अतीतं प्रागुक्तं कृतं लक्ष्म लक्षणं येन तेन युतैः सहितैः मात्रासमकविश्लोकवानवासिकाचित्रोपचित्राणां पादैश्चरणैः कलितं युक्तं अनियतवृत्तपरिमाणसहितं अनियतममर्यादं वृत्तानां परिमाणं तेन सहितम् । को ऽर्थः । मात्रासमकादीनां पञ्चानामपि पादैर्यैः कैश्चिदपि चतुर्भिः पादाकुलकमिति कथितम् । अत्र मात्रासमकविश्लोकवानवासिकाचित्रोपचित्राणामुदाहरणम् । यथा । दक्षिणमारुतचलिताशोके कोकिलकलरवमुदितालोके । मुग्धे मन्मथसुहृदवसन्ते पादाकुलकं याति पतिस्ते ॥ तथा विश्लोकोपचित्रादिपादैर्यथा । वाताहतदलपङ्कजनेत्रे असितदुकूलाच्छादितगात्रे । कथय सखि त्वं क्व नु मे व्यक्तं पादाकुलकं गच्छसि नक्तम् ॥ एवमन्ये ऽपि महाकविप्रयोगा यथा । चत्वरमण्डपतरुमूलानि संचितसलिलान्यवकूलानि । क्वचिदपि न भवति भिक्षाहानिः तत्किं क्रियते मानम्लानिः ॥ अन्ते यमक इत्याम्नायः ॥ ३७ ॥ अधुना गुरुलघुप्रमाणमाह । वृत्तस्य लो विना वर्णैर्गा वर्णा गुरुभिस्तथा । गुरवो लैर्दले नित्यं प्रमाणमिति निश्चितम्
atītaṃ prāguktaṃ kṛtaṃ lakṣma lakṣaṇaṃ yena tena yutaiḥ sahitaiḥ mātrāsamakaviślokavānavāsikācitropacitrāṇāṃ pādaiścaraṇaiḥ kalitaṃ yuktaṃ aniyatavṛttaparimāṇasahitaṃ aniyatamamaryādaṃ vṛttānāṃ parimāṇaṃ tena sahitam / ko 'rthaḥ / mātrāsamakādīnāṃ pañcānāmapi pādairyaiḥ kaiścidapi caturbhiḥ pādākulakamiti kathitam / atra mātrāsamakaviślokavānavāsikācitropacitrāṇāmudāharaṇam / yathā / dakṣiṇamārutacalitāśoke kokilakalaravamuditāloke / mugdhe manmathasuhṛdavasante pādākulakaṃ yāti patiste // tathā viślokopacitrādipādairyathā / vātāhatadalapaṅkajanetre asitadukūlācchāditagātre / kathaya sakhi tvaṃ kva nu me vyaktaṃ pādākulakaṃ gacchasi naktam // evamanye 'pi mahākaviprayogā yathā / catvaramaṇḍapatarumūlāni saṃcitasalilānyavakūlāni / kvacidapi na bhavati bhikṣāhāniḥ tatkiṃ kriyate mānamlāniḥ // ante yamaka ityāmnāyaḥ || 37 || adhunā gurulaghupramāṇamāha / vṛttasya lo vinā varṇairgā varṇā gurubhistathā / guravo lairdale nityaṃ pramāṇamiti niścitam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.