Library·Kesava: Kausikapaddhati·1·1.2

Kesava: Kausikapaddhati 1.2

<त्वं भूमिम् अत्य् एष्य् ओजसा त्वं वेद्यां सीदसि चारुर् अध्वरे । त्वां पवित्रम् ऋषयो भरन्तस् त्वं पुनीहि दुरितान्य् अस्मत् ॥ [प्स् ११।१३।३ = ;स्स् १९।३३।३ (बुत् सकलपाठ!)]> इति पवित्रे अन्तर्धाय हविर् निर्वपति <देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे अश्विनोर् बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्यां जुष्टं निर्वपामि [सकल - च्फ़्। १९।५१।२, प्स् ५।४०।१, त्स् १।१।४।२ एत्च्।]> इति

<tvaṃ bhūmim aty eṣy ojasā tvaṃ vedyāṃ sīdasi cārur adhvare | tvāṃ pavitram ṛṣayo bharantas tvaṃ punīhi duritāny asmat || [PS 11.13.3 = ;SS 19.33.3 (but sakalapāṭha!)]> iti pavitre antardhāya havir nirvapati <devasya tvā savituḥ prasave aśvinor bāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyāṃ juṣṭaṃ nirvapāmi [sakala - cf. 19.51.2, PS 5.40.1, TS 1.1.4.2 etc.]> iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् <अग्निषोमाभ्याम् [इबिद्।]> इति

evam <agniṣomābhyām [ibid.]> iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऽअग्नीषोमाभ्यां जुष्टं निर्वपामिऽ इति विकारः ॥ [इन्द्राग्निभ्याम् इत्यमावास्यायाम्

'agnīṣomābhyāṃ juṣṭaṃ nirvapāmi' iti vikāraḥ || [indrāgnibhyām ityamāvāsyāyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यं पूर्वमाग्नेयम्

nityaṃ pūrvamāgneyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरुप्तं पवित्राभ्यां प्रोक्षति <अमुष्मै त्वा जुष्टम् [-]> यथादेवतम्

niruptaṃ pavitrābhyāṃ prokṣati <amuṣmai tvā juṣṭam [-]> yathādevatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उलूखलमुसलं शूर्पं प्रक्षालितं चर्मणि आधाय व्रीहीन् उलूखल ओप्यावघ्नंस् त्रिर् हविष्कृता वाचं विसृजति <हविष्कृद् आ द्रवेहि [च्फ़्। अअप्;स्स् १।१९।९ एत्च्।]> इति

ulūkhalamusalaṃ śūrpaṃ prakṣālitaṃ carmaṇi ādhāya vrīhīn ulūkhala opyāvaghnaṃs trir haviṣkṛtā vācaṃ visṛjati <haviṣkṛd ā dravehi [cf. Aap;SS 1.19.9 etc.]> iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

+अवहत्य [एद्। अपहत्य] सुफलीकृतान् कृत्वा त्रिः प्रक्षाल्य तण्डुलान् <अग्ने वरुर् यज्ञियस् त्वाधि अरुक्षत् [११।१।१६]> इति चरुम् अधिदधाति

+avahatya [ed. apahatya] suphalīkṛtān kṛtvā triḥ prakṣālya taṇḍulān <agne varur yajñiyas tvādhi arukṣat [11.1.16]> iti carum adhidadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<शुद्धाः पूताः [११।१।१७]> इति उदकम् आसिञ्चति

<śuddhāḥ pūtāḥ [11.1.17]> iti udakam āsiñcati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<ब्रह्मणा शुद्धाः [११।१।१८]> इति तण्डुलान्

<brahmaṇā śuddhāḥ [11.1.18]> iti taṇḍulān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<परि त्वाग्ने पुरं वयम् [७।७१।१]> इति त्रिः पर्यग्नि करोति

<pari tvāgne puraṃ vayam [7.71.1]> iti triḥ paryagni karoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऽपरि त्वाग्ने पुरं वयम्ऽ इत्यृचा त्रिः पर्यग्निकरणम् ॥ नेक्षणेन त्रिः प्रदक्षिणमुदायौति

'pari tvāgne puraṃ vayam' ityṛcā triḥ paryagnikaraṇam || nekṣaṇena triḥ pradakṣiṇamudāyauti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

[अत ऊर्ध्वं यथाकामम्

[ata ūrdhvaṃ yathākāmam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तरतोऽग्नेरुपसादयतीध्मम्

uttarato'gnerupasādayatīdhmam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तरं बर्हिः

uttaraṃ barhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<अग्नये त्वा जुष्टं प्रोक्षामि [इअ। क्स् १।१०:५।२२]> इतीध्मम्

<agnaye tvā juṣṭaṃ prokṣāmi [i.a. KS 1.10:5.22]> itīdhmam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<पृथिव्यै [-]> इति बर्हिः

<pṛthivyai [-]> iti barhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्भमुष्टिम् अभ्युक्ष्य पश्चाद् अग्नेः प्रागग्रं निदधाति <ऊर्णम्रदं प्रथस्व स्वासस्थं देवेभ्यः [चोर्रुप्त्: च्फ़्। इअ। क्स् १।११:६।२-३]> इति

darbhamuṣṭim abhyukṣya paścād agneḥ prāgagraṃ nidadhāti <ūrṇamradaṃ prathasva svāsasthaṃ devebhyaḥ [corrupt: cf. i.a. KS 1.11:6.2-3]> iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्भाणाम् अपादाय <ऋषीणां प्रस्तरो असि [१६।२।६]> इति दक्षिणतो अग्नेर् ब्रह्मासनं निदधाति

darbhāṇām apādāya <ṛṣīṇāṃ prastaro asi [16.2.6]> iti dakṣiṇato agner brahmāsanaṃ nidadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरस्ताद् अग्नेर् आस्तीर्य तेषां मूलानि अपरेषां प्रान्तैर् अवछादयन् परिसर्पति दक्षिणेनाग्निम् आ पश्चार्धात्

purastād agner āstīrya teṣāṃ mūlāni apareṣāṃ prāntair avachādayan parisarpati dakṣiṇenāgnim ā paścārdhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स्तरणं पुरस्तादग्नेरिति । कर्ता ब्रवीति - परि स्तृणीहि (७।९९।१) इति सम्प्रेष्यति

tataḥ staraṇaṃ purastādagneriti | kartā bravīti - pari stṛṇīhi (7.99.1) iti sampreṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे अश्विनोर् बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्यां प्रसूतः प्रशिषा परिस्तृणामि [-]> इति

<devasya tvā savituḥ prasave aśvinor bāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyāṃ prasūtaḥ praśiṣā paristṛṇāmi [-]> iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽदेवस्य त्वाऽ इति स्तृणाति ॥ [एवमुत्तरतोऽयुजो धातून् कुर्वन्

tato 'devasya tvā' iti stṛṇāti || [evamuttarato'yujo dhātūn kurvan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र समागछन्ति तद् दक्षिणोत्तरं कृणोति

yatra samāgachanti tad dakṣiṇottaraṃ kṛṇoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र समागच्छन्ति तद्दक्षिणोत्तरं करोति ॥ कौश्स् १,२।२३ ॥] परिभोजनीयान् स्तृणाति ॥ स्तीर्णं प्रोक्षति हविषां त्वा जुष्टं प्रोक्षामि इति

yatra samāgacchanti taddakṣiṇottaraṃ karoti || KauśS 1,2.23 ||] paribhojanīyān stṛṇāti || stīrṇaṃ prokṣati haviṣāṃ tvā juṣṭaṃ prokṣāmi iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानभ्युक्षितं संस्तीर्णमुपयोगं लभेत

nānabhyukṣitaṃ saṃstīrṇamupayogaṃ labheta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैधोऽभ्याधानम्

naidho'bhyādhānam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानुत्पूतं हविः

nānutpūtaṃ haviḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाप्रोक्षितं यज्ञाङ्गम्

nāprokṣitaṃ yajñāṅgam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् प्रक्षालितोपवातानि निदधाति

tasmin prakṣālitopavātāni nidadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्रुवम् आज्यधानीं च

sruvam ājyadhānīṃ ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्रुवमाज्यधानीं निदधति ॥ विलीनपूतमाज्यं गृहीत्वाधिशृत्य पर्यग्नि कृत्वोदगुद्वास्य पश्चादग्नेरुपसाद्योदगग्राभ्यां पवित्राभ्यामुत्पुनाति

sruvamājyadhānīṃ nidadhati || vilīnapūtamājyaṃ gṛhītvādhiśṛtya paryagni kṛtvodagudvāsya paścādagnerupasādyodagagrābhyāṃ pavitrābhyāmutpunāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

[विष्णोर्मनसा पूतमसि

[viṣṇormanasā pūtamasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवस्त्वा सवितोत्पुनातु

devastvā savitotpunātu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अच्छिद्रेण त्वा पवित्रेण शतधारेण सहस्रधारेण सुप्वोत्पुनामि इति तृतीयम्

acchidreṇa tvā pavitreṇa śatadhāreṇa sahasradhāreṇa supvotpunāmi iti tṛtīyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तूष्णीं चतुर्थम्

tūṣṇīṃ caturtham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तूष्णीं चतुर्थम् ॥ कौश्स् १,२।३५ ॥] ऽविष्णोर्मनसा पूतमसिऽ इति ॥ शृतं हविरभिघारयति मध्वा समञ्जन् घृतवत् कराथ इति

tūṣṇīṃ caturtham || KauśS 1,2.35 ||] 'viṣṇormanasā pūtamasi' iti || śṛtaṃ havirabhighārayati madhvā samañjan ghṛtavat karātha iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिघार्य उदञ्चम् उद्वासयति <उद् वासयाग्नेः शृतम् अकर्म हव्यम् आ सीद पृष्ठम् अमृतस्य धाम [च्फ़्। प्स् ५।१६।३अब्]> इति

abhighārya udañcam udvāsayati <ud vāsayāgneḥ śṛtam akarma havyam ā sīda pṛṣṭham amṛtasya dhāma [cf. PS 5.16.3ab]> iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चाद् आज्यस्य निधायालंकृत्य समानेन उत्पुनाति

paścād ājyasya nidhāyālaṃkṛtya samānena utpunāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पश्चादाज्यस्य निधायालङ्कृत्याज्येन चरुमभिघार्य समानेनोत्पुनाति ॥ अदारसृत् (१।२२।१) इत्यवेक्षते

tataḥ paścādājyasya nidhāyālaṅkṛtyājyena carumabhighārya samānenotpunāti || adārasṛt (1.22.1) ityavekṣate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तिष्ठत (७।७२।१-३) इत्यैन्द्रम्

uttiṣṭhata (7.72.1-3) ityaindram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चरुमवेक्षते ॥ [अग्निर्भूम्याम् (१२।१।१९-२१) इति तिसृभिरुपसमादधाति अस्मै क्षत्राणि (७।७८।२) एतमिध्मम् (१०।६।३५) इति वा

carumavekṣate || [agnirbhūmyām (12.1.19-21) iti tisṛbhirupasamādadhāti asmai kṣatrāṇi (7.78.2) etamidhmam (10.6.35) iti vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.