Library·Kesava: Kausikapaddhati·11
ऽवृक्षवर्जिते देशे दहननिधानं कर्तव्यम्ऽ इति ब्राह्मणेनोक्तम् । आहिताग्नेरेकाग्नेश्चायं संस्कारः ॥ [दुर्बलीभवन्तं शालातृणेषु दर्भानास्तीर्य स्योनास्मै भव (१८।२।१९-२१) इत्यवरोहयति
'vṛkṣavarjite deśe dahananidhānaṃ kartavyam' iti brāhmaṇenoktam | āhitāgnerekāgneścāyaṃ saṃskāraḥ || [durbalībhavantaṃ śālātṛṇeṣu darbhānāstīrya syonāsmai bhava (18.2.19-21) ityavarohayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽयत्ते कृष्णः शकुनःऽ इत्यृचा तस्य दष्टव्रणमग्निना दहति ॥ अथ सम्भारा उच्यन्ते- [आहिताग्नौ प्रेते सम्भारान् सम्भरति
'yatte kṛṣṇaḥ śakunaḥ' ityṛcā tasya daṣṭavraṇamagninā dahati || atha sambhārā ucyante- [āhitāgnau prete sambhārān sambharati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आज्यं च पृषदाज्यं चाजं च गां च
ājyaṃ ca pṛṣadājyaṃ cājaṃ ca gāṃ ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसनं पञ्चमम्
vasanaṃ pañcamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यं पृष्ठम् ॥ कौश्स् ११,१ ८० ।९ ॥] आज्यं च पृषदाज्यं च । अजं च गां च । वसनं च । हिरण्यशकलानि सप्त ॥ [शरीरं नान्वालभते
hiraṇyaṃ pṛṣṭham || KauśS 11,1 80 .9 ||] ājyaṃ ca pṛṣadājyaṃ ca | ajaṃ ca gāṃ ca | vasanaṃ ca | hiraṇyaśakalāni sapta || [śarīraṃ nānvālabhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्दनाद्यनुलिम्पन्ति ॥ स्रजोऽभिहरन्ति
candanādyanulimpanti || srajo'bhiharanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाग्निविहारं कुर्यात् । ततः ऽअपेमम्ऽ इत्यृचा त्रिष्वग्निष्वाज्यं जुहोति एकाग्नौ च ॥ उखाः कुर्वन्ति
athāgnivihāraṃ kuryāt | tataḥ 'apemam' ityṛcā triṣvagniṣvājyaṃ juhoti ekāgnau ca || ukhāḥ kurvanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
[ताः शकृदाभ्यन्तरं लिम्पन्ति शुष्केण वा पूरयन्ति
[tāḥ śakṛdābhyantaraṃ limpanti śuṣkeṇa vā pūrayanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽआ रोहत जनित्रीं जातवेदसःऽ इत्यृचाऽरणिद्वयं प्रतापयति त्रिष्वग्निषु । त्रिर्मन्त्रावृत्तिः । प्रतापेन अग्निसमारोपणम् । योजनशतेऽपि समारोपणे नापनीयन्ते । प्रेतसमीपे पात्राणि च । मन्थनं कृत्वा अन्तेष्टिकर्म कुर्यात् ॥ तेषु यथोक्तं करोति
'ā rohata janitrīṃ jātavedasaḥ' ityṛcā'raṇidvayaṃ pratāpayati triṣvagniṣu | trirmantrāvṛttiḥ | pratāpena agnisamāropaṇam | yojanaśate'pi samāropaṇe nāpanīyante | pretasamīpe pātrāṇi ca | manthanaṃ kṛtvā anteṣṭikarma kuryāt || teṣu yathoktaṃ karoti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ तूष्णीं निर्वपति । कृष्णतण्डुलानाम् । तस्या आज्येन नान्तर्न बहिः । मध्ये जुहुयात् अग्नेः ॥ पलालानि बर्हिः
atha tūṣṇīṃ nirvapati | kṛṣṇataṇḍulānām | tasyā ājyena nāntarna bahiḥ | madhye juhuyāt agneḥ || palālāni barhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिल्पिञ्ज्यानाम् इध्मग्रहणम् ॥ [ग्रहानाज्यभागौ पुरस्ताद्धोमसंस्थितहोमानुद्धृत्य
tilpiñjyānām idhmagrahaṇam || [grahānājyabhāgau purastāddhomasaṃsthitahomānuddhṛtya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽस्योनास्मै भवऽ इत्यृचा उत्तरतोऽग्नेः प्रेतस्य शरीरं निदधाति अधः । पाणिं चाग्निसमीपे निदधाति । दहनस्थान इदं कर्म करोति ॥ अध्वर्यव इष्टिं निर्वपन्ति
'syonāsmai bhava' ityṛcā uttarato'gneḥ pretasya śarīraṃ nidadhāti adhaḥ | pāṇiṃ cāgnisamīpe nidadhāti | dahanasthāna idaṃ karma karoti || adhvaryava iṣṭiṃ nirvapanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
[तस्यां यथादेवतं पुरस्ताद्धोमसंस्थितहोमानुद्धृत्य
[tasyāṃ yathādevataṃ purastāddhomasaṃsthitahomānuddhṛtya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुमन्त्रणं कुर्यादित्यर्थः ॥ अथास्य सप्तसु प्राणेषु सप्त हिरण्यशकलान्यवास्यति अमृतमस्यमृतत्वायामृतस्मिन् धेहि इति
anumantraṇaṃ kuryādityarthaḥ || athāsya saptasu prāṇeṣu sapta hiraṇyaśakalānyavāsyati amṛtamasyamṛtatvāyāmṛtasmin dhehi iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र प्रेतमुत्तानमाधाय ॥ अथास्य यज्ञपात्राणि पृषदाज्येन पूरयित्वानुरूपं निदधाति
tatra pretamuttānamādhāya || athāsya yajñapātrāṇi pṛṣadājyena pūrayitvānurūpaṃ nidadhāti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्गृहीत्वा निदधति प्रेताङ्गेषु ॥ पात्रचयनमुच्यते - दक्षिणे हस्ते जुहूम्
caturgṛhītvā nidadhati pretāṅgeṣu || pātracayanamucyate - dakṣiṇe haste juhūm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सव्य उपभृतम्
savya upabhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽजुहूर्दाधार द्याम्ऽ इत्येका, ऽध्रुव आ रोहऽ इत्येका । एताभ्यां पात्राण्यनुमन्त्रयते । सकृन्मन्त्रः ॥ ललाटे प्राशित्रहरणम्
'juhūrdādhāra dyām' ityekā, 'dhruva ā roha' ityekā | etābhyāṃ pātrāṇyanumantrayate | sakṛnmantraḥ || lalāṭe prāśitraharaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽदेवा यज्ञम्ऽ इति तिसृभिर्हृदये पुरोडाशमनुमन्त्रयते यदि पुरोडाशो भवति ॥ दक्षिणे पार्श्वे स्फ्यं सव्य उपवेषम्
'devā yajñam' iti tisṛbhirhṛdaye puroḍāśamanumantrayate yadi puroḍāśo bhavati || dakṣiṇe pārśve sphyaṃ savya upaveṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तरेणोरू अन्यानि यज्ञपात्राणि जङ्घ्योर्मध्ये अन्यानि प्रणीताचमस-होतृचमस-ब्रह्मचमस-यजमानचमस-अन्तर्धानकट- पूर्णपात्र-षडवत्तादीनि पृषदाज्येन पूरयित्वा निदध्यात् तूष्णीम् ॥ पादयोः शूर्पम्
antareṇorū anyāni yajñapātrāṇi jaṅghyormadhye anyāni praṇītācamasa-hotṛcamasa-brahmacamasa-yajamānacamasa-antardhānakaṭa- pūrṇapātra-ṣaḍavattādīni pṛṣadājyena pūrayitvā nidadhyāt tūṣṇīm || pādayoḥ śūrpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गां निरृतिदेशे जघनप्रदेशे लकुटेन घातयित्वा मारयन्ति । यथा हन्यमाना गौः उपविशति तथा कर्तव्यम् । शूद्रीजातस्य पुत्रस्य एतत् कर्म । नान्यो मारयति ॥ [तस्याः पृष्ठतो वृक्कावुद्धार्य पाण्योरस्यादधति अति द्रव श्वानौ (१८।२।११-१३) इति
gāṃ nirṛtideśe jaghanapradeśe lakuṭena ghātayitvā mārayanti | yathā hanyamānā gauḥ upaviśati tathā kartavyam | śūdrījātasya putrasya etat karma | nānyo mārayati || [tasyāḥ pṛṣṭhato vṛkkāvuddhārya pāṇyorasyādadhati ati drava śvānau (18.2.11-13) iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽअग्नेर्वर्मऽ इत्यृचा वपया सप्तछिद्रया प्रेतमुखं छादयति ॥ यथागात्रं गात्राणि
'agnervarma' ityṛcā vapayā saptachidrayā pretamukhaṃ chādayati || yathāgātraṃ gātrāṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणैर्दक्षिणानि सव्यैः सव्यानि
dakṣiṇairdakṣiṇāni savyaiḥ savyāni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाहवनीयादिषु जुहोति ऽअग्नये स्वाहा कामाय स्वाहा लोकाय स्वाहाऽ इति । ऽअग्नये स्वाहाऽ इति त्रिभिः स्वाहाकारैराज्यं जुहोति । इति तिस्रस्तिस्र आहुतीः ॥ दक्षिणाग्नावित्येके
athāhavanīyādiṣu juhoti 'agnaye svāhā kāmāya svāhā lokāya svāhā' iti | 'agnaye svāhā' iti tribhiḥ svāhākārairājyaṃ juhoti | iti tisrastisra āhutīḥ || dakṣiṇāgnāvityeke
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ पुत्रोऽग्निं ददाति । प्रेतस्य पिण्डदानं कृत्वा अप्रदक्षिणमुदकधारां भ्रामयित्वा करकैः प्रेते त्रिः शब्दं कृत्वा भूमौ प्रक्षिपति ततोऽग्निं ददाति । एतैर्मन्त्रै स्वयं पठित्वा न कर्ता । ऽमैनमग्नेऽ इति चतस्रः, ऽशं तप मातितपऽ इत्यृचा ऽआ रभस्व जातवेदःऽ इति त्रिभिः ऽप्रजानन्तः प्रति गृह्णन्तुऽ इत्येका, एताभिरृग्भिः कनिष्ठपुत्रो गोत्रिणो वा अन्यो वा आदीपयति । ततो देवहेडनेनानुवाकेन स्रुवेणाज्यं जुहोति ॥ [आदीप्ते स्रुवेण यामान् होमाञ्जुहोति परेयिवासं प्रवतो महीः (१८।१।४९) इति
atha putro'gniṃ dadāti | pretasya piṇḍadānaṃ kṛtvā apradakṣiṇamudakadhārāṃ bhrāmayitvā karakaiḥ prete triḥ śabdaṃ kṛtvā bhūmau prakṣipati tato'gniṃ dadāti | etairmantrai svayaṃ paṭhitvā na kartā | 'mainamagne' iti catasraḥ, 'śaṃ tapa mātitapa' ityṛcā 'ā rabhasva jātavedaḥ' iti tribhiḥ 'prajānantaḥ prati gṛhṇantu' ityekā, etābhirṛgbhiḥ kaniṣṭhaputro gotriṇo vā anyo vā ādīpayati | tato devaheḍanenānuvākena sruveṇājyaṃ juhoti || [ādīpte sruveṇa yāmān homāñjuhoti pareyivāsaṃ pravato mahīḥ (18.1.49) iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमो नो गातुं प्रथमो विवेद (१८।१।५०) इति द्वे प्रथमे
yamo no gātuṃ prathamo viveda (18.1.50) iti dve prathame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गिरसो नः पितरो नवग्वाः (१८।१।५८-६१) इति संहिताः सप्त
aṅgiraso naḥ pitaro navagvāḥ (18.1.58-61) iti saṃhitāḥ sapta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ममार प्रथमो मर्त्यानाम् (१८।३।१३) ये नः पितुः पितरो ये पितामहाः (१८।२।४९) इत्येकादश ॥ कौश्स् ११,२ ८१ ।३७ ॥] प्रज्वलिते चितौ कर्ता आदीप्ते सति स्रुवेण खादिरेण याम्यान् होमान् जुहोति । एकीभूतेष्वग्निषु । एकाग्नेरपि । ऽपरेयिवांसम्ऽ, ऽयमो नो गातुम्ऽ इति द्वे इति प्रथमः पक्षः । ऽअङ्गिरसो नः पितरो नवग्वाःऽ इति संहताः सप्त इति द्वितीयः पक्षः । ऽपरेयिवांसम्ऽ इति द्वे ऽअङ्गिरसो नः पितरःऽ इति सप्त ऽये नः पितुः पितरो ये पितामहाःऽ इति द्वे एताः समस्ता एकादश तृतीयः पक्षः । एतैः समुच्चितैराज्यं जुहोति । एकेन पक्षेण । अथ सप्त नव एकादशादि ब्राह्मणाः पूर्वाभिमुखोपविष्टाः ऽओ चित् सखायम्ऽ (१८।१-४) इति काण्डं सकलं जपन्ति । विवाहे सूर्यवत् ॥ [अथ सारस्वताः
yo mamāra prathamo martyānām (18.3.13) ye naḥ pituḥ pitaro ye pitāmahāḥ (18.2.49) ityekādaśa || KauśS 11,2 81 .37 ||] prajvalite citau kartā ādīpte sati sruveṇa khādireṇa yāmyān homān juhoti | ekībhūteṣvagniṣu | ekāgnerapi | 'pareyivāṃsam', 'yamo no gātum' iti dve iti prathamaḥ pakṣaḥ | 'aṅgiraso naḥ pitaro navagvāḥ' iti saṃhatāḥ sapta iti dvitīyaḥ pakṣaḥ | 'pareyivāṃsam' iti dve 'aṅgiraso naḥ pitaraḥ' iti sapta 'ye naḥ pituḥ pitaro ye pitāmahāḥ' iti dve etāḥ samastā ekādaśa tṛtīyaḥ pakṣaḥ | etaiḥ samuccitairājyaṃ juhoti | ekena pakṣeṇa | atha sapta nava ekādaśādi brāhmaṇāḥ pūrvābhimukhopaviṣṭāḥ 'o cit sakhāyam' (18.1-4) iti kāṇḍaṃ sakalaṃ japanti | vivāhe sūryavat || [atha sārasvatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरस्वतीं देवयन्तो हवन्ते, सरस्वतीं पितरो हवन्ते, सरस्वति या सरथं ययाथ (१८।१।४१-४३) सरस्वति व्रतेषु ते, इदं ते हव्यं घृतवत् सरस्वति (७।६८।१-२) इन्द्रो मा मरुत्वान् (१८।३।२५) इति
sarasvatīṃ devayanto havante, sarasvatīṃ pitaro havante, sarasvati yā sarathaṃ yayātha (18.1.41-43) sarasvati vrateṣu te, idaṃ te havyaṃ ghṛtavat sarasvati (7.68.1-2) indro mā marutvān (18.3.25) iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ सर्वे बान्धवाः ऽओ चित्सखायम्ऽ (१८।१-४) इति काण्डेनोपतिष्ठन्ते । अथवा ऽसहस्रणीथाः कवयःऽ (१८।२।१८) इतिप्रभृतय उपतिष्ठन्ते । ऽत्रीणि पदानिऽ (१८।३।४०) इत्यादि उपतिष्ठन्ते दह्यमाने गोत्रिणः ॥ [अपि वानुष्ठानीभिः
atha sarve bāndhavāḥ 'o citsakhāyam' (18.1-4) iti kāṇḍenopatiṣṭhante | athavā 'sahasraṇīthāḥ kavayaḥ' (18.2.18) itiprabhṛtaya upatiṣṭhante | 'trīṇi padāni' (18.3.40) ityādi upatiṣṭhante dahyamāne gotriṇaḥ || [api vānuṣṭhānībhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एता अनुष्ठान्यः
etā anuṣṭhānyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रियो वा पुरुषस्य च कनिष्ठादि तासामेकैकां सव्येन वा दक्षिणेन वाऽवाचीनहस्तेनावकिरन्ति । ततः अनवेक्षमाणा व्रजन्ति ॥ [अपाघेनानुमन्त्रयते
striyo vā puruṣasya ca kaniṣṭhādi tāsāmekaikāṃ savyena vā dakṣiṇena vā'vācīnahastenāvakiranti | tataḥ anavekṣamāṇā vrajanti || [apāghenānumantrayate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेऽग्रतो ब्रह्मणो व्रजन्ति
sarve'grato brahmaṇo vrajanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा प्र गाम (१३।१।५९) इति जपन्त उदकान्ते व्यघापाघे जपन्ति
mā pra gāma (13.1.59) iti japanta udakānte vyaghāpāghe japanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्चादवसिञ्चति
paścādavasiñcati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहिः स्थित्वा नक्षत्रं दृष्ट्वोपतिष्ठते ऽनक्षत्राणां मा सङ्काशश्चऽ इति मन्त्रेण ॥ [शाम्याकीः समिध आधायाग्रतो ब्रह्मा जपति
bahiḥ sthitvā nakṣatraṃ dṛṣṭvopatiṣṭhate 'nakṣatrāṇāṃ mā saṅkāśaśca' iti mantreṇa || [śāmyākīḥ samidha ādhāyāgrato brahmā japati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य त्रया गतमनुप्रयन्ति देवा मनुष्याः पशवश्च सर्वे । तं नो देवं मनो अधि ब्रवीतु सुनीतिर्नो नयतु द्विषते मा रधाम इति शान्त्युदकेनाचम्याभ्युक्ष्य ॥ कौश्स् ११,३ ८२ ।१३ ॥] शाम्याकीः समिध आदाय ततः सर्वे आगच्छन्ति । ततोऽग्रे ब्रह्मा भूत्वा ऽयस्य त्रया गतम्ऽ इति मन्त्रं जपति । ततः शान्त्युदकेनाचमनं कुर्वन्ति गृहसमीपे सर्वे ॥ [निस्सालाम् (२।१४) इति शालानिवेशनं सम्प्रोक्ष्य
yasya trayā gatamanuprayanti devā manuṣyāḥ paśavaśca sarve | taṃ no devaṃ mano adhi bravītu sunītirno nayatu dviṣate mā radhāma iti śāntyudakenācamyābhyukṣya || KauśS 11,3 82 .13 ||] śāmyākīḥ samidha ādāya tataḥ sarve āgacchanti | tato'gre brahmā bhūtvā 'yasya trayā gatam' iti mantraṃ japati | tataḥ śāntyudakenācamanaṃ kurvanti gṛhasamīpe sarve || [nissālām (2.14) iti śālāniveśanaṃ samprokṣya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथवा अन्यवत्सां गां दोहयित्वा तस्याः पृष्ठे जुहोति ऽवैश्वानरे हविःऽ इत्येकया ॥ तस्याः पयसि
athavā anyavatsāṃ gāṃ dohayitvā tasyāḥ pṛṣṭhe juhoti 'vaiśvānare haviḥ' ityekayā || tasyāḥ payasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थालीपाक इत्येके
sthālīpāka ityeke
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽये अग्नयःऽ इति दशर्चेन सूक्तेन पालाश्या दर्व्या मन्थं सक्तुमन्थमुपमथ्य काम्पीलीभ्यामुपमन्थनीभ्यां प्रत्यृचम् अस्थीन्युपरि होमं कुर्यात् ॥ [उप द्याम् (१८।३।५-६) शं ते नीहारः (१८।३।६०) इति मन्त्रोक्तान्यवदाय
'ye agnayaḥ' iti daśarcena sūktena pālāśyā darvyā manthaṃ saktumanthamupamathya kāmpīlībhyāmupamanthanībhyāṃ pratyṛcam asthīnyupari homaṃ kuryāt || [upa dyām (18.3.5-6) śaṃ te nīhāraḥ (18.3.60) iti mantroktānyavadāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ पिण्डप्रदानं सञ्चयनश्राद्धमेकोद्दिष्टं च कृत्वा ततः सञ्चयनं करोति । ऽमा ते मनःऽ इत्यृचा ऽयत्ते अङ्गम्ऽ इत्यृचा एताभ्यामस्थीन्यभिमन्त्र्य कलशे निदधाति । पालाशपत्रेण वा गृहीत्वा पच्छः पादतः ॥ प्रथमं शीर्षकपालानि
atha piṇḍapradānaṃ sañcayanaśrāddhamekoddiṣṭaṃ ca kṛtvā tataḥ sañcayanaṃ karoti | 'mā te manaḥ' ityṛcā 'yatte aṅgam' ityṛcā etābhyāmasthīnyabhimantrya kalaśe nidadhāti | pālāśapatreṇa vā gṛhītvā pacchaḥ pādataḥ || prathamaṃ śīrṣakapālāni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथवा ऽस्योनास्मै भवऽ इत्यृचाभिमन्त्र्य यदि भूमौ निखनति तदानया । समाप्तं सञ्चयनं चतुर्थेऽहनि । केचित् ऽयवीयःप्रथमानि कर्माणिऽ (कौश्स् ८२।१) इत्यादि चतुर्थे दिवसे कुर्वन्ति । सर्वत्र उभयोः कर्म । तथा च माहकिः - ऽआवसथ्याग्निहोतृकयोः समानं सर्वं कर्म भवतिऽ । चतुर्थेऽहनि केचिद् ऽयवीयःप्रथमानि कर्माणिऽ (कौश्स् ८२।१) इत्यादि अत्र कुर्वन्ति । उभयोः । तथा च याज्ञवल्क्यः । ऽद्वारे उपविश्य निम्बपत्राणिऽ इत्यादि शुचिर्भूत्वा ततः कर्माधिकारः । केचिद् यथापठितं सूत्रं तथा सर्वमेव कुर्वन्ति । ततः प्रभृति गोत्रिणां माङ्गल्यं कुर्वन्ति । यथाकुलधर्मेण वा । आवसथ्याग्निशेषं गृहे धारयित्वा अरणिर्वा निधायामावास्यायां क्रव्याच्छमनं कुर्यात् पुत्रो यद्याहिताग्निर्भवति । अथ गोत्रिणः त्रिरात्रमरसाशिनः कर्माणि नित्यनैमित्तिककाम्यानि कुर्वन्ति ॥ [दशरात्र इत्येके
athavā 'syonāsmai bhava' ityṛcābhimantrya yadi bhūmau nikhanati tadānayā | samāptaṃ sañcayanaṃ caturthe'hani | kecit 'yavīyaḥprathamāni karmāṇi' (KauśS 82.1) ityādi caturthe divase kurvanti | sarvatra ubhayoḥ karma | tathā ca māhakiḥ - 'āvasathyāgnihotṛkayoḥ samānaṃ sarvaṃ karma bhavati' | caturthe'hani kecid 'yavīyaḥprathamāni karmāṇi' (KauśS 82.1) ityādi atra kurvanti | ubhayoḥ | tathā ca yājñavalkyaḥ | 'dvāre upaviśya nimbapatrāṇi' ityādi śucirbhūtvā tataḥ karmādhikāraḥ | kecid yathāpaṭhitaṃ sūtraṃ tathā sarvameva kurvanti | tataḥ prabhṛti gotriṇāṃ māṅgalyaṃ kurvanti | yathākuladharmeṇa vā | āvasathyāgniśeṣaṃ gṛhe dhārayitvā araṇirvā nidhāyāmāvāsyāyāṃ kravyācchamanaṃ kuryāt putro yadyāhitāgnirbhavati | atha gotriṇaḥ trirātramarasāśinaḥ karmāṇi nityanaimittikakāmyāni kurvanti || [daśarātra ityeke
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमव्रतं कर्ता चरेत् द्वादशरात्रम् ॥ एकचैलस्त्रिचैलो वा
yamavrataṃ kartā caret dvādaśarātram || ekacailastricailo vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हविष्यभक्षः
haviṣyabhakṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सायम्प्रातः स्नानं कुर्यात् ॥ [ब्रह्मचारी व्रत्यधः शयीत
sāyamprātaḥ snānaṃ kuryāt || [brahmacārī vratyadhaḥ śayīta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्र्युपवीती अन्तेष्टिपितृकर्म कुर्यात् ॥ [एकादश चरूञ्चक्रकृतान् कारयति
pitryupavītī anteṣṭipitṛkarma kuryāt || [ekādaśa carūñcakrakṛtān kārayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापं कुले मा भवत् । माघमासे अमावास्यायां निदध्यात् ॥ [शरदि निदध्यात् शाम्यत्वघम् इति
pāpaṃ kule mā bhavat | māghamāse amāvāsyāyāṃ nidadhyāt || [śaradi nidadhyāt śāmyatvagham iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निदाघे निदध्यात् निदह्यतामघम् इति
nidāghe nidadhyāt nidahyatāmagham iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्थिगृह्यमुच्यते । तत् स्थानमुच्यते ॥ [तद्यत् समं समूलमविदग्धं प्रतिष्ठितं प्रागुदक्प्रवणम्
asthigṛhyamucyate | tat sthānamucyate || [tadyat samaṃ samūlamavidagdhaṃ pratiṣṭhitaṃ prāgudakpravaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वोऽमावास्ये प्रभाते कर्म कुर्यात् । चतुर्दश्यां गां मारयति । न कर्ता ॥ [तस्याः सव्यं चापघनं प्रपाकं च निधाय
śvo'māvāsye prabhāte karma kuryāt | caturdaśyāṃ gāṃ mārayati | na kartā || [tasyāḥ savyaṃ cāpaghanaṃ prapākaṃ ca nidhāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथवोदकान्ते वसनमास्तीर्य ऽअसौऽ इति वपेत् ॥ तत्र यो जन्तुर्निपतेत् तमुत्थापनीभिरुत्थाप्य हरिणीभिर्हरेयुः
athavodakānte vasanamāstīrya 'asau' iti vapet || tatra yo janturnipatet tamutthāpanībhirutthāpya hariṇībhirhareyuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽएतद्वः पितरः पात्रम्ऽ इति मन्त्रेण त्रीनुदकपूर्णान् कंसपात्रान् अस्थ्यभिमुखो निनयेत् । त्रिर्मन्त्रावृत्तिः । तस्मिन् मण्डपे ॥ [त्रीन् स्नातानुलिप्तान् ब्राह्मणान् मधुमन्थं पाययति
'etadvaḥ pitaraḥ pātram' iti mantreṇa trīnudakapūrṇān kaṃsapātrān asthyabhimukho ninayet | trirmantrāvṛttiḥ | tasmin maṇḍape || [trīn snātānuliptān brāhmaṇān madhumanthaṃ pāyayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मणे मधुपर्कमाहारयति
brahmaṇe madhuparkamāhārayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गां वेदयन्ते
gāṃ vedayante
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुरुत इत्याह
kuruta ityāha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाशक्ति प्रपाकादि अयवकृशरेणास्थिसमीपे पिण्डदानं कुर्वन्ति । पिण्डशेषमस्थिकर्ता भुञ्जते ॥ [यं ते मन्थम् (१८।४।४२) इति मन्त्रोक्तं विमिते निपृणाति
yathāśakti prapākādi ayavakṛśareṇāsthisamīpe piṇḍadānaṃ kurvanti | piṇḍaśeṣamasthikartā bhuñjate || [yaṃ te mantham (18.4.42) iti mantroktaṃ vimite nipṛṇāti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदुद्गतोष्महर्तारो दासा भुञ्जते
tadudgatoṣmahartāro dāsā bhuñjate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽकस्ये मृजानाःऽ इत्यृचा कर्ता मन्त्रं ब्रूयात् । त्रिरपसव्यं परिकीर्णकेशा मुक्तकेशा इत्यर्थः । परियन्ति भ्रमन्तीत्यर्थः । दक्षिणानूरूनाघ्नानाः सर्वे गोत्रिणः । त्रिर्मन्त्रावृत्तिः ॥ एवं मध्यरात्रेऽपररात्रे च
'kasye mṛjānāḥ' ityṛcā kartā mantraṃ brūyāt | trirapasavyaṃ parikīrṇakeśā muktakeśā ityarthaḥ | pariyanti bhramantītyarthaḥ | dakṣiṇānūrūnāghnānāḥ sarve gotriṇaḥ | trirmantrāvṛttiḥ || evaṃ madhyarātre'pararātre ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ मानमुच्यते- [अथ मानानि
atha mānamucyate- [atha mānāni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिष्टिकुदिष्टिवितस्तिनिमुष्ट्यरत्निपदप्रक्रमाः
diṣṭikudiṣṭivitastinimuṣṭyaratnipadaprakramāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रादेशेन धनुषा च इमां मात्रां मिमीमहे (१८।२।३८-४४) इति ॥ कौश्स् ११,६ ८५ ।३ ॥] खातस्य । दिष्टिकुदिष्टिवितस्तिनिमुष्ट्यरत्निपदप्रक्रमाः प्रादेशेन धनुषा वा । एभिः प्रमाणैर्मन्तव्याः । ऽइमां मात्रां मिमीमहेऽ इति सप्तभिरृग्भिः प्रतिदिशं मीयमानमनुमन्त्रयते ॥ सप्त दक्षिणतो मिमीते सप्तोत्तरतः पञ्च पुरस्तात् त्रीणि पश्चात्
prādeśena dhanuṣā ca imāṃ mātrāṃ mimīmahe (18.2.38-44) iti || KauśS 11,6 85 .3 ||] khātasya | diṣṭikudiṣṭivitastinimuṣṭyaratnipadaprakramāḥ prādeśena dhanuṣā vā | ebhiḥ pramāṇairmantavyāḥ | 'imāṃ mātrāṃ mimīmahe' iti saptabhirṛgbhiḥ pratidiśaṃ mīyamānamanumantrayate || sapta dakṣiṇato mimīte saptottarataḥ pañca purastāt trīṇi paścāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवंविधं मण्डपं मिमीते । अथवा नव दक्षिणतो मिमीते नवोत्तरतः सप्त पुरस्तात् पञ्च पश्चात्
evaṃvidhaṃ maṇḍapaṃ mimīte | athavā nava dakṣiṇato mimīte navottarataḥ sapta purastāt pañca paścāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथवा एकादश दक्षिणतो मिमीत एकादशोत्तरतो नव पुरस्तात् सप्त पश्चात्
athavā ekādaśa dakṣiṇato mimīta ekādaśottarato nava purastāt sapta paścāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयुग्ममानानि कुर्यात् । परिमण्डलानि वर्तुलानि चतुरस्राणि वा श्मशानानि कार्याणि विकल्पेन शौनकिनाम् ॥ [तथा हि दृश्यन्ते
ayugmamānāni kuryāt | parimaṇḍalāni vartulāni caturasrāṇi vā śmaśānāni kāryāṇi vikalpena śaunakinām || [tathā hi dṛśyante
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपसव्यं चेतव्यम् । दक्षिणतः सम्भारहरणम् । दक्षिणाद्वाराणि कर्तव्यानि । अयुग्मशिलैश्चेतव्यम् । अयुग्मेष्टिकाभिर्वा श्मशानं कर्तव्यम् ॥ [इमां मात्रां मिमीमहे (१८।२।३८-४४) इति दक्षिणतः सव्यरज्जुं मीत्वा
apasavyaṃ cetavyam | dakṣiṇataḥ sambhāraharaṇam | dakṣiṇādvārāṇi kartavyāni | ayugmaśilaiścetavyam | ayugmeṣṭikābhirvā śmaśānaṃ kartavyam || [imāṃ mātrāṃ mimīmahe (18.2.38-44) iti dakṣiṇataḥ savyarajjuṃ mītvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वारयतामघम् इति वारणं परिधिं परिदधाति शङ्कुं च निचृतति ॥ कौश्स् ११,६ ८५ ।१३ ॥] तस्मिन् भूमौ ऽइमां मात्रां मिमीमहेऽ इति सप्तभिर्दक्षिणतः सव्यरज्जुं मीत्वा ऽवारयतामघम्ऽ इति मन्त्रेण वारणं परिधिं परिदधाति । शङ्कुं च निचृतति । प्रतिदिङ्मन्त्रावृत्तिः ॥ [पुरस्तान्मीत्वा शमेभ्योऽस्त्वघम् इति शामीलं परिधिं परिदधाति शङ्कुं च निचृतति
vārayatāmagham iti vāraṇaṃ paridhiṃ paridadhāti śaṅkuṃ ca nicṛtati || KauśS 11,6 85 .13 ||] tasmin bhūmau 'imāṃ mātrāṃ mimīmahe' iti saptabhirdakṣiṇataḥ savyarajjuṃ mītvā 'vārayatāmagham' iti mantreṇa vāraṇaṃ paridhiṃ paridadhāti | śaṅkuṃ ca nicṛtati | pratidiṅmantrāvṛttiḥ || [purastānmītvā śamebhyo'stvagham iti śāmīlaṃ paridhiṃ paridadhāti śaṅkuṃ ca nicṛtati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरतो मीत्वा शाम्यत्वघम् इत्यौदुम्बरं परिधिं परिदधाति शङ्कुं च निचृतति
uttarato mītvā śāmyatvagham ityaudumbaraṃ paridhiṃ paridadhāti śaṅkuṃ ca nicṛtati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः ऽअमासि मात्राम्ऽ इति तिसृभिः श्मशानमनुमन्त्रयते ॥ [अक्ष्णया लोहितसूत्रेण निबध्य
tataḥ 'amāsi mātrām' iti tisṛbhiḥ śmaśānamanumantrayate || [akṣṇayā lohitasūtreṇa nibadhya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽनिःशीयतामघम्ऽ इति मन्त्रेण निःशीयमानं जीर्णवस्त्रं गर्ते स्तृणाति ॥ असम्प्रत्यघम्
'niḥśīyatāmagham' iti mantreṇa niḥśīyamānaṃ jīrṇavastraṃ garte stṛṇāti || asampratyagham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽवि लुम्पतामघम्ऽ इति मन्त्रेण द्वितीयं परिचैलं तत्रैव बहिर्धारयति । धारयित्वा अग्रे कर्म भविष्यति तेन वस्त्रेण ॥ उक्तो होमो दक्षिणत स्तरणं च
'vi lumpatāmagham' iti mantreṇa dvitīyaṃ paricailaṃ tatraiva bahirdhārayati | dhārayitvā agre karma bhaviṣyati tena vastreṇa || ukto homo dakṣiṇata staraṇaṃ ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽये च जीवाःऽ इत्येका, ऽये ते पूर्वे परागताःऽ इत्येका इति द्वाभ्यां द्वौ चरू सर्पिर्मधुभ्यां पूरयित्वाभिमन्त्र्य शीर्षदेशे निदधाति अस्थिसमीपे ॥ [अपूपवान् (१८।४।१६-२४) इति मन्त्रोक्तं दिक्ष्वष्टमदेशेषु निदधति
'ye ca jīvāḥ' ityekā, 'ye te pūrve parāgatāḥ' ityekā iti dvābhyāṃ dvau carū sarpirmadhubhyāṃ pūrayitvābhimantrya śīrṣadeśe nidadhāti asthisamīpe || [apūpavān (18.4.16-24) iti mantroktaṃ dikṣvaṣṭamadeśeṣu nidadhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽशृणात्वघम्ऽ इति मन्त्रेण श्मशानोपरि शरस्तम्बमादधाति । समूलमार्द्रं यथा वर्धते ॥ प्रतिषिद्धमेकेषाम्
'śṛṇātvagham' iti mantreṇa śmaśānopari śarastambamādadhāti | samūlamārdraṃ yathā vardhate || pratiṣiddhamekeṣām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽअस्मिन् वयम्ऽ, ऽयद्रिप्रम्ऽ, ऽसीसे मृड्ढ्वम्ऽ इत्यादि क्रव्याच्छमनेन व्याख्यातम् ॥ कृष्णोर्णया पाणिपादान् निमृज्य
'asmin vayam', 'yadripram', 'sīse mṛḍḍhvam' ityādi kravyācchamanena vyākhyātam || kṛṣṇorṇayā pāṇipādān nimṛjya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे गोत्रिणः ॥ इमे जीवाः (१२।२।२२) उदीचीनैः (१२।२।२९) इति मन्त्रोक्तम्
sarve gotriṇaḥ || ime jīvāḥ (12.2.22) udīcīnaiḥ (12.2.29) iti mantroktam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिः सप्त (१२।२।२९) इति कूद्या पदानि योपयित्वा श्मशानात्
triḥ sapta (12.2.29) iti kūdyā padāni yopayitvā śmaśānāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दहनमपि श्मशानमुच्यते ॥ मृत्योः पदम् (१२।२।३०) इति द्वितीयया नावः
dahanamapi śmaśānamucyate || mṛtyoḥ padam (12.2.30) iti dvitīyayā nāvaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परं मृत्योः (१२।२।२१) इति प्राग्दक्षिणं कूदीं प्रविध्य
paraṃ mṛtyoḥ (12.2.21) iti prāgdakṣiṇaṃ kūdīṃ pravidhya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्त नदीरूपाणि कारयित्वोदकेन पूरयित्वा
sapta nadīrūpāṇi kārayitvodakena pūrayitvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरोहत सवितुर्नावमेताम् (१२।२।४८) सुत्रामाणम् (७।६।३) महीमू षु (७।६।२) इति सहिरण्यां सयवां नावमारोहयति
ārohata saviturnāvametām (12.2.48) sutrāmāṇam (7.6.3) mahīmū ṣu (7.6.2) iti sahiraṇyāṃ sayavāṃ nāvamārohayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्मन्वती रीयते (१२।२।२६) उत्तिष्ठता प्र तरता सुखायः (१२।२।२७) इत्युदीचस्तारयति
aśmanvatī rīyate (12.2.26) uttiṣṭhatā pra taratā sukhāyaḥ (12.2.27) ityudīcastārayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
[शर्कराद्या समिदाधानात्
[śarkarādyā samidādhānāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ पिण्डपितृयज्ञः
atha piṇḍapitṛyajñaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उलूखलमुसलं शूर्पं चरुं कांस्यपात्रमुदकुम्भं दर्भान् व्रीहीन् समिधः नेक्षणादिकमाहरेति ॥ [यज्ञोपवीती दक्षिणपूर्वमन्तर्देशमभिमुखः शूर्प एकपवित्रान्तर्हितान् हविष्यान् निर्वपति
ulūkhalamusalaṃ śūrpaṃ caruṃ kāṃsyapātramudakumbhaṃ darbhān vrīhīn samidhaḥ nekṣaṇādikamāhareti || [yajñopavītī dakṣiṇapūrvamantardeśamabhimukhaḥ śūrpa ekapavitrāntarhitān haviṣyān nirvapati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदमग्नये कव्यवाहनाय स्वधा पितृभ्यः पृथिविषद्भ्यः इति इदं सोमाय पितृमते स्वधा पितृभ्यः सोमवद्भ्यः पितृभ्यः वा अन्तरिक्षसद्भ्यः इति इदं यमाय पितृमते स्वधा पितृभ्यश्च दिविषद्भ्यः इति त्रीनवाचीनकाशीन् निर्वपति ॥ कौश्स् ११,८ ८७ ।८ ॥] ततः यज्ञोपवीती दक्षिणपूर्वमन्तर्देशमभिमुखः शूर्प एकपवित्रं निधाय ततो निर्वपति तण्डुलमुष्टिम् । ऽइदमग्नये कव्यवाहनायऽ इत्येतैर्मन्त्रैस्त्रीन् अधोमुष्टीन् निर्वपति । ततः पित्र्युपवीती ऽइदमग्नये कव्यवाहनायऽ इति त्रिः सम्प्रोक्षणम् ॥ [उलूखल ओप्य त्रिरवहन्ति इदं वः पितरो हविः इति
idamagnaye kavyavāhanāya svadhā pitṛbhyaḥ pṛthiviṣadbhyaḥ iti idaṃ somāya pitṛmate svadhā pitṛbhyaḥ somavadbhyaḥ pitṛbhyaḥ vā antarikṣasadbhyaḥ iti idaṃ yamāya pitṛmate svadhā pitṛbhyaśca diviṣadbhyaḥ iti trīnavācīnakāśīn nirvapati || KauśS 11,8 87 .8 ||] tataḥ yajñopavītī dakṣiṇapūrvamantardeśamabhimukhaḥ śūrpa ekapavitraṃ nidhāya tato nirvapati taṇḍulamuṣṭim | 'idamagnaye kavyavāhanāya' ityetairmantraistrīn adhomuṣṭīn nirvapati | tataḥ pitryupavītī 'idamagnaye kavyavāhanāya' iti triḥ samprokṣaṇam || [ulūkhala opya triravahanti idaṃ vaḥ pitaro haviḥ iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा हविस्तथा परिचरति
yathā havistathā paricarati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निशालाया बाह्येनोपनिष्क्रम्य यज्ञोपवीती भूत्वा दक्षिणपूर्वमन्तर्देशाभिमुख ऽउदीरताम्ऽ इत्यृचा कर्षूं खनति प्रादेशमात्रीं तिर्यगङ्गुरिम् ॥ अवागङ्गुरिं पर्वमात्रीमित्येके
agniśālāyā bāhyenopaniṣkramya yajñopavītī bhūtvā dakṣiṇapūrvamantardeśābhimukha 'udīratām' ityṛcā karṣūṃ khanati prādeśamātrīṃ tiryagaṅgurim || avāgaṅguriṃ parvamātrīmityeke
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वे काष्ठे गृहीत्वा ऽउशन्तःऽ इति द्वाभ्यामृग्भ्यामादीपयति ॥ [आदीप्तयोरेकं प्रतिनिदधाति
dve kāṣṭhe gṛhītvā 'uśantaḥ' iti dvābhyāmṛgbhyāmādīpayati || [ādīptayorekaṃ pratinidadhāti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽये निखाताःऽ इति द्वे ऽसमिन्धतेऽ इत्येका, ऽये तातृषुःऽ इत्येका, ऽये सत्यासःऽ इत्येका एतैः पञ्चभिः पञ्च समिध आदधाति । ततः ॥ सम्भारानुपसादयति
'ye nikhātāḥ' iti dve 'samindhate' ityekā, 'ye tātṛṣuḥ' ityekā, 'ye satyāsaḥ' ityekā etaiḥ pañcabhiḥ pañca samidha ādadhāti | tataḥ || sambhārānupasādayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्युक्षणीं बर्हिः उदकुम्भं कांस्यभाजनम् । दर्विम् । आज्यम् । आयवनम् । चरुम् । वासांसि । आञ्जनम् । अभ्यञ्जनम् । एतानि सर्वाणि पात्राणि उपसाद्य ॥ [यदत्रोपसमाहार्यं भवति तदुपसमाहृत्य
paryukṣaṇīṃ barhiḥ udakumbhaṃ kāṃsyabhājanam | darvim | ājyam | āyavanam | carum | vāsāṃsi | āñjanam | abhyañjanam | etāni sarvāṇi pātrāṇi upasādya || [yadatropasamāhāryaṃ bhavati tadupasamāhṛtya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽउदीरताम्ऽ इति तिसृभिरुदपात्राणि एकैकयर्चा बर्हिषि निनयति ॥ [अतः पित्र्युपवीती यज्ञोपवीती ये दस्यवः (१८।२।२८) इत्युभयत आदीप्तमुल्मुकं त्रिः प्रसव्यं परिहृत्य निरस्यति
'udīratām' iti tisṛbhirudapātrāṇi ekaikayarcā barhiṣi ninayati || [ataḥ pitryupavītī yajñopavītī ye dasyavaḥ (18.2.28) ityubhayata ādīptamulmukaṃ triḥ prasavyaṃ parihṛtya nirasyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः ऽअग्नये कव्यवाहनाय स्वधा पितृभ्यःऽ इति चरुं जुहोति ॥ यथानिरुप्तं द्वितीयाम्
tataḥ 'agnaye kavyavāhanāya svadhā pitṛbhyaḥ' iti caruṃ juhoti || yathāniruptaṃ dvitīyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पित्र्युपवीती दर्व्योद्धरति भाजने ॥ [द्यौर्दर्विरक्षितापरिमितानुपदस्ता सा यथा द्यौर्दर्विरक्षितापरिमितानुपदस्तैवा प्रततामहस्येयं दर्विरक्षितापरिमितानुपदस्ता
tataḥ pitryupavītī darvyoddharati bhājane || [dyaurdarvirakṣitāparimitānupadastā sā yathā dyaurdarvirakṣitāparimitānupadastaivā pratatāmahasyeyaṃ darvirakṣitāparimitānupadastā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तरिक्षं दर्विरक्षितापरिमितानुपदस्ता सा यथान्तरिक्षं दर्विरक्षितापरिमितानुपदस्तैवा ततामहस्येयं दर्विरक्षितापरिमितानुपदस्ता
antarikṣaṃ darvirakṣitāparimitānupadastā sā yathāntarikṣaṃ darvirakṣitāparimitānupadastaivā tatāmahasyeyaṃ darvirakṣitāparimitānupadastā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः उद्धृत्याज्येन सन्नीय ऽएतत्ते प्रततामहऽ इति त्रिभिरृग्भिः त्रीन् पिण्डान् संहितान् निदधाति बर्हिषि ॥ दक्षिणतः पत्नीभ्यः इदं वः पत्न्यः इति
tataḥ uddhṛtyājyena sannīya 'etatte pratatāmaha' iti tribhirṛgbhiḥ trīn piṇḍān saṃhitān nidadhāti barhiṣi || dakṣiṇataḥ patnībhyaḥ idaṃ vaḥ patnyaḥ iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योऽसावन्तरग्निर्भवति तं प्रदक्षिणमवेक्ष्य त्रीन् प्राणायामान् कुर्यात् ॥ [प्रतिपर्यावृत्य अमीमदन्त पितरो यथाभागं यथालोकमावृषायिषत इति
yo'sāvantaragnirbhavati taṃ pradakṣiṇamavekṣya trīn prāṇāyāmān kuryāt || [pratiparyāvṛtya amīmadanta pitaro yathābhāgaṃ yathālokamāvṛṣāyiṣata iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽवीरान् मे प्रततामहाऽ इति पिण्डानुपतिष्ठते ॥ नमो वः पितरः (१८।४।८१) इत्युपतिष्ठते
'vīrān me pratatāmahā' iti piṇḍānupatiṣṭhate || namo vaḥ pitaraḥ (18.4.81) ityupatiṣṭhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽयन्न इदम्ऽ इति ऽमनो न्वा ह्वामहेऽ इति सूक्तं हृदयमन्वालभ्य जपेत् ॥ यच्चरुस्थाल्यामोदनावशिष्टं भवति तस्योष्मभक्षं भक्षयित्वा ब्राह्मणाय दद्यात्
'yanna idam' iti 'mano nvā hvāmahe' iti sūktaṃ hṛdayamanvālabhya japet || yaccarusthālyāmodanāvaśiṣṭaṃ bhavati tasyoṣmabhakṣaṃ bhakṣayitvā brāhmaṇāya dadyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि ब्राह्मणो न लभ्येताप्स्वभ्यवहरेत्
yadi brāhmaṇo na labhyetāpsvabhyavaharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निजाय दासायेत्येके
nijāya dāsāyetyeke
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
[मध्यमपिण्डं पत्न्यै पुत्रकामायै प्रयछति
[madhyamapiṇḍaṃ patnyai putrakāmāyai prayachati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राग्रतमं पिण्डं श्रोत्रियाय ददाति ॥ [अथ यस्य भार्या दासी वा प्रद्राविणी भवति येऽमी तण्डुलाः प्रसव्यं परिकीर्णा भवन्ति तांस्तस्यै प्रयछति
prāgratamaṃ piṇḍaṃ śrotriyāya dadāti || [atha yasya bhāryā dāsī vā pradrāviṇī bhavati ye'mī taṇḍulāḥ prasavyaṃ parikīrṇā bhavanti tāṃstasyai prayachati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽअभूद् दूतःऽ इत्यृचाग्निं प्रत्यानयति ॥ यदि सर्वः प्रणीतः स्याद् दक्षिणाग्नौ त्वेतदाहिताग्नेः
'abhūd dūtaḥ' ityṛcāgniṃ pratyānayati || yadi sarvaḥ praṇītaḥ syād dakṣiṇāgnau tvetadāhitāgneḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृह्येष्वनाहिताग्नेर्होमः ॥ [इदं चिन्मे कृतमस्तीदं चिच्छक्नवानि । पितरश्चिन्मा वेदन् इति
gṛhyeṣvanāhitāgnerhomaḥ || [idaṃ cinme kṛtamastīdaṃ cicchaknavāni | pitaraścinmā vedan iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.