Library·Ksemendra: Avadanakalpalata·64
फ़्रोम्: क्षेमेन्द्र: अवदानकल्पलता (अवदान ६४) = क्अव्क् ६४ अभिनवकिसलयकोमलमनसाम् अपि कुलिशकठिनधैर्याणाम् । महतां मणिविमलानां अपि भवति न रागसंक्रान्तिः
from: Kṣemendra: Avadānakalpalatā (Avadāna 64) = KAvk 64 abhinavakisalayakomalamanasām api kuliśakaṭhinadhairyāṇām / mahatāṃ maṇivimalānāṃ api bhavati na rāgasaṃkrāntiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शाक्यालये दर्शनम् एव पित्रा सर्वानुकम्पी भृशम् अर्थ्यमानः यदा यदानन्दसुधारसेन्दुर् विवेश शास्ता निजराजधानीं
śākyālaye darśanam eva pitrā sarvānukampī bhṛśam arthyamānaḥ yadā yadānandasudhārasendur viveśa śāstā nijarājadhānīṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा तदा हर्म्यगता मृगाक्षी कर्णावतंसीकृतनेत्रकान्तिः । कान्त्या दिशां विस्मयम् उल्लिखन्तं यशोधरा तं दयितं विलोक्य
tadā tadā harmyagatā mṛgākṣī karṇāvataṃsīkṛtanetrakāntiḥ / kāntyā diśāṃ vismayam ullikhantaṃ yaśodharā taṃ dayitaṃ vilokya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्संगमालिङ्गनयोर् निराशा भ्रान्ताखिलाशा विषमूर्च्छितेव । धृतिं वयस्याम् इव वारयन्तीं निरस्य सौधात् तनुम् उत्ससर्ज
tatsaṃgamāliṅganayor nirāśā bhrāntākhilāśā viṣamūrcchiteva / dhṛtiṃ vayasyām iva vārayantīṃ nirasya saudhāt tanum utsasarja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा यदा पल्लवपेशलाङ्गी देहं समुत्सृष्टवती सती सा । तदा तदा मन्मथमोहितां तां दयार्द्रचक्षुर् भगवान् ररक्ष
yadā yadā pallavapeśalāṅgī dehaṃ samutsṛṣṭavatī satī sā / tadā tadā manmathamohitāṃ tāṃ dayārdracakṣur bhagavān rarakṣa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कदा चिद् भगवान् वनान्ते तत्कौतुकाद् भिक्षुगणेन पृष्टः । जगाद दन्तद्युतिचन्द्रिकाभिर् निवारयन् रागम् इवाधरस्य
tataḥ kadā cid bhagavān vanānte tatkautukād bhikṣugaṇena pṛṣṭaḥ / jagāda dantadyuticandrikābhir nivārayan rāgam ivādharasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यशोधरा मद्विरहेण नित्यं करोति यत् साहसम् एतद् आर्ता । हरन्ति धैर्यं वितरन्ति मोहं एष स्वभावः स्मरविभ्रमाणां
yaśodharā madviraheṇa nityaṃ karoti yat sāhasam etad ārtā / haranti dhairyaṃ vitaranti mohaṃ eṣa svabhāvaḥ smaravibhramāṇāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मयापि तस्या विरहेण पूर्वं जन्मान्तरे मारविमोहितेन । संसक्तसंतापनिमित्तभूतः खेदः प्रभूतव्यशनो ऽनुभूतः
mayāpi tasyā viraheṇa pūrvaṃ janmāntare māravimohitena / saṃsaktasaṃtāpanimittabhūtaḥ khedaḥ prabhūtavyaśano 'nubhūtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा जितामरपुरे सत्पुरे हस्तिनापुरे । राजा धनाभिधानो ऽभून् निधानं गुणसंपदां
purā jitāmarapure satpure hastināpure / rājā dhanābhidhāno 'bhūn nidhānaṃ guṇasaṃpadāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुजेनालिङ्गिता भूमिः कृता कण्ठे सरस्वती । लक्ष्मीः प्रसाधिता येन कीर्तिर् एव प्रवासिता
bhujenāliṅgitā bhūmiḥ kṛtā kaṇṭhe sarasvatī / lakṣmīḥ prasādhitā yena kīrtir eva pravāsitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रामायां तस्य जायायां तनयः सुधनाभिधः । अभवत् सहसंजातनिधानशतविश्रुतः
rāmāyāṃ tasya jāyāyāṃ tanayaḥ sudhanābhidhaḥ / abhavat sahasaṃjātanidhānaśataviśrutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वविद्याकुमुदिनीविकासरसिकः सदा । कलावान् निर्मलरुचिर् यः पूर्णेन्दुर् इवाबभौ
sarvavidyākumudinīvikāsarasikaḥ sadā / kalāvān nirmalarucir yaḥ pūrṇendur ivābabhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बभूव तस्य भूभर्तुर् भूपतिर् भूम्यनन्तरः । मानी महेन्द्रसेनाख्यः प्रख्यातपृथुविक्रमः
babhūva tasya bhūbhartur bhūpatir bhūmyanantaraḥ / mānī mahendrasenākhyaḥ prakhyātapṛthuvikramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन दुःसहदण्डेन सर्वसर्वस्वहारिणा । अकालकालकल्पेन पीडिताः शुशुचुः प्रजाः
tena duḥsahadaṇḍena sarvasarvasvahāriṇā / akālakālakalpena pīḍitāḥ śuśucuḥ prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याधर्मप्रवृत्तस्य निवृत्तसुकृतोत्सवे । तीव्रोपतापसंतप्ते पुरे न ववृषुर् घनाः
tasyādharmapravṛttasya nivṛttasukṛtotsave / tīvropatāpasaṃtapte pure na vavṛṣur ghanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिकूले महीपाले तत्र दुर्भिक्षविप्लवः । बभूव व्यसनेष्व् एव भवन्ति व्यसनोदयाः
pratikūle mahīpāle tatra durbhikṣaviplavaḥ / babhūva vyasaneṣv eva bhavanti vyasanodayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः क्लेशविशेषार्ताः सर्वे पुरनिवासिनः । कुपतिव्यसनोद्वेगाद् एकीभूता व्यचिन्तयन्
tataḥ kleśaviśeṣārtāḥ sarve puranivāsinaḥ / kupativyasanodvegād ekībhūtā vyacintayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्ञा दोषाकरेणेयं जडेन जनता परम् । प्रत्यग्रकरपातेन नलिनीव निमीलिता
rājñā doṣākareṇeyaṃ jaḍena janatā param / pratyagrakarapātena nalinīva nimīlitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष दुर्व्यसनी नित्यम् असत्यामात्यसंमतः । अस्मान् निपीड्य पुष्णाति विटचेटकगायनान्
eṣa durvyasanī nityam asatyāmātyasaṃmataḥ / asmān nipīḍya puṣṇāti viṭaceṭakagāyanān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कष्टा तत्राप्य् अनावृष्टिः पापशापेन भूपतेः । दुर्भिक्षजननी जाता जनसंक्षयसाक्षिणी
kaṣṭā tatrāpy anāvṛṣṭiḥ pāpaśāpena bhūpateḥ / durbhikṣajananī jātā janasaṃkṣayasākṣiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुतीक्ष्णः क्ष्मापालः खरमुखरमूर्खः परिजनः कदर्याश् चामात्याः कटुकपटकौटिल्यपटवः । पदस्थाः कायस्था विषममुखरोगाः प्रकुपिताः कथं सह्यः सो ऽयं कृपणदलनो दारुणगणः
sutīkṣṇaḥ kṣmāpālaḥ kharamukharamūrkhaḥ parijanaḥ kadaryāś cāmātyāḥ kaṭukapaṭakauṭilyapaṭavaḥ / padasthāḥ kāyasthā viṣamamukharogāḥ prakupitāḥ kathaṃ sahyaḥ so 'yaṃ kṛpaṇadalano dāruṇagaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनः श्रिमान् क्षितिपतिः श्रूयते राष्ट्रवर्धनः । गच्छामस् तत्पुरं सो ऽस्मान् वत्सलः पालयिष्यति
dhanaḥ śrimān kṣitipatiḥ śrūyate rāṣṭravardhanaḥ / gacchāmas tatpuraṃ so 'smān vatsalaḥ pālayiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपत्यम् इव राष्ट्रं यः सदा पश्यति भूपतिः । विषये जीव्यते तस्य जनकस्येव वेश्मनि
apatyam iva rāṣṭraṃ yaḥ sadā paśyati bhūpatiḥ / viṣaye jīvyate tasya janakasyeva veśmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति निश्चयम् आधाय ययुस् ते हस्तिनापुरं । त्याज्यः कायो ऽपि सापायः किं पुनर् देशसंश्रयः
iti niścayam ādhāya yayus te hastināpuraṃ / tyājyaḥ kāyo 'pi sāpāyaḥ kiṃ punar deśasaṃśrayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञात्वा महेन्द्रसेनो ऽपि स्वपुरं निर्जनं नृपः । तीव्रानुतापः सामर्षं महामात्यान् अभाषत
jñātvā mahendraseno 'pi svapuraṃ nirjanaṃ nṛpaḥ / tīvrānutāpaḥ sāmarṣaṃ mahāmātyān abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनस्य धनिनो राज्ञः पुरं मत्पुरवासिनः । प्रयाता इति नश् चारैः कथितं गूढचारिभिः
dhanasya dhanino rājñaḥ puraṃ matpuravāsinaḥ / prayātā iti naś cāraiḥ kathitaṃ gūḍhacāribhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्भिक्षखिन्ना यदि ते याता मम रिपोः पुरम् । तत् सर्वत्र भवन्त्य् एव पर्यायैर् देवविप्लवाः
durbhikṣakhinnā yadi te yātā mama ripoḥ puram / tat sarvatra bhavanty eva paryāyair devaviplavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ वा राजदोषेन गतास् ते सुखवाञ्छया । विष्टिदण्डकरोन्मुक्तः कस्य राज्ञः पुरे जनः
atha vā rājadoṣena gatās te sukhavāñchayā / viṣṭidaṇḍakaronmuktaḥ kasya rājñaḥ pure janaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायः परिचितद्वेषात् सदा नवनवैषिणः । दूरस्थ एव सर्वस्य सर्वो भवति वल्लभः
prāyaḥ paricitadveṣāt sadā navanavaiṣiṇaḥ / dūrastha eva sarvasya sarvo bhavati vallabhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मदभ्यधिकः को ऽसौ तस्य भूमिपतेर् गुणः । परेषां हरते येन मुग्धा जाया इव प्रजाः
asmadabhyadhikaḥ ko 'sau tasya bhūmipater guṇaḥ / pareṣāṃ harate yena mugdhā jāyā iva prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपायश् चिन्त्यतां तावत् तस्य दर्पप्रशान्तये । समृद्धिकारणं यच् च तद्विघातो विधीयतां
upāyaś cintyatāṃ tāvat tasya darpapraśāntaye / samṛddhikāraṇaṃ yac ca tadvighāto vidhīyatāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति राजवचः श्रुत्वा महामात्या बभाषिरे । श्रूयतां देव येनासौ राजा धनजनोर्जितः
iti rājavacaḥ śrutvā mahāmātyā babhāṣire / śrūyatāṃ deva yenāsau rājā dhanajanorjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषये नागराजो ऽस्ति चित्रो नाम बहूदकः । तस्य क्षितिपतेर् मूर्तः पुण्यबद्ध इवोदयः
viṣaye nāgarājo 'sti citro nāma bahūdakaḥ / tasya kṣitipater mūrtaḥ puṇyabaddha ivodayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकाले सस्यनिष्पत्तिस् तत्प्रभावेण जायते । कृषिसंपत्तिमूलाश् च भूभुजां सर्वसंपदः
akāle sasyaniṣpattis tatprabhāveṇa jāyate / kṛṣisaṃpattimūlāś ca bhūbhujāṃ sarvasaṃpadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् विद्याबलान् नागः स हर्तुं यदि शक्यते । तदा यान्ति स्वयं तस्य प्रजास् त्वाम् एव संश्रयम्
tasmād vidyābalān nāgaḥ sa hartuṃ yadi śakyate / tadā yānti svayaṃ tasya prajās tvām eva saṃśrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीप्तमन्त्रबलं कं चित् तस्माद् अन्विष्य साधकम् । नागराजस्य हरणे क्रियतां तूर्णम् उद्यमः
dīptamantrabalaṃ kaṃ cit tasmād anviṣya sādhakam / nāgarājasya haraṇe kriyatāṃ tūrṇam udyamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् अमात्यवचः श्रुत्वा तथेत्य् आह महीपतिः । स्वगुणाधानविकलाः परदोषोद्यताः खलाः
ity amātyavacaḥ śrutvā tathety āha mahīpatiḥ / svaguṇādhānavikalāḥ paradoṣodyatāḥ khalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रभूतकनकप्रदानपणघोषणाम् । कृत्वा ते मन्त्रिणः प्रापुर् नागबन्धनमन्त्रिणम्
tataḥ prabhūtakanakapradānapaṇaghoṣaṇām / kṛtvā te mantriṇaḥ prāpur nāgabandhanamantriṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तैर् विद्याधरो नाम सुवर्णार्पणसंविदा । प्रार्थितश् चित्रम् आनेतुं प्रययौ हस्तिनापुरम्
sa tair vidyādharo nāma suvarṇārpaṇasaṃvidā / prārthitaś citram ānetuṃ prayayau hastināpuram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र काननपर्यन्ते स्निग्धश्यामलपादपे । भवनं भोगिनां भर्तुः स ददर्श नभःप्रभम्
tatra kānanaparyante snigdhaśyāmalapādape / bhavanaṃ bhogināṃ bhartuḥ sa dadarśa nabhaḥprabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वलद्बकुलमालाया विलसत्तिलकश्रियः । वनलक्ष्म्या इवासन्नमण्डनं मणिदर्पणम्
valadbakulamālāyā vilasattilakaśriyaḥ / vanalakṣmyā ivāsannamaṇḍanaṃ maṇidarpaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् विलोक्यामलजलं स्पृहामलिनमानसः । मन्त्रानुध्यानसंनद्धः सिद्ध्यै दिग्बन्धम् आदधे
tad vilokyāmalajalaṃ spṛhāmalinamānasaḥ / mantrānudhyānasaṃnaddhaḥ siddhyai digbandham ādadhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिग्बन्धे विहिते तेन व्रतेनात्युग्रतेजसा । शिरोव्यथा नागपतेर् अभूत् तप्तफणामणेः
digbandhe vihite tena vratenātyugratejasā / śirovyathā nāgapater abhūt taptaphaṇāmaṇeḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथादृश्यः समुत्थाय तं दृष्ट्वा मन्त्रसाधकम् । कम्पमानः फणिपतिर् बन्धत्रासाद् अचिन्तयत्
athādṛśyaḥ samutthāya taṃ dṛṣṭvā mantrasādhakam / kampamānaḥ phaṇipatir bandhatrāsād acintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बभ्रुभ्रूश्मश्रुशबलस् तडित्कपिललोचनः । अकालकालसंकाशः कुलं हन्तुं ममागतः
babhrubhrūśmaśruśabalas taḍitkapilalocanaḥ / akālakālasaṃkāśaḥ kulaṃ hantuṃ mamāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वने संप्रति दिग्बन्धः कृतो ऽनेन दुरात्मना । बध्नात्य् एष न यावन् मां तावद् युक्तिक्रमः क्षमः
vane saṃprati digbandhaḥ kṛto 'nena durātmanā / badhnāty eṣa na yāvan māṃ tāvad yuktikramaḥ kṣamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीरोपान्ते वसत्य् अस्मिन् महर्षिर् वल्कलायनः । जाने सो ऽपि न मे साधु परित्राणे प्रगल्भते
tīropānte vasaty asmin maharṣir valkalāyanaḥ / jāne so 'pi na me sādhu paritrāṇe pragalbhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याश्रमपदे यो ऽसौ परिचर्यापरः सदा । लुब्धकः पद्मको नाम स मे संरक्षणक्षमः
tasyāśramapade yo 'sau paricaryāparaḥ sadā / lubdhakaḥ padmako nāma sa me saṃrakṣaṇakṣamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति निश्चित्य मनसा स गत्वा लुब्धकान्तिकम् । स्ववृत्तान्तं निवेद्यास्मै बन्धरक्षाम् अयाचत
iti niścitya manasā sa gatvā lubdhakāntikam / svavṛttāntaṃ nivedyāsmai bandharakṣām ayācata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधकस्य वधायैव नागराजेन सो ऽर्थितः । धन्वी तं देशम् अभ्येत्य मन्त्रधीरं व्यलोकयत्
sādhakasya vadhāyaiva nāgarājena so 'rthitaḥ / dhanvī taṃ deśam abhyetya mantradhīraṃ vyalokayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मिन्न् अवसरे मन्त्रसाधको ऽपि हुतानलः । आकृष्टिं नागराजस्य विदधे बन्धनोत्सुकः
asminn avasare mantrasādhako 'pi hutānalaḥ / ākṛṣṭiṃ nāgarājasya vidadhe bandhanotsukaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्राकृष्टे फणिपतौ क्षणं तद्भवनोदकम् । सविषादं रुरोदेव प्रोद्यद्बुद्बुदगद्गदम् ॥ क्अव्क् ६४।५२ ॥ संत्रासविह्वलभुजङ्गवधूविषादनिश्वासवेगविहितोज्ज्वलफेनमालम् । रक्षार्थनाम् इव चकार तरङ्गहस्तसक्ताञ्जलि प्रबलकम्पविलोलम् अम्भः
mantrākṛṣṭe phaṇipatau kṣaṇaṃ tadbhavanodakam / saviṣādaṃ rurodeva prodyadbudbudagadgadam // KAvk 64.52 // saṃtrāsavihvalabhujaṅgavadhūviṣādaniśvāsavegavihitojjvalaphenamālam / rakṣārthanām iva cakāra taraṅgahastasaktāñjali prabalakampavilolam ambhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्ते विद्याबलात् तेन नागे गरुदतेजसा । संकोचकुटिलाभोगे क्षिप्ते च जलभाजने
ātte vidyābalāt tena nāge garudatejasā / saṃkocakuṭilābhoge kṣipte ca jalabhājane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं हेमलुब्धं बाणेन त्राससंदिग्धलोचनम् । विव्याध धनुर् आकृष्य विषदिग्धेन लुब्धकः
taṃ hemalubdhaṃ bāṇena trāsasaṃdigdhalocanam / vivyādha dhanur ākṛṣya viṣadigdhena lubdhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मग्नबाणं तम् अभ्येत्य भूयस्त्यक्तभुजङ्गमं । करालकरवालेन विशिरस्कं चकार सः
magnabāṇaṃ tam abhyetya bhūyastyaktabhujaṅgamaṃ / karālakaravālena viśiraskaṃ cakāra saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा विद्याबन्धकी तस्य लोभाद् अन्योपयोगिनी । अभूत् सिद्धापि मुग्धस्य स्वविनाशाय केवलम्
sā vidyābandhakī tasya lobhād anyopayoginī / abhūt siddhāpi mugdhasya svavināśāya kevalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युक्ताः परोपतापाय विद्याविभवशक्तयः । सहसैव विमूढानां विनश्यन्ति सहासुभिः
yuktāḥ paropatāpāya vidyāvibhavaśaktayaḥ / sahasaiva vimūḍhānāṃ vinaśyanti sahāsubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रहर्षसंपूर्णः कृतज्ञः फणिनायकः । तं निनाय स्वभवनं लुब्धकं स्नेहलुब्धधीः
tataḥ praharṣasaṃpūrṇaḥ kṛtajñaḥ phaṇināyakaḥ / taṃ nināya svabhavanaṃ lubdhakaṃ snehalubdhadhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र रत्नलतोद्यानविमानमणिवेश्मसु । अभ्यर्च्यमानश् चित्रेण कं चित् कालम् उवास सः
tatra ratnalatodyānavimānamaṇiveśmasu / abhyarcyamānaś citreṇa kaṃ cit kālam uvāsa saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदा चिद् अथ नागेन पूज्यमानं सविस्मयः । विद्युद्दामोपमं पाशम् अमोघाख्यं ददर्श सः
kadā cid atha nāgena pūjyamānaṃ savismayaḥ / vidyuddāmopamaṃ pāśam amoghākhyaṃ dadarśa saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दृष्ट्वा तत्प्रभावं च श्रुत्वा नागनिवेदितम् । यत्नात् तदर्थनां चक्रे लुब्धको लुब्धमानसः
taṃ dṛṣṭvā tatprabhāvaṃ ca śrutvā nāganiveditam / yatnāt tadarthanāṃ cakre lubdhako lubdhamānasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजय्यं समरोद्योगे सुराणाम् अपि बन्धनं । तं जीविताधिकं तस्मै ददौ प्रीत्या फणीश्वरः
ajayyaṃ samarodyoge surāṇām api bandhanaṃ / taṃ jīvitādhikaṃ tasmai dadau prītyā phaṇīśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तं पाशम् आदाय चित्रम् आमन्त्र्य लुब्धकः । उत्तीर्य नागभवनाल् लब्धार्थः स्वपदं ययौ
tatas taṃ pāśam ādāya citram āmantrya lubdhakaḥ / uttīrya nāgabhavanāl labdhārthaḥ svapadaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नागप्रभावसंप्राप्तां चिरं भुक्त्वा स संपदम् । पुत्रायोत्पलकाख्याय पाशं दत्त्वा व्यपद्यत
nāgaprabhāvasaṃprāptāṃ ciraṃ bhuktvā sa saṃpadam / putrāyotpalakākhyāya pāśaṃ dattvā vyapadyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पालयन् पितुर् आचारं सो ऽपि लुब्धकुमारकः । मुनेस् तस्य कुलस्थित्या परिचर्यापरो ऽभवत्
pālayan pitur ācāraṃ so 'pi lubdhakumārakaḥ / munes tasya kulasthityā paricaryāparo 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कदा चित् स मुनेर् विश्रान्तस्य स्थितः पुरः । शुश्राव काकलीगीतं कीर्णं कर्णरसायनम् ॥ क्अव्क् ६४।६७ ॥ गीतश्रवणनिष्पन्दनिलीनहरिणं वनम् । चित्रन्यस्तम् इवालोक्य सो ऽपृच्छद् विस्मितो मुनिम् ॥ क्अव्क् ६४।६८ ॥ कमलाबन्धसंरुद्धमधुपध्वनिसोदरः । कुतो ऽयं कोकिलालापललितः श्रूयते स्वनः
tataḥ kadā cit sa muner viśrāntasya sthitaḥ puraḥ / śuśrāva kākalīgītaṃ kīrṇaṃ karṇarasāyanam // KAvk 64.67 // gītaśravaṇaniṣpandanilīnahariṇaṃ vanam / citranyastam ivālokya so 'pṛcchad vismito munim // KAvk 64.68 // kamalābandhasaṃruddhamadhupadhvanisodaraḥ / kuto 'yaṃ kokilālāpalalitaḥ śrūyate svanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति लुब्धकपुत्रेण पृष्टस् तं मुनिर् अब्रवीत् । गायन्ति मधुरालापम् एतं किन्नरकन्यकाः
iti lubdhakaputreṇa pṛṣṭas taṃ munir abravīt / gāyanti madhurālāpam etaṃ kinnarakanyakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रुमस्य किन्नरपतेः कन्या कन्याशतैर् वृता । पञ्चभिर् नागभवने क्रीडत्य् एषा मनोहरा
drumasya kinnarapateḥ kanyā kanyāśatair vṛtā / pañcabhir nāgabhavane krīḍaty eṣā manoharā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वैतत् कौतुकाक्रान्तः स पुनर् मुनिम् अभ्यधात् । अपि शक्नोति पुरुषः प्राप्तुं किन्नरकन्यकाम्
śrutvaitat kautukākrāntaḥ sa punar munim abhyadhāt / api śaknoti puruṣaḥ prāptuṃ kinnarakanyakām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् उवाच मुनिर् यस्य भवेत् पाशः कराग्रगः । अमोघाख्यः स शक्नोति हर्तुं किन्नरकामिनीम्
tam uvāca munir yasya bhavet pāśaḥ karāgragaḥ / amoghākhyaḥ sa śaknoti hartuṃ kinnarakāminīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् आकर्ण्य सोत्साहस् तं प्रणम्याथ लुब्धकः । प्रययौ पाशम् आदाय भोगीन्द्रभवनान्तिकम्
etad ākarṇya sotsāhas taṃ praṇamyātha lubdhakaḥ / prayayau pāśam ādāya bhogīndrabhavanāntikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र केलिविलासाङ्कं सो ऽपश्यत् किन्नरीगणम् । बिभ्राणम् अनिलालोलहेमवल्लीवनश्रियम्
tatra kelivilāsāṅkaṃ so 'paśyat kinnarīgaṇam / bibhrāṇam anilālolahemavallīvanaśriyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्ब्ये स्नानोत्थितां तासां स ददर्श मनोहराम् । स्मरस्येव त्रिनेत्राग्निनिर्वाणजलदेवताम्
madbye snānotthitāṃ tāsāṃ sa dadarśa manoharām / smarasyeva trinetrāgninirvāṇajaladevatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनङ्गविभ्रमारम्भनिर्भरोर्मिणि यौवने । मज्जतः शैशवस्येव कुर्वाणाम् अवलम्बनम् ॥ क्अव्क् ६४।७७ ॥ मेखलाबद्धसंनद्धदिव्याम्बरमनोरमाम् । जलकेलिकलासक्तस्फारफेनावलीम् इव
anaṅgavibhramārambhanirbharormiṇi yauvane / majjataḥ śaiśavasyeva kurvāṇām avalambanam // KAvk 64.77 // mekhalābaddhasaṃnaddhadivyāmbaramanoramām / jalakelikalāsaktasphāraphenāvalīm iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लावण्यप्रसृतेनेव प्रवाहेन महीयसा । हरन्तीं तारहारेण शशिशुभ्रनिशाश्रियम्
lāvaṇyaprasṛteneva pravāhena mahīyasā / harantīṃ tārahāreṇa śaśiśubhraniśāśriyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलयन्तीं जलोल्लीढां लीलापत्त्रलतां पुनः । कर्णाभरणरत्नांशुकलापेन कपोलयोः
kalayantīṃ jalollīḍhāṃ līlāpattralatāṃ punaḥ / karṇābharaṇaratnāṃśukalāpena kapolayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्तूरीलेखया सख्या लिख्यमानललाटिकाम् । कलङ्ककलनाक्लैब्यं शमयन्तीं हिमत्विषः
kastūrīlekhayā sakhyā likhyamānalalāṭikām / kalaṅkakalanāklaibyaṃ śamayantīṃ himatviṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां दृष्ट्वा विस्मयावेशपाशेनाकृष्टमानसः । चक्रे पाशम् अमोघाख्यं सज्जं सपदि लुब्धकः
tāṃ dṛṣṭvā vismayāveśapāśenākṛṣṭamānasaḥ / cakre pāśam amoghākhyaṃ sajjaṃ sapadi lubdhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः संत्रासतरलाः सहसा हरिणेक्षणाः । किन्नर्यो दिवम् उत्पेतुः पाशहस्तं विलोक्य तं
tataḥ saṃtrāsataralāḥ sahasā hariṇekṣaṇāḥ / kinnaryo divam utpetuḥ pāśahastaṃ vilokya taṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लघुहस्ततया क्षिप्त्वा पाशं चकितलोचनाम् । मनोहरां स जग्राह हरिणीम् इव लुब्धकः
laghuhastatayā kṣiptvā pāśaṃ cakitalocanām / manoharāṃ sa jagrāha hariṇīm iva lubdhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा पाशविवशा तेन कृष्टा कष्टदशां श्रिता । किम् एतद् इति नाज्ञासीत् क्षणमूर्च्छानिमीलिता
sā pāśavivaśā tena kṛṣṭā kaṣṭadaśāṃ śritā / kim etad iti nājñāsīt kṣaṇamūrcchānimīlitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यूथभ्रष्टेव हरिणी स्वजनालोकनाशया । निरीक्षमाणा ककुभः सा संभ्रान्ता तम् अभ्यधात्
yūthabhraṣṭeva hariṇī svajanālokanāśayā / nirīkṣamāṇā kakubhaḥ sā saṃbhrāntā tam abhyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुञ्च मुञ्च दृढाक्षिप्तां मा स्प्राक्षीः परिरक्ष माम् । क्रूरा अपि भवन्त्य् एव शोकार्तिषु कृपालवः
muñca muñca dṛḍhākṣiptāṃ mā sprākṣīḥ parirakṣa mām / krūrā api bhavanty eva śokārtiṣu kṛpālavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोभाद् अनुत्तमपदप्रयुक्ता दिव्यकन्यका । सद्यः प्रदीप्ता विद्येव निर्दहत्य् एव साधकम्
lobhād anuttamapadaprayuktā divyakanyakā / sadyaḥ pradīptā vidyeva nirdahaty eva sādhakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मां विचार्य धिया धीमन्न् उचिताय प्रयच्छतः । भविष्यति तवावश्यम् महान् धर्मधनागमः
māṃ vicārya dhiyā dhīmann ucitāya prayacchataḥ / bhaviṣyati tavāvaśyam mahān dharmadhanāgamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीडां पाशकृताम् एतां न सहे मुञ्च बन्धनम् । स्वयं व्रजाम्य् अहं तत्र यत्र ते ऽभिमता गतिः
pīḍāṃ pāśakṛtām etāṃ na sahe muñca bandhanam / svayaṃ vrajāmy ahaṃ tatra yatra te 'bhimatā gatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिवम् उत्प्लुत्य गच्छामि न त्व् अहं मुक्तबन्धना । यद्वशान् मे गतिर् व्योम्नि चूडारत्नं गृहाण तत्
divam utplutya gacchāmi na tv ahaṃ muktabandhanā / yadvaśān me gatir vyomni cūḍāratnaṃ gṛhāṇa tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तः स तया सास्रं प्रयातः करुणार्द्रताम् । चूडामणिं समादाय पाशं मुक्त्वा जगाद ताम्
ity uktaḥ sa tayā sāsraṃ prayātaḥ karuṇārdratām / cūḍāmaṇiṃ samādāya pāśaṃ muktvā jagāda tām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाश्वसिहि कल्याणि न शोकं कर्तुम् अर्हसि । न नामानुचिताय त्वां प्रयच्छामि निजेच्छया
samāśvasihi kalyāṇi na śokaṃ kartum arhasi / na nāmānucitāya tvāṃ prayacchāmi nijecchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्ति राजसुतः श्रीमान् गुणरत्नमहोदधिः । पूरिताः ककुभः सर्वा येन कीर्त्यमृतोर्मिभिः
asti rājasutaḥ śrīmān guṇaratnamahodadhiḥ / pūritāḥ kakubhaḥ sarvā yena kīrtyamṛtormibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स विद्यावदनादर्शः कलाकेलिविभूषणः । सुवृत्तः सुधनो नाम निजवंशविशेषकः
sa vidyāvadanādarśaḥ kalākelivibhūṣaṇaḥ / suvṛttaḥ sudhano nāma nijavaṃśaviśeṣakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स ते समुचितः सुभ्रु विभ्रमाभरणं भुवः । त्यागोपभोगसुभगः सुखोत्सव इव श्रियः ॥ क्अव्क् ६४।९६ ॥ सुरकिन्नरगन्धर्वविद्याधरविलासिनाम् । यः खर्वीकुरुते गर्वम् उर्वराशर्वरिपतिः
sa te samucitaḥ subhru vibhramābharaṇaṃ bhuvaḥ / tyāgopabhogasubhagaḥ sukhotsava iva śriyaḥ // KAvk 64.96 // surakinnaragandharvavidyādharavilāsinām / yaḥ kharvīkurute garvam urvarāśarvaripatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेन कृताश्वासा बन्धुवर्गवियोगिनी । कुररीवातिकरुणं विललाप मनोहरा
iti tena kṛtāśvāsā bandhuvargaviyoginī / kurarīvātikaruṇaṃ vilalāpa manoharā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रान्तरे विन्ध्यतटीं मृगयाकेलिकौतुकी । प्रस्थितः सुधनो धन्वी शनैस् तं देशम् आययौ
atrāntare vindhyataṭīṃ mṛgayākelikautukī / prasthitaḥ sudhano dhanvī śanais taṃ deśam āyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रथनेमिस्वनैस् तस्य प्रनृत्तशिखिमण्डली । वनलक्ष्म्याः क्षणं लेभे लोलनीलदुकूलताम्
rathanemisvanais tasya pranṛttaśikhimaṇḍalī / vanalakṣmyāḥ kṣaṇaṃ lebhe lolanīladukūlatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कपोलप्रणयिभिर् बभौ स्वेदोदबिन्दुभिः । संक्रान्तैः कुण्डलप्रान्ते कान्तमुक्ताफलैर् इव
sa kapolapraṇayibhir babhau svedodabindubhiḥ / saṃkrāntaiḥ kuṇḍalaprānte kāntamuktāphalair iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्यन्दनाश्वखुरोद्धूतं दन्तदीधितिभिः पुरः । हरन्न् इव रजःपुञ्जं व्याजहार स सारथिम्
syandanāśvakhuroddhūtaṃ dantadīdhitibhiḥ puraḥ / harann iva rajaḥpuñjaṃ vyājahāra sa sārathim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो मनोरथेनेव रथेनानिलरंहसा । दूरोज्झिता स्वसैन्येन कियती लङ्घिता क्षितिः
aho manoratheneva rathenānilaraṃhasā / dūrojjhitā svasainyena kiyatī laṅghitā kṣitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एता बालानिलोल्लासलोलपिप्पलपल्लवाः । हरन्ति हरितच्छायां हरिणाभरणा भुवः
etā bālānilollāsalolapippalapallavāḥ / haranti haritacchāyāṃ hariṇābharaṇā bhuvaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एता बालप्रवालोष्ठ्यः स्तबकस्तनबन्धुराः । सोत्कण्ठा इव जृम्भन्ते मञ्जर्यः श्वसनाकुलाः
etā bālapravāloṣṭhyaḥ stabakastanabandhurāḥ / sotkaṇṭhā iva jṛmbhante mañjaryaḥ śvasanākulāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमा मरकतश्यामशष्पसंचयकञ्चुकाः । राजन्ते कौसुमरजोरञ्जिता वनराजयः
imā marakataśyāmaśaṣpasaṃcayakañcukāḥ / rājante kausumarajorañjitā vanarājayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एता विवलितग्रीवा हरिण्यस् त्रासविद्रुताः । नीलोत्पलवनानीव सृजन्ति तरलेक्षितैः
etā vivalitagrīvā hariṇyas trāsavidrutāḥ / nīlotpalavanānīva sṛjanti taralekṣitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते निशाकरकराङ्कुरकान्तदन्ताः पल्लीपतिप्रणयिणीस्तनतुल्यकुम्भाः । पश्यन्ति दन्तिशिशवः परितो रथं मे नेमिस्वनापःर्तचापललीनकर्णाः
ete niśākarakarāṅkurakāntadantāḥ pallīpatipraṇayiṇīstanatulyakumbhāḥ / paśyanti dantiśiśavaḥ parito rathaṃ me nemisvanāpaḥrtacāpalalīnakarṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते निर्मलनर्मदापरिसरव्याजृम्भिवल्लीवलत्- पुष्पोद्दाममधूत्सवप्रणयिनः क्षीबा इवाघूर्णिताः । संनद्धाः शबरीनितम्बविलसन्मायूरपत्त्रावली- लीलान्दोलननर्मविभ्रमकलाबन्धेषु विन्ध्यानिलाः
ete nirmalanarmadāparisaravyājṛmbhivallīvalat- puṣpoddāmamadhūtsavapraṇayinaḥ kṣībā ivāghūrṇitāḥ / saṃnaddhāḥ śabarīnitambavilasanmāyūrapattrāvalī- līlāndolananarmavibhramakalābandheṣu vindhyānilāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति ब्रुवाणः कलयन् वनलक्ष्मीं नृपात्मजः । शुश्राव निर्जने कीर्णं किन्नर्याः करुणं स्वनम्
iti bruvāṇaḥ kalayan vanalakṣmīṃ nṛpātmajaḥ / śuśrāva nirjane kīrṇaṃ kinnaryāḥ karuṇaṃ svanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वैव कौतुकाकृष्टस् तत्समीपं कृपानिधिः । सो ऽभ्येत्य सद्गुणादर्शस् तां ददर्श मृगीदृशम्
śrutvaiva kautukākṛṣṭas tatsamīpaṃ kṛpānidhiḥ / so 'bhyetya sadguṇādarśas tāṃ dadarśa mṛgīdṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याचमानाम् परित्राणं लुब्धकं साश्रुलोचनाम् । वनेचरभयोद्विग्नाम् इव काननदेवतां
yācamānām paritrāṇaṃ lubdhakaṃ sāśrulocanām / vanecarabhayodvignām iva kānanadevatāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्वेष्टुं लुब्धकाकृष्टं स्वम् अङ्कंर्गम् आगताम् । खिन्नाम् इव वनभ्रान्त्या लक्ष्मीं हरिणलक्ष्मणः
anveṣṭuṃ lubdhakākṛṣṭaṃ svam aṅkaṃrgam āgatām / khinnām iva vanabhrāntyā lakṣmīṃ hariṇalakṣmaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां विलोक्य स साश्चर्यरूपातिशयविस्मितः । अभिलाषपटे क्षिप्रं चित्रन्यस्त इवाभवत्
tāṃ vilokya sa sāścaryarūpātiśayavismitaḥ / abhilāṣapaṭe kṣipraṃ citranyasta ivābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽचिन्तयद् अहो रम्यनिर्माणाभ्यासकारिणः । अस्मिन् मुखसमुल्लेखे रेखापरिणतिर् विधेः
so 'cintayad aho ramyanirmāṇābhyāsakāriṇaḥ / asmin mukhasamullekhe rekhāpariṇatir vidheḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्लभा भोगिभवने मर्त्यलोके कथैव का । मन्ये लावण्यमुद्रेयं स्वर्गे ऽप्य् अभिनवोदिता
durlabhā bhogibhavane martyaloke kathaiva kā / manye lāvaṇyamudreyaṃ svarge 'py abhinavoditā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तारुण्येन निपीतशैशवतया सानङ्गशृङ्गारिणी तन्वङ्ग्या सकलाङ्गसंगमसखी भङ्गिर् नवाङ्गीकृता । निःसंरम्भपराक्रमः पृथुतरारम्भाभियोगं विना सांराज्ये जगतां यया विजयते देवो विलासायुधः
tāruṇyena nipītaśaiśavatayā sānaṅgaśṛṅgāriṇī tanvaṅgyā sakalāṅgasaṃgamasakhī bhaṅgir navāṅgīkṛtā / niḥsaṃrambhaparākramaḥ pṛthutarārambhābhiyogaṃ vinā sāṃrājye jagatāṃ yayā vijayate devo vilāsāyudhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति विस्मयगर्भेण साभिलाषेण चक्षुष । तां पिबन्तम् इवाभ्येत्य प्रणम्य प्राह लुब्धकः
iti vismayagarbheṇa sābhilāṣeṇa cakṣuṣa / tāṃ pibantam ivābhyetya praṇamya prāha lubdhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलकल्पद्रुमस्येयं द्रुमस्य दयिता सुता । देव किन्नरराजस्य पाशेनापःर्ता मया
kulakalpadrumasyeyaṃ drumasya dayitā sutā / deva kinnararājasya pāśenāpaḥrtā mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आनीता त्वत्कृते दिव्यकन्यैषा प्रतिगृह्यताम् । त्वम् एवास्या गुणोदार भर्ता भुव इवोचितः
ānītā tvatkṛte divyakanyaiṣā pratigṛhyatām / tvam evāsyā guṇodāra bhartā bhuva ivocitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्याश् चूडामणिर् अयं मया स्वेच्छागतिप्रदः । गृहीतस् तद्विरहिता नेयं याति विहायसा
asyāś cūḍāmaṇir ayaṃ mayā svecchāgatipradaḥ / gṛhītas tadvirahitā neyaṃ yāti vihāyasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्ष्यो मणिर् अयं नास्ति दत्ते ऽस्मिन् संगमो ऽनया । इत्य् उक्त्वास्मै ददौ कन्यारत्नं रत्नं च लुब्धकः
rakṣyo maṇir ayaṃ nāsti datte 'smin saṃgamo 'nayā / ity uktvāsmai dadau kanyāratnaṃ ratnaṃ ca lubdhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहीता राजपुत्रेण सा महींर्गलक्ष्मणा । सुधासिक्तेव तत्याज स्वदेशविरहानलम्
gṛhītā rājaputreṇa sā mahīṃrgalakṣmaṇā / sudhāsikteva tatyāja svadeśavirahānalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्कण्ठालोकनालोलां तां बालहरिणीम् इव । बबन्ध लुब्धकत्यक्तां रागवागुरया स्मरः
utkaṇṭhālokanālolāṃ tāṃ bālahariṇīm iva / babandha lubdhakatyaktāṃ rāgavāgurayā smaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किन्नरीं रथम् आरोप्य रत्नैर् आपूर्य लुब्धकम् । हर्षपूर्णः स्वनगरं प्रतस्थे पार्थिवात्मजः
kinnarīṃ ratham āropya ratnair āpūrya lubdhakam / harṣapūrṇaḥ svanagaraṃ pratasthe pārthivātmajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.