अथाद्भुतकर्मपरिभाषा उच्यन्ते- अथाद्भुतानि
athādbhutakarmaparibhāṣā ucyante- athādbhutāni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Kesava: Kausikapaddhati·13
Kesava: Kausikapaddhati 13
लोकविरुद्धं दृश्यते तदद्भुतमित्युच्यते ॥ वर्षे
lokaviruddhaṃ dṛśyate tadadbhutamityucyate || varṣe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुधिरादिविकृतिदोषः ॥ यक्षेषु
rudhirādivikṛtidoṣaḥ || yakṣeṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्षराक्षसपिशाचादिदर्शने सति ॥ गोमायुवदने
yakṣarākṣasapiśācādidarśane sati || gomāyuvadane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मण्डूकद्वयातिवदने ॥ कुले कलहिनि
maṇḍūkadvayātivadane || kule kalahini
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमिचलने भूमिकम्पे ॥ आदित्योपल्पवे
bhūmicalane bhūmikampe || ādityopalpave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदित्यग्रहे ॥ चन्द्रमसश्च
ādityagrahe || candramasaśca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उषायामनुद्यत्याम् उषाकाल अनुदित आदित्ये ॥ समायां दारुणायाम्
uṣāyāmanudyatyām uṣākāla anudita āditye || samāyāṃ dāruṇāyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उषातारकशङ्कायाम् । उषातारकग्रहनक्षत्रादिसमीपे दृश्यते नक्षत्रम् ॥ ब्राह्मणेष्वायुधिषु
uṣātārakaśaṅkāyām | uṣātārakagrahanakṣatrādisamīpe dṛśyate nakṣatram || brāhmaṇeṣvāyudhiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयुधग्रहणे सति ॥ दैवतेषु नृत्यत्सु च्योतत्सु हसत्सु गायत्सु
āyudhagrahaṇe sati || daivateṣu nṛtyatsu cyotatsu hasatsu gāyatsu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यानि वा रूपाणि कुर्वन्ति देवताः ॥ लाङ्गलयोः संसर्गे
anyāni vā rūpāṇi kurvanti devatāḥ || lāṅgalayoḥ saṃsarge
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रज्ज्वोस्तन्त्वो रज्जुर्वा सूत्रं वल्यमाने द्वे भवतः ॥ अग्निसंसर्गे
rajjvostantvo rajjurvā sūtraṃ valyamāne dve bhavataḥ || agnisaṃsarge
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमलजनने वडवागर्दभ्योः । मानुषीयमलजनने इदं समीकर्म ॥ यत्र धेनवो लोहितं दुहते
yamalajanane vaḍavāgardabhyoḥ | mānuṣīyamalajanane idaṃ samīkarma || yatra dhenavo lohitaṃ duhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोहितदोहने गोऽश्वाजामहिषीगर्दभोष्ट्रादिषु रक्तदुग्धे ॥ अनडुहि धेनुं धयति
lohitadohane go'śvājāmahiṣīgardabhoṣṭrādiṣu raktadugdhe || anaḍuhi dhenuṃ dhayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धेनुर्धेनुं धयति परस्परं पिबति ॥ आकाशफेने
dhenurdhenuṃ dhayati parasparaṃ pibati || ākāśaphene
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गौर्वाऽश्वो वाऽश्वतरो वा पुरुषो वा आकाशफेनं पिबति ॥ पिपीलिकानाचारे
gaurvā'śvo vā'śvataro vā puruṣo vā ākāśaphenaṃ pibati || pipīlikānācāre
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनाज्ञातमद्भुतं दृश्यते । यदद्भुते न पठितं तदज्ञातमद्भुतम् । अथवा लौकिकं जुगुप्सितं वाऽदृष्टं वा ॥ अवदीर्णे
anājñātamadbhutaṃ dṛśyate | yadadbhute na paṭhitaṃ tadajñātamadbhutam | athavā laukikaṃ jugupsitaṃ vā'dṛṣṭaṃ vā || avadīrṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयं गृहादि अवदीर्णे सति ॥ अनुदक उदकोन्मीले
svayaṃ gṛhādi avadīrṇe sati || anudaka udakonmīle
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मरुदेशे उदकं भवति । अथवा स्थले सर्वत्रोदकं सन्दृश्यते मृगतृष्णावत् ॥ तिलेषु समतैलेषु
marudeśe udakaṃ bhavati | athavā sthale sarvatrodakaṃ sandṛśyate mṛgatṛṣṇāvat || tileṣu samataileṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिलाः समतैला भवन्ति ॥ हविःष्वभिमृष्टेषु
tilāḥ samatailā bhavanti || haviḥṣvabhimṛṣṭeṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वपां हवींषि वा वयांसि द्विपदचतुष्पदं वा गृहीत्वा गच्छेयुः ॥ प्रसव्येष्वावर्तेषु
vapāṃ havīṃṣi vā vayāṃsi dvipadacatuṣpadaṃ vā gṛhītvā gaccheyuḥ || prasavyeṣvāvarteṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यूपो विरोहति । यूपशब्दः काष्ठवाची । यज्ञप्रायश्चित्ते यूपग्रहणात् ॥ उल्कायाम्
yūpo virohati | yūpaśabdaḥ kāṣṭhavācī | yajñaprāyaścitte yūpagrahaṇāt || ulkāyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धूमकेतुः सप्तऋषीनुपधूपयति । केतुचारः पठितः । केतुशब्दग्रहणेन सर्वत्र धूमकेतुरुच्यते ॥ नक्षत्रेषु पतापतेषु
dhūmaketuḥ saptaṛṣīnupadhūpayati | ketucāraḥ paṭhitaḥ | ketuśabdagrahaṇena sarvatra dhūmaketurucyate || nakṣatreṣu patāpateṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मांसमुखा गृहे पतन्ति मांसं वा पतति ॥ अनग्नाववभासे
māṃsamukhā gṛhe patanti māṃsaṃ vā patati || anagnāvavabhāse
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निर्दृश्यते । गृहादिषु अग्निदृश्या ज्वाला दृश्यते ॥ अग्नौ श्वसति
agnirdṛśyate | gṛhādiṣu agnidṛśyā jvālā dṛśyate || agnau śvasati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उच्छ्वासो वा शब्दकरणं भवति वा ॥ सर्पिषि तैले मधुनि च विष्यन्दे
ucchvāso vā śabdakaraṇaṃ bhavati vā || sarpiṣi taile madhuni ca viṣyande
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्राम्योऽग्निः शालां दहति ग्रामनगरशालादिदाह्ये लौकिकेनाग्निना ॥ आगन्तौ च
grāmyo'gniḥ śālāṃ dahati grāmanagaraśālādidāhye laukikenāgninā || āgantau ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वंशः स्फोटयति वंशस्फोटनं बलहरणभङ्गद्वारभङ्गकपाटादिभङ्गेषु ॥ कुम्भोदधाने विकसत्युखायां सक्तुधान्यां च
vaṃśaḥ sphoṭayati vaṃśasphoṭanaṃ balaharaṇabhaṅgadvārabhaṅgakapāṭādibhaṅgeṣu || kumbhodadhāne vikasatyukhāyāṃ saktudhānyāṃ ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽअथ यत्रैतानिऽ इत्यादि प्रतिनिमित्तशान्तिं वक्ष्यामः । अथाद्भुतशान्तिर्यत्र न क्रियते तत्र दोषो भवति । ऽतत् पराभवतिऽ इत्यादि परिभाषा उच्यते । अथाद्भुतं यत्र भवति तत् पराभवति विनश्यति । विनाशार्थे अद्भुतं देवाः सृजन्ति । तथा चोक्तं सृजन्ति दिव्या देवाद्भुतानि प्रागुपसर्गप्रतिबोधनार्थम् । विनाशे समुपस्थिते । कुलं वा ग्रामो वा जनपदो वा कुले ग्रामे नगरे वा राष्ट्रे वा यत्राद्भुतं दृश्यते तत्सर्वं विनश्यति ॥ [तत्र राजा भूमिपतिर्विद्वांसं ब्रह्माणमिछेत्
'atha yatraitāni' ityādi pratinimittaśāntiṃ vakṣyāmaḥ | athādbhutaśāntiryatra na kriyate tatra doṣo bhavati | 'tat parābhavati' ityādi paribhāṣā ucyate | athādbhutaṃ yatra bhavati tat parābhavati vinaśyati | vināśārthe adbhutaṃ devāḥ sṛjanti | tathā coktaṃ sṛjanti divyā devādbhutāni prāgupasargapratibodhanārtham | vināśe samupasthite | kulaṃ vā grāmo vā janapado vā kule grāme nagare vā rāṣṭre vā yatrādbhutaṃ dṛśyate tatsarvaṃ vinaśyati || [tatra rājā bhūmipatirvidvāṃsaṃ brahmāṇamichet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष ह वै विद्वान् यद् भृग्वङ्गिरोवित्
eṣa ha vai vidvān yad bhṛgvaṅgirovit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते ह वा अस्य सर्वस्य शमयितारः पालयितारो यद् भृग्वङ्गिरसः ॥ कौश्स् १३,२ ९४ ।४ ॥] तत्र गृहस्थो वा ग्रामपतिर्वा राजा वा भूमिपतिः । यद् भृग्वङ्गिरस अथर्वाङ्गिरस इत्यर्थः ॥ स आह उपकल्पयध्वम् इति
ete ha vā asya sarvasya śamayitāraḥ pālayitāro yad bhṛgvaṅgirasaḥ || KauśS 13,2 94 .4 ||] tatra gṛhastho vā grāmapatirvā rājā vā bhūmipatiḥ | yad bhṛgvaṅgirasa atharvāṅgirasa ityarthaḥ || sa āha upakalpayadhvam iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदुपकल्पयन्ते कंसमहते वसने शुद्धमाज्यं शान्ता ओषधीर्नवमुदकुम्भम्
tadupakalpayante kaṃsamahate vasane śuddhamājyaṃ śāntā oṣadhīrnavamudakumbham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाह्ये तन्त्रप्रयोगः ॥ त्रीणि पर्वाणि कर्मणः पौर्णमास्यमावास्ये पुण्यं नक्षत्रम्
bāhye tantraprayogaḥ || trīṇi parvāṇi karmaṇaḥ paurṇamāsyamāvāsye puṇyaṃ nakṣatram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपि चेदेव यदा कदाचिदार्ताय कुर्यात्
api cedeva yadā kadācidārtāya kuryāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नातोऽहतवसनः सुरभिर्व्रतवान् कर्मण्य उपवसत्येकरात्रं त्रिरात्रं षड्रात्रं द्वादशरात्रं वा
snāto'hatavasanaḥ surabhirvratavān karmaṇya upavasatyekarātraṃ trirātraṃ ṣaḍrātraṃ dvādaśarātraṃ vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
[द्वादश्याः प्रातर्यत्रैवादः पतितं भवति तत उत्तरमग्निमुपसमाधाय
[dvādaśyāḥ prātaryatraivādaḥ patitaṃ bhavati tata uttaramagnimupasamādhāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिसमूह्य पर्युक्ष्य परिस्तीर्य बर्हिरुदपात्रमुपसाद्य परिचरणेनाज्यं परिचर्य
parisamūhya paryukṣya paristīrya barhirudapātramupasādya paricaraṇenājyaṃ paricarya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यान् पुरस्ताद्धोमान् हुत्वाज्यभागौ ॥ कौश्स् १३,२ ९४ ।१२ ॥] ततो द्वितीयेऽहनि प्रातः कर्मप्रयोगः । प्रथमत अयुतहोमलक्षहोमौ वा ईशानयागग्रहयागनक्षत्रयागनिरृतियागमण्डपसंस्कारवास्तुसंस्कारादि । उत्तरतः सर्वकर्मप्रयोगः । इति सर्वकर्मसु परिभाषा समाप्ता ॥ अथ वर्षाद्भुते शान्तिरुच्यते- [अथ जुहोति
nityān purastāddhomān hutvājyabhāgau || KauśS 13,2 94 .12 ||] tato dvitīye'hani prātaḥ karmaprayogaḥ | prathamata ayutahomalakṣahomau vā īśānayāgagrahayāganakṣatrayāganirṛtiyāgamaṇḍapasaṃskāravāstusaṃskārādi | uttarataḥ sarvakarmaprayogaḥ | iti sarvakarmasu paribhāṣā samāptā || atha varṣādbhute śāntirucyate- [atha juhoti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽदिव्यो गन्धर्वःऽ इत्यादि मातृनाम्ना गणेनाज्यं जुहुयात् । सर्वत्र शान्त्युदकं योजयेत् । सर्वत्र चातनान्यनुयोजयेत् । मातृनामानि चानुयोजयेत् । वरां धेनुं कर्त्रे दद्यात् । सर्वत्र कंसवसनं गौर्दक्षिणा । ब्राह्मणान् भक्तेनोपेप्सन्ति । ततः पार्वणाद्युत्तरतन्त्रम् ॥ वरमनड्वाहं ब्राह्मणः कर्त्रे दद्यात्
'divyo gandharvaḥ' ityādi mātṛnāmnā gaṇenājyaṃ juhuyāt | sarvatra śāntyudakaṃ yojayet | sarvatra cātanānyanuyojayet | mātṛnāmāni cānuyojayet | varāṃ dhenuṃ kartre dadyāt | sarvatra kaṃsavasanaṃ gaurdakṣiṇā | brāhmaṇān bhaktenopepsanti | tataḥ pārvaṇādyuttaratantram || varamanaḍvāhaṃ brāhmaṇaḥ kartre dadyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सीरं वैश्योऽश्वं प्रादेशिको ग्रामवरं राजा
sīraṃ vaiśyo'śvaṃ prādeśiko grāmavaraṃ rājā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ यक्षाद्भुतशान्तिरुच्यते- [अथ यत्रैतानि यक्षाणि दृश्यन्ते तद्यथैतन्मर्कटः श्वापदो वायसः पुरुषरूपमिति तदेवमाशङ्क्यमेव भवति
atha yakṣādbhutaśāntirucyate- [atha yatraitāni yakṣāṇi dṛśyante tadyathaitanmarkaṭaḥ śvāpado vāyasaḥ puruṣarūpamiti tadevamāśaṅkyameva bhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र जुहुयात्
tatra juhuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन्मर्कटः श्वापदो वायसो यदीदं राष्ट्रं जातवेदः पताति । पुरुषरक्षसमिषिरं यत्पताति द्विषन्तमेते अनु यन्तु सर्वे पराञ्चो यन्तु निवर्तमानाः ॥ अग्नये स्वाहा इति हुत्वा
yanmarkaṭaḥ śvāpado vāyaso yadīdaṃ rāṣṭraṃ jātavedaḥ patāti | puruṣarakṣasamiṣiraṃ yatpatāti dviṣantamete anu yantu sarve parāñco yantu nivartamānāḥ || agnaye svāhā iti hutvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यो गन्धर्वः (२।२) इति मातृनामभिर्जुहुयात्
divyo gandharvaḥ (2.2) iti mātṛnāmabhirjuhuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ गोमायुवदने शान्तिरुच्यते- [अथ ह गोमायू नाम मण्डूकौ यत्र वदतस्तद्यन्मन्यन्ते ऽमां प्रति वदतो मां प्रति वदतःऽ इति तदेवमाशङ्क्यमेव भवति
atha gomāyuvadane śāntirucyate- [atha ha gomāyū nāma maṇḍūkau yatra vadatastadyanmanyante 'māṃ prati vadato māṃ prati vadataḥ' iti tadevamāśaṅkyameva bhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र जुहुयात्
tatra juhuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् गोमायू वदतो जातवेदोऽन्यया वाचाभि जञ्जभातः । रथन्तरं बृहच्च सामैतद् द्विषन्तमेतावभि नानदैताम् ॥ रथन्तरेण त्वा बृहच्छमयामि बृहता त्वा रथन्तरं शमयामि । इन्द्राग्नी त्वा ब्रह्मणा वावृधानावायुष्मन्तावुत्तमं त्वा कराथः ॥ इन्द्राग्निभ्यां स्वाहा इति हुत्वा
yad gomāyū vadato jātavedo'nyayā vācābhi jañjabhātaḥ | rathantaraṃ bṛhacca sāmaitad dviṣantametāvabhi nānadaitām || rathantareṇa tvā bṛhacchamayāmi bṛhatā tvā rathantaraṃ śamayāmi | indrāgnī tvā brahmaṇā vāvṛdhānāvāyuṣmantāvuttamaṃ tvā karāthaḥ || indrāgnibhyāṃ svāhā iti hutvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यो गन्धर्वः (२।२) इति मातृनामभिर्जुहुयात्
divyo gandharvaḥ (2.2) iti mātṛnāmabhirjuhuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ कुलकलहे अद्भुतशान्तिरुच्यते- [अथ यत्रैतत् कुलं कलहि भवति तन्निरृतिगृहीतमित्याचक्षते
atha kulakalahe adbhutaśāntirucyate- [atha yatraitat kulaṃ kalahi bhavati tannirṛtigṛhītamityācakṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र जुहुयात्
tatra juhuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरादरातिम् (८।२।१२-१३) इति द्वे
ārādarātim (8.2.12-13) iti dve
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयाश्चाग्नेऽस्यनभिशस्तिश्च सत्यमित्त्वमया असि । अयासा मनसा कृतोऽयास्यं हव्यमूहिषे । अया नो धेहि भेषजं स्वाहा इत्यग्नौ हुत्वा
ayāścāgne'syanabhiśastiśca satyamittvamayā asi | ayāsā manasā kṛto'yāsyaṃ havyamūhiṣe | ayā no dhehi bheṣajaṃ svāhā ityagnau hutvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रैवैतान् होमाञ्जुहुयात्
tatraivaitān homāñjuhuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरादग्निं क्रव्यादे निरूहञ्जीवातवे ते परिधिं दधामि । इन्द्राग्नी त्वा ब्राह्मणा वावृधानावायुष्मन्तावुत्तमं त्वा कराथः ॥ इन्द्राग्निभ्यां स्वाहा इति हुत्वा
ārādagniṃ kravyāde nirūhañjīvātave te paridhiṃ dadhāmi | indrāgnī tvā brāhmaṇā vāvṛdhānāvāyuṣmantāvuttamaṃ tvā karāthaḥ || indrāgnibhyāṃ svāhā iti hutvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपेत एतु निरृतिः इत्येतेन सूक्तेन जुहुयात्
apeta etu nirṛtiḥ ityetena sūktena juhuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपेत एतु निरृतिर्नेहास्या अपि किञ्चन । अपास्याः सत्वनः पाशान् मृत्यूनेकशतं नुदे ॥ ये ते पाशा एकशतं मृत्यो मर्त्याय हन्तवे । तांस्ते यज्ञस्य मायया सर्वा;म् अप यजामसि ॥ निरितो यन्तु नैरृत्या मृत्यव एकशतं परः । सेधामैषां यत्तमः प्राणं ज्योतिश्च दध्महे ॥ ये ते शतं वरुण ये सहस्रं यज्ञियाः पाशा वितता महान्तः । तेभ्यो अस्मान् वरुणः सोम इन्द्रो विश्वे मुञ्चन्तु मरुतः स्वर्काः ॥ ब्रह्म भ्राजदुदगादन्तरिक्षं दिवं च ब्रह्मावाधूष्टामृतेन मृत्युम् । ब्रह्मोपद्रष्टा सुकृतस्य साक्षाद् ब्रह्मास्मदप हन्तु शमलं तमश्च
apeta etu nirṛtirnehāsyā api kiñcana | apāsyāḥ satvanaḥ pāśān mṛtyūnekaśataṃ nude || ye te pāśā ekaśataṃ mṛtyo martyāya hantave | tāṃste yajñasya māyayā sarvā;m apa yajāmasi || nirito yantu nairṛtyā mṛtyava ekaśataṃ paraḥ | sedhāmaiṣāṃ yattamaḥ prāṇaṃ jyotiśca dadhmahe || ye te śataṃ varuṇa ye sahasraṃ yajñiyāḥ pāśā vitatā mahāntaḥ | tebhyo asmān varuṇaḥ soma indro viśve muñcantu marutaḥ svarkāḥ || brahma bhrājadudagādantarikṣaṃ divaṃ ca brahmāvādhūṣṭāmṛtena mṛtyum | brahmopadraṣṭā sukṛtasya sākṣād brahmāsmadapa hantu śamalaṃ tamaśca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ भूमिचलने शान्तिरुच्यते- [अथ यत्रैतद्भूमिचलो भवति तत्र जुहुयात्
atha bhūmicalane śāntirucyate- [atha yatraitadbhūmicalo bhavati tatra juhuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अच्युता द्यौरच्युतमन्तरिक्षमच्युता भूमिर्दिशो अच्युता इमाः । अच्युतोऽयं रोधावरोधाद् ध्रुवो राष्ट्रे प्रति तिष्ठाति जिष्णुः । यथा सूर्यो दिवि रोचते यथान्तरिक्षं मातरिश्वाभिवस्ते । यथाग्निः पृथिवीमा विवेशैवायं ध्रुवो अच्युतो अस्तु जिष्णुः । यथा देवो दिवि स्तनयन् वि राजति यथा वर्षं वर्षकामाय वर्षति । यथापः पृथिवीमा विविशुरेवायं ध्रुवो अच्युतो अस्तु जिष्णुः । यथा पुरीषं नद्यः समुद्रमहोरात्रे अप्रमादं क्षरन्ति । एवा विशः सम्मनसो हवं मेऽप्रमादमिहोपा यन्तु सर्वाः । दृंहतां देवी सह देवताभिर्ध्रुवा दृढाच्युता मे अस्तु भूमिः । सर्वपाप्मानमपनुद्यास्मदमित्रान्मे द्विषतोऽनु विध्यतु । पृथिव्यै स्वाहा इति हुत्वा
acyutā dyauracyutamantarikṣamacyutā bhūmirdiśo acyutā imāḥ | acyuto'yaṃ rodhāvarodhād dhruvo rāṣṭre prati tiṣṭhāti jiṣṇuḥ | yathā sūryo divi rocate yathāntarikṣaṃ mātariśvābhivaste | yathāgniḥ pṛthivīmā viveśaivāyaṃ dhruvo acyuto astu jiṣṇuḥ | yathā devo divi stanayan vi rājati yathā varṣaṃ varṣakāmāya varṣati | yathāpaḥ pṛthivīmā viviśurevāyaṃ dhruvo acyuto astu jiṣṇuḥ | yathā purīṣaṃ nadyaḥ samudramahorātre apramādaṃ kṣaranti | evā viśaḥ sammanaso havaṃ me'pramādamihopā yantu sarvāḥ | dṛṃhatāṃ devī saha devatābhirdhruvā dṛḍhācyutā me astu bhūmiḥ | sarvapāpmānamapanudyāsmadamitrānme dviṣato'nu vidhyatu | pṛthivyai svāhā iti hutvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आ त्वाहार्षम् (६।८७) ध्रुवा द्यौः (६।८८) सत्यं बृहत् (१२।१) इत्येतेनानुवाकेन जुहुयात्
ā tvāhārṣam (6.87) dhruvā dyauḥ (6.88) satyaṃ bṛhat (12.1) ityetenānuvākena juhuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथादित्यग्रहे शान्तिरुच्यते- [अथ यत्रैतदादित्यं तमो गृह्णाति तत्र जुहुयात्
athādityagrahe śāntirucyate- [atha yatraitadādityaṃ tamo gṛhṇāti tatra juhuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यं चित्रमृतूया कल्पयन्तमृतूनामग्रं भ्रमयन्नुदेति । तदादित्यः प्रतरन्नेतु सर्वत आप इमाल्लोकाननुसञ्चरन्ति । ओषधीभिः संविदाविन्द्राग्नी त्वाभि रक्षताम् । ऋतेन सत्यवाकेन तेन सर्वं तमो जहि ॥ आदित्याय स्वाहा इति हुत्वा
divyaṃ citramṛtūyā kalpayantamṛtūnāmagraṃ bhramayannudeti | tadādityaḥ pratarannetu sarvata āpa imāllokānanusañcaranti | oṣadhībhiḥ saṃvidāvindrāgnī tvābhi rakṣatām | ṛtena satyavākena tena sarvaṃ tamo jahi || ādityāya svāhā iti hutvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषासहिं सहमानम् (१७।१) इत्येतेन सूक्तेन जुहुयात
viṣāsahiṃ sahamānam (17.1) ityetena sūktena juhuyāta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोहितैरुपतिष्ठते
rohitairupatiṣṭhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ सोमग्रहणे शान्तिरुच्यते- [अथ यत्रैतच्चन्द्रमसमुपप्लवति तत्र जुहुयात्
atha somagrahaṇe śāntirucyate- [atha yatraitaccandramasamupaplavati tatra juhuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राहू राजानं त्सरति स्वरन्तमैनमिह हन्ति पूर्वः । सहस्रमस्य तन्व इह नाश्याः शतं तन्वो वि नश्यन्तु ॥ चन्द्राय स्वाहा इति हुत्वा
rāhū rājānaṃ tsarati svarantamainamiha hanti pūrvaḥ | sahasramasya tanva iha nāśyāḥ śataṃ tanvo vi naśyantu || candrāya svāhā iti hutvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शकधूमं नक्षत्राणि (६।१२८) इत्येतेन सूक्तेन जुहुयात्
śakadhūmaṃ nakṣatrāṇi (6.128) ityetena sūktena juhuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ औषसी न भवति तत्र शान्तिरुच्यते- [अथ यत्रैतदौषसी नोदेति तत्र जुहुयात्
atha auṣasī na bhavati tatra śāntirucyate- [atha yatraitadauṣasī nodeti tatra juhuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदेतु श्रीरुषसः कल्पयन्ती पूल्यान् कृत्वा पलित एतु चारः । ऋतून् बिभ्रती बहुधा विरूपान् मह्यं भव्यं विदुषी कल्पयाति ॥ औषस्यै स्वाहा इति हुत्वा
udetu śrīruṣasaḥ kalpayantī pūlyān kṛtvā palita etu cāraḥ | ṛtūn bibhratī bahudhā virūpān mahyaṃ bhavyaṃ viduṣī kalpayāti || auṣasyai svāhā iti hutvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यो गन्धर्वः (२।२) इति मातृनामभिर्जुहुयात्
divyo gandharvaḥ (2.2) iti mātṛnāmabhirjuhuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ संवत्सरे दारुणे शान्तिरुच्यते- [अथ यत्रैतत् समा दारुणा भवति तत्र जुहुयात्
atha saṃvatsare dāruṇe śāntirucyate- [atha yatraitat samā dāruṇā bhavati tatra juhuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या समा रुशत्येति प्राजापत्यान् वि धूनुते । तृप्तिं यां देवता विदुस्तां त्वा सं कल्पयामसि ॥ व्याधकस्य मातरं हिरण्यकुक्षीं हरिणीम् । तां त्वा सं कल्पयामसि ॥ यत्ते घोरं यत्ते विषं तद् द्विषत्सु नि दध्मस्यमुष्मिन् इति ब्रूयात्
yā samā ruśatyeti prājāpatyān vi dhūnute | tṛptiṃ yāṃ devatā vidustāṃ tvā saṃ kalpayāmasi || vyādhakasya mātaraṃ hiraṇyakukṣīṃ hariṇīm | tāṃ tvā saṃ kalpayāmasi || yatte ghoraṃ yatte viṣaṃ tad dviṣatsu ni dadhmasyamuṣmin iti brūyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवेनास्माकं समे शान्त्या सहायुषा समायै स्वाहा इति हुत्वा
śivenāsmākaṃ same śāntyā sahāyuṣā samāyai svāhā iti hutvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समास्त्वाग्ने (२।६) इत्येतेन सूक्तेन जुहुयात्
samāstvāgne (2.6) ityetena sūktena juhuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथोपतारकशान्तिरुच्यते- [अथ यत्रैतदुपतारकाः शङ्कन्ते तत्र जुहुयात्
athopatārakaśāntirucyate- [atha yatraitadupatārakāḥ śaṅkante tatra juhuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रेवतीः शुभ्रा इषिरा मदन्तीस्त्वचो धूममनु ताः सं विशन्तु । परेणापः पृथिवीं सं विशन्त्वाप इमाल्लोकाननुसञ्चरन्तु ॥ अद्भ्यः स्वाहा इति हुत्वा
revatīḥ śubhrā iṣirā madantīstvaco dhūmamanu tāḥ saṃ viśantu | pareṇāpaḥ pṛthivīṃ saṃ viśantvāpa imāllokānanusañcarantu || adbhyaḥ svāhā iti hutvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुत्पतन्तु (४।१५) प्र नभस्व (७।१८) इति वर्षीर्जुहुयात्
samutpatantu (4.15) pra nabhasva (7.18) iti varṣīrjuhuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मण-आयुधग्रहणे शान्तिरुच्यते- [अथ यत्रैतद् ब्राह्मणा आयुधिनो भवन्ति तत्र जुहुयात्
brāhmaṇa-āyudhagrahaṇe śāntirucyate- [atha yatraitad brāhmaṇā āyudhino bhavanti tatra juhuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य आसुरा मनुष्या आत्तधन्वः पुरुषमुखाश्चरानिह । देवा वयं मनुष्यास्ते देवाः प्र विशामसि ॥ इन्द्रो नो अस्तु पुरोगवः स नो रक्षतु सर्वतः । इन्द्राय स्वाहा इति हुत्वा
ya āsurā manuṣyā āttadhanvaḥ puruṣamukhāścarāniha | devā vayaṃ manuṣyāste devāḥ pra viśāmasi || indro no astu purogavaḥ sa no rakṣatu sarvataḥ | indrāya svāhā iti hutvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा नो विदन् (१।१९) नमो देववधेभ्यः (६।१३) इत्येताभ्यां सूक्ताभ्यां जुहुयात्
mā no vidan (1.19) namo devavadhebhyaḥ (6.13) ityetābhyāṃ sūktābhyāṃ juhuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवताद्भुतशान्तिरुच्यते- [अथ यत्रैतद् दैवतानि नृत्यन्ति च्योतन्ति हसन्ति गायन्ति वान्यानि वा रूपाणि कुर्वन्ति य आसुरा मनुष्याः, मा नो विदन् (१।१९) नमो देववधेभ्यः (६।१३) इत्यभयैर्जुहुयात्
devatādbhutaśāntirucyate- [atha yatraitad daivatāni nṛtyanti cyotanti hasanti gāyanti vānyāni vā rūpāṇi kurvanti ya āsurā manuṣyāḥ, mā no vidan (1.19) namo devavadhebhyaḥ (6.13) ityabhayairjuhuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ लाङ्गलसंसर्गे शान्तिरुच्यते- [अथ यत्रैतल्लाङ्गले संसृजतः पुरोडाशं श्रपयित्वा
atha lāṅgalasaṃsarge śāntirucyate- [atha yatraitallāṅgale saṃsṛjataḥ puroḍāśaṃ śrapayitvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरण्यस्यार्धमभिव्रज्य
araṇyasyārdhamabhivrajya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राचीं सीतां स्थापयित्वा
prācīṃ sītāṃ sthāpayitvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सीताया मध्ये प्राञ्चमिध्ममुपसमाधाय
sītāyā madhye prāñcamidhmamupasamādhāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिसमुह्य पर्युक्ष्य परिस्तीर्य बर्हिः शम्याः परिधीन् कृत्वा
parisamuhya paryukṣya paristīrya barhiḥ śamyāḥ paridhīn kṛtvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ जुहोति वित्तिरसि पुष्टिरसि श्रीरसि प्राजापत्यानां तां त्वाहं मयि पुष्टिकामो जुहोमि स्वाहा
atha juhoti vittirasi puṣṭirasi śrīrasi prājāpatyānāṃ tāṃ tvāhaṃ mayi puṣṭikāmo juhomi svāhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुमुद्वती पुष्करिणी सीता सर्वाङ्गशोभनी । कृषिः सहस्रप्रकारा प्रत्यष्टा श्रीरियं मयि ॥ उर्वीं त्वाहुर्मनुष्याः श्रियं त्वा मनसो विदुः । आशयेऽन्नस्य नो धेह्यनमीवस्य शुष्मिणः ॥ पर्जन्यपत्नि हरिण्यभिजितास्यभि नो वद । कालनेत्रे हविषो नो जुषस्व तृप्तिं नो धेहि द्विपदे चतुष्पदे ॥ याभिर्देवा असुरानकल्पयन् यातून् मनून् गन्धर्वान् राक्षसांश्च । ताभिर्नो अद्य सुमना उपा गहि सहस्रापोषं सुभगे रराणा ॥ हिरण्यस्रक् पुष्करिणी श्यामा सर्वाङ्गशोभनी । कृषिर्हिरण्यप्रकारा प्रत्यष्टा श्रीरियं मयि ॥ अश्विभ्यां देवि सह संविदाना इन्द्रेण राधेन सह पुष्ट्या न आ गहि । विश्वस्त्वा रासन्तां प्रदिशोऽनु सर्वा अहोरात्रार्धमासमासा आर्तवा ऋतुभिः सह ॥ भर्त्री देवानामुत मर्त्यानां भर्त्री प्रजानामुत मानुषाणाम् । हस्तिभिरितरासैः क्षेत्रसारथिभिः सह । हिरण्यैरश्वैरा गोभिः प्रत्यष्टा श्रीरियं मयि
kumudvatī puṣkariṇī sītā sarvāṅgaśobhanī | kṛṣiḥ sahasraprakārā pratyaṣṭā śrīriyaṃ mayi || urvīṃ tvāhurmanuṣyāḥ śriyaṃ tvā manaso viduḥ | āśaye'nnasya no dhehyanamīvasya śuṣmiṇaḥ || parjanyapatni hariṇyabhijitāsyabhi no vada | kālanetre haviṣo no juṣasva tṛptiṃ no dhehi dvipade catuṣpade || yābhirdevā asurānakalpayan yātūn manūn gandharvān rākṣasāṃśca | tābhirno adya sumanā upā gahi sahasrāpoṣaṃ subhage rarāṇā || hiraṇyasrak puṣkariṇī śyāmā sarvāṅgaśobhanī | kṛṣirhiraṇyaprakārā pratyaṣṭā śrīriyaṃ mayi || aśvibhyāṃ devi saha saṃvidānā indreṇa rādhena saha puṣṭyā na ā gahi | viśvastvā rāsantāṃ pradiśo'nu sarvā ahorātrārdhamāsamāsā ārtavā ṛtubhiḥ saha || bhartrī devānāmuta martyānāṃ bhartrī prajānāmuta mānuṣāṇām | hastibhiritarāsaiḥ kṣetrasārathibhiḥ saha | hiraṇyairaśvairā gobhiḥ pratyaṣṭā śrīriyaṃ mayi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र शुनासीराण्यनुयोजयेत
atra śunāsīrāṇyanuyojayeta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रज्जुकर्तने शान्तिरुच्यते- [अथ यत्रैतत् सृजन्त्योर्वा कृन्तन्त्योर्वा नाना तन्तू संसृजतः मनायै तन्तुं प्रथमम् इत्येतेन सूक्तेन जुहुयात्
rajjukartane śāntirucyate- [atha yatraitat sṛjantyorvā kṛntantyorvā nānā tantū saṃsṛjataḥ manāyai tantuṃ prathamam ityetena sūktena juhuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनायै तन्तुं प्रथमं पश्येदन्या अतन्वत । तन्नारीः प्रब्रवीमि वः साध्वीर्वः सन्तूर्वरीः ॥ साधुर्वस्तन्तुर्भवतु साधुरेतु रथो वृतः । अथो होर्वरीर्यूयं प्रातर्वोढवे धावत ॥ खर्गला इव पत्वरीरपामुग्रमिवायनम् । पतन्तु पत्वरीरिवोर्वरीः साधुना पथा ॥ अवाच्यौ ते तोतुद्येते तोदेनाश्वतराविव । प्र स्तोममुर्वरीणां शशयानामस्ताविषम् ॥ नारी पञ्चमयूखं सूत्रवत् कृणुते वसु । अरिष्टो अस्य वस्ता प्रेन्द्र वास उतोदिर
manāyai tantuṃ prathamaṃ paśyedanyā atanvata | tannārīḥ prabravīmi vaḥ sādhvīrvaḥ santūrvarīḥ || sādhurvastanturbhavatu sādhuretu ratho vṛtaḥ | atho horvarīryūyaṃ prātarvoḍhave dhāvata || khargalā iva patvarīrapāmugramivāyanam | patantu patvarīrivorvarīḥ sādhunā pathā || avācyau te totudyete todenāśvatarāviva | pra stomamurvarīṇāṃ śaśayānāmastāviṣam || nārī pañcamayūkhaṃ sūtravat kṛṇute vasu | ariṣṭo asya vastā prendra vāsa utodira
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वासः कर्त्रे दद्यात्
vāsaḥ kartre dadyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाग्निसंसर्गे लौकिके शान्तिरुच्यते- [अथ यत्रैतदग्निनाग्निः संसृज्यते भवतं नः समनसौ समोकसौ इत्येतेन सूक्तेन जुहुयात्
athāgnisaṃsarge laukike śāntirucyate- [atha yatraitadagnināgniḥ saṃsṛjyate bhavataṃ naḥ samanasau samokasau ityetena sūktena juhuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवतं नः समनसौ समोकसावरेपसौ । मा हिंसिष्टं यज्ञपतिं मा यज्ञं जातवेदसौ शिवौ भवतमद्य नः ॥ अग्निनाग्निः संसृज्यते कविर्बृहस्पतिर्युवा हव्यवाड् जुह्वास्यः ॥ त्वं ह्यग्ने अग्निना विप्रो विप्रेण सन्सता । सखा सख्या समिध्यसे ॥ पाहि नो अग्न एकया पाहि न उत द्वितीयया । पाहि गीर्भिस्तिसृभिरूर्जां पते पाहि चतसृभिर्वसो ॥ समीची माहनी पातामायुष्मत्या ऋचो मा सत्सि । तनूपात् साम्नो वसुविदं लोकमनुसञ्चराणि
bhavataṃ naḥ samanasau samokasāvarepasau | mā hiṃsiṣṭaṃ yajñapatiṃ mā yajñaṃ jātavedasau śivau bhavatamadya naḥ || agnināgniḥ saṃsṛjyate kavirbṛhaspatiryuvā havyavāḍ juhvāsyaḥ || tvaṃ hyagne agninā vipro vipreṇa sansatā | sakhā sakhyā samidhyase || pāhi no agna ekayā pāhi na uta dvitīyayā | pāhi gīrbhistisṛbhirūrjāṃ pate pāhi catasṛbhirvaso || samīcī māhanī pātāmāyuṣmatyā ṛco mā satsi | tanūpāt sāmno vasuvidaṃ lokamanusañcarāṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुक्मं कर्त्रे दद्यात्
rukmaṃ kartre dadyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ गोद्वियमलजनने शान्तिरुच्यते- [अथ यत्रैतदयमसूर्यमौ जनयति तां शान्त्युदकेनाभ्युक्ष्य दोहयित्वा
atha godviyamalajanane śāntirucyate- [atha yatraitadayamasūryamau janayati tāṃ śāntyudakenābhyukṣya dohayitvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्या एव गोर्दुग्धे स्थालीपाकं श्रपयित्वा
tasyā eva gordugdhe sthālīpākaṃ śrapayitvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राञ्चमिध्ममुपसमाधाय
prāñcamidhmamupasamādhāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिसमुह्य पर्युक्ष्य परिस्तीर्य बर्हिरुदपात्रमुपसाद्य
parisamuhya paryukṣya paristīrya barhirudapātramupasādya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकैकयैषा सृष्ट्या सं बभूव (३।२८) इत्येतेन सूक्तेनाज्यं जुह्वन्
ekaikayaiṣā sṛṣṭyā saṃ babhūva (3.28) ityetena sūktenājyaṃ juhvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदपात्रे सम्पातानानयति
udapātre sampātānānayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तमं सम्पातमोदने प्रत्यानयति
uttamaṃ sampātamodane pratyānayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो गां च प्राशयति वत्सौ चोदपात्रादेनानाचामयति च सम्प्रोक्षति च
tato gāṃ ca prāśayati vatsau codapātrādenānācāmayati ca samprokṣati ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां तस्यैव दद्यात्
tāṃ tasyaiva dadyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाश्वा वा गर्दभी वा यमलजनने शान्तिरुच्यते- [अथ चेद्वडवा वा गर्दभी वा स्यादेवमेव प्राञ्चमिध्ममुपसमाधाय
athāśvā vā gardabhī vā yamalajanane śāntirucyate- [atha cedvaḍavā vā gardabhī vā syādevameva prāñcamidhmamupasamādhāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं परिस्तीर्य
evaṃ paristīrya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुपसाद्य
evamupasādya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेनैव सूक्तेनाज्यं जुह्वन्
etenaiva sūktenājyaṃ juhvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदपात्रे सम्पातानानयति
udapātre sampātānānayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदपात्रादेनानाचामयति च सम्प्रोक्षति च
udapātrādenānācāmayati ca samprokṣati ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां तस्यैव दद्यात्
tāṃ tasyaiva dadyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ मानुषीयमलजनने शान्तिरुच्यते- [अथ चेन्मानुषी स्यादेवमेव प्राञ्चमिध्ममुपसमाधाय
atha mānuṣīyamalajanane śāntirucyate- [atha cenmānuṣī syādevameva prāñcamidhmamupasamādhāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं परिस्तीर्य
evaṃ paristīrya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुपसाद्य
evamupasādya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपस्थे जातकावाधाय
upasthe jātakāvādhāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेनैव सूक्तेनाज्यं जुह्वन्
etenaiva sūktenājyaṃ juhvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमीषां मूर्ध्नि स मातुः पुत्रयोरित्यनुपूर्वं सम्पातानानयति
amīṣāṃ mūrdhni sa mātuḥ putrayorityanupūrvaṃ sampātānānayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदपात्र उत्तरान् सम्पातान्
udapātra uttarān sampātān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदपात्रादेनानाचामयति च सम्प्रोक्षति च
udapātrādenānācāmayati ca samprokṣati ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां तस्यैव दद्यात्
tāṃ tasyaiva dadyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा तत्र प्रायश्चित्तिः
sā tatra prāyaścittiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.