Library·Dandin: Kavyadarsa·3

Dandin: Kavyadarsa 3

अव्यपेतव्यपेतात्मा व्यावृत्तिर् वर्णसंहतेः । यमकं तच् च पादानाम् आदिमध्यान्तगोचरम्

avyapetavyapetātmā vyāvṛttir varṇasaṃhateḥ / yamakaṃ tac ca pādānām ādimadhyāntagocaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकद्वित्रिचतुष्पादयमकानां विकल्पनाः । आदिमध्यान्तमध्यान्तमध्याद्याद्यन्तसर्वतः

ekadvitricatuṣpādayamakānāṃ vikalpanāḥ / ādimadhyāntamadhyāntamadhyādyādyantasarvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्यन्तबहवस् तेषां भेदाः संभेदयोनयः । सुकरा दुष्कराश् चैव दर्श्यन्ते तत्र के चन

atyantabahavas teṣāṃ bhedāḥ saṃbhedayonayaḥ / sukarā duṣkarāś caiva darśyante tatra ke cana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मानेन मानेन सखि प्रणयो भूत् प्रिये जने । खण्डिता कण्ठम् आश्लिष्य तम् एव कुरु सत्रपम्

mānena mānena sakhi praṇayo bhūt priye jane / khaṇḍitā kaṇṭham āśliṣya tam eva kuru satrapam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेघनादेन हंसानां मदनो मदनोदिना । नुन्नमानं मनः स्त्रीणां सह रत्या विगाहते

meghanādena haṃsānāṃ madano madanodinā / nunnamānaṃ manaḥ strīṇāṃ saha ratyā vigāhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजन्वत्यः प्रजा जाता भवन्तं प्राप्य सांप्रतम् । चतुरं चतुरम्भोधिरशनोर्वीकरग्रहे

rājanvatyaḥ prajā jātā bhavantaṃ prāpya sāṃpratam / caturaṃ caturambhodhiraśanorvīkaragrahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरण्यं कैश् चिद् आक्रान्तम् अन्यैः सद्म दिवौकसाम् । पदातिरथनागाश्वरहितैर् अहितैस् तव

araṇyaṃ kaiś cid ākrāntam anyaiḥ sadma divaukasām / padātirathanāgāśvarahitair ahitais tava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुरं मधुर् अम्भोजवदने वद नेत्रयोः । विभ्रमं भ्रमरभ्रान्त्या विडम्बयति किं न्व् इदम्

madhuraṃ madhur ambhojavadane vada netrayoḥ / vibhramaṃ bhramarabhrāntyā viḍambayati kiṃ nv idam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वारणो वा रणोद्दामो हयो वा स्मर दुर्धरः । न यतो नयतो ऽन्तं नस् तद् अहो विक्रमस् तव

vāraṇo vā raṇoddāmo hayo vā smara durdharaḥ / na yato nayato 'ntaṃ nas tad aho vikramas tava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजितैर् आजितैक्ष्ण्येन जीयते त्वादृशैर् नृपैः । नीयते च पुनस् तृप्तिं वसुधा वसुधारया

rājitair ājitaikṣṇyena jīyate tvādṛśair nṛpaiḥ / nīyate ca punas tṛptiṃ vasudhā vasudhārayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करोति सहकारस्य कलिकोत्कलिकोत्तरम् । मन्मनो मन्मनो ऽप्य् एष मत्तकोकिलनिस्वनः

karoti sahakārasya kalikotkalikottaram / manmano manmano 'py eṣa mattakokilanisvanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं त्वदुपलम्भाशाविहताव् इह तादृशी । अवस्था नालम् आरोढुम् अङ्गनाम् अङ्गनाशिनी

kathaṃ tvadupalambhāśāvihatāv iha tādṛśī / avasthā nālam āroḍhum aṅganām aṅganāśinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निगृह्य नेत्रे कर्षन्ति बालपल्लवशोभिना । तरुणा तरुणान् क्लिष्टान् अलिनो नलिनोन्मुखाः

nigṛhya netre karṣanti bālapallavaśobhinā / taruṇā taruṇān kliṣṭān alino nalinonmukhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशदा विशदामत्तसारसे सारसे जले । कुरुते कुरुतेनेयं हंसी माम् अन्तकामिषम्

viśadā viśadāmattasārase sārase jale / kurute kuruteneyaṃ haṃsī mām antakāmiṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषमं विषम् अन्वेति मदनं मदनन्दनः । सहेन्दुकलयापोढमलया मलयानिलः

viṣamaṃ viṣam anveti madanaṃ madanandanaḥ / sahendukalayāpoḍhamalayā malayānilaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मानिनी मा निनीषुस् ते निषङ्गत्वम् अनङ्ग मे । हारिणी हारिणी शर्म तनुतां तनुतां यतः

māninī mā ninīṣus te niṣaṅgatvam anaṅga me / hāriṇī hāriṇī śarma tanutāṃ tanutāṃ yataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जयता त्वन्मुखेनास्मान् अकथं न कथं जितम् । कमलं कम् अलंकुर्वद् अलिमद् दलि मत्प्रिये

jayatā tvanmukhenāsmān akathaṃ na kathaṃ jitam / kamalaṃ kam alaṃkurvad alimad dali matpriye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रमणी रमणीया मे पाटलापाटलांशुका । वारुणीवारुणीभूतसौरभा सौरभास्पदम्

ramaṇī ramaṇīyā me pāṭalāpāṭalāṃśukā / vāruṇīvāruṇībhūtasaurabhā saurabhāspadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति पादादियमकम् अव्यपेतं विकल्पितम् । व्यपेतस्यापि वर्ण्यन्ते विकल्पास् तस्य के चन

iti pādādiyamakam avyapetaṃ vikalpitam / vyapetasyāpi varṇyante vikalpās tasya ke cana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुर् एणदृशां मानं मधुरेण सुगन्धिना । सहकारोद्गमेनैव शब्दशेषं करिष्यति

madhur eṇadṛśāṃ mānaṃ madhureṇa sugandhinā / sahakārodgamenaiva śabdaśeṣaṃ kariṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करो ऽतिताम्रो रामाणां तन्त्रीताडनविभ्रमम् । करोति सेर्ष्यं कान्ते वा श्रवणोत्पलताडनम्

karo 'titāmro rāmāṇāṃ tantrītāḍanavibhramam / karoti serṣyaṃ kānte vā śravaṇotpalatāḍanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सकलापोल्लसनया कलापिन्यानु नृत्यते । मेघाली नर्तिता वातैः सकलापो विमुञ्चति

sakalāpollasanayā kalāpinyānu nṛtyate / meghālī nartitā vātaiḥ sakalāpo vimuñcati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयम् एव गलन्मानकलि कामिनि ते मनः । कलिकाम् अथ नीपस्य दृष्ट्वा कां नु स्पृशेद् दशाम्

svayam eva galanmānakali kāmini te manaḥ / kalikām atha nīpasya dṛṣṭvā kāṃ nu spṛśed daśām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरुह्याक्रीडशैलस्य चन्द्रकान्तस्थलीम् इमाम् । नृत्यत्य् एष लसच्चारुचन्द्रकान्तः शिखावलः

āruhyākrīḍaśailasya candrakāntasthalīm imām / nṛtyaty eṣa lasaccārucandrakāntaḥ śikhāvalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्धृता राजकाद् उर्वी ध्रियते ऽद्य भुजेन ते । वराहेणोद्धृता यासौ वराहेर् उपरिस्थिता

uddhṛtā rājakād urvī dhriyate 'dya bhujena te / varāheṇoddhṛtā yāsau varāher uparisthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करेण ते रणेष्व् अन्तकरेण द्विषतां हताः । करेणवः क्षरद्रक्ता भान्ति संध्याघना इव

kareṇa te raṇeṣv antakareṇa dviṣatāṃ hatāḥ / kareṇavaḥ kṣaradraktā bhānti saṃdhyāghanā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परागतरुराजीव वातैर् ध्वस्ता भटैश् चमूः । परागतम् इव क्वापि परागततम् अम्बरम्

parāgatarurājīva vātair dhvastā bhaṭaiś camūḥ / parāgatam iva kvāpi parāgatatam ambaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पातु वो भगवान् विष्णुः सदा नवघनद्युतिः । स दानवकुलध्वंसी सदानवरदन्तिहा

pātu vo bhagavān viṣṇuḥ sadā navaghanadyutiḥ / sa dānavakuladhvaṃsī sadānavaradantihā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कम् अलेः समकेशं ते कमलेर्ष्याकरं मुखम् । कम् अलेख्यं करोषि त्वं कमलेवोन्मदिष्णुषु

kam aleḥ samakeśaṃ te kamalerṣyākaraṃ mukham / kam alekhyaṃ karoṣi tvaṃ kamalevonmadiṣṇuṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुदा रमणम् अन्वीतम् उदारमणिभूषणाः । मदभ्रमद्दृशः कर्तुम् अदभ्रजघनाः क्षमाः

mudā ramaṇam anvītam udāramaṇibhūṣaṇāḥ / madabhramaddṛśaḥ kartum adabhrajaghanāḥ kṣamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदितैर् अन्यपुष्टानाम् आरुतैर् मे हृतं मनः । उदितैर् अपि ते दूति मारुतैर् अपि दक्षिणैः

uditair anyapuṣṭānām ārutair me hṛtaṃ manaḥ / uditair api te dūti mārutair api dakṣiṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुराजितह्रियो यूनां तनुम् अध्यासते स्त्रियः । तनुमध्याः क्षरत्स्वेदसुराजितमुखेन्दवः

surājitahriyo yūnāṃ tanum adhyāsate striyaḥ / tanumadhyāḥ kṣaratsvedasurājitamukhendavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति व्यपेतयमकप्रभेदो ऽप्य् एष दर्शितः । अव्यपेतव्यपेतात्मा विकल्पो ऽप्य् अस्ति तद्यथा

iti vyapetayamakaprabhedo 'py eṣa darśitaḥ / avyapetavyapetātmā vikalpo 'py asti tadyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सालं सालम्बकलिकासालं सालं न वीक्षितुम् । नालीन् आलीनबकुलान् आली नालीकिनीर् अपि

sālaṃ sālambakalikāsālaṃ sālaṃ na vīkṣitum / nālīn ālīnabakulān ālī nālīkinīr api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालं कालम् अनालक्ष्यतारतारकम् ईक्षितुम् । तारतारम्यरसितं कालं कालमहाघनम्

kālaṃ kālam anālakṣyatāratārakam īkṣitum / tāratāramyarasitaṃ kālaṃ kālamahāghanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

याम यामत्रयाधीनायामया मरणं निशा । याम् अयाम् अधियास्वार्त्या या मया मथितैव सा

yāma yāmatrayādhīnāyāmayā maraṇaṃ niśā / yām ayām adhiyāsvārtyā yā mayā mathitaiva sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् आदिपादयमकविकल्पस्येदृशी गतिः । एवम् एव विकल्प्यानि यमकानीतराण्य् अपि

ity ādipādayamakavikalpasyedṛśī gatiḥ / evam eva vikalpyāni yamakānītarāṇy api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न प्रपञ्चभयाद् भेदाः कार्त्स्न्येनाख्यातुम् ईप्सिताः । दुष्कराभिमता एव दर्श्यन्ते तत्र के चन

na prapañcabhayād bhedāḥ kārtsnyenākhyātum īpsitāḥ / duṣkarābhimatā eva darśyante tatra ke cana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थिरायते यतेन्द्रियो न हीयते यतेर् भवान् । अमायतेयते ऽप्य् अभूत् सुखाय ते ऽयते क्षयम्

sthirāyate yatendriyo na hīyate yater bhavān / amāyateyate 'py abhūt sukhāya te 'yate kṣayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सभासु राजन्न् असुराहतैर् मुखैर् महीसुराणां वसुराजितैः स्तुताः । न भासुरा यान्ति सुरान् न ते गुणाः प्रजासु रागात्मसु राशितां गताः

sabhāsu rājann asurāhatair mukhair mahīsurāṇāṃ vasurājitaiḥ stutāḥ / na bhāsurā yānti surān na te guṇāḥ prajāsu rāgātmasu rāśitāṃ gatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तव प्रिया सच्चरिताप्रमत्त या विभूषणं धार्यम् इहांशुमत् तया । रतोत्सवामोदविशेषमत्तया न मे फलं किं चन कान्तिमत्तया

tava priyā saccaritāpramatta yā vibhūṣaṇaṃ dhāryam ihāṃśumat tayā / ratotsavāmodaviśeṣamattayā na me phalaṃ kiṃ cana kāntimattayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवादृशा नाथ न जानते नते रसं विरुद्धे खलु सन्नतेनते । य एव दीनाः शिरसा नतेन ते चरन्त्य् अलं दैन्यरसेन तेन ते

bhavādṛśā nātha na jānate nate rasaṃ viruddhe khalu sannatenate / ya eva dīnāḥ śirasā natena te caranty alaṃ dainyarasena tena te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लीलास्मितेन शुचिना मृदुनोदितेन व्यालोकितेन लघुना गुरुणा गतेन । व्याजृम्भितेन जघनेन च दर्शितेन सा हन्ति तेन गलितं मम जीवितेन

līlāsmitena śucinā mṛdunoditena vyālokitena laghunā guruṇā gatena / vyājṛmbhitena jaghanena ca darśitena sā hanti tena galitaṃ mama jīvitena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीमान् अमान् अमरवर्त्मसमानमानम् आत्मानम् आनतजगत्प्रथमानमानम् । भूमानम् आनयत यः स्थितिमान् अमान नामानम् आनम तम् अप्रतिमानमानम्

śrīmān amān amaravartmasamānamānam ātmānam ānatajagatprathamānamānam / bhūmānam ānayata yaḥ sthitimān amāna nāmānam ānama tam apratimānamānam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सारयन्तम् उरसा रमयन्ती सारभूतमुरुसारधरा तम् । सारसानुकृतसारसकाञ्चिः सा रसायनम् असारम् अवैति

sārayantam urasā ramayantī sārabhūtamurusāradharā tam / sārasānukṛtasārasakāñciḥ sā rasāyanam asāram avaiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नयानयालोचनयानयानयान् अयानयान्धान् विनयानयायते । न यान् अयासीर् जिनयानया नयान् अयानयास् ताञ् जनयानयाश्रितान्

nayānayālocanayānayānayān ayānayāndhān vinayānayāyate / na yān ayāsīr jinayānayā nayān ayānayās tāñ janayānayāśritān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रवेण भौमो ध्वजवर्तिवीरवेर् अवेजि संयत्य् अतुलास्त्रगौरवे । रवेर् इवोग्रस्य पुरो हरेर् अवेर् अवेत तुल्यं रिपुम् अस्य भैरवे

raveṇa bhaumo dhvajavartivīraver aveji saṃyaty atulāstragaurave / raver ivograsya puro harer aver aveta tulyaṃ ripum asya bhairave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मयामयालम्ब्यकलामयामयाम् अयाम् अयातव्यविरामयामया । मयामयार्तिं निशयामयामया मयामयामूं करुणामयामया

mayāmayālambyakalāmayāmayām ayām ayātavyavirāmayāmayā / mayāmayārtiṃ niśayāmayāmayā mayāmayāmūṃ karuṇāmayāmayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मतां धुनानारमताम् अकामताम् अतापलब्धाग्रिमतानुलोमता । मताव् अयत्य् उत्तमताविलोमताम् अताम्यतस् ते समता न वामता

matāṃ dhunānāramatām akāmatām atāpalabdhāgrimatānulomatā / matāv ayaty uttamatāvilomatām atāmyatas te samatā na vāmatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालकालगलकालकालमुखकालकाल कालकालपनकालकालघनकाल काल । कालकालसि तका लका ललनिकालकालकालकालगतु कालकालकलिकालकाल

kālakālagalakālakālamukhakālakāla kālakālapanakālakālaghanakāla kāla / kālakālasi takā lakā lalanikālakālakālakālagatu kālakālakalikālakāla

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संदष्टयमकस्थानम् अन्तादी पादयोर् द्वयोः । उक्तान्तर्गतम् अप्य् एतत् स्वातन्त्र्येणाद्य कीर्त्यते

saṃdaṣṭayamakasthānam antādī pādayor dvayoḥ / uktāntargatam apy etat svātantryeṇādya kīrtyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपोढरागाप्य् अबला मदेन सा मदेनसा मन्युरसेन योजिता । न योजितात्मानम् अनङ्गतापितां गतापि तापाय ममास नेयते

upoḍharāgāpy abalā madena sā madenasā manyurasena yojitā / na yojitātmānam anaṅgatāpitāṃ gatāpi tāpāya mamāsa neyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्धाभ्यासः समुद्गः स्यात् तस्य भेदास् त्रयो मताः । पादाभ्यासो ऽप्य् अनेकात्मा व्यज्यते स निदर्शनैः

ardhābhyāsaḥ samudgaḥ syāt tasya bhedās trayo matāḥ / pādābhyāso 'py anekātmā vyajyate sa nidarśanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नास्थे यः स त्वया वर्ज्यः परमायतमानया । ना स्थेयःसत्त्वयावर्ज्यः परम् आयतमानया

nāsthe yaḥ sa tvayā varjyaḥ paramāyatamānayā / nā stheyaḥsattvayāvarjyaḥ param āyatamānayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरा जिता माननयासम् एत्य न राजिता माननया समेत्य । विनाशिता वैभवतापनेन विनाशिता वै भवतापनेन

narā jitā mānanayāsam etya na rājitā mānanayā sametya / vināśitā vaibhavatāpanena vināśitā vai bhavatāpanena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलापिनां चारुतयोपयन्ति वृन्दानि लापोढघनागमानाम् । वृन्दानिलापोढघनागमानां कलापिनां चारुतयो ऽपयन्ति

kalāpināṃ cārutayopayanti vṛndāni lāpoḍhaghanāgamānām / vṛndānilāpoḍhaghanāgamānāṃ kalāpināṃ cārutayo 'payanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमन् दयावर्जितमानसात्मया न मन्दयावर्जितमानसात्मया । उरस्य् उपास्तीर्णपयोधरद्वयं मया समालिङ्ग्यत जीवितेश्वरः

naman dayāvarjitamānasātmayā na mandayāvarjitamānasātmayā / urasy upāstīrṇapayodharadvayaṃ mayā samāliṅgyata jīviteśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सभा सुराणाम् अबला विभूषिता गुणैस् तवारोहि मृणालनिर्मलैः । स भासुराणाम् अबला विभूषिता विहारयन् निर्विश संपदः पुराम्

sabhā surāṇām abalā vibhūṣitā guṇais tavārohi mṛṇālanirmalaiḥ / sa bhāsurāṇām abalā vibhūṣitā vihārayan nirviśa saṃpadaḥ purām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलं कम् उक्तं तनुमद्ध्यनामिका स्तनद्वयी च त्वदृते न हन्त्य् अतः । न याति भूतं गणने भवन्मुखे कलङ्कमुक्तं तनुमद् ध्य् अनामिका

kalaṃ kam uktaṃ tanumaddhyanāmikā stanadvayī ca tvadṛte na hanty ataḥ / na yāti bhūtaṃ gaṇane bhavanmukhe kalaṅkamuktaṃ tanumad dhy anāmikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यशश् च ते दिक्षु रजश् च सैनिका वितन्वते ऽजोपम दंशिता युधा । वितन्व् अतेजो ऽपमदं शितायुधा द्विषां च कुर्वन्ति कुलं तरस्विनः

yaśaś ca te dikṣu rajaś ca sainikā vitanvate 'jopama daṃśitā yudhā / vitanv atejo 'pamadaṃ śitāyudhā dviṣāṃ ca kurvanti kulaṃ tarasvinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिभर्ति भूमेर् वलयं भुजेन ते भुजङ्गमो ऽमा स्मरतो मद् अञ्चितम् । शृणूक्तम् एकं स्वम् अवेत्य भूधरं भुजं गमो मा स्म रतो मदं चितम्

bibharti bhūmer valayaṃ bhujena te bhujaṅgamo 'mā smarato mad añcitam / śṛṇūktam ekaṃ svam avetya bhūdharaṃ bhujaṃ gamo mā sma rato madaṃ citam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मरानलो मानविवर्धितो यः स निर्वृतिं ते किम् अपाकरोति । समन्ततस् तामरसेक्षणे न समं ततस् ताम् अरसे क्षणेन

smarānalo mānavivardhito yaḥ sa nirvṛtiṃ te kim apākaroti / samantatas tāmarasekṣaṇe na samaṃ tatas tām arase kṣaṇena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रभावतो नामन वासवस्य प्रभावतो ऽनाम नवासवस्य । प्रभाव् अतो नाम न वा सवस्य विच्छित्तिर् आसीत् त्वयि पिष्टपस्य

prabhāvato nāmana vāsavasya prabhāvato 'nāma navāsavasya / prabhāv ato nāma na vā savasya vicchittir āsīt tvayi piṣṭapasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परं पराया बलवा रणानां धूलीस्थलीर् व्योम विधाय रुन्धन् । परं पराया बलवारणानां परम्पराया बलवारणानाम्

paraṃ parāyā balavā raṇānāṃ dhūlīsthalīr vyoma vidhāya rundhan / paraṃ parāyā balavāraṇānāṃ paramparāyā balavāraṇānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न श्रद्दधे वाचम् अलज्ज मिथ्या भवद्विधानाम् असमाहितानाम् । भवद्विधानाम् असमाहितानां भवद्विधानाम् असमाहितानाम्

na śraddadhe vācam alajja mithyā bhavadvidhānām asamāhitānām / bhavadvidhānām asamāhitānāṃ bhavadvidhānām asamāhitānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्नाहितोमानमराजसेन सन्ना हितोमानमराजसेन । सन्न् आहितो मानम् अराजसेन संनाहितो मानम राजसे न

sannāhitomānamarājasena sannā hitomānamarājasena / sann āhito mānam arājasena saṃnāhito mānama rājase na

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सकृद् द्विस् त्रिश् च यो ऽभ्यासः पादस्यैवं प्रदर्शितः । श्लोकद्वयं तु युक्तार्थं श्लोकाभ्यासः स्मृतो यथा

sakṛd dvis triś ca yo 'bhyāsaḥ pādasyaivaṃ pradarśitaḥ / ślokadvayaṃ tu yuktārthaṃ ślokābhyāsaḥ smṛto yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विनायकेन भवता वृत्तोपचितबाहुना । स्वमित्रोद्धारिणाभीता पृथ्वीयम् अतुलाश्रिता

vināyakena bhavatā vṛttopacitabāhunā / svamitroddhāriṇābhītā pṛthvīyam atulāśritā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विनायकेन भवता वृत्तोपचितबाहुना । स्वमित्रोद्धारिणाभीता पृथ्वी यमतुलाश्रिता

vināyakena bhavatā vṛttopacitabāhunā / svamitroddhāriṇābhītā pṛthvī yamatulāśritā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकाकारचतुष्पादं तन् महायमकाह्वयम् । तस्यापि दृश्यते ऽभ्यासः सा परा यमकक्रिया

ekākāracatuṣpādaṃ tan mahāyamakāhvayam / tasyāpi dṛśyate 'bhyāsaḥ sā parā yamakakriyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समानयासमानया समानया स मानया । समानयासमान या समानयासमानया

samānayāsamānayā samānayā sa mānayā / samānayāsamāna yā samānayāsamānayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धराधराकारधरा धराभुजां भुजा महीं पातुम् अहीनविक्रमाः । क्रमात् सहन्ते सहसा हतारयो रयोद्धुरा मानधुरावलम्बिनः

dharādharākāradharā dharābhujāṃ bhujā mahīṃ pātum ahīnavikramāḥ / kramāt sahante sahasā hatārayo rayoddhurā mānadhurāvalambinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आवृत्तिः प्रातिलोम्येन पादार्धश्लोकगोचरा । यमकं प्रतिलोमत्वात् प्रतिलोमम् इति स्मृतम्

āvṛttiḥ prātilomyena pādārdhaślokagocarā / yamakaṃ pratilomatvāt pratilomam iti smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यामताश कृतायासा सा याता कृशता मया । रमणारकता ते ऽस्तु स्तुतेताकरणामर

yāmatāśa kṛtāyāsā sā yātā kṛśatā mayā / ramaṇārakatā te 'stu stutetākaraṇāmara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नादिनो ऽमदना धीः स्वा न मे का चन कामिता । तामिका न च कामेन स्वाधीना दमनोदिना

nādino 'madanā dhīḥ svā na me kā cana kāmitā / tāmikā na ca kāmena svādhīnā damanodinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या न मानयमाराविकशोनानजनासना । याम् उदारशताधीनाम् आयाम् आयम् अनादि सा

yā na mānayamārāvikaśonānajanāsanā / yām udāraśatādhīnām āyām āyam anādi sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा दिनामयम् आयामा नाधीता शरदामुया । नासनाजनना शोकविरामाय न मानया

sā dināmayam āyāmā nādhītā śaradāmuyā / nāsanājananā śokavirāmāya na mānayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्णानाम् एकरूपत्वं यद्य् एकान्तरम् अर्धयोः । गोमूत्रिकेति तत् प्राहुर् दुष्करं तद्विदो यथा

varṇānām ekarūpatvaṃ yady ekāntaram ardhayoḥ / gomūtriketi tat prāhur duṣkaraṃ tadvido yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मदनो मदिराक्षीणाम् अपाङ्गास्त्रो जयेद् अयम् । मदेनो यदि तत् क्षीणम् अनङ्गायाञ्जलिं दधे

madano madirākṣīṇām apāṅgāstro jayed ayam / madeno yadi tat kṣīṇam anaṅgāyāñjaliṃ dadhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आहुर् अर्धभ्रमं नाम श्लोकार्धभ्रमणं यदि । तद् इष्टं सर्वतोभद्रं भ्रमणं यदि सर्वतः

āhur ardhabhramaṃ nāma ślokārdhabhramaṇaṃ yadi / tad iṣṭaṃ sarvatobhadraṃ bhramaṇaṃ yadi sarvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनोभव तवानीकं नोदयाय न मानिनी । भयाद् अमेयामा मा वा वयम् एनोमया नत

manobhava tavānīkaṃ nodayāya na māninī / bhayād ameyāmā mā vā vayam enomayā nata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामायामा मा या मासा मारानायायाना रामा । यानावारारावानाया मायारामा मारायामा

sāmāyāmā mā yā māsā mārānāyāyānā rāmā / yānāvārārāvānāyā māyārāmā mārāyāmā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः स्वरस्थानवर्णानां नियमो दुष्करेष्व् असौ । इष्टश् चतुःप्रभृत्य् एष दर्श्यते सुकरः परः

yaḥ svarasthānavarṇānāṃ niyamo duṣkareṣv asau / iṣṭaś catuḥprabhṛty eṣa darśyate sukaraḥ paraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आम्नायानाम् आहान्त्या वाग् ईतीर् गीतीर् भीतीः प्रीतीः । भोगो रोगो मोदो मोहो धेये धेच्छे देशे क्षेमे

āmnāyānām āhāntyā vāg ītīr gītīr bhītīḥ prītīḥ / bhogo rogo modo moho dheye dhecche deśe kṣeme

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षितिविजितिस्थितिविहितिव्रतरतयः परगतयः । उरु रुरुधुर् गुरु दुधुवुर् युधि कुरवः स्वम् अरिकुलम्

kṣitivijitisthitivihitivrataratayaḥ paragatayaḥ / uru rurudhur guru dudhuvur yudhi kuravaḥ svam arikulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीदीप्ती ह्रीकीर्ती धीनीती गीःप्रीती । एधेते द्वे द्वे ते ये नेमे देवेशे

śrīdīptī hrīkīrtī dhīnītī gīḥprītī / edhete dve dve te ye neme deveśe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामायामा मा या मासा मारानायायाना रामा । यानावारारावानाया मायारामा मारायामा

sāmāyāmā mā yā māsā mārānāyāyānā rāmā / yānāvārārāvānāyā māyārāmā mārāyāmā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नयनानन्दजनने नक्षत्रगणशालिनि । अघने गगने दृष्टिर् अङ्गने दीयतां सकृत्

nayanānandajanane nakṣatragaṇaśālini / aghane gagane dṛṣṭir aṅgane dīyatāṃ sakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलिनीलालकलतं कं न हन्ति घनस्तनि । आननं नलिनच्छायनयनं शशिकान्ति ते

alinīlālakalataṃ kaṃ na hanti ghanastani / ānanaṃ nalinacchāyanayanaṃ śaśikānti te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनङ्गलङ्घनालग्ननानातङ्का सदङ्गना । सदानघ सदानन्द नताङ्गासङ्गसंगत

anaṅgalaṅghanālagnanānātaṅkā sadaṅganā / sadānagha sadānanda natāṅgāsaṅgasaṃgata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अगा गां गाङ्गकाकाकगाहकाघककाकहा । अहाहाङ्ग खगाङ्कागकङ्कागखगकाकक

agā gāṃ gāṅgakākākagāhakāghakakākahā / ahāhāṅga khagāṅkāgakaṅkāgakhagakākaka

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रे रे रोरूरुरूरोरुगागोगो ऽगाङ्गगो ऽगगुः । किं केकाकाकुकः काको मा मा माम् आम मामम

re re rorūrurūrorugāgogo 'gāṅgago 'gaguḥ / kiṃ kekākākukaḥ kāko mā mā mām āma māmama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवानां नन्दनो देवो नोदनो वेदनिन्दिनः । दिवं दुदाव नादेन दाने दानवनन्दिनः

devānāṃ nandano devo nodano vedanindinaḥ / divaṃ dudāva nādena dāne dānavanandinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूरिः सुरासुरासारिसारः सारासिसारसाः । ससार सरसीः सीरी ससूरुः स सुरारसी

sūriḥ surāsurāsārisāraḥ sārāsisārasāḥ / sasāra sarasīḥ sīrī sasūruḥ sa surārasī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नूनं नुन्नानि नानेन नाननेनाननानि नः । नानेना ननु नानूनेनैनेनानान् इनो निनीः

nūnaṃ nunnāni nānena nānanenānanāni naḥ / nānenā nanu nānūnenainenānān ino ninīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति दुष्करमार्गो ऽपि किंचिदादर्शितक्रमः । प्रहेलिकाप्रकाराणां पुनर् उद्दिश्यते गतिः

iti duṣkaramārgo 'pi kiṃcidādarśitakramaḥ / prahelikāprakārāṇāṃ punar uddiśyate gatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रीडागोष्ठीविनोदेषु तज्ज्ञैर् आकीर्णमन्त्रणे । परव्यामोहने चापि सोपयोगाः प्रहेलिकाः

krīḍāgoṣṭhīvinodeṣu tajjñair ākīrṇamantraṇe / paravyāmohane cāpi sopayogāḥ prahelikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आहुः समागतां नाम गूढार्थां पदसंधिना । वञ्चितान्यत्र रूढेन यत्र शब्देन वञ्चना

āhuḥ samāgatāṃ nāma gūḍhārthāṃ padasaṃdhinā / vañcitānyatra rūḍhena yatra śabdena vañcanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्युत्क्रान्तातिव्यवहितप्रयोगान् मोहकारिणी । सा स्यात् प्रमुषिता यस्या दुर्बोधार्था पदावली

vyutkrāntātivyavahitaprayogān mohakāriṇī / sā syāt pramuṣitā yasyā durbodhārthā padāvalī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समानरूपा गौणार्थारोपितैर् ग्रथिता पदैः । परुषा लक्षणास्तित्वमात्रव्युत्पादितश्रुतिः

samānarūpā gauṇārthāropitair grathitā padaiḥ / paruṣā lakṣaṇāstitvamātravyutpāditaśrutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संख्याता नाम संख्यानं यत्र व्यामोहकारणम् । अन्यथा भासते यत्र वाक्यार्थः सा प्रकल्पिता

saṃkhyātā nāma saṃkhyānaṃ yatra vyāmohakāraṇam / anyathā bhāsate yatra vākyārthaḥ sā prakalpitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा नामान्तरिता यस्या नाम्नि नानार्थकल्पना । निभृता निभृतान्यार्था तुल्यधर्मस्पृशा गिरा

sā nāmāntaritā yasyā nāmni nānārthakalpanā / nibhṛtā nibhṛtānyārthā tulyadharmaspṛśā girā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समानशब्दोपन्यस्तशब्दपर्यायसाधिता । संमूढा नाम या साक्षान् निर्दिष्टार्थापि मूढये

samānaśabdopanyastaśabdaparyāyasādhitā / saṃmūḍhā nāma yā sākṣān nirdiṣṭārthāpi mūḍhaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योगमालात्मकं नाम यस्याः सा पारिहारिकी । एकच्छन्नाश्रितं व्यज्य यस्याम् आश्रयगोपनम्

yogamālātmakaṃ nāma yasyāḥ sā pārihārikī / ekacchannāśritaṃ vyajya yasyām āśrayagopanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा भवेद् उभयच्छन्ना यस्याम् उभयगोपनम् । संकीर्णा नाम सा यस्या नानालक्षणसंकरः

sā bhaved ubhayacchannā yasyām ubhayagopanam / saṃkīrṇā nāma sā yasyā nānālakṣaṇasaṃkaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एताः षोडश निर्दिष्टाः पूर्वाचार्यैः प्रहेलिकाः । दुष्टप्रहेलिकाश् चान्यास् तैर् अधीताश् चतुर्दश

etāḥ ṣoḍaśa nirdiṣṭāḥ pūrvācāryaiḥ prahelikāḥ / duṣṭaprahelikāś cānyās tair adhītāś caturdaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दोषान् अपरिसंख्येयान् मन्यमाना वयं पुनः । साध्वीर् एवाभिधास्यामस् ता दुष्टा यास् त्व् अलक्षणाः

doṣān aparisaṃkhyeyān manyamānā vayaṃ punaḥ / sādhvīr evābhidhāsyāmas tā duṣṭā yās tv alakṣaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मय् आगोरसाभिज्ञं चेतः कस्मात् प्रकुप्यसि । अस्थानरुदितैर् एभिर् अलम् आलोहितेक्षणे

na may āgorasābhijñaṃ cetaḥ kasmāt prakupyasi / asthānaruditair ebhir alam ālohitekṣaṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुब्जाम् आसेवमानस्य यथा ते वर्धते रतिः । नैवं निर्विशतो नारीर् अमरस्त्रीविडम्बिनीः

kubjām āsevamānasya yathā te vardhate ratiḥ / naivaṃ nirviśato nārīr amarastrīviḍambinīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दण्डे चुम्बति पद्मिन्या हंसः कर्कशकण्टके । मुखं वल्गु रवं कुर्वंस् तुण्डेनाङ्गानि घटयन्

daṇḍe cumbati padminyā haṃsaḥ karkaśakaṇṭake / mukhaṃ valgu ravaṃ kurvaṃs tuṇḍenāṅgāni ghaṭayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खातयः कनि काले ते स्फातयः स्फीतवल्गवः । चन्द्रे साक्षाद्भवन्त्य् अत्र तायवो मम धारिणः

khātayaḥ kani kāle te sphātayaḥ sphītavalgavaḥ / candre sākṣādbhavanty atra tāyavo mama dhāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रोद्याने मया दृष्टा वल्लरी पञ्चपल्लवा । पल्लवे पल्लवे चार्द्रा यस्याः कुसुममञ्जरी

atrodyāne mayā dṛṣṭā vallarī pañcapallavā / pallave pallave cārdrā yasyāḥ kusumamañjarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुराः सुरालये स्वैरं भ्रमन्ति दशनार्चिषा । मज्जन्त इव मत्तास् ते सौरे सरसि संप्रति

surāḥ surālaye svairaṃ bhramanti daśanārciṣā / majjanta iva mattās te saure sarasi saṃprati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नासिक्यमध्या परितश् चतुर्वर्णविभूषिता । अस्ति का चित् पुरी यस्याम् अष्टवर्णाह्वया नृपाः

nāsikyamadhyā paritaś caturvarṇavibhūṣitā / asti kā cit purī yasyām aṣṭavarṇāhvayā nṛpāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गिरा स्खलन्त्या नम्रेण शिरसा दीनया दृशा । तिष्ठन्तम् अपि सोत्कम्पं वृद्धे मां नानुकम्पसे

girā skhalantyā namreṇa śirasā dīnayā dṛśā / tiṣṭhantam api sotkampaṃ vṛddhe māṃ nānukampase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदौ राजेत्य् अधीराक्षि पार्थिवः को ऽपि गीयते । स नातनश् च नैवासौ राजा नापि सनातनः

ādau rājety adhīrākṣi pārthivaḥ ko 'pi gīyate / sa nātanaś ca naivāsau rājā nāpi sanātanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृतद्रव्यं नरं त्यक्त्वा धनवन्तं व्रजन्ति काः । नानाभङ्गिशताकृष्टलोका वेश्या न दुर्धराः

hṛtadravyaṃ naraṃ tyaktvā dhanavantaṃ vrajanti kāḥ / nānābhaṅgiśatākṛṣṭalokā veśyā na durdharāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जितप्रकृष्टकेशाख्यो यस् तवाभूमिसाह्वयः । स माम् अद्य प्रभूतोत्कं करोति कलभाषिणि

jitaprakṛṣṭakeśākhyo yas tavābhūmisāhvayaḥ / sa mām adya prabhūtotkaṃ karoti kalabhāṣiṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शयनीये परावृत्य शयितौ कामिनौ रुषा । तथैव शयितौ रागात् स्वैरं मुखम् अचुम्बताम्

śayanīye parāvṛtya śayitau kāminau ruṣā / tathaiva śayitau rāgāt svairaṃ mukham acumbatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विजितान्नभवद्वेषिगुरुपादहतो जनः । हिमापहामित्रधरैर् व्याप्तं व्योमाभिनन्दति

vijitānnabhavadveṣigurupādahato janaḥ / himāpahāmitradharair vyāptaṃ vyomābhinandati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.