Kāmasūtra 2.10

नागरकः सह मित्र-जनेन परिचारकैश् च कृत-पुष्पोपहारे संचारित-सुरभि-धूपे रत्य्-आवासे प्रसाधिते वास-गृहे कृत-स्नान-प्रसाधनां युक्त्यापीतां स्त्रियं सान्त्वनैः पुनः पानेन चोपक्रमेत्॥२।१०।२ दक्षिणतश् चास्या उपवेशनम्। केश-हस्ते वस्त्रान्ते नीव्याम् इत्य् अवलम्बनम्। रत्य्-अर्थं सव्येन बाहुनानुद्धतः परिष्वङ्गः।

nāgarakaḥ saha mitra-janena paricārakaiś ca kṛta-puṣpopahāre saṃcārita-surabhi-dhūpe raty-āvāse prasādhite vāsa-gṛhe kṛta-snāna-prasādhanāṃ yuktyāpītāṃ striyaṃ sāntvanaiḥ punaḥ pānena copakramet..2.10.2 dakṣiṇataś cāsyā upaveśanam. keśa-haste vastrānte nīvyām ity avalambanam. raty-arthaṃ savyena bāhunānuddhataḥ pariṣvaṅgaḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्व-प्रकरण-संबद्धैः परिहासानुरागैर् वचोभिर् अनुवृत्तिः। गूढाश्लीलानां च वस्तूनां समस्यया परिभाषणम्॥

pūrva-prakaraṇa-saṃbaddhaiḥ parihāsānurāgair vacobhir anuvṛttiḥ. gūḍhāślīlānāṃ ca vastūnāṃ samasyayā paribhāṣaṇam..

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स:नृत्तं अ:नृतं वा गीतं वादित्रम्। कलासु संकथाः। पुनः पानेनोपच्छन्दनम्।

sa:nṛttaṃ a:nṛtaṃ vā gītaṃ vāditram. kalāsu saṃkathāḥ. punaḥ pānenopacchandanam.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातानुरागायां कुसुमानुलेपन-ताम्बूल-दानेन च शेष-जन-विसृष्टिः। वि:जने च यथोक्तैर् आलिङ्गनादिभिर् एनाम् उद्धर्षयेत्। ततो नीवी-विश्लेषणादि यथोक्तम् उपक्रमेत। इत्य् अयं रतारम्भः।

jātānurāgāyāṃ kusumānulepana-tāmbūla-dānena ca śeṣa-jana-visṛṣṭiḥ. vi:jane ca yathoktair āliṅganādibhir enām uddharṣayet. tato nīvī-viśleṣaṇādi yathoktam upakrameta. ity ayaṃ ratārambhaḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रतावसानिकं रागम् अतिवाह्या:संस्तुतयोर् इव स:व्रीडयोः परस्परम् अ:पश्यतोः पृथक् पृथग् आचार-भूमि-गमनम्। प्रतिनिवृत्त्य चा:व्रीडायमानयोर् उचित-देशोपविष्टयोस् ताम्बूल-ग्रहणम् अच्छी-कृतं चन्दनम् अन्यद् वानुलेपनं तस्या गात्रे स्वयम् एव निवेशयेत्।

ratāvasānikaṃ rāgam ativāhyā:saṃstutayor iva sa:vrīḍayoḥ parasparam a:paśyatoḥ pṛthak pṛthag ācāra-bhūmi-gamanam. pratinivṛttya cā:vrīḍāyamānayor ucita-deśopaviṣṭayos tāmbūla-grahaṇam acchī-kṛtaṃ candanam anyad vānulepanaṃ tasyā gātre svayam eva niveśayet.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सव्येन बाहुना चैनां परिरभ्य चषक-हस्तः सान्त्वयन् पाययेत्। जलानुपानं वा खण्डक-खाद्यकम् अन्यद् वा प्रकृति-सात्म्य-युक्तम् उभाव् अप्य् उपयुञ्जीयाताम्।

savyena bāhunā caināṃ parirabhya caṣaka-hastaḥ sāntvayan pāyayet. jalānupānaṃ vā khaṇḍaka-khādyakam anyad vā prakṛti-sātmya-yuktam ubhāv apy upayuñjīyātām.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अच्छ-रसक-यूषम् अम्ल-यवागूं भृष्ट-मांसोपदंशानि पानकानि चूत-फलानि शुष्क-मांसं मातुलुङ्ग-चुक्रकाणि स:शर्कराणि च यथा:देश-सात्म्यं च। तत्र मधुरम् इदं मृदु विशदम् इति च विदश्य विदश्य तत् तद् उपहारेत्।

accha-rasaka-yūṣam amla-yavāgūṃ bhṛṣṭa-māṃsopadaṃśāni pānakāni cūta-phalāni śuṣka-māṃsaṃ mātuluṅga-cukrakāṇi sa:śarkarāṇi ca yathā:deśa-sātmyaṃ ca. tatra madhuram idaṃ mṛdu viśadam iti ca vidaśya vidaśya tat tad upahāret.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हर्म्य-तल-स्थितयोर् वा चन्द्रिकासेवनार्थम् आसनम्। तत्रानुकूलाभिः कथाभिर् अनुवर्तेत। तद्-अङ्क-संलीनायाश् चन्द्रमसं पश्यन्त्या नक्षत्र-पङ्क्ति-व्यक्ती: करणम्। अरुन्धती-ध्रुव-सप्तर्षि-माला-दर्शनं च।

harmya-tala-sthitayor vā candrikāsevanārtham āsanam. tatrānukūlābhiḥ kathābhir anuvarteta. tad-aṅka-saṃlīnāyāś candramasaṃ paśyantyā nakṣatra-paṅkti-vyaktī: karaṇam. arundhatī-dhruva-saptarṣi-mālā-darśanaṃ ca.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैतद् भवति।

tatraitad bhavati.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संदर्शनात् प्रभृत्य् उभयोर् अपि प्रवृद्ध-रागयोः प्रयत्न-कृते समागमे प्रवास-प्रत्यागमने वा कलह-वियोग-योगे तद् [१]रागवत्।

saṃdarśanāt prabhṛty ubhayor api pravṛddha-rāgayoḥ prayatna-kṛte samāgame pravāsa-pratyāgamane vā kalaha-viyoga-yoge tad [1]rāgavat.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रात्माभिप्रायाद् यावद्-अर्थं च प्रवृत्तिः।

tatrātmābhiprāyād yāvad-arthaṃ ca pravṛttiḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्यस्थ-रागयोर् आरब्धं यद् अनुरज्यते तद् [२]आहार्य-रागम्।

madhyastha-rāgayor ārabdhaṃ yad anurajyate tad [2]āhārya-rāgam.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र चातुःषष्टिकैर् योगैः सात्म्यानुविद्धैः संधुक्ष्य संधुक्ष्य रागम् प्रवर्तेत।

tatra cātuḥṣaṣṭikair yogaiḥ sātmyānuviddhaiḥ saṃdhukṣya saṃdhukṣya rāgam pravarteta.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् कार्य-हेतोर् अन्यत्र सक्तयोर् वा [३]कृत्रिम-रागम्।

tat kārya-hetor anyatra saktayor vā [3]kṛtrima-rāgam.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र समुच्चयेन योगाञ् शास्त्रतः पश्येत्।

tatra samuccayena yogāñ śāstrataḥ paśyet.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरुशस् तु हृदय-प्रियाम् अन्यां मनसि निधाय व्यवहरेत्। संप्रयोगात् प्रभृति रतिं यावत्। अतस् तद् [४]व्यवहित-रागम्।

puruśas tu hṛdaya-priyām anyāṃ manasi nidhāya vyavaharet. saṃprayogāt prabhṛti ratiṃ yāvat. atas tad [4]vyavahita-rāgam.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्यूनायां कुम्भ-दास्यां परिचारिकायां वा यावद्-अर्थं संप्रयोगस् तत् [५]पोटा-रतम्(( ५४))।

nyūnāyāṃ kumbha-dāsyāṃ paricārikāyāṃ vā yāvad-arthaṃ saṃprayogas tat [5]poṭā-ratam(( 54)).

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रोपचरान् नाद्रियेत।

tatropacarān nādriyeta.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा वेश्याया ग्रामीणेन सह यावद्-अर्थम् [६]खल-रतम्।

tathā veśyāyā grāmīṇena saha yāvad-artham [6]khala-ratam.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्राम-व्रज-प्रत्यन्त-योषिद्भिश् च नागरस्य।

grāma-vraja-pratyanta-yoṣidbhiś ca nāgarasya.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्पन्न-विस्रम्भयोश् च परस्परानुकूल्याद् [७]अ:यन्त्रित-रतम्।

utpanna-visrambhayoś ca parasparānukūlyād [7]a:yantrita-ratam.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्धमाण-प्रणया तु नयिका सपत्नी-नाम-ग्रहणं तद्-आश्रयम् आलापं वा गोत्र-स्खलितं वा न मर्षयेत्। नायक-व्यलीकं च।

vardhamāṇa-praṇayā tu nayikā sapatnī-nāma-grahaṇaṃ tad-āśrayam ālāpaṃ vā gotra-skhalitaṃ vā na marṣayet. nāyaka-vyalīkaṃ ca.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र सु:भृशः कलहो रुदितम् आयासः शिरो-रुहाणाम् अवक्षोदनं प्रहणनम् आसनाच् छयनाद् वा मह्यां पतनं माल्य-भूषणावमोक्षो भूमौ शय्या च।

tatra su:bhṛśaḥ kalaho ruditam āyāsaḥ śiro-ruhāṇām avakṣodanaṃ prahaṇanam āsanāc chayanād vā mahyāṃ patanaṃ mālya-bhūṣaṇāvamokṣo bhūmau śayyā ca.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र युक्त-रूपेण साम्ना पाद-पतनेन वा प्रसन्न-मनास् ताम् अनुनयन्न् उपक्रम्य शयनम् आरोहयेत्॥२।१०।३० तस्य च वचनम् उत्तरेण योजयन्ती विवृद्ध-क्रोधा स:कच-ग्रहम् अस्यास्यम् उन्नमय्य पादेन बाहौ शिरसि वक्षसि पृष्ठे वा सकृद् द्विस् त्रिर् हन्यात्। द्वार-देशं गच्छेत्। तत्रोपविश्याश्रु-करणम् इति।

tatra yukta-rūpeṇa sāmnā pāda-patanena vā prasanna-manās tām anunayann upakramya śayanam ārohayet..2.10.30 tasya ca vacanam uttareṇa yojayantī vivṛddha-krodhā sa:kaca-graham asyāsyam unnamayya pādena bāhau śirasi vakṣasi pṛṣṭhe vā sakṛd dvis trir hanyāt. dvāra-deśaṃ gacchet. tatropaviśyāśru-karaṇam iti.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अति:क्रुद्धापि तु न द्वार-देशाद् भूयो गच्छेत्। दोषवत्त्वात्। इति दत्तकः। तत्र युक्तितो ऽनुन्ँईयमाना प्रसादम् आकाङ्क्षेत्। प्रसन्नापि तु स:कषायैर् एव वाक्यैर् एनं तुदतीव प्रसन्न-रति-काङ्क्षिणी नायकेन परिरभ्येत।

ati:kruddhāpi tu na dvāra-deśād bhūyo gacchet. doṣavattvāt. iti dattakaḥ. tatra yuktito 'nun~īyamānā prasādam ākāṅkṣet. prasannāpi tu sa:kaṣāyair eva vākyair enaṃ tudatīva prasanna-rati-kāṅkṣiṇī nāyakena parirabhyeta.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्व-भवनस्था तु निमित्तात् कलहिता तथा:विद-चेष्टैव नायकम् अभिगच्छेत्।

sva-bhavanasthā tu nimittāt kalahitā tathā:vida-ceṣṭaiva nāyakam abhigacchet.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र पीठमर्द-विट-विदूषकैर् नायक-प्रयुक्तैर् उपशमित-रोषा तैर् एवानिनीता तैः सहैव तद्-भवनम् अधिगच्छेत्। तत्र च वसेत्।

tatra pīṭhamarda-viṭa-vidūṣakair nāyaka-prayuktair upaśamita-roṣā tair evāninītā taiḥ sahaiva tad-bhavanam adhigacchet. tatra ca vaset.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवन्ति चात्र श्लोकाः।

bhavanti cātra ślokāḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.