भार्यैकचरिणी गूढ-विश्रम्भा देववत् पतिम् आनुकुल्येन वर्तेत।
bhāryaikacariṇī gūḍha-viśrambhā devavat patim ānukulyena varteta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्-मतेन कुटुम्ब-चिन्ताम् आत्मनि संनिवेशयेत्।
tan-matena kuṭumba-cintām ātmani saṃniveśayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेश्म च शुचि सु:संमृष्ट-स्थानं विरचित-विविध-कुसुमं श्लक्ष्ण-भूमि-तलं हृद्य-दर्शनं त्रिषवणाचरित-बलि-कर्म पूजित-देवतायतनं कुर्यात्।
veśma ca śuci su:saṃmṛṣṭa-sthānaṃ viracita-vividha-kusumaṃ ślakṣṇa-bhūmi-talaṃ hṛdya-darśanaṃ triṣavaṇācarita-bali-karma pūjita-devatāyatanaṃ kuryāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ह्य् अतो ऽन्यद् गृहस्थानां चित्त-ग्राहकम् अस्तीति गोनर्दीयः।
na hy ato 'nyad gṛhasthānāṃ citta-grāhakam astīti gonardīyaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुषु भृत्य-वर्गेषु नायक-भगिनीषु तत्-पतिषु च यथार्हं प्रतिपत्तिः ।
guruṣu bhṛtya-vargeṣu nāyaka-bhaginīṣu tat-patiṣu ca yathārhaṃ pratipattiḥ .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिपूतेषु च हरित-शाक-वप्रान् इक्षु-स्तम्बाञ् जीरक-सर्षपाजमोद-शतपुष्पा-तमाल-गुल्मांश् च कारयेत् ।
paripūteṣu ca harita-śāka-vaprān ikṣu-stambāñ jīraka-sarṣapājamoda-śatapuṣpā-tamāla-gulmāṃś ca kārayet .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुब्जकामलक-मल्लिका-जाती-कुरण्टक-नवमालिका-तगर-नन्द्यावर्तजपा-गुल्मान् अन्यांश् च बहु-पुष्पान् बाल-कोशीरक-पातालिकांश् च वृक्ष-वाटिकायां च स्थण्डिलाणि मनो-ज्ञानि कारयेत् ।
kubjakāmalaka-mallikā-jātī-kuraṇṭaka-navamālikā-tagara-nandyāvartajapā-gulmān anyāṃś ca bahu-puṣpān bāla-kośīraka-pātālikāṃś ca vṛkṣa-vāṭikāyāṃ ca sthaṇḍilāṇi mano-jñāni kārayet .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्ये कूपं वापीं दीर्घिकां वा खानयेत्।
madhye kūpaṃ vāpīṃ dīrghikāṃ vā khānayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिक्षुकी-श्रमाणा-क्षपणा-कुलटा-कुहकेक्षणिका-मूल-कारिकाभिर् न संसृज्येत।
bhikṣukī-śramāṇā-kṣapaṇā-kulaṭā-kuhakekṣaṇikā-mūla-kārikābhir na saṃsṛjyeta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोजने च रुचितम् इदम् अस्मै द्वेष्यम् इदं पथ्यम् इदम् अ:पथ्यम् इदम् इति च विन्द्यात्।
bhojane ca rucitam idam asmai dveṣyam idaṃ pathyam idam a:pathyam idam iti ca vindyāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वरं बहिर् उपश्रुत्य भवनम् आगच्छतः किं कृत्यम् इति ब्रुवती सज्जा भवन-मध्ये तिष्ठेत्।
svaraṃ bahir upaśrutya bhavanam āgacchataḥ kiṃ kṛtyam iti bruvatī sajjā bhavana-madhye tiṣṭhet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिचारिकम् अपनुद्य स्वयं पादौ प्रक्षालयेत्।
paricārikam apanudya svayaṃ pādau prakṣālayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नायकस्य च न विमुक्त-भूषणं विजने संदर्शने तिष्ठेत्।
nāyakasya ca na vimukta-bhūṣaṇaṃ vijane saṃdarśane tiṣṭhet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अति:व्ययम् अ:सद्-व्ययं वा कुर्वाणं रहसि बोधयेत्।
ati:vyayam a:sad-vyayaṃ vā kurvāṇaṃ rahasi bodhayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आवाहे विवाहे यज्ञे गमनं सखीभिः सह गोष्ठीं देवताभिगमन्म् इत्य् अनुज्ञाता कुर्यात्।
āvāhe vivāhe yajñe gamanaṃ sakhībhiḥ saha goṣṭhīṃ devatābhigamanm ity anujñātā kuryāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्व-क्रीडासु च तद्-आनुलोम्येन प्रवृत्तिः।
sarva-krīḍāsu ca tad-ānulomyena pravṛttiḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्चात् संवेशनं पूर्वम् उत्थानम् अन्:अवबोधनं च सुप्तस्य।
paścāt saṃveśanaṃ pūrvam utthānam an:avabodhanaṃ ca suptasya.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महानसं च सु:गुप्तं स्याद् दर्शनीयं च।
mahānasaṃ ca su:guptaṃ syād darśanīyaṃ ca.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नायकापचारेषु किं चित् कलुषिता नात्य्:अर्थं निर्वदेत्।
nāyakāpacāreṣu kiṃ cit kaluṣitā nāty:arthaṃ nirvadet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधिक्षेप-वचनं त्व् एनं मित्र-जन-मध्य-स्थम् एकाकिनं वाप्य् उपालभेत। न च मूल-कारिका स्यात्।
sādhikṣepa-vacanaṃ tv enaṃ mitra-jana-madhya-stham ekākinaṃ vāpy upālabheta. na ca mūla-kārikā syāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ह्य् अतो ऽन्यद् अ:प्रत्यय-कारणम् अस्तीति गोनर्दीयः।
na hy ato 'nyad a:pratyaya-kāraṇam astīti gonardīyaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्:व्याहृतं दुर्:निरीक्षितम् अन्यतो मन्त्रणं द्वार-देशावस्थानं निरीक्षणं वा निष्कुटेषु मन्त्रणं विविक्तेषु चिरम् अवस्थानम् इति वर्जयेत्।
dur:vyāhṛtaṃ dur:nirīkṣitam anyato mantraṇaṃ dvāra-deśāvasthānaṃ nirīkṣaṇaṃ vā niṣkuṭeṣu mantraṇaṃ vivikteṣu ciram avasthānam iti varjayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वेद-दन्त-पङ्क-दुर्:गन्धांश् च बुध्येतेति विराग-कारणम्।
sveda-danta-paṅka-dur:gandhāṃś ca budhyeteti virāga-kāraṇam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहु-भूषणं विविध-कुसुमानुलेपनं विविधाङ्ग-राग-समुज्ज्वलं वास इत्य् आभिगामिको वेषः।
bahu-bhūṣaṇaṃ vividha-kusumānulepanaṃ vividhāṅga-rāga-samujjvalaṃ vāsa ity ābhigāmiko veṣaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतनु-श्लक्ष्णाल्प-दुकूलता परिमितम् आभरणं सु:गन्धिता नात्य्:उल्वणम् अनुलेपनम्। तथा शुक्लान्य् अन्यानि पुष्पाणीति वैहारिको वेषः।
pratanu-ślakṣṇālpa-dukūlatā parimitam ābharaṇaṃ su:gandhitā nāty:ulvaṇam anulepanam. tathā śuklāny anyāni puṣpāṇīti vaihāriko veṣaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नायकस्य व्रतम् उपवासं च स्वयम् अपि करणेनानुवर्तेत। वारितायां च नाहम् अत्र निर्बन्धनीयेति तद्-वचसो निवर्तनम्।
nāyakasya vratam upavāsaṃ ca svayam api karaṇenānuvarteta. vāritāyāṃ ca nāham atra nirbandhanīyeti tad-vacaso nivartanam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृद्-विदल-काष्ठ-चर्म-लोह-भाण्डानां च काले सम्:अर्घ-ग्रहणम् ।
mṛd-vidala-kāṣṭha-carma-loha-bhāṇḍānāṃ ca kāle sam:argha-grahaṇam .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा लवण-स्नेहयोश् च गन्ध-द्रव्य-कटुक-भाण्डौषधानां च दुर्:लभानां भवनेषु प्रच्छन्नं निधानम्।
tathā lavaṇa-snehayoś ca gandha-dravya-kaṭuka-bhāṇḍauṣadhānāṃ ca dur:labhānāṃ bhavaneṣu pracchannaṃ nidhānam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूलकालुक-पालङ्की-दमनकाम्रातकैर्वारुक-त्रपु-सवार्ताक-कूष्माण्डालाबु-सूरण-शुकनासा स्वयम्गुप्ता-तिल-पर्णिकाग्निमन्थ-लशुन-पलाण्डु-प्रभृतीनां सर्वौषधीनां च बीज-ग्रहणं काले वापश् च।
mūlakāluka-pālaṅkī-damanakāmrātakairvāruka-trapu-savārtāka-kūṣmāṇḍālābu-sūraṇa-śukanāsā svayamguptā-tila-parṇikāgnimantha-laśuna-palāṇḍu-prabhṛtīnāṃ sarvauṣadhīnāṃ ca bīja-grahaṇaṃ kāle vāpaś ca.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वस्य च सारस्य परेभ्यो नाख्यानं भर्तृ-मन्त्रितस्य च।
svasya ca sārasya parebhyo nākhyānaṃ bhartṛ-mantritasya ca.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समानाश् च स्त्रियः कौशलेनोज्ज्वलतया पाकेन मानेन तथोपचारैर् अतिशयीत।
samānāś ca striyaḥ kauśalenojjvalatayā pākena mānena tathopacārair atiśayīta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सांवत्सरिकम् आयं संख्याय तद्-अनुरूपं व्ययं कुर्यात्।
sāṃvatsarikam āyaṃ saṃkhyāya tad-anurūpaṃ vyayaṃ kuryāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोजनावशिष्टाद् गो-रसाद् घृत-करणम् तथा तेल-गुडयोः। कर्पासस्य च सूत्र-कर्तनम् सूत्रस्य वानम्। शिक्य-रज्जु-पाश-वल्कल-संग्रहणम्। कुट्टन-कण्डनावेक्षणम्। आम-चामण्ड-तुषक-खकुट्य्-अङ्गाराणाम् उपयोजनम्। भृत्य-वेतन भरण-ज्ञानम्। कृषि-पशु-पालन-चिन्ता-वाहन-विधान-योगाः। मेष-कुक्कुट-लावक शुक-शारिका-परभृत-मयूर-वानर-मृगाणाम् अवेक्षणम्। दैवसिकाय-व्यय-पिण्डी करणम् इति च विद्यात्।
bhojanāvaśiṣṭād go-rasād ghṛta-karaṇam tathā tela-guḍayoḥ. karpāsasya ca sūtra-kartanam sūtrasya vānam. śikya-rajju-pāśa-valkala-saṃgrahaṇam. kuṭṭana-kaṇḍanāvekṣaṇam. āma-cāmaṇḍa-tuṣaka-khakuṭy-aṅgārāṇām upayojanam. bhṛtya-vetana bharaṇa-jñānam. kṛṣi-paśu-pālana-cintā-vāhana-vidhāna-yogāḥ. meṣa-kukkuṭa-lāvaka śuka-śārikā-parabhṛta-mayūra-vānara-mṛgāṇām avekṣaṇam. daivasikāya-vyaya-piṇḍī karaṇam iti ca vidyāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तज्-जघन्यानां च जीर्ण-वाससां संचयस् तैर् विविध-रागैः शुद्धैर् वा कृत-कर्मणां परिचारकाणाम् अनुग्रहो मानार्थेषु च दानम् अन्यत्र वोपयोगः॥४।१।३५ सुरा-कुम्भीनाम् आसव-कुम्भीनां च स्थापनं तद्-उपयोगः क्रय-विक्रयाव् आय-व्यायावेक्षणम्।
taj-jaghanyānāṃ ca jīrṇa-vāsasāṃ saṃcayas tair vividha-rāgaiḥ śuddhair vā kṛta-karmaṇāṃ paricārakāṇām anugraho mānārtheṣu ca dānam anyatra vopayogaḥ..4.1.35 surā-kumbhīnām āsava-kumbhīnāṃ ca sthāpanaṃ tad-upayogaḥ kraya-vikrayāv āya-vyāyāvekṣaṇam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नायक-मित्राणां च स्रग्-अनुलेपन-ताम्बूल-दानैः पूजनं न्यायतः।
nāyaka-mitrāṇāṃ ca srag-anulepana-tāmbūla-dānaiḥ pūjanaṃ nyāyataḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वश्रू-स्वशुर-परिचर्या तत्-पारतन्त्र्यम् अन्:उत्तर-वादिता परिमिता:प्रचण्डालाप-करणम् अन्:उच्चैर् हासः तत्-प्रिया:प्रियेषु स्व-प्रिया:प्रियेष्व् इव वृत्तिः।
śvaśrū-svaśura-paricaryā tat-pāratantryam an:uttara-vāditā parimitā:pracaṇḍālāpa-karaṇam an:uccair hāsaḥ tat-priyā:priyeṣu sva-priyā:priyeṣv iva vṛttiḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोगेष्व् अन्:उत्सेकः।
bhogeṣv an:utsekaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिजने दाक्षिण्यम्।
parijane dākṣiṇyam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नायकस्या:निवेद्य न कस्मै चिद् दानम्।
nāyakasyā:nivedya na kasmai cid dānam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्व-कर्मसु भृत्य-जन-नियमनम् उत्सवेषु चास्य पूजनम्।
sva-karmasu bhṛtya-jana-niyamanam utsaveṣu cāsya pūjanam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवासे मङ्गल-मात्राभरणा देवतोपवास-परा वार्तायां स्थिता गृहान् अवेक्षेत।
pravāse maṅgala-mātrābharaṇā devatopavāsa-parā vārtāyāṃ sthitā gṛhān avekṣeta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शय्या च गुरु-जन-मूले। तद्-अभिमता कार्य-निष्पत्तिः। नायकाभिमतानां चार्थानाम् अर्जने प्रतिसंस्कारे च यत्नः।
śayyā ca guru-jana-mūle. tad-abhimatā kārya-niṣpattiḥ. nāyakābhimatānāṃ cārthānām arjane pratisaṃskāre ca yatnaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्य-नैमित्तिकेषु कर्मसूचितो व्ययः। तद्-आरब्धानां च कर्मणां समापने मतिः।
nitya-naimittikeṣu karmasūcito vyayaḥ. tad-ārabdhānāṃ ca karmaṇāṃ samāpane matiḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञाति-कुलस्यान्:अभिगमनम् अन्यत्र व्यसनोत्सवाभ्याम् । तत्रापि नायक-परिजनाधिष्ठिताया नातिकालम् अवस्थानम् अ:परिवर्तित-प्रवास-वेषता च।
jñāti-kulasyān:abhigamanam anyatra vyasanotsavābhyām . tatrāpi nāyaka-parijanādhiṣṭhitāyā nātikālam avasthānam a:parivartita-pravāsa-veṣatā ca.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरु-जनानुज्ञातानां करणम् उपवासानाम्। परिचारकैः शुचिभिर् आज्ञाधिष्ठितैर् अनुमतेन क्रय-विक्रय-कर्मणा सारस्यापूरणं तनू-करणं च शक्त्या व्ययानाम्।
guru-janānujñātānāṃ karaṇam upavāsānām. paricārakaiḥ śucibhir ājñādhiṣṭhitair anumatena kraya-vikraya-karmaṇā sārasyāpūraṇaṃ tanū-karaṇaṃ ca śaktyā vyayānām.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगते च प्रकृतिस्थाया एव प्रथमतो दर्शनं दैवत-पूजनम् उपहाराणां चाहरणम्।
āgate ca prakṛtisthāyā eva prathamato darśanaṃ daivata-pūjanam upahārāṇāṃ cāharaṇam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवतश् चात्र श्लोकौ।
bhavataś cātra ślokau.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जाड्य-दौःशील्य-दौर्भाग्येभ्यः प्रजान्:उत्पत्तेर् आभीक्ष्ण्येन दारिकोत्पत्तेर् नायक-चापलाद् वा सपत्न्य्-अधिवेदनम्।
jāḍya-dauḥśīlya-daurbhāgyebhyaḥ prajān:utpatter ābhīkṣṇyena dārikotpatter nāyaka-cāpalād vā sapatny-adhivedanam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् आदित एव भक्ति-शील-वैदग्ध्य-ख्यापनेन परिजिहीर्षेत्। प्रजा:नुत्पत्तौ च स्वयम् एव सापत्नके चोदयेत्।
tad ādita eva bhakti-śīla-vaidagdhya-khyāpanena parijihīrṣet. prajā:nutpattau ca svayam eva sāpatnake codayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिविद्यमाना च यावच् छक्ति-योगाद् आत्मनो ऽधिकत्वेन स्थितिं कारयेत्।
adhividyamānā ca yāvac chakti-yogād ātmano 'dhikatvena sthitiṃ kārayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगतां चैनां भगिनीवद् ईक्षेत। नयक-विदितं च प्रादोषिकं विधिमतीव यत्नाद् अस्याः कारयेत्। सौभाग्यजं वैकृतम् उत्सेकं वास्या नाद्रियेत।
āgatāṃ caināṃ bhaginīvad īkṣeta. nayaka-viditaṃ ca prādoṣikaṃ vidhimatīva yatnād asyāḥ kārayet. saubhāgyajaṃ vaikṛtam utsekaṃ vāsyā nādriyeta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भर्तरि प्रमाद्यन्तीम् उपेक्षेत। यत्र मन्येतार्थम् इयं स्वयम् अपि प्रतिपत्स्यत इति तत्रैनाम् आदरत एवानुशिष्यात्।
bhartari pramādyantīm upekṣeta. yatra manyetārtham iyaṃ svayam api pratipatsyata iti tatrainām ādarata evānuśiṣyāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नायक-संश्रवे च रहसि विशेषान् अधिकान् दर्शयेत्।
nāyaka-saṃśrave ca rahasi viśeṣān adhikān darśayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्-अपत्येस्व् अ:विशेषः। परिजन-वर्गे ऽधिकानुकम्पा। मित्र-वर्गे प्रीतिः। आत्म-ज्ञातिषु नात्य्:आदरः। तज्-ज्ञातिषु चाति:संभ्रमः।
tad-apatyesv a:viśeṣaḥ. parijana-varge 'dhikānukampā. mitra-varge prītiḥ. ātma-jñātiṣu nāty:ādaraḥ. taj-jñātiṣu cāti:saṃbhramaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बह्वीभिस् त्व् अधिविन्ना अ:व्यवहितया संसृज्येत।
bahvībhis tv adhivinnā a:vyavahitayā saṃsṛjyeta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यां तु नायको ऽधिकां चिकीर्षेत् तां भूत-पूर्व-सुभगया प्रोत्साह्य कलहयेत्।
yāṃ tu nāyako 'dhikāṃ cikīrṣet tāṃ bhūta-pūrva-subhagayā protsāhya kalahayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् चानुकम्पेत।
tataś cānukampeta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताभिर् एकत्वेनाधिकां चिकिर्षीतां स्वयम् अ:विवदमाना दुर्:जनी:कुर्यात्।
tābhir ekatvenādhikāṃ cikirṣītāṃ svayam a:vivadamānā dur:janī:kuryāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नायकेन तु कलहिताम् एनां पक्षपातावलम्बनोपबृम्हिताम् आश्वासयेत्।
nāyakena tu kalahitām enāṃ pakṣapātāvalambanopabṛmhitām āśvāsayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलहं च वर्धयेत्।
kalahaṃ ca vardhayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्दं वा कलहम् उपलभ्य स्वयम् एव संधुक्षयेत्।
mandaṃ vā kalaham upalabhya svayam eva saṃdhukṣayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि नायको ऽस्याम् अद्यापि सानुनय इति मन्येत तदा स्वयमेव सन्धौ प्रयतेत।
yadi nāyako 'syām adyāpi sānunaya iti manyeta tadā svayameva sandhau prayateta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कनिष्ठा तु मातृवत् स:पत्नीं पश्येत्।
kaniṣṭhā tu mātṛvat sa:patnīṃ paśyet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञाति-दायम् अपि तस्या अ:विदितं नोपयुञ्जीत।
jñāti-dāyam api tasyā a:viditaṃ nopayuñjīta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्म-वृत्तान्तांस् तद्-अधिष्ठितान् कुर्यात्।
ātma-vṛttāntāṃs tad-adhiṣṭhitān kuryāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुज्ञाता पतिम् अधिशयीत।
anujñātā patim adhiśayīta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न वा तस्या वचनम् अन्यस्याः कथयेत्।
na vā tasyā vacanam anyasyāḥ kathayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्-अपत्यानि स्वेभ्यो ऽधिकानि पश्येत्॥४।२।२२ रहसि पतिम् अधिकम् उपचरेत्।
tad-apatyāni svebhyo 'dhikāni paśyet..4.2.22 rahasi patim adhikam upacaret.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मनश् च सपत्नी-विकार-जं दुःखं नाचक्षीत।
ātmanaś ca sapatnī-vikāra-jaṃ duḥkhaṃ nācakṣīta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पत्युष् च स:विशेषकं गूढं मानं लिप्सेत्।
patyuṣ ca sa:viśeṣakaṃ gūḍhaṃ mānaṃ lipset.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेन खलु पथ्य-दानेन जीवामीति ब्रूयात्।
anena khalu pathya-dānena jīvāmīti brūyāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् तु श्लाघया रागेण वा बाहिर् नाचक्षीत।
tat tu ślāghayā rāgeṇa vā bāhir nācakṣīta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिन्न-रहस्या हि भर्तुर् अवज्ञां लभते।
bhinna-rahasyā hi bhartur avajñāṃ labhate.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्येष्ठा-भयाच् च निगूढ-संमानार्थिनी स्याद् इति गोनर्दीयः।
jyeṣṭhā-bhayāc ca nigūḍha-saṃmānārthinī syād iti gonardīyaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्:भागम् अन्:अपत्यां च ज्येष्ठाम् अनुकम्पेत नायकेन चानुकम्पयेत्।
dur:bhāgam an:apatyāṃ ca jyeṣṭhām anukampeta nāyakena cānukampayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसह्य त्व् एनाम् एकचारिणी-वृत्तम् अनुतिष्ठेत्
prasahya tv enām ekacāriṇī-vṛttam anutiṣṭhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधवा त्व् इन्द्रिय-दौर्बल्याद् आतुरा भोगिनं गुण-संपन्नं च या पुनर् विन्देत् सा पुनर्भूः।
vidhavā tv indriya-daurbalyād āturā bhoginaṃ guṇa-saṃpannaṃ ca yā punar vindet sā punarbhūḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतस् तु स्वेच्छया पुनर् अपि निष्क्रमणं निर्:गुणो ऽयम् इति तदान्यं काङ्क्षेद् इति बाभ्रवीयाः।
yatas tu svecchayā punar api niṣkramaṇaṃ nir:guṇo 'yam iti tadānyaṃ kāṅkṣed iti bābhravīyāḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौख्यार्थिनी सा किलान्यं पुनर् विन्देत।
saukhyārthinī sā kilānyaṃ punar vindeta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणेषु सोपभोगेषु सुख-साकल्यं तस्मात् ततो विशेष इति गोनर्दीयः।
guṇeṣu sopabhogeṣu sukha-sākalyaṃ tasmāt tato viśeṣa iti gonardīyaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मनश् चित्तानुकूल्याद् इति वात्स्यायनः।
ātmanaś cittānukūlyād iti vātsyāyanaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा बान्धवैर् नायकाद् आपानकोद्यान-श्रद्धा-दान-मित्र-पूजनादि व्यय-सहिष्णु कर्म लिप्सेत।
sā bāndhavair nāyakād āpānakodyāna-śraddhā-dāna-mitra-pūjanādi vyaya-sahiṣṇu karma lipseta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मनः सारेण वालङ्कारं तदीयम् आत्मीयं वा बिभृयात्।
ātmanaḥ sāreṇa vālaṅkāraṃ tadīyam ātmīyaṃ vā bibhṛyāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रीति-दायेष्व् अ:नियमः।
prīti-dāyeṣv a:niyamaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वेच्छया च गृहान् निर्गच्छती प्रीति-दायाद् अन्यन् नायक-दत्तं जीयेत। निष्कास्यमाना तु न किं चिद् दद्यात्।
svecchayā ca gṛhān nirgacchatī prīti-dāyād anyan nāyaka-dattaṃ jīyeta. niṣkāsyamānā tu na kiṃ cid dadyāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा प्रभविष्णुर् इव तस्य भवनम् आप्नुयात्।
sā prabhaviṣṇur iva tasya bhavanam āpnuyāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलजासु तु प्रीत्या वर्तेत।
kulajāsu tu prītyā varteta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दाक्षिण्येन परिजने सर्वत्र स:परिहासा मित्रेषु प्रतिपत्तिः। कलासु कौशलम् अधिकस्य च ज्ञानम्।
dākṣiṇyena parijane sarvatra sa:parihāsā mitreṣu pratipattiḥ. kalāsu kauśalam adhikasya ca jñānam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलह-स्थानेषु च नायकं स्वयम् उपलभेत।
kalaha-sthāneṣu ca nāyakaṃ svayam upalabheta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रहसि च कलया चतुःषष्ट्यानुवर्तेत। स:पत्नीनां च स्वयम् उपकुर्यात्। तासाम् अपत्येष्व् आभारण-दानम्। तेषु स्वामिवद् उपचारः। मण्डनकानि वेषानादरेण कुर्वीत। परिजने मित्रवर्गे चाधिकं विश्राणनम् । समाजापानकोद्यान-यात्रा-विहार-शीलता च।
rahasi ca kalayā catuḥṣaṣṭyānuvarteta. sa:patnīnāṃ ca svayam upakuryāt. tāsām apatyeṣv ābhāraṇa-dānam. teṣu svāmivad upacāraḥ. maṇḍanakāni veṣānādareṇa kurvīta. parijane mitravarge cādhikaṃ viśrāṇanam . samājāpānakodyāna-yātrā-vihāra-śīlatā ca.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्भगा तु सापत्नक-पीडिता या तासाम् अधिकम् इव पत्याव् उपचरेत् ताम् आश्रयेत्। प्रकाश्यानि च कला-विज्ञानानि दर्शयेत्। दौर्भाग्याद् रहस्यानाम् अ:भावः।
durbhagā tu sāpatnaka-pīḍitā yā tāsām adhikam iva patyāv upacaret tām āśrayet. prakāśyāni ca kalā-vijñānāni darśayet. daurbhāgyād rahasyānām a:bhāvaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नायकापत्यानां धात्रेयिकानि कुर्यात्।
nāyakāpatyānāṃ dhātreyikāni kuryāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्-मित्राणि चोपगृह्य तैर् भक्तिम् आत्मनः प्रकाशयेत्।
tan-mitrāṇi copagṛhya tair bhaktim ātmanaḥ prakāśayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्म-कृत्येषु च पुरश्-चारिणी स्याद् व्रतोपवासयोश् च।
dharma-kṛtyeṣu ca puraś-cāriṇī syād vratopavāsayoś ca.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिजने दाक्षिण्यम्। न चाधिकम् आत्मानं पश्येत्।
parijane dākṣiṇyam. na cādhikam ātmānaṃ paśyet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शयने तत्-सात्म्येनात्मनो ऽनुराग-प्रत्यानयनम्।
śayane tat-sātmyenātmano 'nurāga-pratyānayanam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चोपालभेत वामतां च न दर्शयेत्।
na copālabheta vāmatāṃ ca na darśayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यया च कलहितः स्यात् कामं ताम् आवर्तयेत्।
yayā ca kalahitaḥ syāt kāmaṃ tām āvartayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यां च प्रच्छन्नां कामयेत् ताम् अनेन सह संगमयेद् गोपयेच् च।
yāṃ ca pracchannāṃ kāmayet tām anena saha saṃgamayed gopayec ca.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा च पतिव्रतात्वम् अ:शाठ्यं नायको मन्येत तथा प्रतिविदध्यात्।
yathā ca pativratātvam a:śāṭhyaṃ nāyako manyeta tathā pratividadhyāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तः-पुराणां च वृत्तम् एतेष्व् एव प्रकरणेषु लक्षयेत् ।
antaḥ-purāṇāṃ ca vṛttam eteṣv eva prakaraṇeṣu lakṣayet .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माल्यानुलेपन-वासांशि चासां कञ्चुकीया महत्तरिका वा राज्ञो निवेदयेयुर् देवीभिः प्रहितम् इति।
mālyānulepana-vāsāṃśi cāsāṃ kañcukīyā mahattarikā vā rājño nivedayeyur devībhiḥ prahitam iti.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् आदाय राजा निर्माल्यम् आसां प्रतिप्राभृतकं दद्यात्।
tad ādāya rājā nirmālyam āsāṃ pratiprābhṛtakaṃ dadyāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलंकृतश् च स्व्:अलंकृतानि चापराह्ने सर्वाण्य् अन्तःपुराण्य् ऐकध्येन पश्येत्।
alaṃkṛtaś ca sv:alaṃkṛtāni cāparāhne sarvāṇy antaḥpurāṇy aikadhyena paśyet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासां यथा-कालं यथार्हं च स्थान-मानानुवृत्तिः स:परिहासाश् च कथाः कुर्यात्।
tāsāṃ yathā-kālaṃ yathārhaṃ ca sthāna-mānānuvṛttiḥ sa:parihāsāś ca kathāḥ kuryāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्-अन्:अन्तरं पुनर्भुवस् तथैव पश्येत्।
tad-an:antaraṃ punarbhuvas tathaiva paśyet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्पो वेश्या आभ्यन्तरिका नाटकीयाश् च।
tatpo veśyā ābhyantarikā nāṭakīyāś ca.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासां यथोक्त-कक्षाणि स्थानानि।
tāsāṃ yathokta-kakṣāṇi sthānāni.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वासकपाल्यस् तु यस्या वासको यस्याश् चातीतो यस्याश् च ऋतुस् तत्-परिचारिकानुगता दिवा शय्योत्थितस्य राज्ञस् ताभ्यां प्रहितम् अङ्गुलीयकाङ्कम् अनुलेपनम् ऋतुं वासकं च निवेदयेयुः।
vāsakapālyas tu yasyā vāsako yasyāś cātīto yasyāś ca ṛtus tat-paricārikānugatā divā śayyotthitasya rājñas tābhyāṃ prahitam aṅgulīyakāṅkam anulepanam ṛtuṃ vāsakaṃ ca nivedayeyuḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र राजा यद् गृह्णीयात् तस्या वासकम् आज्ञापयेत्।
tatra rājā yad gṛhṇīyāt tasyā vāsakam ājñāpayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्सवेषु च सर्वासाम् अनुरूपेण पूजापानकं च। संगीत-दर्शनेषु च॥४।२।६६ अन्तः-पुर-चारिणीनां बहिर् अ:निष्क्रमो बाह्यानां चा:प्रवेशः। अन्यत्र विदित-शौचाभ्यः। अ:परिक्लिष्टश् च कर्मयोगः।
utsaveṣu ca sarvāsām anurūpeṇa pūjāpānakaṃ ca. saṃgīta-darśaneṣu ca..4.2.66 antaḥ-pura-cāriṇīnāṃ bahir a:niṣkramo bāhyānāṃ cā:praveśaḥ. anyatra vidita-śaucābhyaḥ. a:parikliṣṭaś ca karmayogaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवन्ति चात्र श्लोकाः।
bhavanti cātra ślokāḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.