Ksemendra: Narmamala 2

द्वितीयः परिहासः सापि बालकुरङ्गाक्षी यौवनेन प्रमाथिना । भिद्यमानेव दर्पेण न ददर्श वसुन्धराम्

dvitīyaḥ parihāsaḥ sāpi bālakuraṅgākṣī yauvanena pramāthinā / bhidyamāneva darpeṇa na dadarśa vasundharām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वश्रूजनविरुद्धा सा तरुणप्रातिवेश्मिका । परिहासकथाशीला गीतवाद्यानुरागिणी

śvaśrūjanaviruddhā sā taruṇaprātiveśmikā / parihāsakathāśīlā gītavādyānurāgiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चारुसौरभलिप्ताङ्गी न सा जग्राह कञ्चुकम् । दर्शयन्ती स्तनाभोगमर्धस्रस्तशिर्ॐशुका

cārusaurabhaliptāṅgī na sā jagrāha kañcukam / darśayantī stanābhogamardhasrastaśiroṃśukā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जृम्भमाणा परावृत्त्य साचीकृतविलोचना । जनमैक्षत लोलाक्षी वलितत्रिवलीलता

jṛmbhamāṇā parāvṛttya sācīkṛtavilocanā / janamaikṣata lolākṣī valitatrivalīlatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयत्नसाध्यां तां वीक्ष्य विटा ललितलोचनाम् । बभ्रमुस्तद्गृहोपान्ते निर्व्यापारगतागताः

ayatnasādhyāṃ tāṃ vīkṣya viṭā lalitalocanām / babhramustadgṛhopānte nirvyāpāragatāgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिरं तदर्थिनश्चित्रवस्त्र*वेषविभूषिताः । सुगन्धितैलताम्बूलधूपादिव्ययकारिणः

ciraṃ tadarthinaścitravastra*veṣavibhūṣitāḥ / sugandhitailatāmbūladhūpādivyayakāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नियोगिधनबद्धाशाः स्त्रीरत्नप्राप्तिसोत्सुकाः । सस्मिताक्षिनिकोचादिविकारशतकारिणः

niyogidhanabaddhāśāḥ strīratnaprāptisotsukāḥ / sasmitākṣinikocādivikāraśatakāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तज्ज्ञैरप्यपरिज्ञातपदाश्छिद्रप्रतीक्षिणः । दंशकामा भुजङ्गास्ते लीलाकुटिलगामिनः

tajjñairapyaparijñātapadāśchidrapratīkṣiṇaḥ / daṃśakāmā bhujaṅgāste līlākuṭilagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शून्यां देवकुटीं गत्वा प्रसिद्धाः पारदारिकाः । द्वित्रास्तत्सङ्गमोपायं प्रातिवेश्म्या व्यचिन्तयन्

śūnyāṃ devakuṭīṃ gatvā prasiddhāḥ pāradārikāḥ / dvitrāstatsaṅgamopāyaṃ prātiveśmyā vyacintayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एको ऽवदत्तत्र विटः सुलभैषा न संशयः । खल्वाटं तुन्दिलं वृद्धं स्वपतिं सहते कथम्

eko 'vadattatra viṭaḥ sulabhaiṣā na saṃśayaḥ / khalvāṭaṃ tundilaṃ vṛddhaṃ svapatiṃ sahate katham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यप्रवासिनं लुब्धमीर्ष्यालुं सुरतासहम् । मत्तच्छागमदामोदं बहलष्ठीविनं शठम्

nityapravāsinaṃ lubdhamīrṣyāluṃ suratāsaham / mattacchāgamadāmodaṃ bahalaṣṭhīvinaṃ śaṭham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुतोपरोधोवन्ध्याया नास्या न च वयःक्षयः । न च दुःखाभिभूतासौ रागदग्धा न लक्ष्यते

sutoparodhovandhyāyā nāsyā na ca vayaḥkṣayaḥ / na ca duḥkhābhibhūtāsau rāgadagdhā na lakṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतैर्हि दोषैर्नायान्ति दुःशीला अपि योषितः । अपरः प्राह भवता साभिप्रायं विचिन्तितम् । प्रत्यासत्त्या परिचये किन्तु यत्नो विधीयताम्

etairhi doṣairnāyānti duḥśīlā api yoṣitaḥ / aparaḥ prāha bhavatā sābhiprāyaṃ vicintitam / pratyāsattyā paricaye kintu yatno vidhīyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवाहयज्ञतीर्थादिदेवयात्रोत्सवैर्विना । न लभ्यते परिचयः परदारोपसर्पणे

vivāhayajñatīrthādidevayātrotsavairvinā / na labhyate paricayaḥ paradāropasarpaṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुचिरं प्रेक्षणं लोलकुन्तलोत्तालनं मुहुः । तत्सम्बद्धाः सापदेशाः कथास्त्यागप्रकाशनम्

suciraṃ prekṣaṇaṃ lolakuntalottālanaṃ muhuḥ / tatsambaddhāḥ sāpadeśāḥ kathāstyāgaprakāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोगसौभाग्ययशसां प्रसिद्धिप्रतिपादनम् । मन्दमन्दं वचः स्वैरं तद्वाक्यश्रवणादरः

bhogasaubhāgyayaśasāṃ prasiddhipratipādanam / mandamandaṃ vacaḥ svairaṃ tadvākyaśravaṇādaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मुखन्यस्तनयनं चुम्बनालिङ्गनं शिशोः । शिल्पसम्पादनं चास्या वस्त्रालङ्कर*णेक्षितम्

tanmukhanyastanayanaṃ cumbanāliṅganaṃ śiśoḥ / śilpasampādanaṃ cāsyā vastrālaṅkara*ṇekṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जाते परिचये माल्यताम्बूलादिसमर्पणम् । भित्तौ निपीडनं गाढं विजने परिचुम्बनम्

jāte paricaye mālyatāmbūlādisamarpaṇam / bhittau nipīḍanaṃ gāḍhaṃ vijane paricumbanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुह्यस्पर्शो रतिश्चेति शीलविध्वंसयुक्तयः । इत्थं का नाम न मया कृता शीलपराङ्मुखी

guhyasparśo ratiśceti śīlavidhvaṃsayuktayaḥ / itthaṃ kā nāma na mayā kṛtā śīlaparāṅmukhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नियोगिभार्या लभ्यैव सर्वदा गमनोन्मुखी । इति पारदारिकः । अथावदत्तृतीयो ऽपि स्वाधीनं सर्वमेव नः । किन्त्वत्र विधिवैमुख्याद् विघ्नः समुपलक्ष्यते

niyogibhāryā labhyaiva sarvadā gamanonmukhī / iti pāradārikaḥ / athāvadattṛtīyo 'pi svādhīnaṃ sarvameva naḥ / kintvatra vidhivaimukhyād vighnaḥ samupalakṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽयं तीक्ष्णाक्षपटले चित्रगुप्तविचेष्टितः । निःशेषजीवनातङ्कविधायी निर्गुटान्तकः

yo 'yaṃ tīkṣṇākṣapaṭale citraguptaviceṣṭitaḥ / niḥśeṣajīvanātaṅkavidhāyī nirguṭāntakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भारकोच्छृङ्खलायासखण्डलेख्यादियुक्तिभिः । निर्गुटाः प्रापिता येन गोपालपशुपालताम्

bhārakocchṛṅkhalāyāsakhaṇḍalekhyādiyuktibhiḥ / nirguṭāḥ prāpitā yena gopālapaśupālatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न कालो यदि नामासौ तत् किं जीवनहृन्नृणाम् । पक्षा ॥ ॥ ॥ ॥ ॥ श्चेत्तत्किमेकाङ्गनाशनः

na kālo yadi nāmāsau tat kiṃ jīvanahṛnnṛṇām / pakṣā .. .. .. .. .. ścettatkimekāṅganāśanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कियन्तो ऽद्य मृताः कुत्र पृच्छन्निति मुहुर्मुहुः । मृतजीवी श्वतुल्यो ऽसौ भुङ्क्ते कापालिकव्रतम्

kiyanto 'dya mṛtāḥ kutra pṛcchanniti muhurmuhuḥ / mṛtajīvī śvatulyo 'sau bhuṅkte kāpālikavratam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरणोद्यतहस्तो ऽसौ साधूनामपि वर्तने । सदोषैर्दीयते ऽस्माभिर्न[र]काय तिलाञ्जलिः

haraṇodyatahasto 'sau sādhūnāmapi vartane / sadoṣairdīyate 'smābhirna[ra]kāya tilāñjaliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्यप्यसौ स्नुषाकामी कल्यपालकुलोज्ज्वलः । तथापि सर्वः सर्वज्ञः परदोषानुदर्शने

yadyapyasau snuṣākāmī kalyapālakulojjvalaḥ / tathāpi sarvaḥ sarvajñaḥ paradoṣānudarśane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथवास्त्येव मे मित्रं शक्तिमान्राजवल्लभः । वाङ्मात्रेणैव नः सर्वं संरक्षिष्यति जीवनम्

athavāstyeva me mitraṃ śaktimānrājavallabhaḥ / vāṅmātreṇaiva naḥ sarvaṃ saṃrakṣiṣyati jīvanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अगारदाहिनो धेनुस्त्रीशिशुब्राह्मणान्तकाः । बहवो रक्षितास्तेन दिग्वार्तामात्रसेवकाः

agāradāhino dhenustrīśiśubrāhmaṇāntakāḥ / bahavo rakṣitāstena digvārtāmātrasevakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति जीवनदिविरः । गृहं नियोगिकान्तायाः प्रविशत्यतिनिर्भरम् । एषा श्रमणिका नित्यं कुट्टनी वज्रयोगिनी

iti jīvanadiviraḥ / gṛhaṃ niyogikāntāyāḥ praviśatyatinirbharam / eṣā śramaṇikā nityaṃ kuṭṭanī vajrayoginī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या माता वश्ययोगानां जाराणां सिद्धदूतिका । नरोपपत्तिदीक्षासु स्त्रीणां समयदेवता

yā mātā vaśyayogānāṃ jārāṇāṃ siddhadūtikā / naropapattidīkṣāsu strīṇāṃ samayadevatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरुन्धतीमपि क्षिप्रं प्रतारयति लीलया । पुराणपुंश्चली सा हि जाह्नवीं मन्यते तृणम्

arundhatīmapi kṣipraṃ pratārayati līlayā / purāṇapuṃścalī sā hi jāhnavīṃ manyate tṛṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा समीहितमस्माकमचिरेण विधास्यति । इत्युक्त्वा ते ययुर्धूर्ता वृद्धश्रमणिकागृहम्

sā samīhitamasmākamacireṇa vidhāsyati / ityuktvā te yayurdhūrtā vṛddhaśramaṇikāgṛham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रमणिका । कदाचिदथ तामेव हर्म्ये हरिणलोचनाम् । सत्त्रभोजनपूर्णाङ्गः पुनरायातयौवनः

śramaṇikā / kadācidatha tāmeva harmye hariṇalocanām / sattrabhojanapūrṇāṅgaḥ punarāyātayauvanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्दग्धचन्दनस्फारतिलकः पृथुजूटभृत् । मायूरोपानदामन्दमन्दरारावगर्वितः

nirdagdhacandanasphāratilakaḥ pṛthujūṭabhṛt / māyūropānadāmandamandarārāvagarvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कक्षान्तसंवृतपटो ब्राह्मणानपि न स्पृशन् । रे रे दासीसुतेत्यादि जनं कोपेन भर्त्सयन्

kakṣāntasaṃvṛtapaṭo brāhmaṇānapi na spṛśan / re re dāsīsutetyādi janaṃ kopena bhartsayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मलपत्रं वहन्मूर्खो ददर्श मठदैशिकः । सहसा विस्मयाविष्टो दष्टो मकरकेतुना

malapatraṃ vahanmūrkho dadarśa maṭhadaiśikaḥ / sahasā vismayāviṣṭo daṣṭo makaraketunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नियोगिगृहबालानामुपाध्यायमुपेत्य सः । आययौ मासमूल्येन नित्यमक्षरशिक्षकः

niyogigṛhabālānāmupādhyāyamupetya saḥ / āyayau māsamūlyena nityamakṣaraśikṣakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लब्धप्रवेशस्तामेव ध्यायन्धू[र्तः] पपाठ सः । जानन्नपि लिपिं सर्वाम्ॐकारमलिखच्छनैः

labdhapraveśastāmeva dhyāyandhū[rtaḥ] papāṭha saḥ / jānannapi lipiṃ sarvāmoṃkāramalikhacchanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कौतुकाद्गृहनारीभिर्वृतस्तस्थौ तदुन्मुखः । उपाध्यायो ऽपि दीनारगणनां विदधद्धिया

kautukādgṛhanārībhirvṛtastasthau tadunmukhaḥ / upādhyāyo 'pi dīnāragaṇanāṃ vidadhaddhiyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टावतारस्तोत्रेण सर्वज्ञ इव गर्वितः । दैशिकं पाठयामीति सो ऽभूदधिकमुद्धतः

aṣṭāvatārastotreṇa sarvajña iva garvitaḥ / daiśikaṃ pāṭhayāmīti so 'bhūdadhikamuddhataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पान्तु नो भगवत्पादा जघन्यजनवत्सलाः । परलोकस्य हन्तारो गमने क्षेमकारिणः

pāntu no bhagavatpādā jaghanyajanavatsalāḥ / paralokasya hantāro gamane kṣemakāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भाभूतो कुङ्कुमार्द्रौ ^ ^ ^ ^ ^ रैनैसद्दृशौ ^ ^ ^ ^ मुसिमुसि लक्षणौ फेनपर्वौ । ^ मणिकनकधरौ दिव्यगन्धानुलिप्तौ सङ्ग्रामेण प्रविष्टौ पलुप ^ ^ ^ नौ लभ्यतां राज्यलक्ष्मीः

bhābhūto kuṅkumārdrau ^ ^ ^ ^ ^ rainaisaddṛśau ^ ^ ^ ^ musimusi lakṣaṇau phenaparvau / ^ maṇikanakadharau divyagandhānuliptau saṅgrāmeṇa praviṣṭau palupa ^ ^ ^ nau labhyatāṃ rājyalakṣmīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गङ्गायमुनयोर्बिल्ववृषभं *पूर्णकुम्भयोः । पञ्चचन्दन ली पट्टबन्धं भविष्यति (?)

gaṅgāyamunayorbilvavṛṣabhaṃ *pūrṇakumbhayoḥ / pañcacandana lī paṭṭabandhaṃ bhaviṣyati (?)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यादि दत्त्वा बालानां नित्यं फलहकेषु सः । वर्षं तिष्ठति निःशंको गणयन्मासवेतनम्

ityādi dattvā bālānāṃ nityaṃ phalahakeṣu saḥ / varṣaṃ tiṣṭhati niḥśaṃko gaṇayanmāsavetanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्तनं लिखनं सूचीपट्टिकावानमौषधम् । कुर्वन्न *वेत्ति पुरतः स्थितान्नो वा कुमारकान्

kartanaṃ likhanaṃ sūcīpaṭṭikāvānamauṣadham / kurvanna *vetti purataḥ sthitānno vā kumārakān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपाध्यायेत्यभिहितो वक्ति क्रोधाग्निना ज्वलन् । गान्धर्विकश्चर्मकृद्वा किं तवास्मीति निष्ठुरः

upādhyāyetyabhihito vakti krodhāgninā jvalan / gāndharvikaścarmakṛdvā kiṃ tavāsmīti niṣṭhuraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति दार्कोपाध्यायः । सस्मितं सस्मितालापं मुहुर्गोष्ठीविधायिनम् । नियोगिकान्ता पश्यन्ती दैशिकं नाचलत् ततः

iti dārkopādhyāyaḥ / sasmitaṃ sasmitālāpaṃ muhurgoṣṭhīvidhāyinam / niyogikāntā paśyantī daiśikaṃ nācalat tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स भाषां बुद्ध्यमानो ऽपि तत्तत्स्त्रीभिरुदाहृताम् । किं भणन्तीति पप्रच्छ प्रोल्लसद्भ्रूलतो मुहुः

sa bhāṣāṃ buddhyamāno 'pi tattatstrībhirudāhṛtām / kiṃ bhaṇantīti papraccha prollasadbhrūlato muhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स ताभिर्नर्मसोत्प्राससाधिक्षेपविडम्बनैः । आयास्यमानो मत्ताभिरभूत्प्रहसिताननः

sa tābhirnarmasotprāsasādhikṣepaviḍambanaiḥ / āyāsyamāno mattābhirabhūtprahasitānanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नायं किञ्चिन्महाभागो जानाति न च बुध्यते । इति नो भेजिरे लज्जा विवस्त्रा अपि तस्य ताः

nāyaṃ kiñcinmahābhāgo jānāti na ca budhyate / iti no bhejire lajjā vivastrā api tasya tāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋष्यशृङ्गव्रतः सो ऽथ वि ॥ ॥ ॥ ॥ ॥ ॥ ॥ । तासां गोष्ठीरसाभिज्ञः स्तनौ पस्पर्श पाणिना

ṛṣyaśṛṅgavrataḥ so 'tha vi .. .. .. .. .. .. .. / tāsāṃ goṣṭhīrasābhijñaḥ stanau pasparśa pāṇinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स बीजाश्व इवोत्सृष्टो वडवामण्डले युवा । सिषेवे ललनाः सर्वाः प्रोषितस्य नियोगिनः

sa bījāśva ivotsṛṣṭo vaḍavāmaṇḍale yuvā / siṣeve lalanāḥ sarvāḥ proṣitasya niyoginaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रातृजायां स्वसारं च तां च भार्यां मृगीदृशम् । अन्याश्चास्य सदा स्वैरमकामयत दैशिकः

bhrātṛjāyāṃ svasāraṃ ca tāṃ ca bhāryāṃ mṛgīdṛśam / anyāścāsya sadā svairamakāmayata daiśikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तास्तेन जारगुरुणा कृतदीक्षा वराङ्गनाः । बभूवुः सर्वगामिन्यो निर्विकल्पव्रते स्थिताः

tāstena jāraguruṇā kṛtadīkṣā varāṅganāḥ / babhūvuḥ sarvagāminyo nirvikalpavrate sthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति मठदैशिकः । तया श्रमणिकादूत्या ततस्ते ऽपि कृतोद्यमाः । धूर्ताः स्वाधीनतां प्राप्तां स्वैरिणीं तां सिषेविरे

iti maṭhadaiśikaḥ / tayā śramaṇikādūtyā tataste 'pi kṛtodyamāḥ / dhūrtāḥ svādhīnatāṃ prāptāṃ svairiṇīṃ tāṃ siṣevire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाधिकारी तरुणीं सोत्कण्ठस्तां स्मरन्प्रियाम् । भृतवस्त्रो विवेशाशु मिथ्याग्रामचिकित्सया

athādhikārī taruṇīṃ sotkaṇṭhastāṃ smaranpriyām / bhṛtavastro viveśāśu mithyāgrāmacikitsayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स सेवार्थं समानीतघृतमाक्षिकसर्पिषा । भारिकैर्धनिकैर्भीत्या नगरं समपूरयत्

sa sevārthaṃ samānītaghṛtamākṣikasarpiṣā / bhārikairdhanikairbhītyā nagaraṃ samapūrayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्तं विलोक्य सुचिरात्तं दृष्टानेककामुका । पीवरं ग्राम्यमासन्नरोगं पूर्णमिवाम्बुना

prāptaṃ vilokya sucirāttaṃ dṛṣṭānekakāmukā / pīvaraṃ grāmyamāsannarogaṃ pūrṇamivāmbunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां च मेषघृतामिक्षाकिलाटमधुसम्पदम् । रुरोदैकेन नेत्रेण जहासान्येन तद्वधूः

tāṃ ca meṣaghṛtāmikṣākilāṭamadhusampadam / rurodaikena netreṇa jahāsānyena tadvadhūḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं सुरुचिरं वस्त्रं क्रीतमाभरणञ्च ते । तस्येतिवादिनो दृप्ता सा चक्रे सर्वमश्रुतम्

idaṃ suruciraṃ vastraṃ krītamābharaṇañca te / tasyetivādino dṛptā sā cakre sarvamaśrutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा शिरोवेदनाव्याजनिबद्धाभ्यङ्गपट्टिका । स्तनन्ती सस्वनं पत्युर्नाभवत्पार्श्ववर्तिनी

sā śirovedanāvyājanibaddhābhyaṅgapaṭṭikā / stanantī sasvanaṃ patyurnābhavatpārśvavartinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो वाचाल[वा]चालमालाकलकलाकुले । गृहे तस्याभवद्व्यग्रग्राम[दा]से महोत्सवः

tato vācāla[vā]cālamālākalakalākule / gṛhe tasyābhavadvyagragrāma[dā]se mahotsavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिनान्ते बहुभक्ताशी लोहितासवदुर्मदः । नियोगी शयने तस्थौ कुम्भकर्ण इवापरः

dinānte bahubhaktāśī lohitāsavadurmadaḥ / niyogī śayane tasthau kumbhakarṇa ivāparaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ कृच्छ्रादिवाभ्येत्य रात्रिशेषे तदङ्गना । आलिङ्गने समुद्विग्ना चुम्बने वलितानना

atha kṛcchrādivābhyetya rātriśeṣe tadaṅganā / āliṅgane samudvignā cumbane valitānanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुन्धाना जघनस्पर्शमूरुस्वस्तिकनिश्चला । गृहव्यापारखिन्नेव निद्रां चक्रे मुधैव सा

rundhānā jaghanasparśamūrusvastikaniścalā / gṛhavyāpārakhinneva nidrāṃ cakre mudhaiva sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रभाते प्रसृते भूर्जभाण्डादिके पुरः । वदन्ती सर्वगात्रेषु शूलं साप्यकरोत्क्लमम्

tataḥ prabhāte prasṛte bhūrjabhāṇḍādike puraḥ / vadantī sarvagātreṣu śūlaṃ sāpyakarotklamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाहूतः परिजनैर्वैद्यो मद्यामिषप्रियः । निधिं हस्तगतं दैवान्मन्यमानः समाययौ

athāhūtaḥ parijanairvaidyo madyāmiṣapriyaḥ / nidhiṃ hastagataṃ daivānmanyamānaḥ samāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सभार्तृका । नमो विद्याविहीनाय वैद्यायावद्यकारिणे । निहतानेकलोकाय *सर्पायेवापमृत्यवे

sabhārtṛkā / namo vidyāvihīnāya vaidyāyāvadyakāriṇe / nihatānekalokāya *sarpāyevāpamṛtyave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रान्तो गृहशतं तूर्णं भाराक्रान्त इवोच्छ्वसन् । ललाटस्वेदसलिलं पाणिना विक्षिपन्मुहुः

bhrānto gṛhaśataṃ tūrṇaṃ bhārākrānta ivocchvasan / lalāṭasvedasalilaṃ pāṇinā vikṣipanmuhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वहन्नौषधसङ्केतनामसंयोगचीरिकाम् । कृतान्ताधिकृतस्याग्राद्यः प्रायस्थ इवागतः

vahannauṣadhasaṅketanāmasaṃyogacīrikām / kṛtāntādhikṛtasyāgrādyaḥ prāyastha ivāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिकित्सको ऽर्थप्राणानां व्याधीनामचिकित्सकः । आजीवमीश्वरः शूली येन न त्यज्यते जनः

cikitsako 'rthaprāṇānāṃ vyādhīnāmacikitsakaḥ / ājīvamīśvaraḥ śūlī yena na tyajyate janaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वैद्यः कालकूटो वा व्यालो वेताल एव वा । भूयसा याति मांसेन यः क्षिप्रमनुकूलताम्

sa vaidyaḥ kālakūṭo vā vyālo vetāla eva vā / bhūyasā yāti māṃsena yaḥ kṣipramanukūlatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वैद्य एव कुपितो वायुरायुःक्षयङ्करः । हस्तस्पर्शेन त्रिमलक्षालकः क्षपितेन्द्रियः

sa vaidya eva kupito vāyurāyuḥkṣayaṅkaraḥ / hastasparśena trimalakṣālakaḥ kṣapitendriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृच्छ्रसन्न्यासकृत्पुंसां प्राणाचार्यः किमुच्यते । स्थितं भुक्तं नु पीतं नु वैद्येनेति प्रलापिनः

kṛcchrasannyāsakṛtpuṃsāṃ prāṇācāryaḥ kimucyate / sthitaṃ bhuktaṃ nu pītaṃ nu vaidyeneti pralāpinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या ॥ विधत्ते यत्नेन भिषगार्तोपजीवकः । नगरोत्सवयात्रासु विवाहेष्वतिभोजनात् । जनता याति यन्मान्द्यं तद्वैद्यस्य शनेः फलम्

yā .. vidhatte yatnena bhiṣagārtopajīvakaḥ / nagarotsavayātrāsu vivāheṣvatibhojanāt / janatā yāti yanmāndyaṃ tadvaidyasya śaneḥ phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुह्याङ्गस्पर्शकृत्स्त्रीणां बह्वाशी जीवितापहः । नृणां त्रिदोषकृत्सत्यं वैद्य एव न तु ज्वरः

guhyāṅgasparśakṛtstrīṇāṃ bahvāśī jīvitāpahaḥ / nṛṇāṃ tridoṣakṛtsatyaṃ vaidya eva na tu jvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्याविरहिता वैद्याः कायस्थाः प्रभविष्णवः । दुराचाराश्च गुरवः प्रजानां क्षयहेतवः

vidyāvirahitā vaidyāḥ kāyasthāḥ prabhaviṣṇavaḥ / durācārāśca guravaḥ prajānāṃ kṣayahetavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपसृत्य स पस्पर्श स्तनौ तस्याः सुसंहतौ । कठिनौ सततस्पर्शौ खलः खलतराविव

upasṛtya sa pasparśa stanau tasyāḥ susaṃhatau / kaṭhinau satatasparśau khalaḥ khalatarāviva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लङ्घनं सहते नैषा हितं शूले न वृंहणम् । करोतु मम चिन्तासु सर्वाहारं मया सह

laṅghanaṃ sahate naiṣā hitaṃ śūle na vṛṃhaṇam / karotu mama cintāsu sarvāhāraṃ mayā saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जडा ह्यस्याः स्थिता बुद्धिर्धातुश्च विषमः स्थितः । तस्मात्स्निग्धा दधि पूर्वमत्र योज्यं सशर्करम्

jaḍā hyasyāḥ sthitā buddhirdhātuśca viṣamaḥ sthitaḥ / tasmātsnigdhā dadhi pūrvamatra yojyaṃ saśarkaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्ते वैद्यनाथेन स्त्रीभिः तूर्णं ससम्भ्रमम् । आहूतः पादपतनैर्ज्योतिर्गणक आययौ

ityukte vaidyanāthena strībhiḥ tūrṇaṃ sasambhramam / āhūtaḥ pādapatanairjyotirgaṇaka āyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैद्यः । ज्योतिःशास्त्रविदे तस्मै नमो ऽस्तु ज्ञानचक्षुषे । वर्षं पृच्छत्यवर्षं वा धीवरान्यो विनष्टधीः

vaidyaḥ / jyotiḥśāstravide tasmai namo 'stu jñānacakṣuṣe / varṣaṃ pṛcchatyavarṣaṃ vā dhīvarānyo vinaṣṭadhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रहनक्षत्रताराणां संख्याने ऽप्यकृतश्रमः । अतीतानागतज्ञानदम्भाय मलपत्रभृत्

grahanakṣatratārāṇāṃ saṃkhyāne 'pyakṛtaśramaḥ / atītānāgatajñānadambhāya malapatrabhṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तव वर्षत्रयीमध्ये कश्चिद्वित्तव्ययो भवेत् । ज्वरश्च नेत्रपीडा च लाभांशो ऽप्यविचिन्तितः

tava varṣatrayīmadhye kaścidvittavyayo bhavet / jvaraśca netrapīḍā ca lābhāṃśo 'pyavicintitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न कश्चिदुपकारं ते मन्यते शत्रवश्च ते । सन्ति तेभ्यो भयं देहरक्षायां नैव बाधते

na kaścidupakāraṃ te manyate śatravaśca te / santi tebhyo bhayaṃ deharakṣāyāṃ naiva bādhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्बलो दृश्यसे भ्रातर्यूषं न कुरुषे कथम् । अप्यस्ति कामला नूनं तां मन्त्रेण नुदाम्यहम्

durbalo dṛśyase bhrātaryūṣaṃ na kuruṣe katham / apyasti kāmalā nūnaṃ tāṃ mantreṇa nudāmyaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति साधारणज्ञानमन्त्रवैद्यकमिश्रितम् । ज्योतिःशास्त्रं विगणयन्यो मुष्णाति जडाशयान्

iti sādhāraṇajñānamantravaidyakamiśritam / jyotiḥśāstraṃ vigaṇayanyo muṣṇāti jaḍāśayān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राङ्नियोगिवधूवृत्तं जानन्नपि जनश्रुतम् । धूर्तो धूलिपटे चक्रे राशिचक्रं मुधैव सः

prāṅniyogivadhūvṛttaṃ jānannapi janaśrutam / dhūrto dhūlipaṭe cakre rāśicakraṃ mudhaiva saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षिप्ते नियोगिना तत्र दीनारकुसुमोत्करे । दम्भस्तब्धश्चिरं तस्थौ स्वाङ्गुलीगणनापरः

kṣipte niyoginā tatra dīnārakusumotkare / dambhastabdhaściraṃ tasthau svāṅgulīgaṇanāparaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽवदन्मन्दमन्दं प्रोत्क्षिप्तभ्रूलतो मुहुः । इयमापाण्डुरमुखी रतिकामेन पीडिता

tato 'vadanmandamandaṃ protkṣiptabhrūlato muhuḥ / iyamāpāṇḍuramukhī ratikāmena pīḍitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्निवारश्च नारीणां पिशाचो रतिरागकृत् । पुनः शून्यगृहे स्नाता गुह्यकेन निरम्बरा । गृहीतेत्यत्र पश्यामि चक्रे शुक्रसमागमात्

durnivāraśca nārīṇāṃ piśāco ratirāgakṛt / punaḥ śūnyagṛhe snātā guhyakena nirambarā / gṛhītetyatra paśyāmi cakre śukrasamāgamāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति गणकः । ततः प्रयाते गणके चिन्तिते शुक्रपूजने । निर्यत्पलालपूलीकः पादतो धूलिधूसरः

iti gaṇakaḥ / tataḥ prayāte gaṇake cintite śukrapūjane / niryatpalālapūlīkaḥ pādato dhūlidhūsaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दामबद्धकटिर्ग्राम्यः शीर्णनिष्क ॥ ॥ लकः । विसृष्टं तत्सहायेन ददौ लेखं नियोगिनः

dāmabaddhakaṭirgrāmyaḥ śīrṇaniṣka .. .. lakaḥ / visṛṣṭaṃ tatsahāyena dadau lekhaṃ niyoginaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एडिकाव्यपदेशेन गावः पादैर्हृता दश । तासां मध्यान् मृताः पञ्च पञ्च शेषाः स्थिताः खले

eḍikāvyapadeśena gāvaḥ pādairhṛtā daśa / tāsāṃ madhyān mṛtāḥ pañca pañca śeṣāḥ sthitāḥ khale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मुक्तये त्वरायाताः सहन्तो ऽपि दिनत्रयम् । तदभावे ऽपि लाभस्ते ग्रामे दण्डः पतिष्यति

tanmuktaye tvarāyātāḥ sahanto 'pi dinatrayam / tadabhāve 'pi lābhaste grāme daṇḍaḥ patiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घृतनाडीनिमित्तेन यश्चासौ बन्धने धृतः । सो ऽपि विप्रो निराहारस्तीक्ष्णः पञ्चत्वमागतः

ghṛtanāḍīnimittena yaścāsau bandhane dhṛtaḥ / so 'pi vipro nirāhārastīkṣṇaḥ pañcatvamāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादान्तिके च प्रहितं तस्य प्रधनपत्रकम् । बद्धं मया तत्कलत्रं मुद्रितं सकलं गृहम्

pādāntike ca prahitaṃ tasya pradhanapatrakam / baddhaṃ mayā tatkalatraṃ mudritaṃ sakalaṃ gṛham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यान्स्कन्धकनिमित्तेन प्रायस्थान्परिपालकः । प्रददौ मासवृत्त्यैव ते मया तद्गृहे धृताः

yānskandhakanimittena prāyasthānparipālakaḥ / pradadau māsavṛttyaiva te mayā tadgṛhe dhṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धान्यराशिः प्रभूतो ऽस्ति तूर्णमागम्यतामिह । तात्पर्यमिति विज्ञप्ताः पादा ज्येष्ठार्कवासरे

dhānyarāśiḥ prabhūto 'sti tūrṇamāgamyatāmiha / tātparyamiti vijñaptāḥ pādā jyeṣṭhārkavāsare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ख्वाशपतिः तूणरक्षको । वाचयन्नित्यसौ लेखं तस्य कर्मण्यतां *ततः । प्रशशंस सहायस्य नियोगी हर्षनिर्भरः

khvāśapatiḥ tūṇarakṣako / vācayannityasau lekhaṃ tasya karmaṇyatāṃ *tataḥ / praśaśaṃsa sahāyasya niyogī harṣanirbharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽभूत्पूर्वतरं बौद्धस्ततो दम्भाय वैष्णवः । रक्षार्थमथ भार्याया जातकौलागमादरः

so 'bhūtpūrvataraṃ bauddhastato dambhāya vaiṣṇavaḥ / rakṣārthamatha bhāryāyā jātakaulāgamādaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनिनाय गुरुं गर्वदम्भलोभनिकेतनम् । मायाकुहकलौल्यानां दीक्षासमयमण्डलम्

ānināya guruṃ garvadambhalobhaniketanam / māyākuhakalaulyānāṃ dīkṣāsamayamaṇḍalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमस्ते गुरुनाथाय धनदारापहारिणे । क्षोभिणे सर्वभक्षाय यक्षायेव क्षपाशिने

namaste gurunāthāya dhanadārāpahāriṇe / kṣobhiṇe sarvabhakṣāya yakṣāyeva kṣapāśine

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*भालन्यस्तार्धसिन्दूरपत्त्रिकापुष्पगुच्छकः । बि[न्दू]पबिन्दुनित्यार्द्रमहालालाटकर्परः

*bhālanyastārdhasindūrapattrikāpuṣpagucchakaḥ / bi[ndū]pabindunityārdramahālālāṭakarparaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णमूलशिखामात्रग्रथितस्वल्पजूटिकः । कुङ्कुमाङ्कितकर्णाग्रः काचराक्षो महाहनुः

karṇamūlaśikhāmātragrathitasvalpajūṭikaḥ / kuṅkumāṅkitakarṇāgraḥ kācarākṣo mahāhanuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खल्वाटो विरलश्मश्रुर्दीर्घवाक्प्रस्खलन्क्वचित् । बिभ्राणो वदनं वृद्धमहिषीभगविभ्रमम्

khalvāṭo viralaśmaśrurdīrghavākpraskhalankvacit / bibhrāṇo vadanaṃ vṛddhamahiṣībhagavibhramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षणात्पिबति यो मद्यघटं घटघटारवैः । तस्य कण्ठप्रणालस्य स्थौल्यं केनोपमीयताम्

kṣaṇātpibati yo madyaghaṭaṃ ghaṭaghaṭāravaiḥ / tasya kaṇṭhapraṇālasya sthaulyaṃ kenopamīyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मद्यमांसदुरामोदमलिनं योगपट्टकम् । दधानः स्तनसम्पूर्णं वक्षसा *राक्षसाकृतिः

madyamāṃsadurāmodamalinaṃ yogapaṭṭakam / dadhānaḥ stanasampūrṇaṃ vakṣasā *rākṣasākṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिन्दूरपूर्णगम्भीरनाभिरन्ध्रोपशोभितः । लोपिकापूप*शफरामिक्षाभृतमहोदरः

sindūrapūrṇagambhīranābhirandhropaśobhitaḥ / lopikāpūpa*śapharāmikṣābhṛtamahodaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुमांसकृताजीर्णप्रत्यग्रामोददुःसहान् । धूमोद्गार*गडत्कारान्मुञ्चन्मेघ इवाकुलः

madhumāṃsakṛtājīrṇapratyagrāmodaduḥsahān / dhūmodgāra*gaḍatkārānmuñcanmegha ivākulaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरुर्गुरुतराविद्यावद्यमद्यमदान्धधीः । अहंकार इवाकारमागतः प्रत्यदृश्यत

gururgurutarāvidyāvadyamadyamadāndhadhīḥ / ahaṃkāra ivākāramāgataḥ pratyadṛśyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकारेण गुरुर्गुरुश्च वचसा कौसीद्यमौर्ख्यैर्गुरुर् मेढ्रेणातिगुरुस्तथास्यकुहरश्मश्रूदरस्फिग्गुरुः । वेश्याकामिनियोगिवञ्चनगुरुः सद्वृत्तशून्यो गुरुश् चित्रं सर्वगुरुः शिवोदितमहाशिक्षासु नित्यं लघुः

ākāreṇa gururguruśca vacasā kausīdyamaurkhyairgurur meḍhreṇātigurustathāsyakuharaśmaśrūdarasphigguruḥ / veśyākāminiyogivañcanaguruḥ sadvṛttaśūnyo guruś citraṃ sarvaguruḥ śivoditamahāśikṣāsu nityaṃ laghuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि नाम स जायेत पवित्रचरितः क्षितौ । अशौचनिधयो येन गुरवो नोपसेविताः

api nāma sa jāyeta pavitracaritaḥ kṣitau / aśaucanidhayo yena guravo nopasevitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहंपूर्विकया सर्वे पतितास्तस्य पादयोः । चक्रुः शिरोभिर्भूकम्पलुठत्पिठरकभ्रमम्

ahaṃpūrvikayā sarve patitāstasya pādayoḥ / cakruḥ śirobhirbhūkampaluṭhatpiṭharakabhramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्षायै निजभार्यायाः सम्पदां च विवृद्धये । नियोगिना यागविधौ विज्ञप्तो भगवान्गुरुः

rakṣāyai nijabhāryāyāḥ sampadāṃ ca vivṛddhaye / niyoginā yāgavidhau vijñapto bhagavānguruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिखित्वा कुङ्कुमेनाशु स्वल्पसम्भारचीरिकाम् । हृष्टः प्रातः समेष्यामीत्युक्त्वा प्रायात्सहानुगैः

likhitvā kuṅkumenāśu svalpasambhāracīrikām / hṛṣṭaḥ prātaḥ sameṣyāmītyuktvā prāyātsahānugaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरुः । श्वशुरो यागसम्भारे यत्नाहूतो नियोगिना । *पापी धर्माधिकरणदिविरो ऽथ समाययौ

guruḥ / śvaśuro yāgasambhāre yatnāhūto niyoginā / *pāpī dharmādhikaraṇadiviro 'tha samāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मै नमो ऽस्तु नगराचार्यवर्याय भोगिने । यस्य हस्ते स्थिता भूमिः सशैलवनकानना

tasmai namo 'stu nagarācāryavaryāya bhogine / yasya haste sthitā bhūmiḥ saśailavanakānanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करोति प्रश्रयं वक्ति मधुरं दिविरः पुरः । जरच्छगलशृङ्गाभां न च त्यजति वक्रताम्

karoti praśrayaṃ vakti madhuraṃ diviraḥ puraḥ / jaracchagalaśṛṅgābhāṃ na ca tyajati vakratām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलमाङ्कितकर्णेन भूर्जपत्रकपाणिना । आस्थानदिविरेणेयं ग्रस्ता भगवती मही

kalamāṅkitakarṇena bhūrjapatrakapāṇinā / āsthānadivireṇeyaṃ grastā bhagavatī mahī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.