द्विविधा तृतीय-प्रकृतिः स्त्री-रूपिणी पुरुष-रूपिणी च।
dvividhā tṛtīya-prakṛtiḥ strī-rūpiṇī puruṣa-rūpiṇī ca.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स्त्री-रूपिणी स्त्रिया वेषम् आलापं लीलां भावं मृदुत्वं भीरुत्वं मुग्धताम् अ:सहिष्णुतां व्रीडां चानुकुर्वीत।
tatra strī-rūpiṇī striyā veṣam ālāpaṃ līlāṃ bhāvaṃ mṛdutvaṃ bhīrutvaṃ mugdhatām a:sahiṣṇutāṃ vrīḍāṃ cānukurvīta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य वदने जघन-कर्म। तद् औपरिष्टकम् आचक्षते।
tasya vadane jaghana-karma. tad aupariṣṭakam ācakṣate.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा ततो रतिम् आभिमानिकीं वृत्तिं च लिप्सेत्।
sā tato ratim ābhimānikīṃ vṛttiṃ ca lipset.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेश्यावच् चरितं प्रकाशयेत्। इति स्त्री-रूपिणी।
veśyāvac caritaṃ prakāśayet. iti strī-rūpiṇī.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुष-रूपिणी तु प्रछन्न-कामा पुरुषं लिप्समाना संवाहक-भावम् उपजीवेत्।
puruṣa-rūpiṇī tu prachanna-kāmā puruṣaṃ lipsamānā saṃvāhaka-bhāvam upajīvet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संवाहने परिष्वजमानेव गात्रैर् ऊरू नायकस्य मृद्नीयात्।
saṃvāhane pariṣvajamāneva gātrair ūrū nāyakasya mṛdnīyāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसृत-परिचया चोरु-मूलं स:जघनम् इति संस्पृशेत्।
prasṛta-paricayā coru-mūlaṃ sa:jaghanam iti saṃspṛśet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स्थिर-लिङ्गताम् उपलभ्य चास्य पाणि-मन्थेन परिघट्टयेत्। चापलम् अस्य कुत्सयन्तीव हसेत्।
tatra sthira-liṅgatām upalabhya cāsya pāṇi-manthena parighaṭṭayet. cāpalam asya kutsayantīva haset.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत-लक्षणेनाप्य् उपलब्ध-वैकृतेनापि न चोद्यत इति चेत् स्वयम् उपक्रमेत्।
kṛta-lakṣaṇenāpy upalabdha-vaikṛtenāpi na codyata iti cet svayam upakramet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषेण च चोद्यमाना विवदेत्। कृच्छ्रेण चाभ्युपगच्छेत्।
puruṣeṇa ca codyamānā vivadet. kṛcchreṇa cābhyupagacchet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र कर्माष्ट-विधं समुच्चय-प्रयोज्यम्।
tatra karmāṣṭa-vidhaṃ samuccaya-prayojyam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेष्व् एकैकम् अभ्युपगम्य विरामाभीप्सां दर्शयेत्।
teṣv ekaikam abhyupagamya virāmābhīpsāṃ darśayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतरश् च पूर्वस्मिन्न् अभ्युपगते तद् उत्तरम् एवापरं निर्दिशेत्। तस्मिन्न् अपि सिद्धे तद्-उत्तरम् इति।
itaraś ca pūrvasminn abhyupagate tad uttaram evāparaṃ nirdiśet. tasminn api siddhe tad-uttaram iti.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करावलम्बितम् ओष्ठयोर् उपरि विन्यस्तम् अपविध्य मुखं विधुनुयात् । तन् [१]निमितं।
karāvalambitam oṣṭhayor upari vinyastam apavidhya mukhaṃ vidhunuyāt . tan [1]nimitaṃ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हस्तेनाग्रम् अवच्छाद्य पार्श्वतो निर्दशनम् ओष्ठाभ्याम् अवपीड्य भवत्व् एतावद् इति सान्त्वयेत्। तत् [२]पार्श्वतो-दष्टम्॥२।९।१८ भूयश् चोदिता संमीलितौष्ठी तस्याग्रं निष्पीड्य कर्षयन्तीव चुम्बेत्। इति [३] बाहिः-संदंशः।
hastenāgram avacchādya pārśvato nirdaśanam oṣṭhābhyām avapīḍya bhavatv etāvad iti sāntvayet. tat [2]pārśvato-daṣṭam..2.9.18 bhūyaś coditā saṃmīlitauṣṭhī tasyāgraṃ niṣpīḍya karṣayantīva cumbet. iti [3] bāhiḥ-saṃdaṃśaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्न् एवाभ्यर्थनया किं चिद् अधिकं प्रवेशयेत्। सापि चाग्रम् ओष्ठाभ्यां निष्पीड्य निष्ठीवेत् । इति [४]अन्तः-संदंशः।
tasminn evābhyarthanayā kiṃ cid adhikaṃ praveśayet. sāpi cāgram oṣṭhābhyāṃ niṣpīḍya niṣṭhīvet . iti [4]antaḥ-saṃdaṃśaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करावलम्बितस्यौष्ठवद् ग्रहणं [५]चुम्बितकम्।
karāvalambitasyauṣṭhavad grahaṇaṃ [5]cumbitakam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् कृत्वा जिह्वाग्रेण सर्वतो घट्टनम् अग्रे च व्यधनम् इति [६]परिमृष्टकम्।
tat kṛtvā jihvāgreṇa sarvato ghaṭṭanam agre ca vyadhanam iti [6]parimṛṣṭakam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा:भूतम् एव राग-वशाद् अर्ध-प्रविष्टं निर्दयम् अवपीड्यावपीड्य मुञ्चेत्। इत्य् [७] आम्र-चूषितकम्।
tathā:bhūtam eva rāga-vaśād ardha-praviṣṭaṃ nirdayam avapīḍyāvapīḍya muñcet. ity [7] āmra-cūṣitakam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषाभिप्रायाद् एव गिरेत् पीडयेच् चापरिसमाप्तेः। इति [७]संगरः।
puruṣābhiprāyād eva giret pīḍayec cāparisamāpteḥ. iti [7]saṃgaraḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथार्थं चात्र स्तनन-प्रहणनयोः प्रयोगः। इत्य् औपरिष्टकम्।
yathārthaṃ cātra stanana-prahaṇanayoḥ prayogaḥ. ity aupariṣṭakam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलटाः स्वैरिण्यः परिचारिकाः संवाहिकाश् चाप्य् एतत् प्रयोजयन्ति।
kulaṭāḥ svairiṇyaḥ paricārikāḥ saṃvāhikāś cāpy etat prayojayanti.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एतत् तु न कार्यम्। समय-विरोधाद् अ:सभ्यत्वाच् च। पुनर् अपि ह्य् आसां वदन-संसर्गे स्वयम् एवार्तिं प्रपद्येत। इत्य् आचार्याः।
tad etat tu na kāryam. samaya-virodhād a:sabhyatvāc ca. punar api hy āsāṃ vadana-saṃsarge svayam evārtiṃ prapadyeta. ity ācāryāḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेश्या-कामिनो ऽयम् अ:दोषः । अन्यतो ऽपि परिहार्यः स्यात्। इति वात्स्यायनः।
veśyā-kāmino 'yam a:doṣaḥ . anyato 'pi parihāryaḥ syāt. iti vātsyāyanaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् यास् त्व् औपरिष्टकम् आचरन्ति न ताभिः सह संसृज्यन्ते प्राच्याः।
tasmād yās tv aupariṣṭakam ācaranti na tābhiḥ saha saṃsṛjyante prācyāḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेश्याभिर् एव न संसृज्यन्ते आहिच्छत्रिकाः संसृष्टा अपि मुख-कर्म तासां परिहरन्ति।
veśyābhir eva na saṃsṛjyante āhicchatrikāḥ saṃsṛṣṭā api mukha-karma tāsāṃ pariharanti.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्:अपेक्षाः साकेताः संसृज्यन्ते।
nir:apekṣāḥ sāketāḥ saṃsṛjyante.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तु स्वयम् औपरिष्टकम् आचरन्ति नागरकाः।
na tu svayam aupariṣṭakam ācaranti nāgarakāḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वम् अ:विशङ्कया प्रयोजयन्ति सौरसेनाः।
sarvam a:viśaṅkayā prayojayanti saurasenāḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं ह्य् आहुः ण् को हि योषितां आचारं चरित्रं प्रत्ययं वचनं वा श्रद्:धातुम् अर्हति। निसर्गाद् एव हि मलिन-दृष्टयो भवन्त्य् एता न परित्याज्याः। तस्माद् आसां स्मृतित एव शौचम् अन्वेष्टव्यम्। एवं ह्य् आहुः
evaṃ hy āhuḥ ṇ ko hi yoṣitāṃ ācāraṃ caritraṃ pratyayaṃ vacanaṃ vā śrad:dhātum arhati. nisargād eva hi malina-dṛṣṭayo bhavanty etā na parityājyāḥ. tasmād āsāṃ smṛtita eva śaucam anveṣṭavyam. evaṃ hy āhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिष्ट-विप्रतिपत्तेः स्मृति-वाक्यस्य च सावकाशत्वाद् देश-स्थितेर् आत्मनश् च वृत्ति-प्रत्ययानुरूपं प्रवर्तेत। इति वात्स्यायनः।
śiṣṭa-vipratipatteḥ smṛti-vākyasya ca sāvakāśatvād deśa-sthiter ātmanaś ca vṛtti-pratyayānurūpaṃ pravarteta. iti vātsyāyanaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवन्ति चात्र श्लोकाः प्रमृष्ट-कुण्डलाश् चापि युवानः परिचारकाः। केषां चिद् एव कुर्वन्ति नराणाम् औपरिष्टकम्॥
bhavanti cātra ślokāḥ pramṛṣṭa-kuṇḍalāś cāpi yuvānaḥ paricārakāḥ. keṣāṃ cid eva kurvanti narāṇām aupariṣṭakam..
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा नागरकाः के चिद् अन्योन्यस्य हितैषिणः। कुर्वन्ति रूढ-विश्वासाः परस्पर-परिग्रहम्॥
tathā nāgarakāḥ ke cid anyonyasya hitaiṣiṇaḥ. kurvanti rūḍha-viśvāsāḥ paraspara-parigraham..
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषाश् च तथा स्त्रीषु कर्मैतत् किल कुर्वते। व्यासस् तस्य च विज्ञेयो मुख-चुम्बनवद् विधिः॥
puruṣāś ca tathā strīṣu karmaitat kila kurvate. vyāsas tasya ca vijñeyo mukha-cumbanavad vidhiḥ..
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिवर्तित-देहौ तु स्त्री-पुंसौ यत् परस्-परम्। युगपत् संप्रयुज्येते स कामः काकिलः स्मृतः॥
parivartita-dehau tu strī-puṃsau yat paras-param. yugapat saṃprayujyete sa kāmaḥ kākilaḥ smṛtaḥ..
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् गुणवतस् त्यक्त्वा चतुरांस् त्यागिनो नरान्। वेश्याः खलेषु रज्यन्ते दास-हस्तिपकादिषु॥
tasmād guṇavatas tyaktvā caturāṃs tyāgino narān. veśyāḥ khaleṣu rajyante dāsa-hastipakādiṣu..
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न त्व् एतद् ब्राह्मणो विद्वान् मन्त्री वा राज-धूर्धरः। गृहीत-प्रत्ययो वापि कारयेद् औपरिष्टकम्॥
na tv etad brāhmaṇo vidvān mantrī vā rāja-dhūrdharaḥ. gṛhīta-pratyayo vāpi kārayed aupariṣṭakam..
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न शास्त्रम् अस्तीत्य् एतावत् प्रयोगे कारणं भवेत्। शास्त्रार्थान् व्यापिनो विद्यात् प्रयोगांस् त्व् एक-देशिकान्॥
na śāstram astīty etāvat prayoge kāraṇaṃ bhavet. śāstrārthān vyāpino vidyāt prayogāṃs tv eka-deśikān..
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रस-वीर्य-विपाका हि श्व-मांसस्यापि वैद्यके। कीर्तिता इति तत् किं स्याद् भक्षणीयं विचक्षणैः॥
rasa-vīrya-vipākā hi śva-māṃsasyāpi vaidyake. kīrtitā iti tat kiṃ syād bhakṣaṇīyaṃ vicakṣaṇaiḥ..
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्त्य् एव पुरुषाः केचित् सन्ति देशास् तथा:विधाः। सन्ति कालाश् च येष्व् एते योगा न स्युर् निर्:अर्थकाः॥
santy eva puruṣāḥ kecit santi deśās tathā:vidhāḥ. santi kālāś ca yeṣv ete yogā na syur nir:arthakāḥ..
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् देशं च कालं च प्रयोगं शास्त्रम् एव च। आत्मानं चापि संप्रेक्ष्य योगान् युञ्जीत वा न वा॥
tasmād deśaṃ ca kālaṃ ca prayogaṃ śāstram eva ca. ātmānaṃ cāpi saṃprekṣya yogān yuñjīta vā na vā..
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थस्यास्य रहस्यत्वाच् चलत्वान् मनसस् तथा। कः कदा किं कुतः कुर्याद् इति को ज्ञातुम् अर्हति॥
arthasyāsya rahasyatvāc calatvān manasas tathā. kaḥ kadā kiṃ kutaḥ kuryād iti ko jñātum arhati..
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.