शतायुर् वै पुरुषो विभज्य कालम् अन्योन्यानुबद्धं परस्परस्यानुपघातकं त्रिवर्गं सेवेत।
śatāyur vai puruṣo vibhajya kālam anyonyānubaddhaṃ parasparasyānupaghātakaṃ trivargaṃ seveta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाल्ये विद्या-ग्रहणादीन् अर्थान्।
bālye vidyā-grahaṇādīn arthān.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामं च यौवने।
kāmaṃ ca yauvane.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थाविरे धर्मं मोक्षं च।
sthāvire dharmaṃ mokṣaṃ ca.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ:नित्यत्वाद् आयुषो यथोपपादं वा सेवेत।
a:nityatvād āyuṣo yathopapādaṃ vā seveta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मचर्यम् एव त्व् आ विद्या-ग्रहणात्। ब्) अवबोधः
brahmacaryam eva tv ā vidyā-grahaṇāt. b) avabodhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ:लौकिकत्वाद् अ:दृष्टार्थत्वाद् अ:प्रवृत्तानां अज्ञादीनां शास्त्रात् प्रवर्तनम् लौकि[क]त्वाद् दृष्टार्थत्वाच् च प्रवृत्तेभ्यश् च मांस-भक्षणादिभ्यः शास्त्राद् एव निवारणं धर्मः।
a:laukikatvād a:dṛṣṭārthatvād a:pravṛttānāṃ ajñādīnāṃ śāstrāt pravartanam lauki[ka]tvād dṛṣṭārthatvāc ca pravṛttebhyaś ca māṃsa-bhakṣaṇādibhyaḥ śāstrād eva nivāraṇaṃ dharmaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं श्रुतेर् धर्मज्ञ-समवायाच् च प्रतिपद्येत।
taṃ śruter dharmajña-samavāyāc ca pratipadyeta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्या-भूमि-हिरण्य-पशु-धान्य-भाण्डोपस्कर-मित्रादीनाम् अर्जनम् अर्जितस्य विवर्धनम् अर्थः।
vidyā-bhūmi-hiraṇya-paśu-dhānya-bhāṇḍopaskara-mitrādīnām arjanam arjitasya vivardhanam arthaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् अध्यक्ष-प्रचाराद् वार्ता-समय-विद्भ्यो वणिग्भ्यश् चेति।
tam adhyakṣa-pracārād vārtā-samaya-vidbhyo vaṇigbhyaś ceti.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रोत्र-त्वक्-चक्सुर्-जिह्वा-घ्राणानाम् आत्म-संयुक्तेन मनसाधिष्ठितानां स्वेषु स्वेषु विषयेष्व् आनुकूल्यतः प्रवृत्तिः कामः।
śrotra-tvak-caksur-jihvā-ghrāṇānām ātma-saṃyuktena manasādhiṣṭhitānāṃ sveṣu sveṣu viṣayeṣv ānukūlyataḥ pravṛttiḥ kāmaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पर्श-विशेष-विषयात् त्व् अस्याभिमानिक-सुखानुविद्धा फलवत्य् अर्थ-प्रतीतिः प्राधान्यात् कामः।
sparśa-viśeṣa-viṣayāt tv asyābhimānika-sukhānuviddhā phalavaty artha-pratītiḥ prādhānyāt kāmaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं काम-सूत्रान् नागरिक-जन-समवायाच् च प्रतिपद्येत।
taṃ kāma-sūtrān nāgarika-jana-samavāyāc ca pratipadyeta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषां समवाये पूर्वः पूर्वो गरीयान्।
eṣāṃ samavāye pūrvaḥ pūrvo garīyān.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थश् च राज्ञः। तन्-मूलत्वाल् लोक-यात्रायाः। वेश्यायाश् च इति त्रिवर्ग-प्रतिपत्तिः । च्) संप्रतिपत्तिः
arthaś ca rājñaḥ. tan-mūlatvāl loka-yātrāyāḥ. veśyāyāś ca iti trivarga-pratipattiḥ . c) saṃpratipattiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मस्या:लौकिकत्वात् तद्-अभिदायकं शास्त्रं युक्तम्। उपाय-पूर्वकत्वाद् अर्थ-सिद्धेः। उपाय-प्रतिपत्तिः शास्त्रात्।
dharmasyā:laukikatvāt tad-abhidāyakaṃ śāstraṃ yuktam. upāya-pūrvakatvād artha-siddheḥ. upāya-pratipattiḥ śāstrāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिर्यग्-योनिष्व् अपि तु स्वयं प्रवृत्तत्वात् कामस्य नित्यत्वाच् च न शास्त्रेण कृत्यम् अस्तीत्य् आचार्याः।
tiryag-yoniṣv api tu svayaṃ pravṛttatvāt kāmasya nityatvāc ca na śāstreṇa kṛtyam astīty ācāryāḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संप्रयोग-पराधीनत्वात् स्त्री-पुंसयोर् उपायम् अपेक्षते।
saṃprayoga-parādhīnatvāt strī-puṃsayor upāyam apekṣate.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा चोपाय-प्रतिपत्तिः काम-सूत्राद् इति वात्स्यायनः।
sā copāya-pratipattiḥ kāma-sūtrād iti vātsyāyanaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिर्यग्-योनिषु पुनर् अन्:आवृतत्वात् श्त्री-जातेश् च ऋतौ यावद् अर्थं प्रवृत्तेर् अ:बुद्धि-पूर्वकत्वाच् च प्रवृत्तीनाम् अन्:उपायः प्रत्ययः।
tiryag-yoniṣu punar an:āvṛtatvāt śtrī-jāteś ca ṛtau yāvad arthaṃ pravṛtter a:buddhi-pūrvakatvāc ca pravṛttīnām an:upāyaḥ pratyayaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न धर्मांश् चरेत्। एष्यत्-फलत्वात्। संशयिकत्वाच् च।
na dharmāṃś caret. eṣyat-phalatvāt. saṃśayikatvāc ca.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को ह्य् अ:बालिशो हस्त-गतं पर-गतं कुर्यात्।
ko hy a:bāliśo hasta-gataṃ para-gataṃ kuryāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरम् अद्य कपोतः श्वो मयूरात्।
varam adya kapotaḥ śvo mayūrāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरं सांशयिकान् निष्काद् अ:सांशयिकः कार्षापणः। इति लौकायतिकाः॥१।२।२५ शास्त्रस्यान्:अभिशङ्कत्वाद् अभिचारानुव्याहारयोश् च क्व चित् फल-दर्शनान् नक्षत्र-चन्द्र सूर्य-तारा-ग्रह-चक्रस्य लोकार्थं बुद्धि-पूर्वकम् इव प्रवृत्तेर् दर्शनाद् वर्णाश्रमाचार-स्थिति-लक्षणत्वाच् च लोकयात्राया हस्त-गतस्य च बीजस्य भविष्यतः सस्यार्थे त्याग-दर्शनाच् चरेद् धर्मान् इति वात्स्यायनः।
varaṃ sāṃśayikān niṣkād a:sāṃśayikaḥ kārṣāpaṇaḥ. iti laukāyatikāḥ..1.2.25 śāstrasyān:abhiśaṅkatvād abhicārānuvyāhārayoś ca kva cit phala-darśanān nakṣatra-candra sūrya-tārā-graha-cakrasya lokārthaṃ buddhi-pūrvakam iva pravṛtter darśanād varṇāśramācāra-sthiti-lakṣaṇatvāc ca lokayātrāyā hasta-gatasya ca bījasya bhaviṣyataḥ sasyārthe tyāga-darśanāc cared dharmān iti vātsyāyanaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नार्थांश् चरेत्। प्रयत्नतो ऽपि ह्य् एते ऽनुष्ठीयमाना नैव कदा चित् स्युः अन्:अनुष्ठीयमाना अपि यदृच्छया भवेयुः।
nārthāṃś caret. prayatnato 'pi hy ete 'nuṣṭhīyamānā naiva kadā cit syuḥ an:anuṣṭhīyamānā api yadṛcchayā bhaveyuḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् सर्वं काल-कारितम् इति।
tat sarvaṃ kāla-kāritam iti.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काल एव हि पुरुषान् अर्थानर्थयोर् जय-पराजययोः सुख-दुःखयोश् च स्थापयति।
kāla eva hi puruṣān arthānarthayor jaya-parājayayoḥ sukha-duḥkhayoś ca sthāpayati.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालेन बलिर् इन्द्रः कृतः। कालेन व्यपरोपितः। काल एव पुनर् अप्य् एनं कर्तेति कालकारणिकाः।
kālena balir indraḥ kṛtaḥ. kālena vyaparopitaḥ. kāla eva punar apy enaṃ karteti kālakāraṇikāḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुष-कार-पूर्वकत्वात् सर्व-प्रवृत्तीनाम् उपायः प्रत्ययः।
puruṣa-kāra-pūrvakatvāt sarva-pravṛttīnām upāyaḥ pratyayaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ:वश्यं-भाविनो ऽप्य् अर्थस्योपाय-पूर्वकत्वाद् एव। न निष्कर्मणो भद्रम् अस्तीति वात्स्यायनः।
a:vaśyaṃ-bhāvino 'py arthasyopāya-pūrvakatvād eva. na niṣkarmaṇo bhadram astīti vātsyāyanaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न कामांश् चरेत्। धर्मार्थयोः प्रधानयोर् एवम् अन्येषां च सतां प्रत्यनीकत्वात्। अनर्थजन-संसर्गम् असद्-व्यवसायम् अशौचम् अन्:आयतिं चैते पुरुषस्य जनयन्ति।
na kāmāṃś caret. dharmārthayoḥ pradhānayor evam anyeṣāṃ ca satāṃ pratyanīkatvāt. anarthajana-saṃsargam asad-vyavasāyam aśaucam an:āyatiṃ caite puruṣasya janayanti.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा प्रमादं लाघवम् अ:प्रत्ययम् अ:ग्राह्यतां च।
tathā pramādaṃ lāghavam a:pratyayam a:grāhyatāṃ ca.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहवश् च काम-वश-गाः स:गणा एव विनष्टाः श्रूयन्ते।
bahavaś ca kāma-vaśa-gāḥ sa:gaṇā eva vinaṣṭāḥ śrūyante.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा दाण्डक्यो नाम भोजः कामाद् ब्राह्मण-कन्याम् अभिमन्यमानः स:बन्धु-राष्ट्रो विननाश ।
yathā dāṇḍakyo nāma bhojaḥ kāmād brāhmaṇa-kanyām abhimanyamānaḥ sa:bandhu-rāṣṭro vinanāśa .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवराजश् च अहल्याम् अति-बलश् च कीचको द्रौपदीं रावणश् च सीताम् अपरे चान्ये च बहवो दृश्यन्ते काम-वश-गा विनष्टा इत्य् अर्थचिन्तकाः।
devarājaś ca ahalyām ati-balaś ca kīcako draupadīṃ rāvaṇaś ca sītām apare cānye ca bahavo dṛśyante kāma-vaśa-gā vinaṣṭā ity arthacintakāḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरीर-स्थिति-हेतुत्वाद् आहार-स:धर्माणो हि कामाः। फल-भूताश् च धर्मार्थयोः।
śarīra-sthiti-hetutvād āhāra-sa:dharmāṇo hi kāmāḥ. phala-bhūtāś ca dharmārthayoḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बोद्धव्यं तु दोषेष्व् इव। न हि भिक्षुकाः सन्तीति स्थाल्यो नाधिश्रीयन्ते। न हि मृगाः सन्तीति यवा नोप्यन्त इति वात्स्यायनः।
boddhavyaṃ tu doṣeṣv iva. na hi bhikṣukāḥ santīti sthālyo nādhiśrīyante. na hi mṛgāḥ santīti yavā nopyanta iti vātsyāyanaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवन्ति चात्र श्लोकाः
bhavanti cātra ślokāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.