Kesava: Kausikapaddhati 5.3

अभ्यातानान्तं कृत्वा ऽदूष्या दूषिरसिऽ इति सूक्तेन तिलकमणिं सम्पात्याभिमन्त्र्य पुण्याहान्ते बध्नाति । अभ्यातानाद्युत्तरतन्त्रम् । आत्मरक्षार्थो मणिः । अभिचारदोषान्मुच्यते । सर्वत्रान्वारब्धायाभिमन्त्रणहोमाः । प्रत्यभिचरणार्थी च मणिं बध्नाति । स्त्रीकृते शूद्रकृते राजकृते ब्राह्मणकृते कपालिककृते शाकिनीकृतेऽन्त्यजादिकृतेऽन्येषां वा दुःसिद्धिः । अयं रक्षार्थो मणिः । मणिना रक्षा भवति । अभिचाररक्षामणिः ॥ अथ कृत्याप्रतिहरणमुच्यते । अभ्यातानान्तं कृत्वा ऽदूष्या दूषिरसिऽ इति सूक्तेन तिलकमणिं सम्पात्याभिमन्त्र्य बध्नाति । अभ्यातानाद्युत्तरतन्त्रम् । आत्मरक्षार्थो मणिः ॥ [पुरस्तादग्नेः पिशङ्गं गां कारयति

abhyātānāntaṃ kṛtvā 'dūṣyā dūṣirasi' iti sūktena tilakamaṇiṃ sampātyābhimantrya puṇyāhānte badhnāti | abhyātānādyuttaratantram | ātmarakṣārtho maṇiḥ | abhicāradoṣānmucyate | sarvatrānvārabdhāyābhimantraṇahomāḥ | pratyabhicaraṇārthī ca maṇiṃ badhnāti | strīkṛte śūdrakṛte rājakṛte brāhmaṇakṛte kapālikakṛte śākinīkṛte'ntyajādikṛte'nyeṣāṃ vā duḥsiddhiḥ | ayaṃ rakṣārtho maṇiḥ | maṇinā rakṣā bhavati | abhicārarakṣāmaṇiḥ || atha kṛtyāpratiharaṇamucyate | abhyātānāntaṃ kṛtvā 'dūṣyā dūṣirasi' iti sūktena tilakamaṇiṃ sampātyābhimantrya badhnāti | abhyātānādyuttaratantram | ātmarakṣārtho maṇiḥ || [purastādagneḥ piśaṅgaṃ gāṃ kārayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चादग्नेर्लोहिताजम्

paścādagnerlohitājam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यूषपिशितार्थम् ॥ कौश्स् ५,३ ३९ ।४ ॥] कारयितुः शान्त्युदकं करोति । पुरस्तादग्नेः पिशङ्गं गां धारयित्वा पश्चादग्नेर्लोहिताजं धारयित्वा ततः शान्त्युदकं करोति । महाशान्त्युदकं करोति ॥ [मन्त्रोक्ताः

yūṣapiśitārtham || KauśS 5,3 39 .4 ||] kārayituḥ śāntyudakaṃ karoti | purastādagneḥ piśaṅgaṃ gāṃ dhārayitvā paścādagnerlohitājaṃ dhārayitvā tataḥ śāntyudakaṃ karoti | mahāśāntyudakaṃ karoti || [mantroktāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यन्मातलीवर्जं कृत्यादूषणगणम् । ऽदूष्या दूषिरसिऽ सूक्तं, ऽये पुरस्तात्ऽ इति सूक्तम्, ऽईशानां त्वाऽ त्रीणि सूक्तानि, ऽसुपर्णस्त्वाऽ सूक्तं, ऽयां ते चक्रुःऽ सूक्तम्, ऽअयं प्रतिसरःऽ अर्थसूक्तं, ऽयां कल्पयन्तिऽ इत्यर्थसूक्तम् कृत्याप्रतिहरगणः । ततो वास्तोष्पत्यः, मातृनामा, चातन, बृहच्छान्तिगण एते पञ्च गणाः शान्त्युदक आवाप्यन्ते । ततो मातलीं कृत्वा ऽसर्वा इमाःऽ इत्यादि करोति ॥ [निश्यवमुच्योष्णीष्यग्रतः प्रोक्षन् व्रजति

yanmātalīvarjaṃ kṛtyādūṣaṇagaṇam | 'dūṣyā dūṣirasi' sūktaṃ, 'ye purastāt' iti sūktam, 'īśānāṃ tvā' trīṇi sūktāni, 'suparṇastvā' sūktaṃ, 'yāṃ te cakruḥ' sūktam, 'ayaṃ pratisaraḥ' arthasūktaṃ, 'yāṃ kalpayanti' ityarthasūktam kṛtyāpratiharagaṇaḥ | tato vāstoṣpatyaḥ, mātṛnāmā, cātana, bṛhacchāntigaṇa ete pañca gaṇāḥ śāntyudaka āvāpyante | tato mātalīṃ kṛtvā 'sarvā imāḥ' ityādi karoti || [niśyavamucyoṣṇīṣyagrataḥ prokṣan vrajati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यतायै यतायै शान्तायै शान्तिवायै भद्रायै भद्रावति स्योनायै शग्मायै शिवायै सुमङ्गलि प्रजावति सुसीमेऽहं वामाभूः इति ॥ कौश्स् ५,३ ३९ ।९ ॥] तेन शान्त्युदकेन प्रोक्षन् व्रजति कृत्यानिखननस्थानं च । अतो रात्रविदं कर्म क्रियते । उपानहौ परिधायोष्णीषं कृत्वाऽग्रे भूत्वा कर्ता शान्त्युदकेन प्रोक्षति । ऽयतायै शान्तायैऽ इत्यनेन मन्त्रेण कृत्यास्थानं यावत् । वालागमपात्रेषु कृत्यादिषु च सर्वेष्विदं कर्म भवति ॥ [अभावादपविध्याति

yatāyai yatāyai śāntāyai śāntivāyai bhadrāyai bhadrāvati syonāyai śagmāyai śivāyai sumaṅgali prajāvati susīme'haṃ vāmābhūḥ iti || KauśS 5,3 39 .9 ||] tena śāntyudakena prokṣan vrajati kṛtyānikhananasthānaṃ ca | ato rātravidaṃ karma kriyate | upānahau paridhāyoṣṇīṣaṃ kṛtvā'gre bhūtvā kartā śāntyudakena prokṣati | 'yatāyai śāntāyai' ityanena mantreṇa kṛtyāsthānaṃ yāvat | vālāgamapātreṣu kṛtyādiṣu ca sarveṣvidaṃ karma bhavati || [abhāvādapavidhyāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्ययामित्रचक्षुषा समीक्षन् कृतव्यधनि (५।१४।९) इत्यवलिप्तं कृत्यया विध्यति

kṛtyayāmitracakṣuṣā samīkṣan kṛtavyadhani (5.14.9) ityavaliptaṃ kṛtyayā vidhyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सव्येन हस्तेन दीपं धारयति । दक्षिणेनालाबूदकपूर्णमादाय ततोऽरण्ये गच्छन्ति सह कर्त्रा सर्वे ॥ [प्रैषकृदग्रतः

savyena hastena dīpaṃ dhārayati | dakṣiṇenālābūdakapūrṇamādāya tato'raṇye gacchanti saha kartrā sarve || [praiṣakṛdagrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनावृतम्

anāvṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अगोष्पदम्

agoṣpadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुदकखातम्

anudakakhātam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्ताऽभिचरितपुरुषस्य शान्त्युदकेन मर्माणि सम्प्रोक्षते । गार्हपत्यसभामपात्रकूपकुक्कुट इत्यादीनि मर्माणि सम्प्रोक्षन्ते ॥ [कृष्णसीरेण कर्षति

kartā'bhicaritapuruṣasya śāntyudakena marmāṇi samprokṣate | gārhapatyasabhāmapātrakūpakukkuṭa ityādīni marmāṇi samprokṣante || [kṛṣṇasīreṇa karṣati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधि सीरेभ्यो दश दक्षिणा

adhi sīrebhyo daśa dakṣiṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.