Kesava: Kausikapaddhati 14.4

अथ राज्ञामिन्द्रमहस्योपाचारकल्पं व्याख्यास्यामः

atha rājñāmindramahasyopācārakalpaṃ vyākhyāsyāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

[प्रोष्ठपदे शुक्लपक्षेऽश्वयुजे वाष्टम्यां प्रवेशः

[proṣṭhapade śuklapakṣe'śvayuje vāṣṭamyāṃ praveśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रवणेनोत्थापनम् ॥ कौश्स् १४,४ १४० ।३ ॥] भाद्रपदे शुक्लपक्षेऽश्वयुजे वा मासे इन्द्रमहः कार्यः । अष्टम्यामिन्द्रगृहे प्रवेश्य श्रवणेनोत्थापनं समापयेत् ॥ सम्भृतेषु सम्भारेषु ब्रह्मा राजा चोभौ स्नातावहतवसनौ सुरभिणौ व्रतवन्तौ कर्मण्यावुपवसतः

śravaṇenotthāpanam || KauśS 14,4 140 .3 ||] bhādrapade śuklapakṣe'śvayuje vā māse indramahaḥ kāryaḥ | aṣṭamyāmindragṛhe praveśya śravaṇenotthāpanaṃ samāpayet || sambhṛteṣu sambhāreṣu brahmā rājā cobhau snātāvahatavasanau surabhiṇau vratavantau karmaṇyāvupavasataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऽअर्वाञ्चमिन्द्रम्ऽ इत्येका, ऽत्रातारमिन्द्रम्ऽ इत्येका ऽइन्द्रः सुत्रामाऽ इत्येका एताभिराज्यं जुहुयात् ॥ [अथेन्द्रमुत्थापयन्ति

'arvāñcamindram' ityekā, 'trātāramindram' ityekā 'indraḥ sutrāmā' ityekā etābhirājyaṃ juhuyāt || [athendramutthāpayanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आ त्वाहार्षम् (६।८७) ध्रुवा द्यौः (६।८८) विशस्त्वा सर्वा वाञ्छन्तु (४।८।४) इति सर्वतोऽप्रमत्ता धारयेरन्

ā tvāhārṣam (6.87) dhruvā dyauḥ (6.88) viśastvā sarvā vāñchantu (4.8.4) iti sarvato'pramattā dhārayeran

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्भुतं हि विमानोत्थितमुपतिष्ठन्ते ॥ कौश्स् १४,४ १४० ।९ ॥] ततः ऽआ त्वाहार्षम्ऽ ऽध्रुवा द्यौःऽ इति सूक्ताभ्यां ऽविशस्त्वा सर्वा वाञ्छन्तुऽ इत्येतैरिन्द्रमुत्थापयति । अभिमन्त्र्य इन्द्रं शान्तकाष्ठमयम् । महत्काष्ठं चित्रितं सशिरं सध्वजं वस्त्रपरिहितं दीर्घं इन्द्रशब्देनोच्यते । लोकप्रसिद्धो वा ग्राह्यः । सर्वतोऽप्रमत्ता धारयेरन् । अन्यथाद्भुतं भवति । तथा गोपथब्राह्मणे अनाज्ञातप्रायश्चित्तं भवति । ऽयदाज्ञातमनाम्नातम्ऽ इति । ततः अभिभूर्यज्ञः (६।९७-९९) इत्येतैस्त्रिभिः सूक्तैरन्वारब्धे राजनि पूर्णहोमं जुहुयात्

adbhutaṃ hi vimānotthitamupatiṣṭhante || KauśS 14,4 140 .9 ||] tataḥ 'ā tvāhārṣam' 'dhruvā dyauḥ' iti sūktābhyāṃ 'viśastvā sarvā vāñchantu' ityetairindramutthāpayati | abhimantrya indraṃ śāntakāṣṭhamayam | mahatkāṣṭhaṃ citritaṃ saśiraṃ sadhvajaṃ vastraparihitaṃ dīrghaṃ indraśabdenocyate | lokaprasiddho vā grāhyaḥ | sarvato'pramattā dhārayeran | anyathādbhutaṃ bhavati | tathā gopathabrāhmaṇe anājñātaprāyaścittaṃ bhavati | 'yadājñātamanāmnātam' iti | tataḥ abhibhūryajñaḥ (6.97-99) ityetaistribhiḥ sūktairanvārabdhe rājani pūrṇahomaṃ juhuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततोऽभ्यातानाद्युत्तरतन्त्रम् । संस्थितहोमवर्जम् । पञ्चमे दिवसे संस्थितहोमाः कार्याः ॥ [अथ पशूनामुपाचारम्

tato'bhyātānādyuttaratantram | saṃsthitahomavarjam | pañcame divase saṃsthitahomāḥ kāryāḥ || [atha paśūnāmupācāram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रदेवताः स्युः ॥ कौश्स् १४,४ १४० ।१२ ॥] ऽअभिभूर्यज्ञःऽ इत्येतैस्त्रिभिः सूक्तैर्वशाविधानेन पशव आलब्धव्या इन्द्रदेवत्याः ॥ ये राज्ञो भृत्याः स्युः सर्वे दीक्षिता ब्रह्मचारिणः स्युः

indradevatāḥ syuḥ || KauśS 14,4 140 .12 ||] 'abhibhūryajñaḥ' ityetaistribhiḥ sūktairvaśāvidhānena paśava ālabdhavyā indradevatyāḥ || ye rājño bhṛtyāḥ syuḥ sarve dīkṣitā brahmacāriṇaḥ syuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिदिनमिन्द्रं पशुभिर्हविर्भिश्च यजन्ते । त्रिरात्रं पञ्चरात्रं वा । ऽअभिभूर्यज्ञःऽ इति सर्वत्र प्रयोगः ॥ [त्रिरयनमह्नामुपतिष्ठन्ते हविषा च यजन्ते

pratidinamindraṃ paśubhirhavirbhiśca yajante | trirātraṃ pañcarātraṃ vā | 'abhibhūryajñaḥ' iti sarvatra prayogaḥ || [trirayanamahnāmupatiṣṭhante haviṣā ca yajante

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आवृत इन्द्रमहमिति ॥ कौश्स् १४,४ १४० ।१६ ॥] ततः राजा ब्रह्मा च त्रिकालं ऽअभिभूर्यज्ञःऽ इत्युपतिष्ठते । एवं च पाकयज्ञविधानेन इन्द्रं यजन्ते । तत एवं ब्राह्मणादीन् पूजयेत् ॥ [इन्द्र क्षत्रम् (७।८४।२) इति हविषो हुत्वा ब्राह्मणान् परिचरेयुः

āvṛta indramahamiti || KauśS 14,4 140 .16 ||] tataḥ rājā brahmā ca trikālaṃ 'abhibhūryajñaḥ' ityupatiṣṭhate | evaṃ ca pākayajñavidhānena indraṃ yajante | tata evaṃ brāhmaṇādīn pūjayet || [indra kṣatram (7.84.2) iti haviṣo hutvā brāhmaṇān paricareyuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न संस्थितहोमाञ्जुहुयादित्याहुराचार्याः

na saṃsthitahomāñjuhuyādityāhurācāryāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नद्यां गत्वा इन्द्रं तत्र संस्थाप्य तत अपां सूक्तैः स्नात्वा प्रदक्षिणमावृत्याप उपस्पृश्यानवेक्षमाणाः प्रत्युदाव्रजन्ति ॥ ब्राह्मणान् भक्तेनोपेप्सन्ति

nadyāṃ gatvā indraṃ tatra saṃsthāpya tata apāṃ sūktaiḥ snātvā pradakṣiṇamāvṛtyāpa upaspṛśyānavekṣamāṇāḥ pratyudāvrajanti || brāhmaṇān bhaktenopepsanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.