बहुनि हि निबन्धनानि लक्षणायाम् । तत्र सादृश्याल्लक्षणावक्रोक्तिरसाविति । यथा ---- उन्मिमील कमलं सरसीनां कैरवं च न मिमील मुहूर्तात् । अत्र नेत्रधर्मावुन्मीलनिमीलने सादृश्याद्विकाससंकोचौ लक्षयतः । इह च निरन्तरनवमुकुलपुलकिता हरति माधवी हृदयम् । मदयति च केसराणां परिणतमधुगन्धि निःश्वसितम् ॥ अत्र च निःश्वसितमिति परिमलनिर्गमं लक्षति । संस्थानेन स्फुरतु सुभगः स्वर्चिषा चुम्बतु द्याम् । आलस्यमालिङ्गति गात्रमस्याः । परिम्लानच्छायामनुवदति दृष्टिः कमलिनीम् । प्रत्यूषेषु स्फुटितकमलामोदमैत्रीकपायः । ऊरुद्वन्द्वं तरुणकदलीकाण्डसब्रह्मचारि । इत्येवमादिषु लक्षणार्थो निरूप्यत इति लक्षणाया झटित्यर्थप्रतिपत्तिक्षमत्वं रहस्यमाचक्षत इति । असादृश्यनिबन्धना तु लक्षणा न वक्रोक्तिः । यथा ---- जरठकमलकन्दच्छेदगौरैर्मधूखैः । अत्र च्छेदः सामीप्याद् द्रव्यं लक्षयति । तस्यैव गौरत्वोपपत्तेः
bahuni hi nibandhanāni lakṣaṇāyām / tatra sādṛśyāllakṣaṇāvakroktirasāviti / yathā ---- unmimīla kamalaṃ sarasīnāṃ kairavaṃ ca na mimīla muhūrtāt / atra netradharmāvunmīlanimīlane sādṛśyādvikāsasaṃkocau lakṣayataḥ / iha ca nirantaranavamukulapulakitā harati mādhavī hṛdayam / madayati ca kesarāṇāṃ pariṇatamadhugandhi niḥśvasitam // atra ca niḥśvasitamiti parimalanirgamaṃ lakṣati / saṃsthānena sphuratu subhagaḥ svarciṣā cumbatu dyām / ālasyamāliṅgati gātramasyāḥ / parimlānacchāyāmanuvadati dṛṣṭiḥ kamalinīm / pratyūṣeṣu sphuṭitakamalāmodamaitrīkapāyaḥ / ūrudvandvaṃ taruṇakadalīkāṇḍasabrahmacāri / ityevamādiṣu lakṣaṇārtho nirūpyata iti lakṣaṇāyā jhaṭityarthapratipattikṣamatvaṃ rahasyamācakṣata iti / asādṛśyanibandhanā tu lakṣaṇā na vakroktiḥ / yathā ---- jaraṭhakamalakandacchedagaurairmadhūkhaiḥ / atra cchedaḥ sāmīpyād dravyaṃ lakṣayati / tasyaiva gauratvopapatteḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.