairāntā bhavanti prāṇahāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो बिभवलिभेन क्षणक्षयिणि जीविते । समुद्यमो ऽयमस्माकं परप्राणनिपातने

aho bibhavalibhena kṣaṇakṣayiṇi jīvite / samudyamo 'yamasmākaṃ paraprāṇanipātane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिंसयापप्रशान्तानाम् सक्तानां कलिकर्मसु । रणरक्ताभिषिक्तानां भक्तार्थो ऽयं समुद्यमः

hiṃsayāpapraśāntānām saktānāṃ kalikarmasu / raṇaraktābhiṣiktānāṃ bhaktārtho 'yaṃ samudyamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सेवाविक्रीतजीवानां चण्डपिण्डार्थिनामयम् । कलहो दुःसहः क्रुर्यपिशुनानां शुनामिव

sevāvikrītajīvānāṃ caṇḍapiṇḍārthināmayam / kalaho duḥsahaḥ kruryapiśunānāṃ śunāmiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो विभवलुब्धानाम् परसंतापशीतलाः । स्वसुखायैव धावन्ति नृशंसचरिता धियः

aho vibhavalubdhānām parasaṃtāpaśītalāḥ / svasukhāyaiva dhāvanti nṛśaṃsacaritā dhiyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये युधि सिद्धिसंनद्धा रक्तान्ताम् भुञ्जते श्रियम् । कुतः क्रुरतरे तेषां हृदये करुणाकणः

ye yudhi siddhisaṃnaddhā raktāntām bhuñjate śriyam / kutaḥ kruratare teṣāṃ hṛdaye karuṇākaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष दुष्प्रहसो राजा लुब्धो विबह्वमोहितः । न वध्यः सापराधो ऽपि कारुण्यायतनं मम

eṣa duṣprahaso rājā lubdho vibahvamohitaḥ / na vadhyaḥ sāparādho 'pi kāruṇyāyatanaṃ mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति चिन्तयतस्तस्य कारुण्यात काननैषिणः । प्रत्येकबुद्धाश्चत्वारः स्वयं व्योम्ना समाययुः

iti cintayatastasya kāruṇyāta kānanaiṣiṇaḥ / pratyekabuddhāścatvāraḥ svayaṃ vyomnā samāyayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातपूजासनाः श्रुत्वा सर्वज्ञास्तत्समीहितम् । राज्ञः प्रशमशीलस्य प्रसन्नास्तत्त्वमूचिरे

prātapūjāsanāḥ śrutvā sarvajñāstatsamīhitam / rājñaḥ praśamaśīlasya prasannāstattvamūcire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संमोहपटलान्धेषु संसारिषु दयालुता । शोभते तव भूपाल सत्त्वलोकविवेकिनः

saṃmohapaṭalāndheṣu saṃsāriṣu dayālutā / śobhate tava bhūpāla sattvalokavivekinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रियतामीप्सितं राजन् बोधौ बुद्धिर्निधीयताम् । संप्रति प्रतिरोधे ऽस्मिन् वनमेव विगाह्यताम्

kriyatāmīpsitaṃ rājan bodhau buddhirnidhīyatām / saṃprati pratirodhe 'smin vanameva vigāhyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वैरनिर्ज्नरज्नङ्कारकीर्णसंतोषशीकराः । विविक्तकाननोद्देशाः शमिनामेव वल्लभाः

svairanirjnarajnaṅkārakīrṇasaṃtoṣaśīkarāḥ / viviktakānanoddeśāḥ śamināmeva vallabhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्त्वानुग्रहधिया विधायास्य वियद्गतिम् । प्रभाप्रसाधितदिशस्ते तेन सहिता ययुः

ityuktvānugrahadhiyā vidhāyāsya viyadgatim / prabhāprasādhitadiśaste tena sahitā yayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यातेषु स्वपदं तेषु हिमवत्तटकाननम् । संप्राप्य पृथिवीपालः प्रयतप्रशमो ऽभवत्

yāteṣu svapadaṃ teṣu himavattaṭakānanam / saṃprāpya pṛthivīpālaḥ prayatapraśamo 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवेकविमलास्तस्य धियः सत्त्ववतामिव । बभुः प्रियनिवुः पूर्णनिर्वाण्यो (?)वनभूमयः

vivekavimalāstasya dhiyaḥ sattvavatāmiva / babhuḥ priyanivuḥ pūrṇanirvāṇyo (?)vanabhūmayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूधरान्तरिते तस्मिन् सहसा भूपभास्वति । शुशुचुर्मोहतिमिरप्राप्तशोकप्रजाः प्रजाः

bhūdharāntarite tasmin sahasā bhūpabhāsvati / śuśucurmohatimiraprāptaśokaprajāḥ prajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तत्सचिवा जग्मुर्मरीचं मुनिमाश्रमे । शक्तं राज्यस्य रक्षायै राजपुत्रैं ययाचिरे

tatastatsacivā jagmurmarīcaṃ munimāśrame / śaktaṃ rājyasya rakṣāyai rājaputraiṃ yayācire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुनिना निर्विकारेण दत्तमादाय मन्त्रिणः । राजसूनुं स्वनगरे चक्रुः सैन्यसमुद्यमम्

muninā nirvikāreṇa dattamādāya mantriṇaḥ / rājasūnuṃ svanagare cakruḥ sainyasamudyamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुनिना निर्विकारेक दत्तमादाय मन्त्रिणः । सुभटाग्रेसरह् प्राप कुरुराजं रणाजिरे

muninā nirvikāreka dattamādāya mantriṇaḥ / subhaṭāgresarah prāpa kururājaṃ raṇājire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तेन हतविध्वस्तभग्नस्यन्द्नकुञ्जरह् । पलायनपरित्राणः प्रययौः हस्तिनापुरम्

sa tena hatavidhvastabhagnasyandnakuñjarah / palāyanaparitrāṇaḥ prayayauḥ hastināpuram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलिना राजपुत्रेण जिते दुष्प्रसहे युधि । मन्त्रिभिस्तद्भुजन्यस्ता भूमिः शेषधृतिं ययौ

balinā rājaputreṇa jite duṣprasahe yudhi / mantribhistadbhujanyastā bhūmiḥ śeṣadhṛtiṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्ञो दुष्प्रसहस्याथ कालेन कलुषात्मनह् । बभूवावृष्टिदुर्भिक्षमरकोपल्पवः पुरे

rājño duṣprasahasyātha kālena kaluṣātmanah / babhūvāvṛṣṭidurbhikṣamarakopalpavaḥ pure

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स विचिन्त्यानुतापार्तस्तीब्रां जनपदापदम् । न विवेद परित्राणं विफलस्वस्तिकक्रियः

sa vicintyānutāpārtastībrāṃ janapadāpadam / na viveda paritrāṇaṃ viphalasvastikakriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृष्ठा विपत्प्रतीकारं तेनामात्यास्तमूचिरे । दुःसहो ऽयं महाराज प्रजानां व्यसनोद्भवः

pṛṣṭhā vipatpratīkāraṃ tenāmātyāstamūcire / duḥsaho 'yaṃ mahārāja prajānāṃ vyasanodbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.